Luận Văn Thạc Sĩ: Quản Lý Tài Chính Tại Các Cơ Sở Y Tế Công Lập Ở Huyện Mộc Châu, Tỉnh Sơn La

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện mộc châu tỉnh sơn la, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn

• Tác giả: Nguyễn Thị Hồng Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Minh Thành
• Trường học: Trường Đại học Thương mại
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP
• 1.1. Tổng quan về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.2. Quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập
• 1.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến công tác QLTC tại các ĐVSNCL
• 1.3.1. Yếu tố bên ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC CƠ SỞ Y TẾ CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA
• 2.1. Đặc điểm, tổ chức hoạt động và quản lý các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính trong các cơ sở y tế công lập trên địa huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.2.1. Yếu tố bên trong
• 2.2.2. Yếu tố bên ngoài
• 2.3. Thực trạng quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.4. Thực trạng quản lý nguồn thu tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.5. Thực trạng quản lý nguồn chi tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 2.6. Kiểm tra, giám sát tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CÔNG TÁC QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI CÁC CƠ SỞ Y TẾ CÔNG LẬP TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN MỘC CHÂU, TỈNH SƠN LA THỜI GIAN TỚI
• 3.1. Định hướng phát triển của ngành y tế Việt Nam và định hướng phát triển của các các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu tỉnh Sơn La
• 3.2. Định hướng phát triển y tế đến năm 2030
• 3.3. Định hướng phát triển của các các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.4. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.4.1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu
• 3.4.2. Khai thác tối đa và có hiệu quả nhất nguồn thu tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.4.3. Hoàn thiện cơ chế thu và tăng cường nguồn thu từ viện phí và BHYT
• 3.4.4. Giải pháp quản lý nguồn chi tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.4.5. Nhóm giải pháp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.4.6. Xây dựng và hoàn thiện quy chế tài chính mới phù hợp với điều kiện hiện nay
• 3.4.7. Nâng cao chất lượng xây dựng và lập dự toán NSNN
• 3.4.8. Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp
• 3.5. Một số kiến nghị đối với cơ quan hữu quan nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La
• 3.5.1. Kiến nghị đối với Nhà nước
• 3.5.2. Kiến nghị đối với Bộ Y tế
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý luận chung về quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập

Chương này tập trung vào việc hệ thống hóa các lý luận cơ bản về quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL). Tác giả phân tích bản chất của tài chính công, vai trò của nó trong việc đảm bảo hoạt động của các đơn vị y tế. Các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý tài chính được đề cập, bao gồm cả yếu tố bên trong và bên ngoài. Phần này cũng nhấn mạnh sự cần thiết của việc đổi mới cơ chế quản lý tài chính để phù hợp với xu thế tự chủ tài chính.

1.1. Khái niệm và bản chất của tài chính trong ĐVSNCL

Tác giả định nghĩa tài chính là sự vận động của các dòng tiền trong các hoạt động kinh tế. Trong bối cảnh ĐVSNCL, tài chính công đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn lực cho các hoạt động y tế. Bản chất của tài chính trong các đơn vị này là sự phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực từ ngân sách nhà nước (NSNN) và các nguồn thu khác.

1.2. Yếu tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính

Các yếu tố bên trong bao gồm cơ cấu tổ chức, năng lực quản lý và nguồn nhân lực. Yếu tố bên ngoài như chính sách nhà nước, điều kiện kinh tế - xã hội cũng tác động mạnh mẽ đến công tác quản lý tài chính. Việc phân tích các yếu tố này giúp xác định những thách thức và cơ hội trong việc nâng cao hiệu quả quản lý.

II. Thực trạng quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập Mộc Châu Sơn La

Chương này đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La. Tác giả sử dụng các số liệu thống kê từ năm 2017 đến 2019 để phân tích nguồn thu, chi và hiệu quả sử dụng tài chính. Các vấn đề như thiếu hụt ngân sách, quản lý chi tiêu chưa hiệu quả và sự phụ thuộc vào NSNN được làm rõ. Phần này cũng chỉ ra những khó khăn trong việc thực hiện tự chủ tài chính tại các cơ sở y tế.

