Luận văn thạc sĩ phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng vietgap trên địa bàn huyện đại từ tỉnh thái nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên, đề xuất giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Cao Xuân Thắng
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Ngọc Nông
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế Nông nghiệp
• Đề tài: Phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP trên địa bàn huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu nghiên cứu
• Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• Những đóng góp mới, ý nghĩa khoa học và thực tiễn
• 1. Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI
• 1.1. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP
• 1.1.1. Khái niệm về phát triển bền vững, tiêu chuẩn VietGAP
• 1.1.2. Nội dung phát triển bền vững
• 1.1.3. Nội dung phát triển sản xuất chè bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.2. Cơ sở thực tiễn về phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP
• 1.2.1. Chủ trương chính sách phát triển bền vững theo hướng VietGAP
• 1.2.2. Kinh nghiệm sản xuất chè VietGAP ở một số địa phương
• 1.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển sản xuất chè bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP
• 1.2.4. Bài học kinh nghiệm cho phát triển sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP cho huyện đại từ, tỉnh Thái Nguyên
• 2. Chương 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA BÀN VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đặc điểm địa bàn nghiên cứu
• 2.1.1. Đặc điểm điều kiện tự nhiên
• 2.1.2. Điều kiện về kinh tế - xã hội
• 2.1.3. Những lợi thế trong phát triển kinh tế xã hội của huyện Đại Từ
• 2.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp nghiên cứu
• 2.3.1. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
• 2.3.2. Phương pháp phân tích
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀO THẢO LUẬN
• 3.1. Thực trạng phát triển chè của huyện Đại Từ
• 3.1.1. Kết quả sản xuất chè của huyện Đại Từ
• 3.1.2. Thực trạng cơ cấu giống chè huyện Đại Từ năm 2019
• 3.2. Thực trạng phát triển chè bền vững theo hướng VietGAP tại huyện Đại Từ
• 3.2.1. Thực trạng chuyển giao KHKT sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP
• 3.2.2. Thực trạng hỗ trợ cho đầu tư phát triển cây chè
• 3.2.3. Kết quả phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP
• 3.2.4. Đặc điểm chung của các hộ điều tra
• 3.3. Các yếu tố ảnh hưởng tới phát triển sản xuất chè bền vững theo VietGAP tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên
• 3.4. Thuận lợi và khó khăn trong phát triển sản xuất chè VietGAP tại Đại Từ
• 3.4.1. Thuận lợi trong phát triển sản xuất chè VietGAP của huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên
• 3.4.2. Khó khăn trong việc phát triển sản xuất chè VietGAP tại huyện Đại Từ - tỉnh Thái Nguyên
• 3.5. Giải pháp phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP tại huyện đại từ, tỉnh Thái Nguyên
• 3.5.1. Một số giải pháp mục tiêu phát triển sản xuất chè VietGAP tại huyện Đại Từ, tỉnh Thái Nguyên
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Phát triển sản xuất chè

Luận văn tập trung vào việc phát triển sản xuất chè tại Huyện Đại Từ, Thái Nguyên, với mục tiêu nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường. Nghiên cứu đánh giá thực trạng sản xuất chè giai đoạn 2017-2019, chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình này. Phát triển sản xuất chè không chỉ đơn thuần là tăng diện tích và sản lượng mà còn hướng đến chất lượng và tính bền vững. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng quy trình sản xuất chè theo tiêu chuẩn VietGAP để đảm bảo an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường.

1.1. Thực trạng sản xuất chè

Năm 2019, diện tích chè tại Huyện Đại Từ là 6.342,43 ha, trong đó chỉ 730,5 ha được sản xuất theo VietGAP. Năng suất chè VietGAP đạt 121 tạ/ha, cao hơn so với chè thông thường. Tuy nhiên, việc áp dụng quy trình sản xuất chè theo VietGAP còn hạn chế do thiếu đầu tư và hỗ trợ kỹ thuật. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ sản xuất nhỏ lẻ gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận thị trường và công nghệ hiện đại.

1.2. Yếu tố ảnh hưởng

Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển sản xuất chè bao gồm điều kiện tự nhiên, kỹ thuật canh tác, và yếu tố kinh tế - xã hội. Đặc biệt, việc thiếu đầu tư vào công nghệ chế biến và hỗ trợ từ chính quyền địa phương là những rào cản lớn. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP đòi hỏi chi phí ban đầu cao, nhưng mang lại hiệu quả kinh tế và môi trường lâu dài.

