Luận văn thạc sĩ nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng keo lưỡi liềm acacia crassicarpa a cunn ex benth trên vùng đất cát cố định bán ngập bình trị thiên

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng keo lưỡi liềm acacia crassicarpa a cunn ex benth, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Người hướng dẫn: TS. Vâ Đ¹i H¶i
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Nghiên Cứu Một Số Biện Pháp Kỹ Thuật Trồng Rừng Keo Lưỡi Liềm (Acacia Crassicarpa A. Benth) Trên Vùng Đất Cát Cố Định, Bán Ngập Bình Trị Thiên
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Hà Tĩnh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.2. Ảnh hưởng của phân bón đến năng suất rừng trồng
• 1.3. Ảnh hưởng của mặt đất đến năng suất rừng trồng
• 1.4. Ảnh hưởng của đặc điểm của Keo lì liềm
• 1.5. Diện tích, phân bố của đất cát biển Việt Nam
• 1.6. Phân loại đất cát biển Việt Nam
• 1.7. Đánh giá tiềm năng sản xuất đất cát biển Việt Nam

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nghiên Cứu Trồng Rừng Keo Lưỡi Liềm Tại Bình Trị Thiên

Vùng Bình Trị Thiên (Quảng Bình, Quảng Trị, Thừa Thiên Huế) có diện tích đất tự nhiên lớn, trong đó đất cát ven biển chiếm tỷ lệ đáng kể. Đất cát cố định và bán ngập chiếm khoảng 24.000 ha, tạo ra thách thức lớn cho sản xuất nông lâm nghiệp. Các diện tích này thường bị bỏ hoang hoặc trồng các loài cây như phi lao, keo lá tràm nhưng tỷ lệ sống không cao. Việc cải tạo môi trường sống và điều kiện canh tác là một đòi hỏi bức xúc, có ý nghĩa lớn về môi trường và kinh tế - xã hội. Trong những năm qua, công tác trồng rừng trên đất cát ở vùng Bình Trị Thiên rất được quan tâm. Nhiều dự án quốc tế và nhà nước đã đầu tư trồng rừng phòng hộ ven biển. Từ cây phi lao, đến nay đã có thêm nhiều loài cây khác được gây trồng thử nghiệm như điều, muồng đen, keo lá tràm, keo tai tượng, keo lưỡi liềm. Tuy nhiên, việc chọn loài cây và biện pháp kỹ thuật trồng rừng thích hợp vẫn còn là một vấn đề nan giải, cần được tiếp tục nghiên cứu, nhất là đối với vùng đất cát cố định, bán ngập nước.

1.1. Tầm quan trọng của việc trồng rừng trên đất cát ven biển

Việc trồng rừng trên đất cát ven biển đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ môi trường, chống xói mòn, và cải tạo đất. Rừng phòng hộ ven biển giúp chắn gió, chắn cát, giảm thiểu tác động của thiên tai, và tạo điều kiện cho phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Theo Zheng Haishui (1996), một đai rừng có chiều rộng 100 m mỗi năm có khả năng cố định được 124 - 223 m3 cát.

1.2. Giới thiệu về cây keo lưỡi liềm Acacia crassicarpa

Keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) là cây gỗ lớn, thuộc họ đậu (Fabaceae). Phân bố tự nhiên ở Bắc Queensland Australia, Nam Papua New Guinea và Irian Jaya của Indonesia. Ở Việt Nam, keo lưỡi liềm được đưa vào trồng trong vòng khoảng 25 năm trở lại đây. Một số khảo nghiệm loài và xuất xứ trên vùng đồi cho thấy keo lưỡi liềm sinh trưởng nhanh hơn keo lá tràm và keo tai tượng.

II. Thách Thức và Tiềm Năng Trồng Keo Lưỡi Liềm ở Bình Trị Thiên

Mặc dù keo lưỡi liềm có tiềm năng lớn đối với vùng đất cát cố định bán ngập Bình Trị Thiên, nhưng do chưa có nghiên cứu và hướng dẫn cụ thể về các biện pháp kỹ thuật gây trồng nên trong thực tế người dân áp dụng rất khác nhau và hiệu quả trồng rừng chưa cao. Mặt khác, hiện nay Dự án 661 đang triển khai một khối lượng lớn diện tích trồng rừng phòng hộ trên đất cát ở đây, tuy nhiên chủ yếu tập trung vào keo lá tràm, trong khi đó keo lưỡi liềm là loài cây rất có tiềm năng nhưng chưa được phát triển vì chưa có những nghiên cứu cụ thể về các biện pháp kỹ thuật. Xuất phát từ thực tiễn đó đề tài "Nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) trên đất cát cố định bán ngập Bình Trị Thiên" đặt ra là rất cần thiết và có ý nghĩa thực tiễn lớn.

