Luận văn thạc sĩ nghiên cứu cơ sở khoa học quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên giai đoạn 2012 2020

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu cơ sở khoa học quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại huyện đồng hỷ tỉnh thái nguyên giai, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất

• Tác giả: Dương Thị Hằng
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Thái
• Trường học: Đại Học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Quản Lý Bảo Vệ & Phát Triển Rừng Huyện Đồng Hỷ, Thái Nguyên (2012-2020)
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu
• 1.2. Cơ sở lý luận của đề tài
• 1.2.1. Cơ sở pháp lý
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Tình hình nghiên cứu về QLBV và PTR trên thế giới và Việt Nam
• 1.4.1. Trên thế giới
• 1.4.2. Tổng quan khu vực nghiên cứu
• 1.4.2.1. Điều kiện tự nhiên huyện Đồng Hỷ
• 1.4.2.2. Điều kiện dân sinh - kinh tế xã hội của huyện
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 2.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp kế thừa và thu thập số liệu
• 2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp
• 2.3.3. Phương pháp PRA,RRA
• 2.3.4. Phương pháp điều tra quan sát trực tiếp
• 2.3.5. Phương pháp phân tích - tổng hợp
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Những văn bản định hướng về công tác QLBVR đã được triển khai thực hiện tại huyện Đồng Hỷ (giai đoạn 2008 - 2012)
• 3.2. Kết quả thực hiện công tác QLBVR tại huyện Đồng Hỷ (giai đoạn 2008 - 2012)
• 3.3. Hiện trạng sử dụng đất lâm nghiệp của huyện
• 3.4. Hệ thống cơ cấu tổ chức quản lý trong công tác QLBVR ở huyện Đồng Hỷ
• 3.5. Kết quả thực hiện công tác QLBVR ở huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên giai đoạn 2008 - 2012
• 3.5.1. Giao đất, giao rừng
• 3.5.2. Công tác kiểm tra kiểm soát lâm sản
• 3.5.3. Phòng cháy chữa cháy rừng
• 3.5.4. Phòng chống sâu bệnh hại
• 3.5.5. Tuyên truyền, vận động
• 3.6. Công tác phát triển rừng
• 3.7. Quy hoạch phát triển rừng (đến năm 2020)
• 3.8. Xác định các bên tham gia vào công tác QLBVR ở huyện Đồng Hỷ (sơ đồ VENN)
• 3.9. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác QLBV và PTR tại huyện Đồng Hỷ (SWOT)
• 3.10. Những giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý bảo vệ rừng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Phần này cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho việc quản lý rừng, bảo vệ rừng, và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên. Tác giả đã tổng hợp các nghiên cứu liên quan đến quản lý tài nguyên và bảo tồn thiên nhiên trên thế giới và Việt Nam. Các văn bản pháp lý như Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004, Nghị định 23/2006/NĐ-CP, và các quyết định của Chính phủ được phân tích để làm nền tảng cho nghiên cứu. Phần này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển bền vững và bảo vệ môi trường trong quản lý rừng.

1.1. Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của đề tài dựa trên các nguyên tắc quản lý rừng hiệu quả, bao gồm việc bảo vệ hệ sinh thái rừng, phòng cháy chữa cháy rừng, và phòng trừ sinh vật gây hại. Các văn bản pháp lý như Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 và Nghị định 23/2006/NĐ-CP được phân tích chi tiết để làm rõ trách nhiệm của các cơ quan quản lý nhà nước trong việc bảo vệ rừng.

1.2. Cơ sở thực tiễn

Phần này đánh giá thực trạng quản lý rừng và bảo vệ rừng tại huyện Đồng Hỷ. Các vấn đề như nạn phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, và cháy rừng được phân tích. Tác giả cũng đề cập đến các chính sách và biện pháp đã được triển khai để giải quyết các vấn đề này, đồng thời chỉ ra những hạn chế và thách thức trong công tác quản lý rừng.

II. Đối tượng nội dung và phương pháp nghiên cứu

Phần này xác định rõ đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn, tập trung vào quản lý rừng, bảo vệ rừng, và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm thu thập số liệu sơ cấp, phân tích SWOT, và sử dụng các công cụ như PRA và RRA. Phần này cũng nêu rõ các nội dung nghiên cứu chính, bao gồm đánh giá hiện trạng rừng, phân tích các văn bản pháp lý, và đề xuất giải pháp.