II. Bền vững trong sản xuất chè

Bền vững là yếu tố cốt lõi trong nghiên cứu này. Luận văn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc kết hợp phát triển kinh tế với bảo vệ môi trường và đảm bảo công bằng xã hội. Nông nghiệp bền vững không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên thiên nhiên. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để thúc đẩy sản xuất chè chất lượng cao, đồng thời giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

2.1. Bảo vệ môi trường

Việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP giúp giảm thiểu việc sử dụng hóa chất trong sản xuất chè, từ đó bảo vệ môi trường. Nghiên cứu chỉ ra rằng, các hộ sản xuất theo VietGAP có ý thức cao hơn trong việc quản lý chất thải và sử dụng tài nguyên hiệu quả. Đây là bước đi quan trọng hướng tới nông nghiệp bền vững tại Huyện Đại Từ.

2.2. Hiệu quả kinh tế

Sản xuất chè theo VietGAP mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với phương pháp truyền thống. Nghiên cứu cho thấy, lợi nhuận từ chè VietGAP cao hơn 20-30% so với chè thông thường. Điều này không chỉ giúp nâng cao thu nhập cho nông dân mà còn thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.

III. Áp dụng VietGAP trong sản xuất chè

VietGAP là tiêu chuẩn quan trọng được nghiên cứu áp dụng trong sản xuất chè tại Huyện Đại Từ. Luận văn phân tích các yêu cầu của tiêu chuẩn VietGAP và đánh giá mức độ áp dụng trong thực tế. Việc tuân thủ quy trình sản xuất chè theo VietGAP không chỉ đảm bảo chất lượng sản phẩm mà còn giúp mở rộng thị trường tiêu thụ.

3.1. Quy trình sản xuất

Quy trình sản xuất chè theo VietGAP bao gồm các bước từ chọn giống, chăm sóc, thu hoạch đến chế biến. Nghiên cứu chỉ ra rằng, việc tuân thủ nghiêm ngặt các bước này giúp nâng cao chất lượng chè và đáp ứng yêu cầu của thị trường. Tuy nhiên, việc áp dụng đòi hỏi sự đầu tư lớn về công nghệ và kỹ thuật.

3.2. Thị trường tiêu thụ

Chè sản xuất theo VietGAP có giá trị cao hơn trên thị trường, đặc biệt là thị trường quốc tế. Nghiên cứu đề xuất các giải pháp để mở rộng thị trường chè, bao gồm việc xây dựng thương hiệu và quảng bá sản phẩm. Đây là yếu tố quan trọng giúp nâng cao giá trị đầu ra sản phẩm chè.

IV. Giải pháp phát triển bền vững

Luận văn đề xuất 8 giải pháp nhằm thúc đẩy phát triển sản xuất chè bền vững tại Huyện Đại Từ. Các giải pháp tập trung vào việc nâng cao diện tích, năng suất, chất lượng chè, đồng thời tăng cường hỗ trợ kỹ thuật và đầu tư công nghệ. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản lý thương hiệu và mở rộng thị trường tiêu thụ.

4.1. Hỗ trợ nông dân

Việc hỗ trợ nông dân trong việc áp dụng tiêu chuẩn VietGAP là yếu tố then chốt. Nghiên cứu đề xuất các chính sách hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và đào tạo để giúp nông dân tiếp cận với phương pháp sản xuất hiện đại. Điều này không chỉ nâng cao hiệu quả sản xuất mà còn giúp cải thiện đời sống của người dân.