2.1. Các yếu tố hạn chế sự phát triển của keo lưỡi liềm

Các yếu tố hạn chế sự phát triển của keo lưỡi liềm bao gồm: thiếu thông tin về kỹ thuật trồng, điều kiện đất đai khắc nghiệt, và sự cạnh tranh với các loài cây khác. Cần có các nghiên cứu chuyên sâu về đặc điểm sinh thái của keo lưỡi liềm để đưa ra các giải pháp phù hợp.

2.2. Tiềm năng kinh tế và môi trường của keo lưỡi liềm

Keo lưỡi liềm có tiềm năng kinh tế lớn trong việc cung cấp gỗ, củi, và các sản phẩm lâm nghiệp khác. Ngoài ra, keo lưỡi liềm còn có vai trò quan trọng trong việc cải tạo đất, bảo vệ môi trường, và giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu. Theo một số nghiên cứu ở Thái Lan, với rừng trồng Acacia crassicarpa xuất xứ Papua New Guinea sau 3 năm đạt 207 tấn sinh khối khô/ha.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Kỹ Thuật Trồng Keo Lưỡi Liềm Hiệu Quả

Nghiên cứu về trồng rừng keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) trên đất cát cố định bán ngập Bình Trị Thiên cần tập trung vào các biện pháp kỹ thuật phù hợp với điều kiện địa phương. Các phương pháp nghiên cứu có thể bao gồm: khảo sát thực địa, thí nghiệm đồng ruộng, phân tích mẫu đất, và đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội. Cần có sự phối hợp giữa các nhà khoa học, người dân, và các cơ quan quản lý để đảm bảo tính khả thi và bền vững của các giải pháp.

3.1. Khảo sát và đánh giá đặc điểm đất cát tại Bình Trị Thiên

Việc khảo sát và đánh giá đặc điểm đất cát cố định tại Bình Trị Thiên là bước quan trọng để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến sinh trưởng của keo lưỡi liềm. Cần phân tích các chỉ tiêu như độ pH, hàm lượng dinh dưỡng, khả năng thoát nước, và mức độ nhiễm mặn. Theo kết quả nghiên cứu của Phan Liêu (1981), đất cát biển Việt Nam được chia thành 6 loại phụ.

3.2. Thí nghiệm các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc keo

Thí nghiệm các biện pháp kỹ thuật trồng và chăm sóc keo lưỡi liềm là cần thiết để tìm ra các giải pháp tối ưu. Các yếu tố cần được thí nghiệm bao gồm: mật độ trồng, phương pháp bón phân, kỹ thuật tưới tiêu, và biện pháp phòng trừ sâu bệnh. Schonau (1985) nghiên cứu về vấn đề bón phân cho Bạch đàn E. grandis ở Nam Phi, tác giả đã cho thấy công thức bón 150g NPK/gốc với tỷ lệ N:P:K = 3:2:1 có thể nâng cao chiều cao trung bình của rừng trồng lên gấp 2 lần sau năm thứ nhất.

IV. Kỹ Thuật Trồng và Chăm Sóc Keo Lưỡi Liềm Trên Đất Cát

Để trồng keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) thành công trên đất cát cố định tại Bình Trị Thiên, cần áp dụng các kỹ thuật phù hợp. Các kỹ thuật này bao gồm: chọn giống, chuẩn bị đất, trồng cây, bón phân, tưới tiêu, và phòng trừ sâu bệnh. Cần chú ý đến đặc điểm sinh thái của keo lưỡi liềm và điều kiện địa phương để đưa ra các giải pháp tối ưu.

4.1. Chọn giống keo lưỡi liềm phù hợp với điều kiện địa phương

Việc chọn giống keo lưỡi liềm phù hợp với điều kiện địa phương là yếu tố quan trọng để đảm bảo năng suất và chất lượng rừng trồng. Cần lựa chọn các giống có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu hạn tốt, và thích nghi với đất cát. Theo Nguyễn Hoàng Nghĩa và Lê Đình Khả (1998), các xuất xứ từ Papua New Guinea như Manta prov., Gubam, Derideri và Pongaki có sinh trưởng nhanh nhất.