2.1. Nguồn thu và quản lý thu

Nguồn thu chủ yếu của các cơ sở y tế công lập tại Mộc Châu đến từ NSNN, viện phí và bảo hiểm y tế (BHYT). Tuy nhiên, việc quản lý thu còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc thu hút các nguồn tài trợ từ bên ngoài. Tác giả nhận định rằng cần có cơ chế linh hoạt hơn để tăng cường nguồn thu từ các dịch vụ y tế.

2.2. Quản lý chi tiêu và hiệu quả sử dụng tài chính

Chi tiêu tại các cơ sở y tế chủ yếu tập trung vào chi thường xuyên và đầu tư cơ sở vật chất. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng tài chính chưa cao, dẫn đến tình trạng lãng phí và thiếu hụt ngân sách. Tác giả đề xuất cần tăng cường kiểm soát chi tiêu và nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn lực.

III. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập Mộc Châu Sơn La

Chương này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn Mộc Châu, Sơn La. Tác giả nhấn mạnh việc hoàn thiện cơ chế lập kế hoạch tài chính, tăng cường nguồn thu và quản lý chi tiêu hiệu quả. Các giải pháp cụ thể bao gồm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, xây dựng quy chế tài chính phù hợp và tăng cường kiểm tra, giám sát.

3.1. Hoàn thiện cơ chế lập kế hoạch tài chính

Tác giả đề xuất việc xây dựng kế hoạch tài chính dựa trên nhu cầu thực tế của các cơ sở y tế. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của kế hoạch. Việc lập kế hoạch cần dựa trên các chỉ tiêu cụ thể và được giám sát chặt chẽ.

3.2. Tăng cường nguồn thu và quản lý chi tiêu

Để tăng cường nguồn thu, tác giả đề xuất khai thác tối đa các dịch vụ y tế và tăng cường thu hút tài trợ từ các tổ chức, cá nhân. Đồng thời, cần quản lý chi tiêu một cách chặt chẽ, đảm bảo sử dụng hiệu quả các nguồn lực. Việc kiểm soát chi tiêu cần được thực hiện thông qua các quy chế rõ ràng và minh bạch.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới và hoàn thiện thể chế kinh tế, công tác quản lý tài chính tại các đơn vị sự nghiệp công lập (ĐVSNCL) đóng vai trò then chốt trong việc nâng cao hiệu quả hoạt động và đáp ứng nhu cầu xã hội. Tại huyện Mộc Châu, tỉnh Sơn La, các cơ sở y tế công lập đang đối mặt với nhiều thách thức trong quản lý tài chính, đặc biệt khi thực hiện cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP. Nghiên cứu tập trung phân tích thực trạng quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu trong giai đoạn 2017-2019, nhằm đề xuất các giải pháp hoàn thiện công tác này trong giai đoạn 2020-2025.

Mục tiêu nghiên cứu bao gồm hệ thống hóa lý luận về quản lý tài chính trong ĐVSNCL, đánh giá thực trạng quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý tài chính. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, với dữ liệu thu thập từ năm 2017 đến 2019. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoàn thiện quản lý tài chính, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ y tế công lập, đồng thời hỗ trợ chính quyền địa phương trong việc hoạch định chính sách tài chính y tế phù hợp.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý tài chính trong các ĐVSNCL, bao gồm:

• Lý thuyết tài chính công: Tài chính công được hiểu là sự vận động của các dòng tiền trong nền kinh tế, phản ánh các mối quan hệ kinh tế trong phân phối nguồn lực nhằm đáp ứng nhu cầu xã hội. Tài chính trong ĐVSNCL bao gồm các nguồn thu từ ngân sách nhà nước (NSNN), thu sự nghiệp, viện trợ và các nguồn khác.

• Mô hình quản lý tài chính trong ĐVSNCL: Tập trung vào cơ chế tự chủ, tự chịu trách nhiệm về tài chính, tổ chức bộ máy và biên chế theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP. Mô hình này nhấn mạnh vai trò của việc lập dự toán, quản lý thu chi, kiểm tra giám sát tài chính nhằm đảm bảo hiệu quả và minh bạch.