4.2. Phát triển thị trường

Mở rộng thị trường chè là giải pháp quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm. Nghiên cứu đề xuất việc xây dựng thương hiệu chè VietGAP và quảng bá sản phẩm trên thị trường quốc tế. Đây là bước đi chiến lược giúp tăng cường đầu ra sản phẩm chè và thúc đẩy kinh tế nông thôn phát triển.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Huyện Đại Từ là thủ phủ chè trọng điểm của tỉnh Thái Nguyên và đứng thứ hai trên phạm vi toàn quốc với tổng diện tích tự nhiên đạt 57.334,6 ha. Tính đến năm 2019, tổng diện tích canh tác chè toàn huyện ghi nhận con số 6.342,43 ha với năng suất bình quân 119,5 tạ/ha. Tuy nhiên, diện tích chè sản xuất được cấp chứng nhận theo tiêu chuẩn VietGAP mới chỉ đạt 730,5 ha, chiếm tỷ lệ khiêm tốn 11,52% tổng diện tích gieo trồng. Thực trạng sản xuất của 164.730 người dân trên địa bàn 30 xã, thị trấn vẫn chủ yếu mang tính nông hộ nhỏ lẻ, thiếu liên kết chuỗi giá trị khép kín và chịu áp lực chi phí nhân công thu hái chiếm tới 61,57% tổng chi phí sản xuất.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phát triển chưa tương xứng giữa tiềm năng tài nguyên tự nhiên và hiệu quả kinh tế thu về. Việc sử dụng phân bón vô cơ chưa cân đối cùng nguy cơ tồn dư thuốc bảo vệ thực vật khiến sản phẩm chè khó thâm nhập vào các phân khúc thị trường cao cấp. Trước bối cảnh đó, nghiên cứu được triển khai nhằm đánh giá toàn diện thực trạng phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP tại huyện Đại Từ giai đoạn 2017 - 2019, phân tích các yếu tố tác động và đo lường hiệu quả kinh tế, xã hội, môi trường.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài thể hiện qua việc xây dựng hệ thống giải pháp nâng cao giá bán chè búp khô VietGAP cao hơn từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg so với phương thức canh tác truyền thống. Nghiên cứu tạo tiền đề khoa học định hướng mở rộng diện tích chè an toàn đến năm 2025 và tầm nhìn 2030, thúc đẩy mục tiêu tăng thu nhập trên 100 triệu đồng/ha/năm cho nông dân miền núi.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết phát triển bền vững theo báo cáo của Ủy ban Môi trường và Phát triển Thế giới năm 1987, tích hợp hài hòa ba trụ cột chính: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái. Bên cạnh đó, đề tài ứng dụng lý thuyết lợi thế so sánh và lý thuyết chi phí tài nguyên nội địa (Domestic Resource Cost - DRC) để làm rõ năng lực cạnh tranh của cây chè bản địa tại vùng trung du miền núi phía Bắc.

Khung phân tích vận dụng tiêu chuẩn Thực hành sản xuất nông nghiệp tốt của Việt Nam (VietGAP) ban hành theo quyết định của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ngày 28/01/2008. Bộ tiêu chuẩn này tập trung vào bốn tiêu chí cốt lõi: kỹ thuật sản xuất an toàn, an toàn vệ sinh thực phẩm, môi trường làm việc bảo đảm phúc lợi cho người lao động, và khả năng truy xuất nguồn gốc xuất xứ nông sản. Đề tài vận dụng các khái niệm phát triển nông nghiệp theo chiều rộng (mở rộng diện tích 6.342,43 ha, tăng số hộ tham gia) kết hợp phát triển theo chiều sâu (chuyển đổi cơ cấu 80% giống chè mới năng suất cao, thâm canh công nghệ tưới tiết kiệm và kiểm soát 100% dư lượng phân bón).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp linh hoạt giữa phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp thực địa. Dữ liệu thứ cấp giai đoạn 2017 - 2019 được trích xuất từ Niên giám thống kê huyện Đại Từ, báo cáo ngành Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Thái Nguyên, cùng các chủ trương chính sách như Quyết định số 432/QĐ-TTg ngày 12/4/2012 và Quyết định số 899/QĐ-TTg ngày 10/6/2013 của Thủ tướng Chính phủ.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát bảng hỏi điều tra với cỡ mẫu 120 hộ gia đình trực tiếp sản xuất chè tại các địa bàn trọng điểm như xã La Bằng, xã Phú Thịnh và thị trấn Hùng Sơn. Phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng được áp dụng để chia mẫu thành hai nhóm: 60 hộ canh tác chè đạt chứng nhận VietGAP và 60 hộ canh tác chè theo tập quán truyền thống. Lý do lựa chọn phương pháp phân tầng nhằm bảo đảm tính đại diện thống kê, phản ánh khách quan sự khác biệt về cơ cấu chi phí, năng suất và biên lợi nhuận giữa hai mô hình trong cùng điều kiện thổ nhưỡng có độ pH từ 4,5 đến 5,5.

Phương pháp xử lý số liệu bao gồm thống kê mô tả, phương pháp so sánh tương đối - tuyệt đối, phương pháp phân tổ kinh tế và phân tích chi phí - lợi ích (CBA). Việc kết hợp các phương pháp này giúp lượng hóa chính xác các chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật và nhận diện rõ rệt các rào cản trong chuyển giao công nghệ tại địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, về quy mô diện tích và cơ cấu giống, tổng diện tích chè toàn huyện Đại Từ năm 2019 đạt 6.342,43 ha với năng suất 119,5 tạ/ha. Tuy nhiên, diện tích chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP mới chỉ chiếm 730,5 ha, tương đương 11,52%. Cơ cấu giống chè đang chuyển biến tích cực khi các giống chè mới có chất lượng cao như LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên, Bát Tiên dần thay thế giống chè Trung du già cỗi, hướng tới mục tiêu chiếm 80% diện tích canh tác toàn vùng.

