Luận văn thạc sĩ quản lý kinh tế quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố thái nguyên tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu quản lý kinh tế quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố thái, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Bích Hồng
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ theo định hướng ứng dụng
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 1.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.2. Một số vấn đề cơ bản về doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1. Khái niệm, phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1.1. Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.2.1.2. Phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.3. Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.4. Quy trình quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.5. Công cụ quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.6. Nội dung quản lý nhà nước đối với DN ngoài quốc doanh
• 1.7. Những nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.8. Kinh nghiệm thực tiễn về công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.9. Kinh nghiệm của một số địa phương về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 1.10. Những bài học kinh nghiệm rút ra về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Các câu hỏi nghiên cứu
• 2.2. Phương pháp nghiên cứu đề tài
• 2.3. Phương pháp thu thập thông tin
• 2.4. Phương pháp xử lý, tổng hợp và phân tích thông tin
• 2.5. Hệ thống chỉ tiêu nghiên cứu
• 2.6. Chỉ tiêu đánh giá công tác thực hiện quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp quốc doanh
• 2.7. Chỉ tiêu đánh giá công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát và xử lý vi phạm đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 2.8. Chỉ tiêu đánh giá các nhân tố ảnh hưởng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 3.1. Đặc điểm kinh tế - xã hội thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3.2. Thực trạng phát triển của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.2.1. Quy mô tăng trưởng
• 3.2.2. Loại hình và lĩnh vực hoạt động của doanh nghiệp
• 3.2.3. Quy mô lao động
• 3.2.4. Quy mô vốn
• 3.2.5. Doanh thu và hiệu quả sản xuất kinh doanh
• 3.2.6. Sự đóng góp của DNNQD vào nền kinh tế thành phố Thái Nguyên
• 3.3. Thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.1. Thực trạng quy trình quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.2. Các công cụ quản lý DNNQD trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.3. Thực trạng nội dung quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.4. Phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.4.1. Nhân tố khách quan
• 3.3.4.2. Nhân tố chủ quan
• 3.3.5. Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 3.3.5.1. Những kết quả đạt được
• 3.3.5.2. Những hạn chế
• 3.3.5.3. Nguyên nhân của hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH
• 4.1. Quan điểm, định hướng và mục tiêu chủ yếu về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2. Giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.1. Hoàn thiện quy trình quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.2. Hoàn thiện công tác xây dựng kế hoạch quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.3. Tăng cường thực hiện quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra, thanh tra, giám sát công tác quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh
• 4.2.5. Kiến nghị để thực hiện các giải pháp
• 4.2.5.1. Đối với Nhà nước
• 4.2.5.2. Đối với UBND tỉnh Thái Nguyên
• 4.2.5.3. Đối với UBND thành phố Thái Nguyên
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHẦN PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Quản Lý Nhà Nước Với DNNQD Tại Thái Nguyên

Phát triển doanh nghiệp là chiến lược xuyên suốt của Chính phủ Việt Nam. Nhà nước tạo môi trường pháp lý và chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển bình đẳng, cạnh tranh lành mạnh. Các luật liên quan đến hoạt động của doanh nghiệp đã tạo điều kiện cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát triển nhanh chóng, đóng góp quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội. Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đề nghị Thái Nguyên có tầm nhìn lớn hơn để đạt tốc độ tăng trưởng cao hơn, trở thành địa phương mẫu mực về phát triển kinh tế, xã hội và môi trường. Cần đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Theo Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, thành phố Thái Nguyên có 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh, chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp. Sự phát triển của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu kinh tế- xã hội, đặc biệt là giải quyết việc làm và thu hút vốn đầu tư. Để xây dựng thành phố Thái Nguyên trở thành trung tâm và là thành phố động lực cho sự phát triển của tỉnh, cần tạo môi trường đầu tư thuận lợi với những chính sách thích hợp ưu đãi từ địa phương mang tính đột phá nhằm phát huy tối đa các nguồn lực sẵn có, cũng như thu hút mọi thành phần và tổ chức kinh tế tham gia vào phát triển kinh tế xã hội địa phương, đặc biệt là lực lượng doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn thành phố. Để đạt được yêu cầu đó thì phải nâng hiệu quả quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên.

1.1. Vai trò của DNNQD trong phát triển kinh tế Thái Nguyên

Sự phát triển của doanh nghiệp ngoài quốc doanh đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế địa phương. Các doanh nghiệp này không chỉ tạo ra việc làm, thu hút vốn đầu tư mà còn góp phần quan trọng vào việc tăng thu ngân sách nhà nước. Việc tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp ngoài quốc doanh phát triển là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của quản lý nhà nước tại Thái Nguyên. Theo báo cáo của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, tính đến ngày 31/12/2019 Thành phố Thái Nguyên có 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh (chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp) đóng trên địa bàn.

1.2. Tính cấp thiết của QLNN hiệu quả đối với DNNQD

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với các doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, đòi hỏi quản lý nhà nước cần có sự thay đổi để tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, minh bạch, thông thoáng, phát triển nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiếp cận được nguồn vốn và tận dụng được những cơ hội, vượt qua những thử thách mới trong bối cảnh toàn cầu hóa. Để phát huy hiệu quả hơn QLNN đối với sự phát triển doanh nghiệp ngoài quốc doanh cần nhận diện rõ những tồn tại của QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tìm ra nguyên nhân của những tồn tại đó.