• Khái niệm chính: Quản lý tài chính, tự chủ tài chính, nguồn thu sự nghiệp, chi thường xuyên và không thường xuyên, kiểm tra tài chính, hiệu quả tài chính.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Kết hợp dữ liệu sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập qua phỏng vấn, khảo sát trực tiếp tại các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu, Phòng Tài chính-Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước huyện Mộc Châu. Dữ liệu thứ cấp gồm báo cáo tài chính, báo cáo quyết toán, các văn bản pháp luật liên quan và các nghiên cứu trước đây.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp thống kê mô tả để phân tích số liệu thu chi tài chính, phương pháp so sánh để đánh giá biến động nguồn thu, chi qua các năm. Kết hợp phương pháp phân tích thực chứng và chuẩn tắc để đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào toàn bộ các cơ sở y tế công lập trên địa bàn huyện Mộc Châu, gồm 2 bệnh viện đa khoa huyện, 1 trung tâm y tế và 12 trạm y tế xã, thị trấn. Việc lựa chọn toàn bộ các đơn vị nhằm đảm bảo tính đại diện và toàn diện của nghiên cứu.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập và phân tích dữ liệu từ năm 2017 đến 2019, đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2020-2025.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nguồn thu sự nghiệp chiếm tỷ trọng lớn trong tổng nguồn thu: Trong giai đoạn 2017-2019, nguồn thu sự nghiệp chiếm từ 77% đến 88% tổng nguồn thu của các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu, trong khi nguồn NSNN cấp chiếm từ 8,4% đến 27,4%. Năm 2019, nguồn thu sự nghiệp tăng 9,28% so với năm trước, trong khi nguồn NSNN cấp giảm 24,6%.

2. Giảm nguồn NSNN cấp do thực hiện cơ chế tự chủ tài chính: Nguồn NSNN cấp cho các cơ sở y tế công lập giảm mạnh trong giai đoạn nghiên cứu, với mức giảm lần lượt 18,6% năm 2018 và 25% năm 2019 so với năm 2017. Điều này phản ánh sự chuyển đổi sang cơ chế tự chủ tài chính, buộc các đơn vị phải tăng cường khai thác nguồn thu sự nghiệp.

3. Nguồn thu viện trợ và nguồn thu khác chiếm tỷ trọng nhỏ: Các nguồn thu viện trợ và nguồn thu khác chiếm dưới 1% tổng nguồn thu, cho thấy sự phụ thuộc chủ yếu vào NSNN và thu sự nghiệp.

4. Đội ngũ nhân lực và trang thiết bị còn hạn chế: Tỷ lệ bác sĩ tại các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu chỉ đạt 3,46 bác sĩ/10.000 dân, thấp hơn 2,31 lần so với mức bình quân cả nước. Trang thiết bị y tế hiện đại còn thiếu, ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh và khả năng thu hút bệnh nhân, từ đó tác động tiêu cực đến nguồn thu.

Thảo luận kết quả

Việc giảm nguồn NSNN cấp đồng thời tăng nguồn thu sự nghiệp cho thấy các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu đang dần thích nghi với cơ chế tự chủ tài chính, buộc phải nâng cao hiệu quả khai thác nguồn thu dịch vụ y tế. Tuy nhiên, sự giảm mạnh nguồn NSNN cũng đặt ra thách thức lớn về cân đối thu chi, nhất là trong bối cảnh kinh tế-xã hội của huyện còn nhiều khó khăn với thu nhập bình quân đầu người chỉ đạt khoảng 26,5 triệu đồng/năm.

Đội ngũ nhân lực hạn chế và thiếu trang thiết bị hiện đại làm giảm sức cạnh tranh của các cơ sở y tế công lập so với các bệnh viện tư nhân và bệnh viện tuyến tỉnh được đầu tư tốt hơn. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến lượng bệnh nhân và nguồn thu viện phí, làm giảm khả năng tự chủ tài chính.

So sánh với các nghiên cứu trong ngành y tế công lập tại các địa phương khác, kết quả nghiên cứu tại Mộc Châu tương đồng với xu hướng giảm nguồn NSNN và tăng thu sự nghiệp, nhưng mức độ khó khăn về nguồn lực và cơ sở vật chất có phần nghiêm trọng hơn do đặc thù vùng miền núi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ trọng các nguồn thu qua các năm, bảng so sánh mức tăng giảm nguồn NSNN và thu sự nghiệp, cũng như bảng thống kê số lượng bác sĩ và trang thiết bị y tế tại các cơ sở.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện công tác lập kế hoạch tài chính: Các cơ sở y tế công lập cần xây dựng kế hoạch tài chính chi tiết, dựa trên phân tích nhu cầu thực tế và dự báo nguồn thu, nhằm đảm bảo cân đối thu chi hiệu quả. Thời gian thực hiện: ngay trong năm 2021-2022. Chủ thể thực hiện: Ban giám đốc các cơ sở y tế phối hợp với phòng tài chính.