Thứ hai, về năng suất và chất lượng, năng suất chè VietGAP bình quân đạt 121,0 tạ/ha, cao hơn 1,5 tạ/ha (tương đương mức tăng 1,25%) so với phương thức canh tác truyền thống. Sản lượng chè búp tươi an toàn đạt trên 8.800 tấn, chất lượng búp chè đồng đều, hàm lượng tanin và catechin hòa tan được bảo toàn tối ưu nhờ kỹ thuật thu hái đúng tiêu chuẩn một tôm hai lá.

Thứ ba, về hiệu quả kinh tế và phân bổ chi phí, giá bán chè búp khô VietGAP trên thị trường đạt mức chênh lệch cao hơn từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg so với chè thường. Khảo sát cấu trúc chi phí sản xuất cho thấy chi phí nhân công lao động, đặc biệt ở khâu thu hái, chiếm tỷ trọng cao nhất với 61,57%, trong khi chi phí vật tư phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chỉ chiếm 15,49%. Mô hình VietGAP giúp hộ nông dân tăng lợi nhuận thuần từ 20% đến 35%/ha mỗi năm.

Thứ tư, về tác động môi trường và xã hội, 100% các hộ tham gia mô hình VietGAP đã tuân thủ thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật tối thiểu 10 ngày, sử dụng bể bê tông thu gom bao bì thuốc và áp dụng biện pháp che phủ đất hạn chế xói mòn trên sườn dốc từ 10 đến 20 độ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân cốt lõi tạo nên sự vượt trội của mô hình chè VietGAP tại Đại Từ bắt nguồn từ việc tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật 4 đúng trong sử dụng vật tư nông nghiệp và ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật trong đốn tỉa tạo tán. Các dữ liệu khảo sát có thể được mô tả trực quan thông qua Bảng so sánh chỉ tiêu kinh tế kỹ thuật giữa hai nhóm hộ và Biểu đồ phân bổ chi phí sản xuất chè, từ đó làm nổi bật bức tranh chênh lệch lợi nhuận và mức độ thâm dụng lao động.

So sánh với các nghiên cứu thực tiễn tại huyện Hàm Yên (tỉnh Tuyên Quang) với quy mô hơn 2.000 ha chè và huyện Quang Bình (tỉnh Hà Giang) với dự án 200 ha chè Shan tuyết VietGAP, nghiên cứu tại Đại Từ khẳng định lợi thế vượt trội về thổ nhưỡng và danh tiếng thương hiệu vùng chè đặc sản. Tuy nhiên, huyện vẫn đối mặt với khó khăn tương tự các địa phương trên về quy mô sản xuất manh mún, tỷ lệ liên kết doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm chưa đạt 25% và năng lực chế biến sâu còn hạn chế.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, quy hoạch mở rộng vùng sản xuất chè an toàn. Ủy ban nhân dân huyện Đại Từ cần tập trung mở rộng diện tích chè VietGAP đạt trên 20% tổng diện tích chè (tương đương 1.500 ha) vào năm 2025. Huyện cần đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu giống, phấn đấu đưa tỷ lệ giống chè mới chất lượng cao đạt 80% và duy trì 20% diện tích chè Trung du bản địa đã qua tuyển chọn phục tráng.

Thứ hai, chuẩn hóa chuyển giao quy trình kỹ thuật. Trạm Khuyến nông và Phòng Nông nghiệp huyện cần tổ chức định kỳ từ 40 đến 50 lớp tập huấn mỗi năm cho các tổ hợp tác. Nội dung đào tạo tập trung vào quản lý dịch hại tổng hợp (IPM), kỹ thuật ủ phân hữu cơ vi sinh, và hỗ trợ 100% kinh phí cấp chứng nhận VietGAP lần đầu cho các hợp tác xã chè đặc sản tại xã La Bằng và Phú Thịnh.

