Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ BỒI DƯỠNG NĂNG LỰC SỬ DỤNG THIẾT BỊ DẠY HỌC CHO GIÁO VIÊN TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Ở nước ngoài Một số công trình nghiên cứu có đề cập đến thiết bị dạy học: Trong cuốn sách “Những vấn đề quản lý trường học” của các tác giả P. Saxerđôtôp đã đề cập các phương tiện cơ sở vật chất của trường học (thiết bị của các phòng học, hệ thống các phòng học trong trường phổ thông…), đồng thời cũng nêu ra yêu cầu và cách thức quản lý các phương tiện nhưng mang tính chất khái quát [17].
- Evaluation Rating criteria for the VTE Institution. ADB/ILO - Bangkok 1997, đưa ra 9 tiêu chuẩn và điểm đánh giá cơ sở giáo dục - đào tạo, trong đó: Các điều kiện cơ sở hạ tầng của nhà trường: khuôn viên, CSVC và TBDH và thư viện chiếm 125/500 tổng điểm chung [22]. - Country Report on Quality Assurance in Higher Education, Bangkok - Thailand, 1998, đưa ra tỉ lệ đánh giá các điều kiện bảo đảm chất lượng giáo dục của Malaysia với 6 chỉ số, trong đó: Các điều kiện đảm bảo về CSVC và TBDH cho công tác đào tạo chiếm 20% tổng điểm đánh giá chung [23]. Nhìn chung, các công trình nghiên cứu ở ngoài nước đã đề cập nhiều đến nội dung và hình thức bồi dưỡng, đề xuất được một số phương pháp để công tác bồi dưỡng giáo viên đạt hiệu quả, tuy nhiên các công trình đang dừng lại ở các phương pháp bồi dưỡng chung chưa nghiên cứu đến các nội dung bồi dưỡng các năng lực cụ thể.
Ở Việt Nam Ở Việt Nam, công tác quản lý hoạt động bồi dưỡng giáo viên đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục là một trong những xu hướng của quản lý giáo dục hiện nay. Xuất phát từ nhận thức về vai trò của giáo viên và tính chất chuyên Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn nghiệp trong lao động nghề nghiệp của giáo viên nên các nghiên cứu về vấn đề phát triển nghề nghiệp của giáo viên tương đối nhiều. Nhiều đánh giá thiết thực về công việc của giáo viên và đề cao kỹ năng giảng dạy như một lĩnh vực chuyên nghiệp cần được đào tạo, huấn luyện đã được khẳng định. * Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực cho giáo viên Có thể kể đến một số công trình nghiên cứu như: Tác giả Diệp Thị Thu Hường nghiên cứu “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho đội ngũ giảng viên ở trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên”, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu là điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp đối với 13 giáo viên, 25 lãnh đạo các ban xây dựng đảng và 155 học viên lớp bồi dưỡng tại trung tâm, đề tài đã cho thấy thực trạng bồi dưỡng năng lực sư phạm và thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm chỉ đạt mức khá, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho giáo viên ở trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên tác giả đề xuất 4 biện pháp quản lý để nghiên cứu thực trạng nói trên.
[Diệp Thị Thu Hường (2013), “Biện pháp quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực sư phạm cho cho đội ngũ giảng viên ở trung tâm bồi dưỡng chính trị huyện Đồng Hỷ tỉnh Thái Nguyên”, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục, ĐHSP - ĐHTN] Tác giả Lý Thị Hồng nghiên cứu “Quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tư vấn giáo dục cho giáo viên chủ nhiệm các trường THPT huyện Chiêm Hóa tỉnh Tuyên Quang”, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu chính là điều tra bằng phiếu hỏi với 18 CBQL, 120 giáo viên chủ nhiệm và 300 học sinh tại 6 trường THPT trên địa bàn huyện Chiêm Hóa, đề tài đã cho thấy thực trạng kỹ năng tư vấn giáo dục và quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tư vấn chỉ đạt mức khá, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tư vấn giáo dục cho giáo viên chủ nhiệm các trường THPT huyện Chiêm Hóa tỉnh Tuyên Quang tác giả đề xuất 5 biện pháp quản lý để Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn nâng cao thực trạng nói trên [Lý Thị Hồng (2016), “Quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng tư vấn giáo dục cho giáo viên chủ nhiệm các trường THPT huyện Chiêm Hóa tỉnh Tuyên Quang”, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục, ĐHSP - ĐHTN]. Tác giả Vũ Văn Phước nghiên cứu “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”. Tác giả đã sử dụng phương pháp nghiên cứu điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp các nhà quản lý, và các chuyên viên Sở GDĐT Hải Dương, thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học chỉ đạt ở mức khá, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương tác giả đề xuất 5 biện pháp quản lý để nâng cao thực trạng nói trên [Vũ Văn Phước (2017), “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên các trường trung học phổ thông huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục”, Luận văn thạc sĩ Quản lý giáo dục, ĐHSP - ĐHTN]. Tác giả Phạm Thị Mỹ Hạnh nghiên cứu “Quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho đội ngũ giáo viên trường THCS quận Lê Chân Thành phố Hải Phòng”, tác giả sử dụng phương pháp nghiên cứu là điều tra bằng phiếu hỏi và phỏng vấn trực tiếp cán bộ quản lý, giáo viên 3 trường THCS, đề tài đã cho thấy thực trạng bồi dưỡng năng lực dạy học và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học chỉ đạt mức khá, trên cơ sở nghiên cứu thực trạng bồi dưỡng và quản lý hoạt động bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên của trường THCS quận Lê Chân Thành phố Hải Phòng tác giả đề xuất 6 biện pháp quản lý để nghiên cứu thực trạng nói trên.