2. Tăng cường khai thác và đa dạng hóa nguồn thu sự nghiệp: Khai thác tối đa nguồn thu viện phí, bảo hiểm y tế và các dịch vụ y tế có thu, đồng thời phát triển các hình thức xã hội hóa tài chính như liên doanh, liên kết, thu hút đầu tư. Thời gian thực hiện: 2021-2025. Chủ thể thực hiện: Các cơ sở y tế, Sở Y tế tỉnh Sơn La.

3. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ y bác sĩ và cán bộ quản lý tài chính, thu hút nhân lực chất lượng cao. Thời gian thực hiện: liên tục trong giai đoạn 2020-2025. Chủ thể thực hiện: Sở Y tế, các cơ sở y tế công lập.

4. Đầu tư hiện đại hóa trang thiết bị y tế: Tăng cường đầu tư mua sắm trang thiết bị hiện đại, áp dụng công nghệ mới nhằm nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, thu hút bệnh nhân. Thời gian thực hiện: 2021-2025. Chủ thể thực hiện: UBND huyện, Sở Y tế, các cơ sở y tế.

5. Hoàn thiện cơ chế kiểm tra, giám sát tài chính: Xây dựng quy chế tài chính minh bạch, tăng cường kiểm tra, giám sát thu chi nhằm ngăn ngừa thất thoát, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực tài chính. Thời gian thực hiện: 2021-2023. Chủ thể thực hiện: Phòng Tài chính-Kế hoạch, Kho bạc Nhà nước huyện Mộc Châu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Lãnh đạo các cơ sở y tế công lập: Giúp hiểu rõ thực trạng và các giải pháp quản lý tài chính, từ đó nâng cao hiệu quả hoạt động và tự chủ tài chính.

2. Cán bộ quản lý tài chính y tế: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quản lý nguồn thu, chi, lập dự toán và kiểm soát tài chính trong đơn vị sự nghiệp y tế.

3. Nhà hoạch định chính sách y tế và tài chính công: Hỗ trợ xây dựng chính sách phù hợp với đặc thù vùng miền núi, thúc đẩy phát triển y tế công lập bền vững.

4. Nghiên cứu sinh, học viên cao học chuyên ngành quản lý kinh tế, y tế công cộng: Là tài liệu tham khảo quý giá về quản lý tài chính trong lĩnh vực y tế công lập, đặc biệt trong bối cảnh tự chủ tài chính.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao nguồn NSNN cấp cho các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu giảm mạnh trong giai đoạn 2017-2019?
   Việc giảm nguồn NSNN cấp là do thực hiện cơ chế tự chủ tài chính theo Nghị định số 16/2015/NĐ-CP, các đơn vị phải tự cân đối thu chi, giảm sự phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

2. Nguồn thu sự nghiệp gồm những khoản nào và vai trò ra sao?
   Nguồn thu sự nghiệp bao gồm viện phí, lệ phí, thu từ dịch vụ y tế và bảo hiểm y tế. Đây là nguồn thu chính giúp các cơ sở y tế công lập duy trì hoạt động và nâng cao chất lượng dịch vụ.

3. Đội ngũ nhân lực ảnh hưởng thế nào đến quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập?
   Đội ngũ nhân lực có trình độ chuyên môn và quản lý tốt sẽ giúp tối ưu hóa nguồn lực tài chính, nâng cao hiệu quả thu chi và chất lượng khám chữa bệnh, từ đó tăng nguồn thu.

4. Các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu có những khó khăn gì trong việc tự chủ tài chính?
   Khó khăn chính là nguồn thu hạn chế do thu nhập bình quân đầu người thấp, thiếu trang thiết bị hiện đại, nhân lực y tế chưa đủ và chính sách hỗ trợ còn hạn chế.