II. Thách Thức Quản Lý Nhà Nước Với DNNQD Tại Thái Nguyên

Để nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, đòi hỏi quản lý nhà nước cần có sự thay đổi để tạo môi trường đầu tư kinh doanh bình đẳng, minh bạch, thông thoáng, phát triển nguồn nhân lực, giúp doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiếp cận được nguồn vốn và tận dụng được những cơ hội, vượt qua những thử thách mới trong bối cảnh toàn cầu hóa. Để phát huy hiệu quả hơn QLNN đối với sự phát triển doanh nghiệp ngoài quốc doanh cần nhận diện rõ những tồn tại của QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tìm ra nguyên nhân của những tồn tại đó. Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu. Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học.

2.1. Rào cản pháp lý và thủ tục hành chính cho DNNQD

Một trong những thách thức lớn nhất đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh là các rào cản pháp lý và thủ tục hành chính phức tạp. Việc xin giấy phép kinh doanh, tuân thủ các quy định về thuế, bảo hiểm xã hội và các thủ tục khác có thể gây tốn kém thời gian và chi phí cho doanh nghiệp. Điều này đặc biệt khó khăn đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và các khởi nghiệp.

2.2. Tiếp cận nguồn vốn và hỗ trợ tài chính cho DNNQD

Khả năng tiếp cận nguồn vốn là một yếu tố quan trọng để doanh nghiệp ngoài quốc doanh có thể mở rộng quy mô sản xuất, đầu tư vào công nghệ mới và phát triển thị trường. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc vay vốn từ các ngân hàng và tổ chức tín dụng do thiếu tài sản thế chấp hoặc không đáp ứng được các yêu cầu về tín dụng. Cần có các chính sách hỗ trợ tài chính hiệu quả hơn để giúp doanh nghiệp ngoài quốc doanh vượt qua khó khăn này.

2.3. Nâng cao năng lực cạnh tranh và hội nhập kinh tế cho DNNQD

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, doanh nghiệp ngoài quốc doanh phải đối mặt với sự cạnh tranh gay gắt từ các doanh nghiệp nước ngoài. Để tồn tại và phát triển, doanh nghiệp cần nâng cao năng lực cạnh tranh, đổi mới công nghệ, cải tiến quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm. Quản lý nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp trong việc đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

III. Giải Pháp Hoàn Thiện QLNN Với DNNQD Tại Thái Nguyên

Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu. Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học. Trước yêu cầu về thực tiễn đó, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình, đề tài có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn.

3.1. Cải cách thủ tục hành chính và giảm chi phí tuân thủ

Cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, đơn giản hóa các quy trình, giảm thiểu thời gian và chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Áp dụng công nghệ thông tin vào quản lý nhà nước để tăng tính minh bạch, hiệu quả và giảm thiểu sự can thiệp trực tiếp của cơ quan nhà nước vào hoạt động của doanh nghiệp. Xây dựng hệ thống thông tin doanh nghiệp trực tuyến để doanh nghiệp có thể dễ dàng tra cứu thông tin, nộp hồ sơ và thực hiện các thủ tục hành chính.

3.2. Tăng cường hỗ trợ tài chính và tín dụng cho DNNQD

Xây dựng các quỹ bảo lãnh tín dụng để giúp doanh nghiệp ngoài quốc doanh tiếp cận nguồn vốn vay từ các ngân hàng và tổ chức tín dụng. Phát triển các sản phẩm tín dụng phù hợp với đặc điểm của doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) và các khởi nghiệp. Khuyến khích các ngân hàng và tổ chức tín dụng giảm lãi suất cho vay và nới lỏng các điều kiện vay vốn đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh.

3.3. Phát triển nguồn nhân lực và nâng cao năng lực quản lý

Tổ chức các khóa đào tạo nghề và bồi dưỡng kiến thức quản lý cho chủ doanh nghiệp và người lao động. Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc tuyển dụng và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Khuyến khích các trường đại học và cao đẳng liên kết với doanh nghiệp để xây dựng các chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu thực tế của thị trường lao động.

IV. Ứng Dụng CNTT Trong QLNN Với DNNQD Thái Nguyên

Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu. Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học. Trước yêu cầu về thực tiễn đó, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình, đề tài có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn.

4.1. Xây dựng hệ thống thông tin doanh nghiệp trực tuyến

Xây dựng một hệ thống thông tin doanh nghiệp trực tuyến toàn diện, cho phép doanh nghiệp dễ dàng đăng ký kinh doanh, nộp thuế, báo cáo tài chính và thực hiện các thủ tục hành chính khác. Hệ thống này cũng cung cấp thông tin về các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, các chương trình đào tạo và các cơ hội kinh doanh.

4.2. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI trong phân tích dữ liệu

Sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phân tích dữ liệu về hoạt động của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các dự báo về tình hình kinh tế, xác định các rủi ro và cơ hội, và đề xuất các chính sách phù hợp. AI cũng có thể được sử dụng để phát hiện các hành vi gian lận và trốn thuế.

4.3. Phát triển hạ tầng công nghệ thông tin CNTT đồng bộ

Đầu tư vào hạ tầng công nghệ thông tin (CNTT) để đảm bảo rằng tất cả các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp đều có thể truy cập internet tốc độ cao và sử dụng các dịch vụ trực tuyến. Xây dựng các trung tâm dữ liệu để lưu trữ và quản lý thông tin doanh nghiệp một cách an toàn và hiệu quả.

V. Đánh Giá Hiệu Quả QLNN Với DNNQD Tại Thái Nguyên

Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu. Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học. Trước yêu cầu về thực tiễn đó, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình, đề tài có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn.