4.2. Quy trình trồng và chăm sóc keo lưỡi liềm trên đất cát

Quy trình trồng và chăm sóc keo lưỡi liềm trên đất cát bao gồm các bước sau: chuẩn bị đất, đào hố, bón lót, trồng cây, tưới nước, bón phân thúc, và phòng trừ sâu bệnh. Cần tuân thủ đúng quy trình để đảm bảo cây sinh trưởng và phát triển tốt. Mật độ trồng rừng ban đầu là một trong những biện pháp lâm sinh quan trọng có ảnh hưởng khá rõ rệt đến năng suất rừng trồng, tùy thuộc vào điều kiện lập địa nơi trồng, mục đích trồng rừng và đặc tính sinh thái của loài cây mà mật độ trồng ban đầu có thể cao hay thấp.

V. Ứng Dụng Thực Tế và Hiệu Quả Kinh Tế Của Keo Lưỡi Liềm

Việc trồng keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) trên đất cát cố định tại Bình Trị Thiên mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội. Keo lưỡi liềm có thể được sử dụng để cung cấp gỗ, củi, và các sản phẩm lâm nghiệp khác. Ngoài ra, keo lưỡi liềm còn có vai trò quan trọng trong việc cải tạo đất, bảo vệ môi trường, và tạo việc làm cho người dân địa phương.

5.1. Đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình trồng keo lưỡi liềm

Việc đánh giá hiệu quả kinh tế của mô hình trồng keo lưỡi liềm là cần thiết để chứng minh tính khả thi và bền vững của dự án. Cần phân tích các chỉ tiêu như chi phí đầu tư, doanh thu, lợi nhuận, và thời gian hoàn vốn. Theo Stephen Midgley, chính phủ Australia đã đầu tư một dự án lớn để trồng các loài cây có khả năng hấp thụ khí CO2 tốt trên 9 nước khác nhau, trong đó ở Việt Nam được sự hợp tác của chính phủ Australia thông qua Viện CSIRO và Trung tâm Giống cây rừng thuộc Viện Khoa học Lâm nghiệp Việt Nam thiết lập 05 vườn giống gồm 02 loài A. crassicarpa và Eucalyptus tereticornis.

5.2. Các sản phẩm và ứng dụng của gỗ keo lưỡi liềm

Gỗ keo lưỡi liềm có nhiều ứng dụng trong xây dựng, sản xuất đồ gỗ, và công nghiệp giấy. Ngoài ra, gỗ keo lưỡi liềm còn có thể được sử dụng để sản xuất than củi và các sản phẩm năng lượng sinh học. Ở Papua New Guinea người ta sử dụng A. crassicarpa làm gỗ đóng đồ gia dụng, thuyền, ván sàn, gỗ củi, bột giấy,.

VI. Phát Triển Bền Vững Rừng Keo Lưỡi Liềm Tại Bình Trị Thiên

Để phát triển bền vững rừng keo lưỡi liềm (Acacia crassicarpa) tại Bình Trị Thiên, cần có sự quản lý chặt chẽ và các chính sách hỗ trợ phù hợp. Cần khuyến khích người dân tham gia vào quá trình trồng và chăm sóc rừng, đồng thời đảm bảo quyền lợi của họ. Ngoài ra, cần có các biện pháp bảo vệ rừng, phòng chống cháy rừng, và quản lý dịch bệnh.

6.1. Quản lý rừng bền vững và bảo vệ môi trường

Quản lý rừng bền vững là yếu tố quan trọng để đảm bảo sự phát triển lâu dài của rừng keo lưỡi liềm. Cần áp dụng các biện pháp lâm sinh phù hợp, bảo vệ đa dạng sinh học, và giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. crassicarpa được xác định là cây có khả năng hấp thụ CO2 tốt, chính phủ Australia đã đầu tư một dự án lớn để trồng các loài cây có khả năng hấp thụ khí CO2 tốt trên 9 nước khác nhau.