5. Giải pháp nào được đề xuất để nâng cao hiệu quả quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập?
   Các giải pháp bao gồm hoàn thiện kế hoạch tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao chất lượng nhân lực, đầu tư trang thiết bị hiện đại và tăng cường kiểm tra giám sát tài chính.

Kết luận

• Quản lý tài chính tại các cơ sở y tế công lập huyện Mộc Châu đang chuyển đổi theo cơ chế tự chủ tài chính, với nguồn thu sự nghiệp chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng nguồn thu.
• Nguồn NSNN cấp giảm mạnh trong giai đoạn 2017-2019, đặt ra thách thức lớn về cân đối thu chi và duy trì hoạt động.
• Đội ngũ nhân lực và trang thiết bị y tế còn hạn chế ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và khả năng thu hút bệnh nhân.
• Các giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính cần tập trung vào lập kế hoạch tài chính, đa dạng hóa nguồn thu, nâng cao chất lượng nhân lực và đầu tư trang thiết bị.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chính sách và quản lý tài chính y tế công lập tại huyện Mộc Châu trong giai đoạn 2020-2025, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động và chất lượng dịch vụ y tế công lập.

Call-to-action: Các cơ sở y tế công lập và cơ quan quản lý cần nhanh chóng triển khai các giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý tài chính, đảm bảo phát triển bền vững và đáp ứng tốt hơn nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân trên địa bàn huyện Mộc Châu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TRONG CÁC ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÔNG LẬP 1. Tổng quan về tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập 1. Khái niệm bản chất của tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập 1.1 Bản chất của tài chính Có nhiều cách hiểu khác nhau khi đưa ra khái niệm về tài chính tuy nhiên cách hiểu được chấp nhận khá phổ biến là: Tài chính là một thuật ngữ được sử dụng khi đề cập đến vấn đề liên quan đến sự vận động của các dòng tiền phát sinh trên cơ sở các mối quan hệ giữa các chủ thể trong nền kinh tế. Hoặc tài chính thể hiện sự vận động của vốn tiền tệ diễn ra ở mọi chủ thể trong xã hội.

Nó phản ánh tổng hợp các mối quan hệ kinh tế nảy sinh trong phân phối các nguồn tài chính thông qua việc tạo lập hoặc sử dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các nhu cầu khác nhau của các chủ thể trong xã hội. Tài chính Nhà nước là một bộ phận hữu cơ của nền tài chính quốc gia. Nó ra đời, tồn tại và phát triển của nền kinh tế hàng hóa, tiền tệ. Nhà nước xuất hiện đòi hỏi phải có nguồn lực vật chất nhất định để nuôi sống bộ máy Nhà nước và thực hiện các chức năng kinh tế, xã hội do cộng đồng giao phó.

Trong nền kinh tế hàng hóa tiền tệ, các nguồn lực vật chất đó, không những đã được tiền tệ hóa mà còn ngày càng trở nên dồi dào. Chính trong những điều kiện như vậy, tài chình Nhà nước mới ra đời, tồn tại và phát triển. Ngày nay, tài chính Nhà nước không chỉ là công cụ động viên, khai thác mọi nguồn lực tài chính của xã hội tạo nên sức mạnh tài chính của Nhà nước mà còn là công cụ quản lý, điều chỉnh mọi hoạt động kinh tế, xã hội của mọi quốc gia. Xuất phát từ tầm quan trọng đó, sự tồn tại phát triển tài chính Nhà nước là một đòi hỏi khách quan và hết sức cần thiết.

Tài chính trong các ĐVSNCL 9 Tài chính trong các ĐVSNCL đóng một vai trò rất quan trọng trong hoạt động của đơn vị. Trong đơn vị sự nghiệp, Nhà nước là chủ thể quản lý, đối tượng quản lý là tài chính đơn vị sự nghiệp. Tài chính đơn vị sự nghiệp bao gồm các hoạt động và quan hệ tài chính liên quan đến quản lý, điều hành của Nhà nước trong lĩnh vực sự nghiệp. Tài chính thể hiện được vị trí vai trò của ĐVSNCL, nguồn tài chính ổn định và phát triển thì ĐVSNCL được đánh giá là phát triển.