5.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả QLNN đối với DNNQD

Sử dụng các chỉ số như số lượng doanh nghiệp thành lập mới, tốc độ tăng trưởng doanh thu, tỷ lệ doanh nghiệp có lãi, số lượng việc làm được tạo ra và đóng góp vào ngân sách nhà nước để đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh. Thực hiện khảo sát ý kiến của doanh nghiệp về mức độ hài lòng với các dịch vụ công và các chính sách hỗ trợ.

5.2. Phân tích SWOT về QLNN đối với DNNQD tại Thái Nguyên

Thực hiện phân tích SWOT (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) để đánh giá toàn diện về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Thái Nguyên. Xác định các điểm mạnh cần phát huy, các điểm yếu cần khắc phục, các cơ hội cần tận dụng và các thách thức cần đối phó.

5.3. So sánh với các tỉnh thành khác về QLNN đối với DNNQD

So sánh hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại Thái Nguyên với các tỉnh thành khác trong khu vực và trên cả nước. Học hỏi kinh nghiệm tốt từ các địa phương khác để cải thiện quản lý nhà nước tại Thái Nguyên.

VI. Triển Vọng và Định Hướng QLNN Với DNNQD Thái Nguyên

Để đạt được hiệu quả như mong muốn đòi hỏi phải tăng cường QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên để cải thiện môi trường đầu tư cho DN, mà thực tế vẫn chưa được quan tâm nghiên cứu. Để thay đổi căn bản về QLNN đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên cần có sự đầu tư, nghiên cứu khoa học đầy đủ và khoa học. Trước yêu cầu về thực tiễn đó, tôi quyết định chọn đề tài “Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên” làm luận văn thạc sỹ của mình, đề tài có ý nghĩa lớn về lý luận và thực tiễn.

6.1. Định hướng phát triển DNNQD trong bối cảnh mới

Xác định rõ vai trò và vị trí của doanh nghiệp ngoài quốc doanh trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào các ngành công nghiệp mũi nhọn và các lĩnh vực có tiềm năng tăng trưởng cao. Hỗ trợ doanh nghiệp trong việc hội nhập kinh tế quốc tế và tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu.

6.2. Hoàn thiện hệ thống pháp luật và chính sách hỗ trợ DNNQD

Tiếp tục rà soát và hoàn thiện hệ thống pháp luật liên quan đến doanh nghiệp, đảm bảo tính đồng bộ, minh bạch và dễ thực hiện. Xây dựng các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp phù hợp với từng giai đoạn phát triển và từng loại hình doanh nghiệp. Đảm bảo rằng các chính sách hỗ trợ được thực hiện một cách công bằng và hiệu quả.

6.3. Tăng cường hợp tác giữa nhà nước và doanh nghiệp

Xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy giữa nhà nước và doanh nghiệp. Tổ chức các diễn đàn, hội thảo để trao đổi thông tin và giải quyết các vấn đề phát sinh trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp. Khuyến khích doanh nghiệp tham gia vào quá trình xây dựng chính sách và pháp luật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh đóng vai trò là động lực then chốt thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, tạo việc làm và huy động nguồn vốn đầu tư trong toàn xã hội. Tính đến ngày 31/12/2019, thành phố Thái Nguyên đã có 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh đăng ký hoạt động, chiếm trên 96% tổng số doanh nghiệp trên toàn địa bàn. Sự phát triển mạnh mẽ của khối kinh tế tư nhân tạo ra áp lực lớn đối với năng lực quản lý nhà nước tại địa phương, đặc biệt trong việc hoàn thiện môi trường kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và hỗ trợ tháo gỡ điểm nghẽn về nguồn vốn, mặt bằng sản xuất.

Nghiên cứu tập trung giải quyết vấn đề nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh trên địa bàn thành phố Thái Nguyên, tỉnh Thái Nguyên. Mục tiêu cụ thể là hệ thống hóa khung lý luận và kinh nghiệm quản lý thực tiễn, phân tích toàn diện thực trạng công tác quản lý giai đoạn 2017 - 2019, nhận diện các rào cản từ cả phía cơ quan công quyền lẫn cộng đồng doanh nghiệp, từ đó xác lập hệ thống giải pháp ứng dụng khả thi cho giai đoạn 2020 - 2025.

Phạm vi nghiên cứu bao quát không gian kinh tế thành phố Thái Nguyên với dữ liệu thứ cấp được tổng hợp liên tục trong 3 năm từ 2017 đến 2019 và dữ liệu sơ cấp điều tra thực địa năm 2019. Đóng góp của luận văn mang giá trị thực tiễn sâu sắc khi cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp cho UBND thành phố Thái Nguyên và Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên trong việc hoạch định chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế tư nhân, hướng tới cải thiện 10 chỉ số thành phần thuộc Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và nâng tỷ trọng đóng góp ngân sách của khối tư nhân đạt mức trên 45% tổng thu ngân sách địa phương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết quản lý nhà nước về kinh tế trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, kết hợp với các học thuyết về can thiệp công nhằm khắc phục khuyết tật thị trường và hỗ trợ tạo lập môi trường kinh doanh bình đẳng. Khung pháp lý trọng tâm bao gồm Luật Doanh nghiệp năm 2014 (Luật số 68/2014/QH13), Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa năm 2017 có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, cùng Nghị định số 39/2018/NĐ-CP hướng dẫn chi tiết về phân loại quy mô doanh nghiệp siêu nhỏ (dưới 10 lao động, vốn không quá 3 tỷ đồng), doanh nghiệp nhỏ (dưới 50 lao động, vốn không quá 50 tỷ đồng) và doanh nghiệp vừa (dưới 200 lao động, vốn không quá 100 tỷ đồng).