2.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu là các hoạt động quản lý rừng, bảo vệ rừng, và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ từ năm 2012 đến 2020. Phạm vi nghiên cứu bao gồm 15 xã và 3 thị trấn trong huyện, với trọng tâm là các khu vực rừng tự nhiên và rừng trồng.

2.2. Phương pháp nghiên cứu

Các phương pháp nghiên cứu được sử dụng bao gồm thu thập số liệu sơ cấp thông qua phỏng vấn và điều tra thực địa, phân tích SWOT để đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, và sử dụng các công cụ như PRA và RRA để phân tích sự tham gia của cộng đồng trong công tác quản lý rừng.

III. Kết quả nghiên cứu

Phần này trình bày các kết quả nghiên cứu về hiện trạng quản lý rừng, bảo vệ rừng, và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ. Các vấn đề như giao đất, giao rừng, kiểm soát lâm sản, phòng cháy chữa cháy rừng, và phát triển rừng được phân tích chi tiết. Tác giả cũng đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng, bao gồm cải thiện hệ thống tổ chức, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến.

3.1. Hiện trạng quản lý rừng

Kết quả nghiên cứu cho thấy hiện trạng quản lý rừng tại huyện Đồng Hỷ còn nhiều hạn chế, đặc biệt là trong việc kiểm soát khai thác lâm sản trái phép và phòng cháy chữa cháy rừng. Các biện pháp quản lý hiện tại chưa đủ hiệu quả để bảo vệ rừng một cách toàn diện.

3.2. Đề xuất giải pháp

Tác giả đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý rừng, bao gồm cải thiện hệ thống tổ chức, tăng cường sự tham gia của cộng đồng, và áp dụng các biện pháp kỹ thuật tiên tiến. Các giải pháp này được xây dựng dựa trên kết quả phân tích SWOT và các văn bản pháp lý liên quan.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tài nguyên rừng đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường sinh thái và phát triển kinh tế xã hội bền vững. Tại huyện Đồng Hỷ, tỉnh Thái Nguyên, diện tích đất lâm nghiệp chiếm khoảng 52,7% tổng diện tích tự nhiên với hơn 24.000 ha, trong đó rừng phòng hộ chiếm 23,2% và rừng sản xuất chiếm phần lớn còn lại. Tuy nhiên, tình trạng suy giảm diện tích và chất lượng rừng vẫn diễn ra do nhiều nguyên nhân như khai thác lâm sản trái phép, chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng, cháy rừng và sâu bệnh hại. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng (QLBVR) tại huyện Đồng Hỷ giai đoạn 2012 - 2020, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác này nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Nghiên cứu tập trung vào phạm vi địa bàn huyện Đồng Hỷ với các xã có diện tích rừng tự nhiên tập trung và có ảnh hưởng lớn đến tài nguyên rừng. Ý nghĩa của nghiên cứu không chỉ nằm ở việc cung cấp cơ sở khoa học cho công tác quản lý bảo vệ rừng tại địa phương mà còn góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng và các bên liên quan trong việc bảo vệ tài nguyên rừng, từ đó tăng cường độ che phủ rừng và cải thiện chất lượng rừng, góp phần giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường và biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý tài nguyên thiên nhiên bền vững, trong đó có:

• Lý thuyết phát triển bền vững: Nhấn mạnh sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường và công bằng xã hội, đặc biệt trong quản lý tài nguyên rừng.
• Mô hình quản lý cộng đồng (Community-Based Forest Management - CBFM): Tập trung vào vai trò của cộng đồng địa phương trong bảo vệ và phát triển rừng, khuyến khích sự tham gia của người dân trong các hoạt động quản lý rừng.
• Khái niệm ba loại rừng: Rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất, mỗi loại có chức năng và phương thức quản lý khác nhau.
• Phân tích SWOT: Đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức trong công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ.
• Mô hình VENN: Xác định vai trò và mối quan hệ giữa các bên liên quan trong công tác quản lý bảo vệ rừng.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng kết hợp phương pháp định lượng và định tính với các bước cụ thể:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập số liệu thứ cấp từ các báo cáo của Chi cục Kiểm lâm tỉnh Thái Nguyên, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, các văn bản pháp luật liên quan và các tài liệu quy hoạch; số liệu sơ cấp được thu thập qua khảo sát thực địa, phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm tại 5 xã tiêu biểu của huyện Đồng Hỷ.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Phỏng vấn 75 hộ gia đình đại diện cho các nhóm thu nhập và độ tuổi khác nhau, cùng với cán bộ kiểm lâm và các cơ quan quản lý địa phương; lựa chọn xã và xóm dựa trên tiêu chí có diện tích rừng tự nhiên lớn và ảnh hưởng đến tài nguyên rừng.
• Phương pháp thu thập số liệu sơ cấp: Sử dụng công cụ PRA (Participatory Rural Appraisal) và RRA (Rapid Rural Appraisal) để đánh giá nhanh hiện trạng và sự tham gia của cộng đồng; phỏng vấn bán cấu trúc và quan sát trực tiếp.
• Phân tích dữ liệu: Áp dụng phân tích SWOT để đánh giá tổng thể các yếu tố ảnh hưởng; sử dụng mô hình VENN để phân tích vai trò các bên liên quan; tổng hợp và phân tích số liệu bằng phương pháp thống kê mô tả và so sánh tỷ lệ phần trăm.
• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2011-2013, tập trung đánh giá dữ liệu từ năm 2008 đến 2012 và đề xuất giải pháp cho giai đoạn 2012-2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng tài nguyên rừng và đất lâm nghiệp: Huyện Đồng Hỷ có tổng diện tích đất lâm nghiệp khoảng 24.118 ha, chiếm 52,7% diện tích tự nhiên. Trong đó, rừng phòng hộ chiếm 5.586 ha (23,2%), rừng sản xuất chiếm 18.532 ha (76,8%). Diện tích rừng tự nhiên chiếm khoảng 65% trong rừng sản xuất, còn lại là rừng trồng. Đất chưa có rừng chiếm khoảng 8-9% diện tích đất lâm nghiệp, chủ yếu là trạng thái Ia, Ib và Ic.

2. Hiệu quả công tác quản lý bảo vệ rừng (2008-2012): Qua các văn bản chính sách và kế hoạch triển khai, huyện đã xây dựng đội ngũ cán bộ chuyên trách, quy hoạch phân cấp rừng rõ ràng với cọc mốc và biển báo, đồng thời tăng cường tuyên truyền vận động người dân. Kết quả là diện tích rừng trồng tăng đều, diện tích rừng tự nhiên được bảo vệ tốt hơn, các vụ vi phạm giảm đáng kể. Ví dụ, số vụ vi phạm hành chính liên quan đến phá rừng giảm khoảng 30% so với giai đoạn trước.

3. Vai trò của cộng đồng và các bên liên quan: Mô hình VENN cho thấy Hạt Kiểm lâm huyện, UBND các xã và người dân địa phương là các bên có ảnh hưởng lớn nhất trong công tác QLBVR. Sự phối hợp giữa các cơ quan và cộng đồng được đánh giá là thuận lợi nhưng vẫn còn tồn tại khó khăn trong việc huy động nguồn lực và nâng cao nhận thức toàn diện.

4. Điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức (SWOT): Điểm mạnh là sự quan tâm của chính quyền và sự tham gia tích cực của người dân; điểm yếu là hạn chế về nguồn lực tài chính và trình độ cán bộ; cơ hội đến từ các chính sách hỗ trợ của Nhà nước và các dự án phát triển lâm nghiệp; thách thức gồm áp lực khai thác lâm sản trái phép, biến đổi khí hậu và sự thay đổi mục đích sử dụng đất.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng tại huyện Đồng Hỷ đã có những bước tiến tích cực nhờ sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư. Việc giao đất giao rừng và quy hoạch ba loại rừng rõ ràng đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý và bảo vệ tài nguyên rừng. So với một số nghiên cứu trong nước và quốc tế, mô hình quản lý cộng đồng tại Đồng Hỷ tương đồng với các mô hình thành công ở Ấn Độ và Philippines, nơi quyền lợi và trách nhiệm của người dân được gắn kết chặt chẽ với công tác bảo vệ rừng.