Thứ ba, cơ giới hóa và đổi mới công nghệ chế biến. Khuyến khích các hộ gia đình và cơ sở chế biến đầu tư máy hái chè mini, hệ thống tưới phun sương tiết kiệm nước và dây chuyền sao sấy liên hoàn hiện đại. Mục tiêu cắt giảm tỷ trọng chi phí nhân công từ 61,57% xuống dưới 50%, đồng thời nâng cao độ đồng đều của chè búp khô thành phẩm.

Thứ tư, xây dựng chuỗi liên kết và phát triển thương hiệu. Ủy ban nhân dân huyện cùng các doanh nghiệp cần thiết lập từ 10 đến 15 chuỗi liên kết giá trị khép kín từ khâu sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm. Đẩy mạnh dán tem truy xuất nguồn gốc QR code, quản lý nghiêm ngặt nhãn hiệu tập thể chè Đại Từ và mở rộng kênh phân phối tại các siêu thị, sàn thương mại điện tử lớn với sản lượng cam kết tăng trưởng 15%/năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cán bộ quản lý nhà nước và chính quyền địa phương: Luận văn cung cấp luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn giúp Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Chi cục Trồng trọt xây dựng kế hoạch hành động, phân bổ nguồn vốn hỗ trợ nông nghiệp bền vững giai đoạn 2021 - 2025.

Ban quản trị hợp tác xã và chủ trang trại chè: Đề tài là cẩm nang hướng dẫn trực quan về quy trình chuẩn hóa VietGAP 4 tiêu chí, phương pháp tối ưu hóa cơ cấu chi phí vật tư 15,49% và kỹ thuật canh tác nâng cao năng suất đạt trên 121 tạ/ha.

Doanh nghiệp sản xuất, chế biến và xuất nhập khẩu trà: Nguồn tư liệu chi tiết giúp các nhà đầu tư đánh giá tiềm năng vùng nguyên liệu 6.342,43 ha tại Đại Từ, từ đó xây dựng chiến lược liên kết bao tiêu sản phẩm chè chất lượng cao phục vụ tiêu dùng nội địa và xuất khẩu.

Giảng viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu kinh tế nông nghiệp: Công trình cung cấp khung phương pháp luận hoàn chỉnh, hệ thống dữ liệu thực nghiệm phong phú và mô hình phân tích chi phí tài nguyên nội địa DRC phục vụ giảng dạy và mở rộng các đề tài phát triển nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Nguyên nhân nào khiến giá chè khô VietGAP tại Đại Từ cao hơn chè thông thường từ 30.000 đến 50.000 đồng/kg? Sự chênh lệch giá bán xuất phát từ quy trình canh tác an toàn nghiêm ngặt, kiểm soát 100% dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và thời gian cách ly tối thiểu 10 ngày. Sản phẩm chè VietGAP có chất lượng nước sánh xanh, hương thơm đặc trưng, bảo đảm vệ sinh an toàn thực phẩm và có tem truy xuất nguồn gốc rõ ràng, đáp ứng phân khúc thị trường cao cấp.

Tỷ lệ diện tích chè đạt chuẩn VietGAP tại huyện Đại Từ năm 2019 là bao nhiêu? Năm 2019, diện tích chè sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP của huyện đạt 730,5 ha trên tổng diện tích 6.342,43 ha, chiếm tỷ lệ 11,52%. Điều này phản ánh dư địa mở rộng diện tích chè an toàn của địa phương còn rất lớn, cần sự đầu tư đồng bộ về chính sách và kỹ thuật trong giai đoạn tiếp theo.

Chi phí nào chiếm tỷ trọng cao nhất trong cơ cấu chi phí sản xuất chè tại địa bàn nghiên cứu? Chi phí nhân công lao động chiếm tỷ trọng lớn nhất với 61,57% tổng chi phí sản xuất, chủ yếu tập trung ở khâu thu hái thủ công và chăm sóc định kỳ. Trong khi đó, chi phí vật tư bao gồm phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chỉ chiếm 15,49%, đặt ra yêu cầu cấp thiết về cơ giới hóa để giảm giá thành sản phẩm.

Định hướng cơ cấu giống chè của huyện Đại Từ đến năm 2025 được xác định như thế nào? Địa phương định hướng chuyển đổi mạnh mẽ cơ cấu cây trồng, trong đó các giống chè mới chất lượng cao như LDP1, Kim Tuyên, Phúc Vân Tiên, Bát Tiên chiếm 80% tổng diện tích canh tác. Diện tích giống chè Trung du truyền thống được giữ ở mức 20% thông qua các biện pháp đốn đau, cải tạo và phục tráng giống gốc.