Nghiên cứu quán triệt đường lối phát triển kinh tế tư nhân theo Nghị quyết số 10-NQ/TW ngày 03/6/2017 của Hội nghị Trung ương 5 khóa XII và các giải pháp cải thiện môi trường kinh doanh tại Nghị quyết số 35/NQ-CP, Nghị quyết số 19/2016/NQ-CP của Chính phủ.

Khung phân tích vận dụng 4 khái niệm cốt lõi:

• Doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Các đơn vị kinh tế tự chủ về tài sản, hạch toán độc lập, thuộc sở hữu tư nhân hoặc tập thể ngoài nhà nước.
• Quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh: Sự tác động có tổ chức và bằng quyền lực nhà nước thông qua hệ thống chính sách, pháp luật nhằm định hướng, điều tiết và hỗ trợ doanh nghiệp.
• Công cụ quản lý kinh tế: Bao gồm hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, chính sách thuế, quy hoạch đất đai và các chương trình trợ cấp tín dụng.
• Quy trình kiểm tra, thanh tra và giám sát: Cơ chế kiểm soát việc tuân thủ pháp luật nhằm ngăn chặn vi phạm mà không gây cản trở hoạt động kinh doanh bình thường.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu phối hợp chặt chẽ giữa nguồn dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp để đảm bảo tính chuẩn xác và độ tin cậy khoa học:

• Nguồn dữ liệu thứ cấp: Thu thập toàn bộ báo cáo định kỳ giai đoạn 2017 - 2019 của Cục Thống kê tỉnh Thái Nguyên, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Chi cục Thuế thành phố Thái Nguyên, cùng hệ thống 18 bảng số liệu thống kê liên quan đến cơ cấu vốn, lao động, doanh thu và vi phạm hành chính của khối doanh nghiệp.
• Nguồn dữ liệu sơ cấp và xác định cỡ mẫu: Dựa trên tổng thể N = 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh đang hoạt động tại thành phố Thái Nguyên tính đến tháng 12/2019, tác giả áp dụng công thức chọn mẫu ngẫu nhiên Slovin với mức sai số cho phép e = 5%:

$$n = \frac{N}{1 + N \cdot e^2} = \frac{2132}{1 + 2132 \cdot (0{,}05)^2} \approx 337$$

Cỡ mẫu khảo sát thực tế được xác định là 337 doanh nghiệp, kết hợp điều tra chuyên sâu 50 cán bộ quản lý công tác tại các phòng, ban chuyên môn của UBND thành phố Thái Nguyên và Sở Kế hoạch và Đầu tư. Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được thực hiện trên 6 nhóm ngành nghề chính tại 32 đơn vị hành chính cấp xã, phường nhằm bảo đảm tính đại diện toàn diện cho toàn thể quần thể doanh nghiệp.

Phương pháp phân tích dữ liệu: Sử dụng phần mềm thống kê để xử lý dữ liệu qua phương pháp thống kê mô tả, phân tích so sánh chuỗi thời gian 3 năm (2017, 2018, 2019), phương pháp tổng hợp đối chiếu và phân tích nhân tố ảnh hưởng. Việc lựa chọn phương pháp này giúp lượng hóa mức độ hài lòng của doanh nghiệp đối với từng khâu quản lý, đồng thời chỉ ra mối tương quan giữa sự hoàn thiện của thể chế và năng lực phát triển của khu vực kinh tế tư nhân.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình điều tra thực nghiệm và phân tích dữ liệu thống kê giai đoạn 2017 - 2019 trên địa bàn thành phố Thái Nguyên mang lại các phát hiện trọng tâm sau:

Thứ nhất, quy mô phát triển tăng trưởng nhanh nhưng cơ cấu nội tại còn nhiều điểm yếu. Số lượng doanh nghiệp ngoài quốc doanh tăng từ 1.750 doanh nghiệp năm 2017 lên 2.132 doanh nghiệp năm 2019, đạt tốc độ tăng trưởng bình quân trên 10%/năm và chiếm tỷ lệ 96,2% tổng số doanh nghiệp thành phố. Về loại hình, công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty cổ phần chiếm ưu thế vượt trội với tỷ lệ 82,4%, doanh nghiệp tư nhân chiếm 16,1%, còn lại là công ty hợp danh. Tuy nhiên, có đến 86,5% tổng số doanh nghiệp thuộc nhóm quy mô siêu nhỏ và nhỏ với vốn đăng ký bình quân dưới 5 tỷ đồng/doanh nghiệp, hạn chế đáng kể khả năng cạnh tranh và đổi mới công nghệ.

Thứ hai, đóng góp kinh tế xã hội nổi bật đi đôi với việc giải quyết việc làm. Khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh thành phố thu hút hơn 45.200 lao động vào năm 2019, tăng 12,3% so với năm 2017. Đóng góp vào ngân sách nhà nước của khối này tăng trưởng bình quân 14,2%/năm, chiếm tỷ trọng trên 40% tổng thu ngân sách trên địa bàn thành phố giai đoạn 2017 - 2019. Về cơ cấu ngành nghề, lĩnh vực thương mại và dịch vụ chiếm áp đảo với 64,8%, ngành công nghiệp - xây dựng chiếm 28,6%, trong khi nông nghiệp chỉ chiếm 6,6%.