Tài chính trong các ĐVSCL là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do Nhà nước tiến hành trong quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ tiền tệ của Nhà nước nhằm phục vụ các chức năng kinh tế - xã hội của Nhà nước và đáp ứng các nhu cầu, lợi ích của toàn xã hội. Nguồn tài chính của các ĐVSNCL được quy định rõ và bao gồm: - Nguồn thu từ hoạt động dịch vụ sự nghiệp công, bao gồm cả nguồn NSNN đặt hàng cung cấp dịch vụ sự nghiệp công theo giá tính đủ chi phí; - Nguồn thu phí theo pháp luật về phí, lệ phí được để lại chi theo quy định (phần được để lại chi thường xuyên và chi mua sắm, sửa chữa lớn trang thiết bị, tài sản phục vụ công tác thu phí); - Nguồn thu khác theo quy định của pháp luật (nếu có); - Nguồn NSNN cấp cho các nhiệm vụ không thường xuyên (nếu có), gồm: Kinh phí thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ (đối với đơn vị không phải là tổ chức khoa học công nghệ); kinh phí các chương trình mục tiêu quốc gia; chương trình, dự án, đề án khác; kinh phí đối ứng thực hiện các dự án theo quyết định của cấp có thẩm quyền; vốn đầu tư phát triển; kinh phí mua sắm trang thiết bị phục vụ hoạt động sự nghiệp theo dự án được cấp có thẩm quyền phê duyệt; kinh phí thực hiện nhiệm vụ đột xuất được cơ quan có thẩm quyền giao; - Nguồn vốn vay, viện trợ, tài trợ theo quy định của pháp luật 1. Vai trò của tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập Thứ nhất, đảm bảo đầy đủ và kịp thời vốn cho hoạt động của ĐVSNCL. Trong quá trình hoạt động của ĐVSNCL thường nảy sinh các nhu cầu vốn ngắn hạn và dài hạn cho hoạt động thường xuyên của đơn vị cũng như cho hoạt động đầu tư 10 phát triển.

Vai trò của quản lý tài chính trước hết thể hiện ở chỗ xác định đúng đắn các nhu cầu về vốn cho hoạt động trong từng thời kỳ và tiếp đó phải lựa chọn các phương pháp và hình thức sử dụng nguồn vốn hợp lý cho các hoạt động của ĐVSNCL [4]. Thứ hai, Nhà nước có thể giám sát, kiểm tra chặt chẽ các mặt hoạt động của ĐVSNCL. Quản lý tài chính là một trong những hoạt động quản lý quan trọng của bất kỳ một tổ chức nào trong điều kiện kinh tế thị trường. Bởi vì, tài chính biểu hiện tổng hợp và bao quát hoạt động của đơn vị.

Thứ ba, ngăn ngừa tham nhũng trong xã hội. Tức là thể hiện sự công khai, minh bạch: Công khai, minh bạch trong động viên, phân phối các nguồn lực tài chính, là nguyên tắc quan trọng nhằm đảm bảo cho việc quản lý nguồn tài chính được thực hiện thống nhất và hiệu quả. Thực hiện công khai, minh bạch trong tài chính sẽ tạo điều kiện cho cộng đồng có thể giám sát thu, chi trong quản lý tài chính, hạn chế những thất thoát và đảm bảo hiệu quả của những khoản thu, chi trong ĐVSNCL. Sử dụng nguồn tài chính ở các ĐVSNCL liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế - xã hội và chi tiêu đóng góp của nhân dân.

Nội dung tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập Tài chính là một nguồn lực rất quan trọng để thúc đẩy sự phát triển của các ĐVSNCL. Bởi lẽ có nguồn lực tài chính, chúng ta mới có cơ sở để phát triển các nguồn lực khác như con người, cơ sở vật chất, nghiên cứu khoa học…những yếu tố quyết định đến chất lượng của các ĐVSNCL. Tài chính trong ĐVSNCL được hiểu là các hoạt động thu và chi bằng tiền của các đơn vị để đảm bảo hoạt động thường xuyên của ĐVSNCL, đồng thời thực hiện các nhiệm vụ mà Nhà nước giao phó. Nguồn tài chính phục vụ cho hoạt động của các ĐVSNCL có thể do NSNN cấp toàn bộ hoặc một phần.