6.2. Chính sách hỗ trợ phát triển trồng rừng keo lưỡi liềm

Chính sách hỗ trợ phát triển trồng rừng keo lưỡi liềm cần tập trung vào các lĩnh vực như: cung cấp giống chất lượng cao, hỗ trợ kỹ thuật, tín dụng ưu đãi, và bảo hiểm rủi ro. Cần có sự phối hợp giữa các cơ quan nhà nước, tổ chức phi chính phủ, và doanh nghiệp để triển khai các chính sách này một cách hiệu quả.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng đất cát cè đỉnh bán ngập Bình Trị Thiên, gồm ba tỉnh Quảng Bình, Quảng Trị và Thừa Thiên Huế, có diện tích tự nhiên khoảng 1.223 ha, trong đó diện tích đất cát ven biển chiếm 81 ha. Đất cát cè đỉnh bán ngập chiếm khoảng 24.000 ha, tương đương 30% diện tích đất cát ven biển, là vùng đất có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt với hiện tượng cát bay, ngập úng mùa mưa và hạn hán mùa khô, gây khó khăn lớn cho sản xuất nông lâm nghiệp và đời sống người dân địa phương. Việc cải tạo môi trường sinh thái và nâng cao năng suất canh tác trên vùng đất này là thách thức cấp thiết, có ý nghĩa kinh tế - xã hội lớn.

Keo lì liềm (Acacia crassicarpa A. Benth) là loài cây gỗ lớn, sinh trưởng nhanh, có khả năng chịu hạn, chịu mặn và thích nghi tốt với đất cát nghèo dinh dưỡng. Loài cây này đã được trồng thử nghiệm tại vùng đất cát ven biển Bình Trị Thiên trong khoảng 25 năm qua, cho thấy tiềm năng phát triển tốt hơn các loài keo khác như keo lá tràm, keo tai tượng. Tuy nhiên, việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng rừng phù hợp trên đất cát cè đỉnh bán ngập vẫn còn nhiều hạn chế, dẫn đến hiệu quả trồng rừng chưa cao.

Luận văn tập trung nghiên cứu một số biện pháp kỹ thuật trồng rừng keo lì liềm trên vùng đất cát cè đỉnh bán ngập Bình Trị Thiên nhằm nâng cao năng suất, cải tạo môi trường sinh thái và góp phần phát triển kinh tế - xã hội địa phương. Nghiên cứu được thực hiện tại các huyện Triệu Phong và Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, trong giai đoạn 2000-2005, với mục tiêu xác định các biện pháp làm đất, bón phân và mật độ trồng phù hợp cho keo lì liềm trên vùng đất đặc thù này.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về trồng rừng phòng hộ trên đất cát ven biển, bao gồm:

• Lý thuyết về sinh trưởng và phát triển cây keo trên đất cát nghèo dinh dưỡng: Keo lì liềm có khả năng sinh trưởng tốt trên đất cát cè đỉnh bán ngập nhờ khả năng chịu hạn, chịu mặn và khả năng cố định đạm tự nhiên, giúp cải tạo đất.

• Mô hình trồng rừng phòng hộ kết hợp cải tạo môi trường: Áp dụng các biện pháp làm đất, bón phân và bố trí mật độ trồng nhằm tăng cường khả năng chống xói mòn, chắn gió cát và cải thiện điều kiện sinh thái.

• Khái niệm về biện pháp kỹ thuật trồng rừng: Bao gồm làm đất (lên lớp, lên luống), bón phân (phân hữu cơ, phân vô cơ, phân bón lá), và mật độ trồng (khoảng cách hàng cây, số cây/ha) ảnh hưởng đến sinh trưởng và năng suất rừng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Sử dụng số liệu thực nghiệm từ các mô hình trồng rừng keo lì liềm tại huyện Triệu Phong và Gio Linh, tỉnh Quảng Trị, giai đoạn 2000-2005. Dữ liệu bao gồm các chỉ tiêu sinh trưởng cây (đường kính gốc, chiều cao, thể tích thân), đặc tính đất (pH, độ mặn, thành phần dinh dưỡng), và các biện pháp kỹ thuật áp dụng.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, phân tích phương sai (ANOVA) để so sánh hiệu quả các biện pháp làm đất, bón phân và mật độ trồng. Sử dụng phần mềm SPSS và Excel để xử lý số liệu, tính toán trung bình, hệ số biến thiên, kiểm định sự khác biệt có ý nghĩa thống kê.

• Thiết kế thí nghiệm: Thí nghiệm được bố trí theo khối ngẫu nhiên có lặp lại, với các công thức làm đất (không lên lớp, lên lớp đơn, lên lớp đôi, lên lớp bền), các công thức bón phân (không bón, bón NPK, phân vi sinh, phân hữu cơ), và mật độ trồng khác nhau (mật độ 1.111 - 1.666 cây/ha). Mỗi công thức thí nghiệm có diện tích từ 600 m2 đến 900 m2, lặp lại 3 lần.