Thứ ba, sự thiếu hụt trong tiếp cận các chính sách hỗ trợ phát triển. Kết quả khảo sát 337 doanh nghiệp cho thấy chỉ có 34,7% doanh nghiệp tiếp cận được các nguồn vốn vay ưu đãi từ hệ thống tổ chức tín dụng. Tỷ lệ doanh nghiệp được hỗ trợ tiếp cận đất đai và mặt bằng kinh doanh tại các cụm công nghiệp chỉ đạt 18,2%, trong khi có đến 71,8% doanh nghiệp phải thuê mặt bằng dân sự với chi phí cao và tính ổn định pháp lý thấp. Công tác hỗ trợ đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao mới chỉ đáp ứng được 22,5% nhu cầu thực tế của các cơ sở sản xuất kinh doanh.

Thứ tư, bất cập trong công tác thanh tra, kiểm tra và thực thi thủ tục hành chính. Có 28,6% doanh nghiệp phản ánh tình trạng các đoàn thanh tra, kiểm tra chuyên ngành có sự chồng chéo về nội dung và thời gian, vượt quá quy định 1 lần/năm theo tinh thần của Thủ tướng Chính phủ. Thời gian giải quyết các thủ tục liên quan đến đất đai, cấp phép xây dựng và đánh giá tác động môi trường còn bị kéo dài thêm từ 15 đến 30 ngày so với thời hạn niêm yết công khai.

Thảo luận kết quả

Thực trạng trên bắt nguồn từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan. Về mặt chủ quan, sự phối hợp liên ngành giữa Sở Kế hoạch và Đầu tư, Chi cục Thuế và UBND thành phố Thái Nguyên trong việc chia sẻ cơ sở dữ liệu doanh nghiệp còn nhiều khoảng trống. Năng lực chuyên môn và đạo đức công vụ của một bộ phận cán bộ cấp huyện, xã chưa đáp ứng kịp sự chuyển biến nhanh của nền kinh tế số, dẫn đến hiện tượng nhũng nhiễu, kéo dài thời gian giải quyết hồ sơ.

So sánh với kinh nghiệm thực tiễn từ thành phố Vĩnh Yên (tỉnh Vĩnh Phúc), địa phương này đạt tốc độ tăng trưởng khu vực dịch vụ 18,5% và giá trị ngành dịch vụ 9 tháng năm 2018 vượt 4.900 tỷ đồng nhờ ban hành chính sách hỗ trợ kinh phí trực tiếp từ 30 triệu đến 350 triệu đồng cho hồ sơ dự án đầu tư và hỗ trợ 15% kinh phí giải phóng mặt bằng sạch. Tương tự, thành phố Hải Dương (tỉnh Hải Dương) đã tạo bước đột phá khi thực hiện giảm 10% lãi suất vay thương mại và tài trợ 50% chi phí đào tạo nghề (tối đa 1 triệu đồng/lao động). Thành phố Thái Nguyên hoàn toàn có thể áp dụng các bài học này để hoàn thiện chính sách trợ lực cho doanh nghiệp tư nhân.

Dữ liệu nghiên cứu được lượng hóa trực quan qua hệ thống bảng biểu so sánh cơ cấu nguồn vốn đăng ký giai đoạn 2017 - 2019 và biểu đồ thể hiện sự dịch chuyển Chỉ số PCI tỉnh Thái Nguyên từ năm 2014 đến 2019. Qua bảng thống kê 13 nhóm hành vi vi phạm hành chính, nghiên cứu đã chứng minh rằng khi chính quyền chuyển từ tư duy kiểm soát tiền kiểm sang hậu kiểm minh bạch, tỷ lệ doanh nghiệp vi phạm chế độ báo cáo tài chính đã giảm rõ rệt từ 34,2% năm 2017 xuống còn 21,5% năm 2019.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh tại thành phố Thái Nguyên giai đoạn 2021 - 2025, hệ thống giải pháp và kiến nghị trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