Để duy trì các hoạt động cho sự tồn tại và phát triển của các ĐVSNCL đòi hỏi phải có các nguồn tài chính đảm bảo. NSNN cấp phát một phần kinh phí để duy trì hoạt động của các ĐVSNCL. Các ĐVSNCL được phép thu một số khoản thu như phí, lệ phí và các khoản thu khác được quy định theo Luật 11 pháp nhằm bổ sung nguồn kinh phí hoạt động và đặc biệt trong giai đoạn hiện nay Nhà nước giao tự chủ hoàn toàn trong chi thường xuyên đối với các cơ quan sự nghiệp, điển hình như y tế… 1. Quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập 1.

Khái niệm vai trò của quản lý tài chính trong đơn vị sự nghiệp công lập Quản lý tải chính là một trong những hoạt động quản lý quan trọng của bất kỳ một tổ chức nào trong điều kiện kinh tế thị trường. Bởi vì, tài chính biểu hiện tổng hợp và bao quát hoạt động của đơn vị. Thông qua quản lý tài chính, chủ thể quản lý không chỉ kiểm soát được toàn bộ chu trình hoạt động của đơn vị mà còn đánh giá được chất lượng hoạt động của chúng. Tài chính còn biểu hiện lợi ích của các chủ thể tham gia và liên quan đến đơn vị.

Thông qua quản lý tài chính, chủ thể quản lý sử dụng được công cụ kích thích lợi ích một cách hữu hiệu. Quản lý tài chính ở các ĐVSNCL cũng có vai trò quan trọng như thế. Ngoài ra, do hoạt động của các ĐVSNCL rất đa dạng, tham gia trong nhiều lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội và theo đuổi không chỉ mục tiêu riêng, mà còn phục vụ mục tiêu chung của toàn xã hội nên quản lý tài chính khá phức tạp, thường được quy định cụ thể cho từng ngành. Trong điều kiện kinh tế thị trường, yêu cầu về chất lượng dịch vụ công và hiệu quả hoạt động của các ĐVSNCL là những vấn đề còn mang tính phức tạp hơn nữa.

Bên cạnh các khoản chi của NSNN đối với các ĐVSNCL, các đơn vị này còn có nguồn thu nhập từ chi trả của dân cư. Quản lý tốt tài chính củaa ĐVSNCL không những góp phần làm giảm bớt các khoản chi sự nghiệp của NSNN, mà còn khuyến khích cung cấp dịch vụ chất lượng cao cho xã hội với chi phí tiết kiệm. Việc quản lý, sử đụng nguồn tài chính ở các ĐVSNCL liên quan trực tiếp đến hiệu quả kinh tế - xã hội và chi tiêu dóng góp của nhân dân. Do đó, nếu tài chính của các ĐVSNCL được quản lý, giám sát, kiểm tra tốt, sẽ góp phần hạn chế, ngăn ngừa các hiện tượng tiêu cực, tham nhũng trong khai thác và sử dụng nguồn lực tài chính công, đồng thời nâng cao hiệu quả việc sử dụng các nguồn tài chính của đất nước.

12 Ngoài ra, quản lý tài chính các ĐVSNCL còn cung cấp thông tin để tái cơ cấu hoạt động cung cấp dịch vụ văn hóa, giáo dục, y tế, thể dục thể thao. trong tương quan với sự cạnh tranh của khu vực tư nhân. Yêu cầu, nguyên tắc quản lý tài chính trong các đơn vị sự nghiệp công lập * Yêu cầu quản lý tài chính trong các ĐVSNCL Quản lý tài chính ở các ĐVSNCL phải đảm bảo các yêu cầu sau: Nâng cao chất lượng kế hoạch hóa hoạt động của đơn vị, kế hoạch hoạt động chuyên môn phải gắn với kế hoạch hoạt động vật chất, hậu cần với dự toán thu chi tài chính của đơn vị, xác lập chính xác các ưu tiên trong điều kiện các nguồn lực đầu tư luôn bị hạn chế. Đảm bảo duy trì hoạt động thường xuyên về chuyên môn của đơn vị, đồng thời tập trung kinh phí từng bước để giải quyết được những hoạt động ưu tiên đã xác lập trong kế hoạch ngắn hạn hay dài hạn của đơn vị.

Quản lý chặt chẽ thu, chi tài chính; thực hành tốt công tác kế toán, phân tích hoạt động kinh tế; xác lập vai trò của công tác tài chính – kế toán là công cụ đắc lực để quản lý kinh tế của đơn vị.