CHƯƠNG 1 TONG QUAN TINH HÌNH NGHIÊN CỨU, CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIEN VE PHÁT TRIEN DỊCH VỤ PHI TÍN DỤNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1.1 Tông quan tình hình nghiên cứu về phát triển dịch vụ phi tín dụng tại các NHTM Qua quá trình tìm hiểu thực tế và tra cứu các thư viện, website cho thấy, phát triển dịch vụ tại NHTM đã được một số nhà kinh tế quan tâm và nghiên cứu. Tuy nhiên, những công trình nghiên cứu liên quan đến lĩnh vực này thường chỉ tập trung nghiên cứu một mảng của dịch vụ phi tín dụng hoặc nghiên cứu sự phát triển dịch vụ phi tín dụng ở quy mô lớn, phạm vikhái quát hệ thống. Do đó những công trình nghiên cứu sâu sắc về phát triển dịch vụ phi tin dụng còn rất hạn chế.1 Các nghiên cứu về dịch vụ phi tín dụng ngân hàng (1)Luận án tiễn sĩ của tác giả Lê Hồng Tâm, Vận dụng nghiệp vụ bảo lãnh trong hoạt động ngân hàng ở Việt Nam hiện nay (2004). Luận án đã hệ thống hóa những vấn đề lý luận cơ bản về nghiệp vụ bảo lãnh của NH trong nền kinh tế thị trường.
Đánh giá thực trạng vận dụng nghiệp vụ bảo lãnh hoạt động NHVN thời gian qua và đề xuất trong thời gian tới. Luận án đã trình bay về những van đề lý luận về phát triển DVNH điện tử trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, phân tích thực trạng các nhân tố ảnh hưởng tới sự phát triển DVNH điện tử và các giải pháp phat triển DVNH điện tử tại Việt Nam trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Luận án đã nghiên cứu cơ sở lý luận, thực trạng cơ chế và tổ chức quản lý hoạt động thanh toán qua các tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán ở VN, từ đó đưa ra các giải pháp cụ thé nhằm hoàn thiện cơ chế quản lý hoạt động thanh toán qua các tô chức cung ứng dịch vụ thanh toán ở VN.2 Nghiên cứu về phát triển dịch vụ phi tin dung ở ngân hàng thương mai cụ thé (1) Luận án tiễn sĩ của tác giả Pham Minh Điền, Phát triển dich vụ phi tín dụng tại ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam (2010). Luận án đã hệ thống hóatương đối đầy đủ, toàn diện những vấn đề lý luận về DVPTDcủa NHTM, nêu lên thực trạng phát triển một số DVPTDdién hình của NHNo&PTNT từ đó đưa ra các nhóm giải pháp phát triển DVPTDcủa ngân hang này.
Luận văn đã đưa ra được nhận xét về những ton tại và khó khăn của các NHTM Việt Nam, nêu ra thực trạng của hoạt động cung cấp dịch vụ phi tín dụng của các NHTM Việt Nam. Bên cạnh đó luận văn còn cho thấy vai trò và tầm quan trọng của việc gia tăng tỷ trọng phí dich vụ trong tổng thu nhập của các NHTM trong xu thé hội nhập, đồng thời đưa ra các giải pháp phù hợp với tình hình thực tế nhằm giúp cho hệ thống các NHTM Việt Nam có thé phát triển bền vững dựa trên các sản phẩm dich vụ ngân hàng hữu ích, hiện đại, an toàn, hiệu quả. Trên cơ sở phát triển DV NHCN phi tín dụng tại TCB, luận văn đã khẳng định thêm vai trò của DV NHCN phi tín dụng trong sự nghiệp phát triển một NH. Thực trạng của việc phát triển DV NHCN phi tin dụng bao gồm những thành tựu đạt được và những bất cập mà NH chưa làm được.
Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm giúp NH đây mạnh hơn nữa các DV NHCN phi tín dụng, góp phần nâng cao khả năng cạnh tranh và tăng lợi nhuận của NH. Luận án đã trình bày một cách tổng quan về thẻ của các NHTM, đánh giá thực trạng phát triển thẻ của NHTMCP Á Châu từ đó đề xuất một số giải pháp nhằm phát triển dịch vụ thẻ đối với NHTMCP Á Châu cho phù hợp va khả thi. (5) Luận văn thạc sĩ của tác giả Phan Thị Trúc Quỳnh (2012), Phát triển dịch vụ phi tin dung đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa tại NHTMCP Công Thương Việt Nam. Luận văn đã làm rõ tính cấp thiết của việc phát triển dịch vụ tài chính phi tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ của NHTMVN trong hội nhập quốc tế.
phân tích thực trạng phát triển dịch vụ phi tín dụng đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHTMCP Công Thương Việt Nam, đánh giá những kết quả đạt được và rút ra nguyên nhân của những tồn tại trong phát triển dịch vụ tài chính phi tín dụng đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Đồng thời, trong luận văn, tác giả cũng đã đề xuất một số giải pháp và kiến nghị dé phát triển dich vụ tài chính phi tin dụng đôi với doanh nghiệp vừa và nhỏ tại NHTMCP Công Thương Việt Nam (6) Luận án tiến sĩ của tác giả Phạm Anh Thủy, Phdt triển dịch vụ phi tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam (2013).Luận án đã hệ thông một cách toàn diện cơ sở lý luận về DVPTDngân hang, phân tích thực trang phát triển DVPTD của hệ thống NHTM Việt Nam, luận án sử dụng mô hình dé do luong su hai long cua khach hang khi su dung DVPTDcua NH. (7) Bai viét cua THS. Phan Thi Linh va THS.
