Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CÔNG TÁC BỒI DƯỠNG CÁN BỘ CÔNG ĐOÀN TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ 1. Khái quát lịch sử nghiên cứu vấn đề Ngay từ ngày đầu thành lập Đảng, Lênin đã rất coi trọng công tác cán bộ, Người trực tiếp chỉ đạo tổ chức, đào tạo, rèn luyện đội ngũ “cán bộ chuyên nghiệp” của Đảng một cách thường xuyên, phù hợp với yêu cầu từng giai đoạn phát triển của cách mạng. Lấy đội ngũ cán bộ để làm nòng cốt tiến hành cuộc cách mạng Tháng Mười Nga thành công, lật đổ chế độ Nga Hoàng, thiết lập chính quyền Xô Viết và lãnh đạo xây dựng đất nước. Từ thực tiễn cách mạng Lênin đã khẳng định “nghiên cứu con người, tìm những cán bộ có bản lĩnh.
Hiện nay đã là then chốt, nếu không thế thì tất cả mọi mệnh lệnh và quyết định xã hội chỉ là mớ giấy lộn”. Stalin cũng cho rằng “Con người cán bộ là những vốn quý nhất, có ý nghĩa quyết định nhất, trong tất cả những vốn quý ở trên đã nêu biết rằng cán bộ quyết định hết thảy”. Trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp cách mạng của đất nước, Đảng ta và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn coi cán bộ là nhân tố quyết định sự thành bại của sự nghiệp cách mạng, gắn liền với vận mệnh của đảng, của đất nước và chế độ, là khâu then chốt trong công tác xây dựng Đảng. Bởi vậy, trong thời gian qua, nhất là kể từ Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI đến nay, Đảng ta luôn quan tâm xây dựng, củng cố hệ thống chính trị, trong đó có tổ chức Công Đoàn Việt Nam.
Đảng đã chỉ đạo các cơ quan hữu quan, các cấp ủy đảng, các nhà nghiên cứu tập trung nghiên cứu các vấn đề liên quan đến cán bộ và công tác cán bộ nhằm đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ chính trị của đất nước trong thời kỳ CNH, HĐH và hội nhập kinh tế quốc tế. Đại hội VIII của Đảng khẳng định: “Nâng cao dân trí, bồi dưỡng và phát huy nguồn lực to lớn của con người Việt Nam là nhân tố quyết định thắng lợi của công cuộc CNH, HĐH”. Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII (12 - 1996) về định 8 hướng chiến lược phát triển giáo dục, đào tạo trong thời kỳ CNH, HĐH và nhiệm vụ đến năm 2000 đã thể hiện rõ quan điểm của Đảng về phát triển nguồn nhân lực. Nghị quyết nêu: “Lấy việc phát huy nguồn lực con người là yếu tố cơ bản cho sự phát triển nhanh và bền vững”.
Đại hội X Đảng ta cũng đã thể hiện rõ quyết tâm phấn đấu để giáo dục và đào tạo cùng với khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu. Tập trung đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, chấn hưng giáo dục Việt Nam để phát triển nguồn nhân lực có chất lượng cao. Đại hội XI kế thừa và phát triển quan điểm phát triển nguồn nhân lực từ các Đại hội trước, nêu rõ mục tiêu tổng quát là: “đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại”. Ðại hội tiếp tục khẳng định: “Phát triển, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững đất nước”.
Để đạt được mục tiêu đó Đảng đã xác định ba khâu đột phá chiến lược, trong đó “Phát triển nhanh nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao” được khẳng định là khâu đột phá thứ hai. Đại hội XII của Đảng tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng của nguồn nhân lực chất lượng cao, thông qua quan điểm: “Công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong giai đoạn tới là tiếp tục đẩy mạnh thực hiện mô hình công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế gắn với phát triển kinh tế tri thức, lấy khoa học, công nghệ, tri thức và nguồn nhân lực chất lượng cao làm động lực chủ yếu. Đại hội XII của Đảng cũng đưa ra phương hướng, nhiệm vụ phát triển nguồn nhân lực trong thời gian tới, đòi hỏi cần phải: “Xây dựng chiến lược phát triển nguồn nhân lực cho đất nước, cho từng ngành, từng lĩnh vực, với những giải pháp đồng bộ, trong đó tập trung cho giải pháp đào tạo, đào tạo lại nguồn nhân lực trong nhà trường cũng như trong quá trình sản xuất, kinh doanh, chú trọng nâng cao tính chuyên nghiệp và kỹ năng thực hành”. 9 Trên cơ sở đó, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành nhiều Nghị quyết về chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước và trong từng nhiệm kỳ Đại hội, Đảng đều xác định nhiệm vụ cụ thể trong công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước.
Để cụ thể các Nghị quyết của Đại hội, của Ban Chấp hành Trung ương về cán bộ và công tác cán bộ, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các tỉnh, thành ủy, đảng ủy trực thuộc Trung ương đã ban hành nhiều văn bản quy định về cán bộ và công tác cán bộ. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói: Đảng ta là của giai cấp công nhân Việt Nam. Không có Đảng lãnh đạo thì giai cấp không làm cách mạng được, Đảng mà không có giai cấp công nhân cũng không làm được gì. Xác định vai trò quan trọng của công tác cán bộ Công đoàn Việt Nam trong công tác cán bộ của Đảng và Nhà nước.