Luận văn đã sử dụng phương pháp chọn mẫu nào để đánh giá hiệu quả kinh tế? Nghiên cứu áp dụng phương pháp chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để khảo sát 120 hộ nông dân sản xuất chè tại 3 địa bàn trọng điểm gồm xã La Bằng, xã Phú Thịnh và thị trấn Hùng Sơn. Cỡ mẫu được chia đều thành 60 hộ canh tác VietGAP và 60 hộ canh tác truyền thống nhằm bảo đảm tính so sánh khách quan và chính xác.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển chè bền vững theo tiêu chuẩn VietGAP tại địa bàn có 6.342,43 ha chè thuộc huyện Đại Từ.
• Nghiên cứu chỉ rõ hiệu quả vượt trội của mô hình VietGAP với năng suất đạt 121,0 tạ/ha và giá bán cao hơn 30.000 đến 50.000 đồng/kg so với chè truyền thống.
• Đề tài phân tích rõ cấu trúc chi phí sản xuất với 61,57% thuộc về công lao động, tạo căn cứ đề xuất cơ giới hóa và ứng dụng công nghệ tưới tiết kiệm.
• Hệ thống 8 nhóm giải pháp toàn diện được xây dựng nhằm thúc đẩy diện tích chè VietGAP vượt mức 20% vào năm 2025 và hoàn thiện chuỗi liên kết giá trị.
• Nghiên cứu đóng góp tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng cao cho công tác hoạch định chính sách nông nghiệp tại tỉnh Thái Nguyên.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển bền vững ngành chè giai đoạn 2021 - 2025, chính quyền địa phương, các hợp tác xã và doanh nghiệp cần nhanh chóng phối hợp triển khai đồng bộ các giải pháp về giống, vốn và liên kết tiêu thụ. Hãy chủ động ứng dụng quy trình canh tác VietGAP ngay hôm nay để nâng cao giá trị thương hiệu chè Đại Từ và bảo đảm sinh kế bền vững cho người nông dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về phát triển sản xuất chè bền vững theo hướng VietGAP 1. Khái niệm về phát triển bền vững, tiêu chuẩn VietGAP 1. Khái niệm về phát triển Trước hết cần làm rõ khái niệm về phát triển, phát triển ban đầu được các nhà kinh tế học định nghĩa là “tăng trưởng kinh tế” nhưng nội hàm của nó từ lâu đã vượt khỏi phạm vi này.

Theo từ điển tiếng Việt “phát triển” được hiểu là quá trình vận động, tiến triển theo hướng tăng lên (Lê Bảo Lâm, 2007). Theo từ điển Bách khoa Việt Nam thì “phát triển là phạm trù triết học chỉ ra tính chất của những biến đổi đang diễn ra trong thế giới. Phát triển là một thuộc tính của vật chất. Mọi sự vật và hiện tượng của hiện thực không tồn tại trong trạng thái khác nhau từ khi xuất hiện đến lúc tiêu vong.

nguồn gốc của phát triển là sự thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập” (Phạm Công Nhất, 2011). Phát triển kinh tế được hiểu là quá trình tăng tiến về mọi mặt của nền kinh tế. Phát triển kinh tế được xem như là quá trình biến đổi cả về lượng và về chất; nó là sự kết hợp một cách chặt chẽ quá trình hoàn thiện của hai vấn đề về kinh tế và xã hội ở mỗi quốc gia. Theo cách hiểu như vậy, nội dung của phát triển kinh tế được khái quát theo ba tiêu thức: Một là, sự gia tăng tổng lượng của cải trong mỗi nền kinh tế, theo đó, thu nhập bình quân trên một đầu người ngày càng được cải thiện.

Đây là tiêu thức thể hiện quá trình biến đổi về lượng của nền kinh tế, là điều kiện cần để nâng cao mức sống vật chất của một quốc gia và thực hiện những mục tiêu khác của phát triển. Hai là, sự chuyển đổi cơ cấu kinh tế theo hướng gia tăng đóng góp của ngành công nghiệp chế tạo và dịch vụ. Đây là tiêu thức phản ánh sự biến đổi về chất kinh tế của một quốc gia. 5 Ba là, sự thay đổi tích cực không ngừng trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Mục tiêu cuối cùng của sự phát triển kinh tế trong các quốc gia không phải là tăng trưởng hay chuyển dịch cơ cấu kinh tế, mà là việc xoá bỏ nghèo đói, suy dinh dưỡng, sự tăng lên của tuổi thọ bình quân, khả năng tiếp cận đến các dịch vụ y tế, nước sạch, trình độ dân trí giáo dục của quảng đại quần chúng nhân dân. Hoàn thiện các tiêu chí trên là sự thay đổi về chất xã hội của quá trình phát triển. Khái niệm phát triển bền vững Khái niệm “Phát triển bền vững” được nhắc đến vào những năm 30-40 của thế kỷ XX. Phát triển bền vững là một nhu cầu khách quan, là một tiền đề của lịch sử, không chỉ liên quan đến sự tồn vong mà còn liên quan đến sự trường tồn của mỗi quốc gia.