• Hoàn thiện quy trình và cắt giảm tối thiểu 30% thời gian giải quyết thủ tục hành chính: Sở Kế hoạch và Đầu tư tỉnh Thái Nguyên phối hợp với UBND thành phố Thái Nguyên rà soát, bãi bỏ các điều kiện kinh doanh không cần thiết; số hóa 100% quy trình đăng ký thành lập doanh nghiệp, cấp đổi giấy phép kinh doanh đạt chuẩn dịch vụ công trực tuyến mức độ 4 trước quý 4 năm 2022.
• Mở rộng cơ chế hỗ trợ tiếp cận vốn tín dụng và mặt bằng kinh doanh: UBND tỉnh Thái Nguyên chỉ đạo kích hoạt Quỹ bảo lãnh tín dụng cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, mục tiêu nâng tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận vốn ngân hàng lên mức 60% vào năm 2025. Quy hoạch bổ sung ít nhất 50 ha quỹ đất sạch tại các cụm công nghiệp phía Nam thành phố với chính sách cam kết ổn định giá thuê đất trong 10 năm cho các dự án sản xuất công nghiệp phụ trợ.
• Chấm dứt triệt để tình trạng thanh tra, kiểm tra trùng lặp: Thanh tra tỉnh Thái Nguyên chủ trì xây dựng kế hoạch thanh tra liên ngành duy nhất hàng năm; cam kết thực hiện nghiêm quy định không kiểm tra quá 01 lần/năm đối với mỗi doanh nghiệp trừ trường hợp có dấu hiệu vi phạm rõ ràng, giảm thiểu 40% chi phí thời gian tuân thủ pháp luật cho doanh nghiệp từ năm 2021.
• Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và năng lực cạnh tranh: Trung tâm Dịch vụ việc làm phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh tổ chức các khóa đào tạo quản trị doanh nghiệp, chuyển đổi số cho tối thiểu 500 lượt chủ doanh nghiệp mỗi năm; ngân sách thành phố hỗ trợ 50% chi phí đào tạo nghề kỹ thuật cao cho lao động địa phương.
• Kiến nghị với cơ quan quản lý cấp trên: Đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện khung khổ pháp lý đồng bộ về kinh tế tập thể và kinh tế tư nhân; đề nghị UBND tỉnh Thái Nguyên sớm thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hiện đại và vận hành đường dây nóng 24/7 do Chủ tịch UBND thành phố trực tiếp giám sát để tiếp nhận phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang giá trị ứng dụng cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cán bộ công chức và lãnh đạo cơ quan quản lý nhà nước: Các chuyên viên, lãnh đạo thuộc Sở Kế hoạch và Đầu tư, Cục Thuế tỉnh Thái Nguyên và UBND thành phố Thái Nguyên có thể sử dụng kết quả đánh giá thực trạng để xây dựng các đề án tái cơ cấu kinh tế, lập kế hoạch thanh tra liên ngành tinh gọn và chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ theo cơ chế một cửa liên thông.
• Chủ doanh nghiệp và lãnh đạo hiệp hội ngành nghề: Đại diện hơn 2.100 doanh nghiệp ngoài quốc doanh và Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa thành phố Thái Nguyên có thể nắm bắt sâu sắc các khung chính sách ưu đãi, quyền lợi hợp pháp trong thanh kiểm tra, từ đó chủ động đề xuất giải pháp tiếp cận quỹ đất và vốn vay ưu đãi.
• Học viên, nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý kinh tế: Các nhà nghiên cứu thuộc mã ngành 8 34 04 10 có thể tham khảo mô hình chọn mẫu Slovin n = 337 và hệ thống 18 chỉ tiêu đánh giá để phát triển các đề tài luận văn thạc sĩ, luận án tiến sĩ về kinh tế công và quản trị công tại các địa phương khác.
• Cơ quan hoạch định chính sách tại 63 tỉnh, thành phố: Các địa phương có đặc điểm kinh tế tương đồng có thể áp dụng bài học kinh nghiệm so sánh giữa Thái Nguyên, Vĩnh Phúc và Hải Dương để xây dựng chiến lược phát triển kinh tế tư nhân phù hợp với bối cảnh chuyển đổi số.

Câu hỏi thường gặp

• Khối doanh nghiệp ngoài quốc doanh thành phố Thái Nguyên phát triển với quy mô ra sao trong giai đoạn 2017 - 2019? Giai đoạn 2017 - 2019 ghi nhận sự bùng nổ khi số lượng doanh nghiệp tăng từ 1.750 lên 2.132 đơn vị, chiếm 96,2% tổng số doanh nghiệp toàn thành phố. Khối này giải quyết việc làm cho hơn 45.200 lao động và đóng góp trên 40% tổng thu ngân sách địa phương.

• Phương pháp xác định mẫu điều tra 337 doanh nghiệp trong luận văn dựa trên cơ sở khoa học nào? Mẫu khảo sát được tính toán theo công thức Slovin với tổng thể 2.132 doanh nghiệp và sai số e = 5%, cho ra cỡ mẫu chuẩn 337 doanh nghiệp. Tác giả kết hợp phương pháp lấy mẫu phân tầng theo 6 lĩnh vực kinh doanh tại 32 xã, phường để bảo đảm tính khách quan tuyệt đối.

• Rào cản lớn nhất mà doanh nghiệp ngoài quốc doanh thành phố Thái Nguyên đang đối mặt là gì? Khảo sát thực tế chỉ ra hai điểm nghẽn nghiêm trọng: có tới 65,3% doanh nghiệp không tiếp cận được vốn vay tín dụng do thiếu tài sản bảo đảm và 81,8% doanh nghiệp gặp khó khăn về mặt bằng sản xuất do thiếu quỹ đất sạch tại các cụm công nghiệp tập trung.

• Giải pháp xử lý tình trạng thanh tra, kiểm tra chồng chéo gây phiền hà cho doanh nghiệp được đề xuất như thế nào? Luận văn đề xuất hợp nhất kế hoạch thanh tra của các sở ngành thành một đầu mối liên ngành duy nhất, bảo đảm tần suất không quá 01 lần/năm cho mỗi đơn vị, đồng thời quy định trách nhiệm cá nhân của trưởng đoàn thanh tra nếu phát sinh hành vi nhũng nhiễu.

• Thành phố Thái Nguyên có thể vận dụng kinh nghiệm hỗ trợ doanh nghiệp nào từ các địa phương lân cận? Thành phố có thể học tập chính sách hỗ trợ 15% chi phí giải phóng mặt bằng của Vĩnh Phúc và gói hỗ trợ 50% chi phí đào tạo nghề (tối đa 1 triệu đồng/lao động) kết hợp giảm 10% lãi suất ngân hàng của Hải Dương để tạo đòn bẩy phát triển cho doanh nghiệp địa phương.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và khẳng định vai trò trụ cột của 2.132 doanh nghiệp ngoài quốc doanh đối với sự phát triển kinh tế xã hội thành phố Thái Nguyên.
• Nghiên cứu chỉ ra những hạn chế cố hữu về tỷ lệ tiếp cận vốn vay thấp (34,7%), thiếu hụt mặt bằng sạch trong cụm công nghiệp (chỉ 18,2% tiếp cận được) và thủ tục hành chính đất đai còn kéo dài.
• Mô hình chọn mẫu Slovin với 337 doanh nghiệp cung cấp bức tranh thực chứng khách quan, phản ánh chính xác các yếu tố tác động đến hiệu lực quản lý nhà nước tại địa phương.
• Hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá đặt mục tiêu cắt giảm 30% thời gian thủ tục hành chính và nâng tỷ lệ cung cấp dịch vụ công mức độ 4 đạt trên 90% trước năm 2025.
• Chính quyền thành phố Thái Nguyên cần khẩn trương hiện thực hóa các chính sách hỗ trợ mặt bằng và vốn vay nhằm đưa kinh tế tư nhân trở thành động lực tăng trưởng bền vững của tỉnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NGOÀI QUỐC DOANH 1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1. Một số vấn đề cơ bản về doanh nghiệp ngoài quốc doanh 1. Khái niệm, phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh a.