Bên cạnh việc ban hành các văn bản về công tác cán bộ nói chung Đảng và Nhà nước ta đã ban hành nhiều văn kiện, quyết sách chính trị nhằm xây dựng tổ chức Công đoàn Việt Nam vững mạnh như: Nghị quyết Trung ương 6 (khoá X) về tiếp tục xây dựng giai cấp công nhân Việt Nam thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước; Luật Công đoàn năm 1957, 1990 và 2012; Bộ Luật Lao động năm 1994 và 2012; Nghị định 133 của Hội đồng Bộ trưởng (nay là Chính phủ) về hướng dẫn thi đua Luật Công đoàn. Liên quan đến vấn đề nghiên cứu của luận văn đã có nhiều đề tài, sách, báo và tạp chí đề cập đến như: Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH - HĐH đất nước của Nguyễn Phú Trọng và Trần Xuân Sầm (2001) [24]. Trên cơ sở các quan điểm lý luận và tổng kết thực tiễn, cuốn sách đã phân tích, lý giải, hệ thống hóa các căn cứ khoa học của việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, từ đó đưa ra những giải pháp nhằm củng cố, phát triển đội ngũ này cả về chất lượng, số lượng và cơ cấu cho phù hợp với yêu cầu của sự nghiệp đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Nội dung Giáo trình lý luận và nghiệp vụ 10 Công đoàn do Đại học Công đoàn ấn hành (1999) [7] đã khái quát lý luận và thực tiễn của hoạt động công đoàn.
Đây là cuốn giáo trình đã được sử dụng đào tạo cán bộ công đoàn trong cả nước. Quán triệt tư tưởng Hồ Chí Minh về công tác cán bộ, tác giả Nguyễn Viết Vượng đã viết Tư tưởng Hồ Chí Minh về đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ công đoàn (2007) [26]. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 5 khóa VIII nêu rõ: “Kinh nghiệm vô giá mà chúng ta khái quát được trong lịch sử lâu dài và đầy khắc nghiệt của dân tộc ta là: nguồn lực quý báu nhất, có vai trò quyết định nhất là nguồn lực con người Việt Nam; là sức mạnh nội sinh của chính bản thân dân tộc Việt Nam. Con người Việt Nam là tài sản quý báu nhất của Tổ quốc ta và chế độ xã hội chủ nghĩa chúng ta” [6].
Trước những tồn tại, hạn chế trong tổ chức thực hiện công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn, tháng 9/2009, tại Hà Nội, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã tổ chức Hội thảo xây dựng Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn đến năm 2020”. Nhiều ý kiến đã thảo luận, đóng góp giải pháp quan trọng nhằm nâng cao kiến thức và phương pháp hoạt động cho cán bộ công đoàn trong khu vực Nhà nước và khu vực ngoài Nhà nước. Trong đó xác định cán bộ công đoàn là khâu then chốt trong việc nâng cao chất lượng hoạt động của công đoàn cơ sở. Đồng thời, đến năm 2020, công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn phải đạt được cả về số lượng, chất lượng, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của nền kinh tế thị trường.
Đề án “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn đến năm 2020” (2010) có ý nghĩa quan trọng đối với công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn trong cả nước. Đặc biệt, hội thảo về “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ công đoàn trong thời kỳ mới” (tháng 3/2010) do Trường Đại học Công đoàn Việt Nam tổ chức đã thu hút nhiều báo cáo; trong đó nêu bật tầm quan trọng của việc đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ công đoàn, góp phần quyết định thắng lợi trong việc xây dựng giai cấp công nhân và tổ chức Công đoàn Việt Nam vững 11 mạnh. Công trình Công đoàn Việt Nam với sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước của tác giả Đặng Ngọc Tùng (2017) [23] tiếp tục nhấn mạnh vai trò của tổ chức, cán bộ công đoàn Việt Nam trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước… Bên cạnh đó, thời gian gần đây cũng đã có một số nghiên cứu, luận văn thạc sĩ đề cập đến vấn đề bồi dưỡng cán bộ công đoàn các cấp trên địa bàn tỉnh Bình Định như: Biện pháp quản lý công tác bồi dưỡng cán bộ đoàn cấp cơ sở thuộc khối các cơ quan tỉnh Bình Định của tác giả Hà Duy Trung [25]; Biện pháp quản lý bồi dưỡng năng lực hoạt động cho cán bộ công đoàn cấp huyện trên địa bàn tỉnh Bình Định của tác giả Lê Thị Kim Chi [4]; Biện pháp quản lý phát triển đội ngũ cán bộ công đoàn các trường trung học phổ thông tỉnh Bình Định của tác giả Huỳnh Thanh Xuân [28]… Xét một cách tổng thể, đã có nhiều nghiên cứu và báo cáo khẳng định tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng cán bộ công đoàn thông qua công tác đào tạo, bồi dưỡng. Nhiều tác giả nhấn mạnh công tác đào tạo, bồi dưỡng là một yếu tố quyết định cho sự thành công của hoạt động công đoàn trong thời kỳ mới.