Đến những năm 1950-1960, trên thế giới bắt đầu xuất hiện những quan điểm khác nhau về phát triển bền vững, đó là sự phát triển của các nước công nghiệp, họ coi trọng mục tiêu tăng sản lượng và tăng trưởng thông qua chỉ tiêu đánh giá về tổng thu nhập quốc dân (GNP), thu nhập quốc nội (GDP), hai chỉ tiêu này được các nước công nghiệp lấy làm tiêu chuẩn về hiêu quả kinh tế cho những hoạt động trong nền kinh tế. Cho đến đầu những năm 1970, nạn nghèo đói gia tăng ở các nước đang phát triển đã khiến những người nghiên cứu về phát triển tập trung mọi nỗ lực vào vấn đề cải thiện phân phối thu nhập. Quan điểm về phát triển lúc đó được chuyển hướng sang sự tăng trưởng, song có bổ sung thêm nội dung phải bảo đảm bình đẳng xã hội và đặc biệt là vấn đề giảm nghèo đói. Chỉ tiêu này được đánh giá là một tiêu chuẩn quan trọng ngang bằng với tiêu chuẩn về hiệu quả kinh tế.

Những năm 1980, khi hàng loạt bằng chứng về sự xuống cấp nhanh chóng của môi trường đã trở thành những thách thức nghiêm trọng đối với phát triển thì vấn đề bảo vệ môi trường đã trở thành mục tiêu thứ ba của sự 6 phát triển. Cũng khoảng thời gian này, thuật ngữ “Phát triển bền vững” bắt đầu xuất hiện và được nghiên cứu cụ thể. Đã có nhiều định nghĩa, khái niệm về sự phát triển bền vững được nêu ra qua các hội nghị, hội thảo quốc tế. Tuy nhiên, định nghĩa do Ủy ban thế giới về môi trường và phát triển đưa ra trong Báo cáo “Tương lai của chúng ta” năm 1987 dường như nhận được sự tán đồng của đa số quốc gia và nhiều nhà nghiên cứu về phát triển bền vững.

Nội dung của định nghĩa “Phát triển bền vững là sự phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu của hiện tại song không xâm hại đến khả năng thỏa mãn của các thế hệ tương lai” (Trần Đức Viên, 1989). Nội hàm của định nghĩa trên rất rộng vì gắn với nhu cầu ngày càng cao của con người, của sự kế tiếp các thế hệ. Song có thể thấy một lôgic là cứ những vấn đề nào quyết định hoặc liên quan đến sự sống, tồn tại và phát triển của con người hẳn sẽ trực tiếp hoặc gián tiếp gắn với PTBV. Vào thời điểm đó, người ta mới chỉ nhận thấy ba yếu tố: kinh tế, xã hội và môi trường, còn một thành tố vô cùng quan trọng được tiếp tục nhận thức trong cả quá trình tiếp theo đó là văn hóa.

Các cách tiếp nhận trên thể hiện trong các nội dung: Thứ nhất, cách tiếp cận kinh tế: Dựa vào luận điểm về tối đa hóa thu nhập với chi phí tối thiểu của Hick - Landahl, bao gồm: chi phí nguồn tài sản, tư bản, lao động. Ngoài ra, người ta còn sử dụng cách tiếp cận sử dụng tối ưu và có hiệu quả những nguồn lực khan hiếm. Tuy nhiên, có một số vấn đề nảy sinh khi sử dụng cách tiếp cận này. Chẳng hạn dùng phương pháp gì để xác định những loại tài sản không được đánh giá trên thị trường như tài nguyên, hệ sinh thái… Mặc dù vậy, luận điểm này được áp dụng rộng rãi nhất là ở các nước đang phát triển và các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa trong những năm 1950-1960 và đầu những năm 1970.