Nguyén Thi Phuong Lan, “ Dé phát triển dich vu phi tin dụng tại các NHTM” (2013) đăng trên tap chí kinh tế va dự báo, số 17, trang 21-23. Bài viết ngắn gọn, hàm tích, tác giả đưa ra những phân tích sâu sắc về thiếu sót cần khắc phục của các NHTM Việt Nam để có thê phát triển dịch vụ phi tín dụng tương xứng với tiềm năng và vai trò của nó.3 Khoảng trong của các công trình nghiên cứu — Một số nghiên cứu chỉ đề cập đến việc phân tích một DV cụ thé trong cac DVPTDnhu DV thé, DV NH điện tử,.mà chưa nghiên cứu phân tích tong thé các DVPTD. — Một số nghiên cứu chi xem xét DVPTD phát triển trên góc độ thu nhập từ DV này mang lại cho NH và tác động của việc tăng thu nhập từ DVPTD đến rủi ro của NH, mà chưa xem xét đến việc có nên hay không nên và bằng cách nào để phát triển toàn diện các DVPTD của NHTM. — Có những công trình đã nghiên cứu van đề phát trién DVPTD nhưng trong phạm vi quá rộng, cho tất cả các NHTM.
Với mỗi nhóm NHTM (NHTMNN, NHTMCP.)lai có những đặc trưng khác nhau. Với mỗi NHTM lại có những sự khác biệt về nguồn lực, trình độ công nghệ, định hướng chiến lược.Những công trình nghiên cứu thuộc nhóm này chưa đưa ra được các giải pháp mang tính đặc trưng riêng dé phát triển DVPTD phù hợp với đặc điểm của từng nhóm NHTM hoặc cho một chi nhánh NHTM cụ thé. — Một số khác nghiên cứu phát triển DVPTD nhưng chỉ cho một nhóm đối tượng nhất định là KHCN hoặc KHDN thuộc đối tượng DN nhỏ và vừa trong các chi nhánh ngân hàng — Các công trình nghiên cứu trước đây cũng chưa giải quyết triệt để được các vấn dé như: Lượng hóa mức độ ảnh hưởng cụ thé của từng nhân tố đến sự phát triển DVPTD của một chỉ nhánh ngân ngân hàng cụ thể. Trên cơ sở đó đề xuất các giảipháp thích hợp nhằm tác động cụ thé vào mỗi nhân t6 với các mức độ khác nhau déphat triên DVPTD cho chi nhánh ngân hàng đó.
Và với NHTMCP Á Châu (ACB)-ngân hàng có Dịch vụ Ngân hàng bán lẻ được hài lòng nhất năm 2008; Ngân hàng tốt nhất Việt Nam liên tục trọng 5 năm (2007- 2011); Đồng thời là Ngán hàng bán lẻ tiến bộ nhất khu vực châu A Thái Binh Dương năm 2015 do The Asian Banker bình chọn. ACB cũng nhận được nhiều băng khen, cờ thi đua của NHNN (2009) và đặc biệt ACB đã được nhận huân chương lao động hạng Nhì do Chủ tịch nước trao tặng (6/2009). Với những thành tựu đạt được, và năng lực hoạt động được khẳng định, đã có rất nhiều các công trình nghiên cứu nói chung và các công trình nghiên cứu liên quan đến dịch vụ phi tín dụng nói riêng được tiến hành song chỉ giải quyết được một hoặc một mảng nhỏ trong dịch vụ phi tín dụng của Ngân hàng. Đặc biệt là NHTMCP Á Châu - chỉ nhánh Bắc Ninh, một trong những chỉ nhánh luôn có thành tích hoạt động tốt nhiều năm liên, hoàn toàn chưa có một công trình khoa hoc nao nghiên cứu về sự phát triển địch vụ phi tín dụng được thực hiện.
Do đó, tac gia đã quyết định lựa chọn vấn đề nghiên cứu Phat triển dịch vụ phi tín dụng tại NHTMCP A Châu — chỉ nhánh Bắc Ninh dé tiễn hành nghiên cứu. Và toàn bộ những khoảng trống trong nghiên cứu về dịch vụ phi tín dụng sẽ là hướng nghiên cứu chính của luận văn này.2 Cơ sé lý luận về phát triển DVPTDcủa NHTM 1.1 Dịch vụ phi tin dụng của NHTM 1.1 Sản phẩm dịch vụ Dịch vụ và những đặc trưng cơ bản của sản phẩm địch vụ Do tính chất phức tạp, đa dạng và vô hình của dịch vụ nên hiện nay các nhà nghiên cứu vẫn chưa đưa ra được một định nghĩa thống nhất về dịch vụ. Theo từ điển bách khoa VN giải thích: « Dịch vụ là các hoạt động nhằm thoả mãn những nhu cầu sản xuất kinh doanh và sinh hoạt. Cách giải thích này còn chung chung và chưa thực sự làm rõ được bản chất của dịch vụ.
»[22] Philip Kotler người được coi là cha dé của Marketing hiện đại khái nệm dịch vụ như sau: « Dịch vụ là mọi hành động và kết quả một bên có thể cung cấp cho bên kia và chủ yếu là vô hình , và không dẫn đến quyền sở hữu một cái gì đó, sản phẩm của nó có thê có hay không gắn liền với sản phẩm vật chất » [12] Như vậy, dịch vụ là một hoạt động bao gồm các nhân tố không hiện hữu giải quyết các mối quan hệ giữa khách hàng hoặc tài sản mà khách hàng sở hữu với người cung cấp mà không có sự chuyên giao quyền sở hữu. Sản pham của các dich vụ có thé trong phạm vi của sản phẩm vật chất. Từ các quan điểm khác nhau, có thể đưa ra một khái niệm về dịch vụ như sau: Dịch vụ là các lao động của con người được kết tỉnh trong các sản phẩm vô hình nhằm thoả mãn những nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của con người.