Tuy nhiên, các khó khăn về nguồn lực tài chính, trình độ cán bộ và nhận thức của một bộ phận người dân vẫn là rào cản lớn. Các số liệu về diện tích đất chưa có rừng và các vụ vi phạm cho thấy cần có các biện pháp kỹ thuật và chính sách hỗ trợ hiệu quả hơn. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động diện tích rừng theo năm và bảng phân tích SWOT để minh họa rõ nét các yếu tố ảnh hưởng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng: Thực hiện các chương trình đào tạo, tập huấn cho người dân và cán bộ quản lý về vai trò của rừng và kỹ thuật bảo vệ rừng nhằm nâng tỷ lệ người dân tham gia bảo vệ rừng lên ít nhất 80% trong vòng 3 năm tới. Chủ thể thực hiện là UBND huyện phối hợp với Hạt Kiểm lâm và các tổ chức xã hội.

2. Đẩy mạnh giao đất giao rừng và phân cấp quản lý: Hoàn thiện quy hoạch và giao đất giao rừng cho các hộ gia đình, tổ chức theo đúng quy định, đảm bảo quyền lợi và trách nhiệm sử dụng bền vững, phấn đấu tăng diện tích rừng trồng thêm 500 ha mỗi năm đến năm 2020. Chủ thể thực hiện là UBND huyện và các xã.

3. Phát triển hệ thống phòng cháy chữa cháy rừng và phòng chống sâu bệnh: Xây dựng và duy trì các phương án phòng cháy chữa cháy rừng, trang bị đầy đủ thiết bị và tổ chức huấn luyện định kỳ cho lực lượng kiểm lâm và cộng đồng, giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng xuống dưới 5% diện tích rừng hàng năm. Chủ thể thực hiện là Hạt Kiểm lâm và các xã.

4. Huy động nguồn lực tài chính và kỹ thuật hỗ trợ phát triển rừng: Tăng cường hợp tác với các dự án, tổ chức phi chính phủ và doanh nghiệp để đầu tư cho công tác trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh và phát triển lâm nghiệp bền vững, phấn đấu nâng cao năng suất rừng trồng lên 15% trong giai đoạn 2015-2020.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ quản lý lâm nghiệp địa phương: Nhận diện các giải pháp thực tiễn để nâng cao hiệu quả công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng, từ đó xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý Nhà nước: Sử dụng kết quả nghiên cứu làm cơ sở khoa học để điều chỉnh, bổ sung các chính sách, quy định về quản lý rừng và phát triển lâm nghiệp.

3. Các tổ chức phi chính phủ và dự án phát triển lâm nghiệp: Áp dụng các mô hình quản lý cộng đồng và các giải pháp kỹ thuật được đề xuất để triển khai các chương trình bảo vệ và phát triển rừng hiệu quả.

4. Cộng đồng dân cư và người làm nghề rừng: Nâng cao nhận thức về vai trò của rừng, tham gia tích cực vào các hoạt động bảo vệ và phát triển rừng, từ đó cải thiện đời sống kinh tế và bảo vệ môi trường sinh thái.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao công tác quản lý bảo vệ rừng tại Đồng Hỷ còn gặp nhiều khó khăn?
   Nguyên nhân chính là do hạn chế về nguồn lực tài chính, trình độ cán bộ quản lý còn thấp, cùng với áp lực khai thác lâm sản trái phép và chuyển đổi mục đích sử dụng đất rừng. Ví dụ, một số khu vực vẫn xảy ra phá rừng do nhu cầu đất canh tác tăng cao.

2. Các chính sách pháp luật nào hỗ trợ công tác bảo vệ và phát triển rừng?
   Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 cùng các nghị định, quyết định của Chính phủ như Nghị định 23/2006/NĐ-CP, Quyết định 147/2007/QĐ-TTg đã tạo khung pháp lý vững chắc cho công tác này, quy định rõ trách nhiệm của các cấp chính quyền và người dân.

3. Vai trò của cộng đồng dân cư trong quản lý bảo vệ rừng như thế nào?
   Cộng đồng dân cư là lực lượng chủ chốt trong bảo vệ rừng, tham gia trực tiếp vào các hoạt động phòng cháy chữa cháy, ngăn chặn khai thác trái phép và trồng rừng. Mô hình quản lý cộng đồng đã được áp dụng thành công tại nhiều địa phương.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng rừng trồng?
   Cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật thâm canh, lựa chọn giống cây phù hợp, chăm sóc và phòng trừ sâu bệnh hiệu quả. Đồng thời, tăng cường đào tạo kỹ thuật cho người dân và cán bộ quản lý.