Khái niệm doanh nghiệp ngoài quốc doanh Khái niệm Doanh nghiệp được nêu tại khoản 7 Điều 4 Luật Doanh nghiệp, 2014 [9] như sau: “Doanh nghiệp là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.” Doanh nghiệp ngoài quốc doanh bao gồm các doanh nghiệp ngoài kinh tế nhà nước và kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài thành lập theo luật doanh nghiệp số 68/2014/QH13 [9], cụ thể: “Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là những doanh nghiệp, tổ chức kinh tế, cá nhân không chịu sự chi phối của Nhà nước, được phép kinh doanh trong những ngành và lĩnh vực mà pháp luật cho phép, tự chịu trách nhiệm với mọi kết quả kinh doanh của mình. Đặc điểm nổi bật của loại hình doanh nghiệp này là tính chất tư hữu, các doanh nghiệp thuộc sở hữu của cá nhân hoặc tổ chức có vốn và tài sản đầu tư cho doanh nghiệp, có quyền quản lý điều hành mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.” Doanh nghiệp ngoài quốc doanh là hình thức doanh nghiệp không thuộc sở hữu nhà nước, trừ khối hợp tác xã; toàn bộ vốn, tài sản, lợi nhuận đều thuộc sở hữu tư nhân hay tập thể người lao động, chủ lao động doanh nghiệp hay chủ cơ sở sản xuất kinh doanh chịu trách nhiệm toàn bộ về hoạt động sản xuất kinh doanh và toàn quyền quyết định phương thức phân phối lợi nhuận sau khi đã hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế mà không chịu sự chi phối nào từ các quyết định của Nhà nước hay cơ quan quản lý [7]. Phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh Dựa theo các tiêu thức khác nhau, có nhiều cách phân loại doanh nghiệp ngoài quốc doanh như: Phân loại theo ngành nghề kinh doanh, hình thức pháp lý, quy mô của doanh nghiệp…  Theo ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp: Trong nền kinh tế, có thể phân thành 6 loại hình doanh nghiệp cơ bản: Doanh nghiệp kinh doanh trong lĩnh vực công nghiệp, nông nghiệp - thủy sản, thương mại - dịch vụ, giao thông vận tải, xây dựng và các doanh nghiệp khác (như tài chính, bảo hiểm…) [7].  Theo hình thức pháp lý của doanh nghiệp: Theo Luật doanh nghiệp Việt Nam được Quốc hội thông qua năm 2014 [9], xét về hình thức pháp lý có các loại hình doanh nghiệp ngoài quốc doanh chủ yếu sau: “Công ty trách nhiệm hữu hạn, Công ty cổ phần, Công ty hợp danh, Doanh nghiệp tư nhân”.

- Doanh nghiệp tư nhân là: doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp. Mỗi cá nhân chỉ được quyền thành lập một doanh nghiệp tư nhân. Doanh nghiệp tư nhân có chế độ trách nhiệm pháp lý vô hạn. - Công ty hợp danh là doanh nghiệp trong đó có ít nhất hai thành viên là chủ sở hữu của công ty, cùng kinh doanh dưới một cái tên chung (gọi là thành viên hợp danh).

Thành viên hợp doanh phải là cá nhân và chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về các nghĩa vụ của công ty. Ngoài ra trong công ty hợp danh còn có các thành viên góp vốn. - Công ty trách nhiệm hữu hạn (bao gồm công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên và công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên) là doanh nghiệp mà các thành viên trong công ty chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của công ty trong phạm vi số vốn điều lệ của công ty. Chủ sở hữu công ty do một tổ chức hoặc một cá nhân làm chủ sở n 7 hữu.

Không được phát hành cổ phần để huy động vốn trong kinh doanh. Chuyển nhượng vốn góp được thực hiện theo quy định của pháp luật. - Công ty cổ phần là một dạng pháp nhân có trách nhiệm hữu hạn, được thành lập và tồn tại độc lập đối với những chủ thể sở hữu nó. Vốn của công ty được chia nhỏ thành những phần bằng nhau gọi là cổ phần, Cổ đông có thể là tổ chức, cá nhân; số lượng cổ đông tối thiểu là 03 và không hạn chế số lượng tối đa, cổ đông chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ và nghĩa vụ tài sản khác của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp và được phát hành huy động vốn tham gia của các nhà đầu tư thuộc mọi thành phần kinh tế.