* Nghiên cứu về quản lý bồi dưỡng năng lực sử dụng thiết bị dạy học Hiện nay, chưa có một nghiên cứu độc lập về quản lý bồi dưỡng năng lực sử dụng thiết bị dạy học cho giáo viên. Nhưng hoạt động này được đề cập trong một số nghiên cứu sau: Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn Tác giả Trần Thị Hải Yến đã nghiên cứu quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp. Trong nghiên cứu này, tác giả đã căn cứ vào chuẩn nghề nghiệp giáo viên trung học phổ thông để xác định nội dung bồi dưỡng, trong đó có chú ý đến việc lựa chọn phương tiện và sử dụng phương tiện, thiết bị dạy học [Trần Thị Hải Yến (2015), Quản lý bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên trung học phổ thông theo chuẩn nghề nghiệp, Luận án tiến sĩ Quản lý giáo dục, Trường ĐHSP Hà Nội] Tác giả Trần Đăng Khởi nghiên cứu quản lý bồi dưỡng giáo viên theo tiếp cận năng lực đã đề cập tới mô hình năng lực của giáo viên trung học cơ sở - một cơ sở xác định nội dung bồi dưỡng và quản lý nội dung bồi dưỡng, trong đó có nhấn mạnh đến việc sử dụng thiết bị dạy học làm tăng hiệu quả dạy học [Trần Đăng Khởi (2019), “Quản lý bồi dưỡng giáo viên theo tiếp cận năng lực, Luận án tiến sĩ Quản lý giáo dục, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam] Tuy nhiên, căn cứ vào thực tiễn về đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục các trường THCS thị xã Phổ Yên, tỉnh Thái Nguyên tác giả nhận thấy còn có những hạn chế, bất cập mà giáo dục địa phương chưa đáp ứng được yêu cầu về đổi mới giáo dục. Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của đội ngũ nhà giáo có mặt còn chưa đáp ứng yêu cầu, chậm đổi mới, phương pháp dạy học đôi khi còn nặng về truyền đạt lý thuyết, ít chú ý đến phát triển tư duy, năng lực sáng tạo đặc biệt là kỹ năng thực hành của người học; Chế độ, chính sách còn có chỗ chưa phù hợp, chưa tạo được động lực mạnh mẽ để phát huy tiềm năng của đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục.
Trong đó đặc biệt cần quan tâm đến vấn đề năng lực sử dụng thiết bị dạy học của giáo viên trước thực tiễn đổi mới giáo dục phổ thông như hiện nay. Một số khái niệm cơ bản của đề tài 1. Quản lý giáo dục Khái niệm Quản lý giáo dục có nhiều cách giải thích khác nhau - Theo tác giả M.Kondacov: “Quản lí giáo dục là tập hợp những biện pháp kế hoạch hóa, nhằm đảm bảo sự vận hành bình thường của cơ quan trong Số hóa bởi Trung tâm Học liệu và Công nghệ thông tin – ĐHTN http://lrc.vn hệ thống giáo dục để tiếp tục phát triển, mở rộng hệ thống cả về số lượng cũng như chất lượng” [16] - Tác giả Đặng Quốc Bảo khái quát “Quản lý giáo dục theo nghĩa tổng quát là hoạt động điều hành phối hợp của các lực lượng xã hội nhằm thúc đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu xã hội” [1]. - Tác giả Phạm Minh Hạc cũng nhấn mạnh “Quản lý giáo dục là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp qui luật của chủ thể quản lý (hệ giáo dục) nhằm làm cho hệ vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt Nam, mà tiêu điểm hội tụ là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến lên trạng thái mới về chất”.[15] Như vậy, quản lý giáo dục chính là quá trình tác động có định hướng của nhà quản lý trong việc vận dụng nguyên lý, phương pháp chung nhất của kế hoạch nhằm đạt được những mục tiêu đề ra.
Những tác động này có tính khoa học đến nhà trường làm cho nhà trường tổ chức một cách khoa học, có kế hoạch trong việc dạy và học theo mục tiêu đào tạo chung 1.