5. Các giải pháp phòng chống cháy rừng được triển khai ra sao?
   Huyện đã xây dựng phương án phòng cháy chữa cháy rừng, thiết lập hệ thống đường ranh, chòi canh lửa và tổ chức huấn luyện lực lượng kiểm lâm cùng cộng đồng. Việc này giúp giảm thiểu thiệt hại do cháy rừng và nâng cao ý thức phòng chống.

Kết luận

• Huyện Đồng Hỷ có tiềm năng lớn về tài nguyên rừng với hơn 24.000 ha đất lâm nghiệp, trong đó rừng phòng hộ và rừng sản xuất chiếm phần lớn.
• Công tác quản lý bảo vệ và phát triển rừng giai đoạn 2008-2012 đã đạt được nhiều kết quả tích cực, đặc biệt là trong việc tăng diện tích rừng trồng và giảm các vụ vi phạm.
• Sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý và cộng đồng dân cư là yếu tố then chốt giúp nâng cao hiệu quả công tác bảo vệ rừng.
• Các khó khăn về nguồn lực, nhận thức và áp lực khai thác trái phép vẫn cần được giải quyết thông qua các giải pháp đồng bộ và bền vững.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm tăng cường tuyên truyền, giao đất giao rừng, phòng chống cháy rừng và huy động nguồn lực tài chính sẽ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý bảo vệ và phát triển rừng huyện Đồng Hỷ trong giai đoạn 2012-2020.

Hành động tiếp theo: Các cơ quan chức năng và cộng đồng cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời theo dõi, đánh giá định kỳ để điều chỉnh phù hợp, đảm bảo phát triển rừng bền vững và bảo vệ môi trường sinh thái.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan tài liệu nghiên cứu 1. Cơ sở lý luận của đề tài 1. Cơ sở pháp lý Đất được quy hoạch trồng rừng và rừng lài tài nguyên thiên nhiên hứu hạn, rừng có thể được tái sinh những phải trải qua hàng chục năm.

Nó là cơ sở, điều kiện của mọi sự sống dựa vào đất rừng và rừng, như: Thực vật, động vật, vi sinh vật và v.ngay cả sự sống của con người. Vì vậy, cần phải trồng rừng và bảo vệ rừng hiện có, việc sử dụng tốt nguồn tài nguyên này không chỉ quyết định đến tương lai của chúng ta mà cong đảm bảo cho mục tiêu ổn định thể chế, kinh tế và chính trị và phát triển xã hội. Quan điểm của việc sử dụng đất rừng và rừng là dựa trên cơ sở bảo đảm sự phát triển bền vững. Xã hội càng phát triển đi cùng đó là sự tàn phá các tài nguyên thiên nhiên.

Cũng như các nguồn tài nguyên khác nguồn tài nguyên rừng của nước ta ngày càng bị suy giảm nhanh chóng. Vấn đề cấp thiết hiện nay đặt ra cho chúng ta là phải bảo vệ nguồn tài nguyên rừng. Bảo vệ rừng không có nghĩa là chúng ta chỉ bảo vệ diện tích rừng hiện có mà bên cạnh việc bảo vệ chúng ta cần nâng cao cả về mặt chất lượng và số lượng của rừng. Tuy nhiên công tác bảo vệ rừng của nước ta hiện nay còn gặp rất nhiều khó khăn do các nguyên nhân như: cuộc sống của nhân dân còn khó khăn, trình độ dân trí thấp, địa hình phức tạp, nhu cầu sử dụng các loại gỗ ngày càng cao.

trước vấn đề khó khăn đó để nâng cao hiệu quả trong quản lý bảo vệ rừng, phát triển rừng nhà nước ta ban hành các văn bản quy phạm pháp luật như: luật, nghị định, quyết định, thông tư … để góp phần nâng cao hiệu quả trong quản lý bảo vệ rừng. Một số các văn bản góp phần tích cực trong QLBVR hiện nay: n 5 - Luật Bảo vệ và Phát triển rừng năm 2004 đã đã được Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 6 thông qua ngày 03-12-2004 [3] chúng tôi coi đây là cở sở lý luận cần phải thực hiện, cụ thể là: Điều 40. Bảo vệ hệ sinh thái rừng 1. Khi tiến hành các hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc có những hoạt động khác ảnh hưởng trực tiếp đến hệ sinh thái rừng, sinh trưởng và phát triển của các loài sinh vật rừng phải tuân theo quy định của Luật này, pháp luật về bảo vệ môi trường, pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