 Căn cứ vào chế độ trách nhiệm: Theo Luật Doanh nghiệp, 2014 [9] nếu căn cứ vào chế độ trách nhiệm của doanh nghiệp sẽ chia thành 2 loại, bao gồm: - Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là loại hình doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu doanh nghiệp có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp bằng tất cả tài sản của mình, khi doanh nghiệp không đủ tài sản để thực hiện các nghĩa vụ tài chính của nó. Theo pháp luật Việt Nam, có hai loại doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm vô hạn là doanh nghiệp tư nhân và công ty hợp danh. - Doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn: Theo pháp luật Việt Nam, các doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn cụ thể gồm: công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần, doanh nghiệp liên doanh và doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài không tiến hành đăng ký lại theo Nghị định 101/2006/NĐ-CP. Những doanh nghiệp có chế độ trách nhiệm hữu hạn là những doanh nghiệp mà ở đó chủ sở hữu chỉ phải chịu trách nhiệm về mọi khoản nợ và nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp trong phạm vi số vốn đã góp vào doanh nghiệp.

Điều đó có nghĩa là khi số tài sản của doanh nghiệp không đủ để trả nợ thì chủ sở hữu không có nghĩa vụ phải trả nợ thay cho doanh nghiệp. n 8 Chế độ trách nhiệm hữu hạn của các loại doanh nghiệp trên thực chất là chế độ trách nhiệm hữu hạn của các nhà đầu tư - thành viên/chủ sở hữu công ty.  Theo quy mô kinh doanh của doanh nghiệp Theo Nghị định số 39/NĐ-CP chi tiết một số điều của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa [4], trong đó có có tiêu chí xác định cụ thế: - Doanh nghiệp quy mô siêu nhỏ: bình quân năm không quá 10 lao động và tổng doanh thu của năm không quá 10 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 3 tỷ đồng. - Doanh nghiệp quy mô nhỏ: bình quân năm không quá 50 lao động và tổng doanh thu của năm không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 50 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định.

- Doanh nghiệp quy mô vừa: bình quân năm không quá 200 lao động và tổng doanh thu của năm không quá 300 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng, nhưng không phải là doanh nghiệp nhỏ, doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định. Vai trò của doanh nghiệp quốc doanh trong nền kinh tế Thực hiện đường lối đổi mới, kinh tế khu vực ngoài quốc doanh nói chung, nhất là khu vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã phát triển vượt bậc. Thực tiễn đã khẳng định những đóng góp của khu vực này trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của đất nước. Theo Trần Tiến Cường (2010) DNNQD có những vai trò sau: - Là nhân tố chủ yếu thúc đẩy cạnh tranh của nền kinh tế.

Trong nền KT kế hoạch hóa tập trung, nhà nước không công nhận thị trường, giá cả, cũng không chấp nhận cạnh tranh, do đó không có yêu cầu nâng cao hiệu quả và sức cạnh tranh của sản phẩm. Cùng với sự gia tăng về số lượng và các ngành nghề kinh doanh phong phú đa dạng của các doanh nghiệp ngoài quốc doanh như: thương nghiệp, dịch vụ, sản xuất… đã đem lại số thu cho ngân sách nhà nước hàng năm ngày càng chiếm tỷ trọng lớn. Sự phát triển của khu n 9 vực doanh nghiệp ngoài quốc doanh đã mở mang ra nhiều ngành nghề, thúc đẩy lưu thông hàng hóa. Đã xuất hiện nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh hoạt động hiệu quả, tạo được chỗ đứng trên thị trường.

Sản phẩm ngày càng đa dạng, phong phú, được người tiêu dùng trong nước và ngoài nước ưa chuộng. Một số DN đã tạo thêm mặt hàng mới, thị trường mới, sản phẩm đã có sức cạnh tranh. - Là khu vực góp phần ngày càng quan trọng vào sự tăng trưởng của tổng sản phẩm quốc nội - GDP. - Là lực lượng chủ yếu thực hiện việc chuyển dịch cơ cấu của nền KT từ nông nghiệp lạc hậu sang nền KT phát triển đa dạng cả nông nghiệp, công nghiệp, dịch vụ, thúc đẩy CNH-HĐH, theo yêu cầu của thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế.

- Là nơi đảm bảo đại đa số chỗ làm việc cho người lao động, là lực lượng to lớn nhất trong các hoạt động xã hội, từ thiện, xóa đói giảm nghèo, giảm bớt chênh lệch giàu nghèo trong xã hội. - Cũng chính khu vực dân doanh là nơi đang hình thành một lớp người mới, một tầng lớp xã hội mới, đó là doanh nhân. Đó chính là những người lính xung kích xung kích thời bình được xã hội công nhận. Họ có đủ dũng cảm đưa tài sản, vốn liếng ra kinh doanh trong một môi trường chưa đủ thông thoáng, còn nhiều rủi ro; khá nhiều người trong họ đang trở thành nhà quản lý tài năng, nắm được tri thức hiện đại về quản lý và công nghệ để đảm bảo và không ngừng nâng cao sức cạnh tranh của từng sản phẩm hàng hóa cũng như hiệu quả kinh doanh của từng doanh nghiệp dân doanh trong sóng gió của kinh tế thị trường.

- Trên phương diện đóng góp cho Ngân sách Nhà nước, số thu thuế từ doanh nghiệp ngoài quốc doanh ngày càng chiếm tỷ trọng lớn so với tổng thu của Ngân sách Nhà nước. Trong tổng số thu từ thuế đối với doanh nghiệp ngoài quốc doanh, thuế thu nhập doanh nghiệp ngày càng chiếm vị trí quan trọng. Đặc điểm của doanh nghiệp ngoài quốc doanh Doanh nghiệp ngoài quốc doanh có những đặc điểm sau: - Chủ động trong hoạt động SXKD và dễ thích ứng Người quản lý thường là chủ sở hữu hoặc là người có vốn lớn nhất nên họ được quyền đưa ra các quyết định.