Mục tiêu hàng đầu của các nước thời kỳ này là làm sao để giải được bài toán do tăng trưởng và ổn định kinh tế với hiệu quả kinh tế cao. 7 Thứ hai, cách tiếp cận xã hội: Với cách tiếp cận này, con người được coi là trung tâm trong những quyết định về chính sách phát triển. Bên cạnh mục tiêu phát triển kinh tế còn có quan điểm phát triển mang tính xã hội, nhằm bảo đảm duy trì sự ổn định xã hội; giảm bớt những tác động tiêu cực về xã hội của sự phát triển kinh tế; đảm bảo tính công bằng xã hội với mục tiêu giảm tỷ lệ dân số phải sống trong nghèo đói. Đây là mục tiêu phát triển cơ bản của đất nước.

Thứ ba, cách tiếp cận môi trường: Được phổ biến rộng rãi từ đầu những năm 1980, tập trung vào các vấn đề về môi trường đang ngày càng trở lên nóng bỏng trên thế giới. Quan điểm này lưu ý sự ổn định của hệ sinh thái và của môi trường sinh thái. Đó cũng chính là những đối tượng chịu tác động mạnh của các hoạt động kinh tế tại cả các nước đã phát triển và các nước đang phát triển. Thứ tư, cách tiếp cận về văn hóa: Càng ngày người ta lại càng ý thức được rằng, nếu một đất nước tăng trưởng nhanh, giàu có, nhưng tệ nạn xã hội vẫn tràn lan, môi trường bị hủy hoại một cách có chủ ý hoặc vô ý thì không thể đảm bảo sự PTBV.

Căn nguyên là do sung đột của các nền văn hóa, trình độ văn hóa thấp. Như vậy, quốc gia đó không thể gọi là một nước phát triển, chưa nói là PTBV. Cuối cùng, vấn đề văn hóa từ lâu nay thường không được đề cập đến nhiều, nay đã dần dần được nhìn nhận một cách khách quan hơn, được đánh giá đúng với vị trí vốn có của nó. Hàng trăm khái niệm về văn hóa ra đời, chỉ tiêu HDI (chỉ số phát triển con người - Human Devolopment Index) đã được phân tích và bổ sung dần.

Tiêu chuẩn về kinh tế đã được kết hợp cùng với tiêu chuẩn về văn hóa - xã hội và môi trường. Đó là một nhận thức hết sức quan trọng. Theo Ngân hàng Phát triển Châu Á: “Phát triển bền vững là một loại hình phát triển mới, lồng ghép một quá trình sản xuất với bảo toàn tài nguyên và nâng cao chất lượng môi trường. PTBV cần phải đáp ứng các nhu cầu của thế hệ hiện 8 tại mà không phương hại đến khả năng của chúng ta đáp ứng các nhu cầu của các thế hệ tương lai”.

Định nghĩa này đã đề cập cụ thể hơn về mối quan hệ ràng buộc giữa sự đáp ứng nhu cầu hiện tại với khả năng đáp ứng nhu cầu tương lai, thông qua lồng ghép quá trình sản xuất với các biện pháp bảo vệ tài nguyên, nâng cao chất lượng môi trường. Tuy nhiên, định nghĩa này vẫn chưa đề cập được bản chất của các quan hệ giữa các yếu tố của PTBV và chưa đề cập đến các nhóm nhân tố cụ thể mà quá trình PTBV phải đáp ứng cùng một lúc, đó là nhóm nhân tố tạo ra tăng trưởng kinh tế, nhóm nhân tố tác động thay đổi xã hội bao gồm những thay đổi cả về văn hóa và nhóm nhân tố tác động làm thay đổi tài nguyên, môi trường tự nhiên. Theo FAO - Tổ chức lương thực và nông nghiệp thế giới: Phát triển bền vững là việc quản lý và giữ gìn cơ sở cả các nguồn tài nguyên thiên nhiên và định hướng các thay đổi về công nghệ và thể chế nhằm đạt được và thỏa mãn nhu cầu của con người cho thế hệ ngày nay và thế hệ mai sau. Phát triển bền vững với các kỹ thuật phù hợp, có lợi ích lâu dài về mặt kinh tế và được xã hội chấp nhận cho phép gìn giữ đất, nước, các nguồn tài nguyên di truyền thực vật và động vật, giữ cho môi trường không bị hủy hoại (SNV, 2011).

Như vậy, PTBV là một phương thức phát triển kinh tế - xã hội nhằm giải quyết tốt mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế, giải quyết các vấn đề xã hội và bảo vệ môi trường với mục tiêu đáp ứng tốt hơn các nhu cầu của thế hệ hiện tại đồng thời không gây trở ngại cho việc đáp ứng nhu cầu của các thế hệ mai sau.