Khi xây dựng mới, thay đổi hoặc phá bỏ các công trình có ảnh hưởng đến hệ sinh thái rừng, sinh trưởng và phát triển của các loài sinh vật rừng phải thực hiện việc đánh giá tác động môi trường theo quy định của pháp luật về bảo vệ môi trường và chỉ được thực hiện các hoạt động đó sau khi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép. Bảo vệ thực vật rừng, động vật rừng 1. Việc khai thác thực vật rừng phải thực hiện theo quy chế quản lý rừng do Thủ tướng Chính phủ quy định và quy trình, quy phạm về khai thác rừng do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành. Việc săn, bắt, bẫy, nuôi nhốt động vật rừng phải được phép của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và tuân theo các quy định của pháp luật về bảo tồn động vật hoang dã.

Những loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm; nguồn gen thực vật rừng, động vật rừng quý, hiếm phải được quản lý, bảo vệ theo chế độ đặc biệt. Chính phủ quy định Chế độ quản lý, bảo vệ những loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm và Danh mục những loài thực vật rừng, động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm. n 6 Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn quy định việc khai thác thực vật rừng, săn bắt động vật rừng, công cụ và phương tiện bị cấm sử dụng hoặc bị hạn chế sử dụng; chủng loài, kích cỡ tối thiểu thực vật rừng, động vật rừng và mùa vụ được phép khai thác, săn bắt; khu vực cấm khai thác rừng. Phòng cháy, chữa cháy rừng 1.

Ở những khu rừng tập trung, rừng dễ cháy, chủ rừng phải có phương án phòng cháy, chữa cháy rừng; khi trồng rừng mới tập trung phải thiết kế và xây dựng đường ranh, kênh, mương ngăn lửa, chòi canh lửa, biển báo, hệ thống thông tin theo quy định của pháp luật về phòng cháy, chữa cháy; chấp hành sự hướng dẫn, kiểm tra của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Trường hợp được đốt lửa trong rừng, gần rừng để dọn nương rẫy, dọn đồng ruộng, chuẩn bị đất trồng rừng, đốt trước mùa khô hanh hoặc dùng lửa trong sinh hoạt thì người đốt lửa phải thực hiện các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng. Tổ chức, hộ gia đình, cá nhân xây dựng, tiến hành các hoạt động trên các công trình đi qua rừng như đường sắt, đường bộ, đường dây tải điện và hoạt động du lịch sinh thái, hoạt động khác ở trong rừng, ven rừng phải chấp hành các quy định về phòng cháy, chữa cháy; tuân thủ các biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng của cơ quan nhà nước có thẩm quyền và chủ rừng. Khi xảy ra cháy rừng, chủ rừng phải kịp thời chữa cháy rừng, báo ngay cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền; trong trường hợp cần thiết Uỷ ban nhân dân các cấp có trách nhiệm và thẩm quyền huy động mọi lực lượng, phương tiện cần thiết ở địa phương, điều hành sự phối hợp giữa các lực lượng để kịp thời chữa cháy rừng có hiệu quả.

Trong trường hợp cháy rừng xảy ra trên diện rộng có nguy cơ gây thảm họa dẫn đến tình trạng khẩn cấp thì việc chữa cháy rừng phải tuân theo các quy định của pháp luật về tình trạng khẩn cấp. n 7 Chính phủ quy định chi tiết về phòng cháy, chữa cháy rừng, khắc phục hậu quả sau cháy rừng. Phòng, trừ sinh vật gây hại rừng 1. Việc phòng, trừ sinh vật gây hại rừng phải tuân theo các quy định của pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y.

Chủ rừng phải thực hiện các biện pháp phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; khi phát hiện có sinh vật gây hại rừng trên diện tích rừng được giao, được thuê phải báo ngay cho cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật gần nhất để được hướng dẫn và hỗ trợ các biện pháp phòng trừ. Chủ rừng phải chịu trách nhiệm về việc để lan truyền dịch gây hại rừng nếu không thực hiện các biện pháp về phòng, trừ sinh vật gây hại rừng theo quy định của Luật này và pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y. Cơ quan bảo vệ và kiểm dịch thực vật, kiểm dịch động vật có trách nhiệm tổ chức dự báo sinh vật gây hại rừng; hướng dẫn, hỗ trợ chủ rừng các biện pháp phòng, trừ sinh vật gây hại rừng; tổ chức phòng, trừ sinh vật gây hại rừng trong trường hợp sinh vật gây hại rừng có nguy cơ lây lan rộng. Nhà nước khuyến khích áp dụng các biện pháp lâm sinh, sinh học vào việc phòng, trừ sinh vật gây hại rừng.

Kinh doanh, vận chuyển, xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, quá cảnh thực vật rừng, động vật rừng 1. Việc kinh doanh, vận chuyển thực vật rừng, động vật rừng và các sản phẩm của chúng phải tuân theo quy định của pháp luật. Việc xuất khẩu, nhập khẩu, tạm nhập tái xuất, tạm xuất tái nhập, quá cảnh thực vật rừng, động vật rừng và các sản phẩm của chúng phải tuân theo quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Nam ký kết hoặc gia nhập. Việc nhập nội giống thực vật rừng, động vật rừng phải tuân theo quy định của pháp luật về bảo tồn đa dạng sinh học, pháp luật về bảo vệ và kiểm dịch thực vật, pháp luật về thú y, pháp luật về giống cây trồng, pháp luật về giống vật nuôi.

Chính phủ quy định, công bố công khai Danh mục thực vật rừng, động vật rừng được nhập khẩu; thực vật rừng, động vật rừng cấm xuất khẩu hoặc xuất khẩu có điều kiện. - Nghị định số 23/2006/NĐ-CP, ngày 03/3/2006 [3] của Chính phủ hướng dẫn thực hiện Luật Bảo vệ và Phát triển rừng; Điều 5,6 quy định rõ trách nhiệm quản lý Nhà nước về bảo vệ và phát triển rừng của UBND cấp huyện và xã. - Nghị định số: 119/2006/NĐ-CP, ngày 16/10/2006 của Chính phủ Về tổ chức và hoạt động của Kiểm lâm; - Quyết định số: 186/2006/QĐ-TTg ngày 16/10/2006 của Thủ tướng Chính phủ quy định về quy chế quản lý rừng; - Chỉ thị số 38/2005/CT-TTg ngày 05/12/2005 của Thủ tướng Chính phủ về việc rà soát, quy hoạch lại 3 loại rừng (rừng phòng hộ, rừng đặc dụng và rừng sản xuất). - Quyết định số 18/2007/QĐ-TTg, ngày 05/02/2007 của tướng Chính phủ về việc phê duyệt chiến lược phát triển lâm nghiệp Việt Nam giai đoạn 2006-2020.

- Quyết định số 100/2007/QĐ-TTg, ngày 06/07/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc sửa đổi một số điều của Quyết định số 661/QĐ-TTg, ngày 29/7/1998 về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng. - Quyết định số 58/2007/QĐ-TTg, ngày 04/5/2007 của Thủ tướng Chính phủ về việc phê duyệt chiến lược phát triển kinh tế xã hội tỉnh Thái Nguyên đến năm 2020. n 9 - Quyết định số 147/2007/QĐ-TTg, ngày 10/9/2007 của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách phát triển rừng sản xuất giai đoạn 2007-2015. - Quyết định số 164/2008/QĐ-TTg, ngày 11/12/2008 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi, bổ sung điều 1 của Quyết định số 100/2007/QĐ-TTg, ngày 06/7/2007 của Thủ tướng Chính phủ về sửa đổi, bổ sung một số điều của Quyêt định số 661/QĐ-TTg, ngày 29/7/1998 của Thủ tướng Chính phủ về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng.

- Thông tư liên tịch số 58/2008/TTLT-BNN-KHĐT-TC, ngày 02/5/2008 của liên Bộ Nông nghiệp & Phát triển nông thôn, Bộ Kế hoạch Đầu tư, Tài chính về việc hướng dẫn thực hiện Quyết định của Thủ tướng Chính phủ về mục tiêu, nhiệm vụ, chính sách và tổ chức thực hiện Dự án trồng mới 5 triệu ha rừng giai đoạn 2007-2010.