• Timeline nghiên cứu: Thu thập số liệu trong 5 năm, từ năm 2000 đến 2005, theo dõi sinh trưởng cây keo lì liềm qua các giai đoạn tuổi 1, 3 và 4,5 năm.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Ảnh hưởng của biện pháp làm đất lên tỷ lệ sống và sinh trưởng keo lì liềm:

   • Tỷ lệ sống keo lì liềm cao nhất đạt 98,35% khi áp dụng làm đất lên lớp đơn cao 0,4 m, trong khi không làm lớp chỉ đạt 85,12%.
   • Sinh trưởng đường kính gốc (D0) và chiều cao (Hvn) của keo lì liềm cũng cao hơn rõ rệt ở các biện pháp làm đất lên lớp, với D0 đạt 2,1 cm và chiều cao 6,35 m ở lớp đơn cao 0,4 m so với D0 1,1 cm và chiều cao 4,5 m khi không làm lớp.

2. Ảnh hưởng của biện pháp bón phân lên sinh trưởng keo lì liềm:

   • Bón phân NPK kết hợp phân vi sinh và phân hữu cơ giúp tăng sinh trưởng cây rõ rệt, thể hiện qua đường kính gốc tăng trung bình 15-20% và chiều cao tăng 10-15% so với không bón phân.
   • Liều lượng bón phân tối ưu là 2 kg phân chuồng kết hợp 100 g phân NPK/gốc, giúp cây sinh trưởng tốt và tăng khả năng chống chịu điều kiện khắc nghiệt.

3. Ảnh hưởng của mật độ trồng lên sinh trưởng và năng suất:

   • Mật độ trồng 1.428 cây/ha (khoảng cách 3x2 m) được đánh giá là phù hợp nhất, cân bằng giữa sinh trưởng cá thể và tổng thể rừng, giúp đạt năng suất gỗ trung bình 16 m3/ha/năm sau 4,5 năm.
   • Mật độ quá cao hoặc quá thấp đều làm giảm hiệu quả sinh trưởng do cạnh tranh dinh dưỡng hoặc sử dụng đất không hiệu quả.

4. So sánh sinh trưởng keo lì liềm với keo lá tràm:

   • Keo lì liềm có sinh trưởng vượt trội hơn keo lá tràm trên vùng đất cát cè đỉnh bán ngập, với tỷ lệ sống cao hơn 30-40%, đường kính gốc và chiều cao cây lớn hơn từ 20-35%.
   • Keo lì liềm thích nghi tốt hơn với điều kiện ngập úng và hạn hán, phù hợp phát triển trên vùng đất đặc thù này.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy biện pháp làm đất lên lớp giúp cải thiện cấu trúc đất, tăng khả năng thoát nước và giữ ẩm, từ đó nâng cao tỷ lệ sống và sinh trưởng keo lì liềm. Việc bón phân hợp lý cung cấp dinh dưỡng cần thiết, đặc biệt là phân hữu cơ và vi sinh giúp cải tạo đất nghèo dinh dưỡng, tăng cường khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây. Mật độ trồng phù hợp giúp cây phát triển đồng đều, giảm cạnh tranh và tận dụng tối đa diện tích đất.

So với các nghiên cứu trước đây về trồng rừng trên đất cát ven biển, kết quả này khẳng định vai trò quan trọng của biện pháp kỹ thuật trong việc nâng cao hiệu quả trồng rừng phòng hộ. Các biểu đồ sinh trưởng đường kính và chiều cao theo từng biện pháp làm đất và bón phân có thể minh họa rõ sự khác biệt về hiệu quả sinh trưởng giữa các phương pháp.

Việc áp dụng các biện pháp kỹ thuật này không chỉ giúp cải tạo môi trường sinh thái vùng đất cát cè đỉnh bán ngập mà còn góp phần nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống người dân địa phương, đồng thời bảo vệ an ninh quốc phòng và phát triển kinh tế xã hội bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng biện pháp làm đất lên lớp đơn cao 0,4 m cho trồng keo lì liềm trên vùng đất cát cè đỉnh bán ngập nhằm tăng tỷ lệ sống và sinh trưởng cây, thực hiện ngay trong các dự án trồng rừng phòng hộ trong vòng 1-2 năm tới, do các cơ quan quản lý rừng và nông lâm nghiệp địa phương chủ trì.

2. Bón phân kết hợp phân hữu cơ, phân vi sinh và phân NPK với liều lượng 2 kg phân chuồng và 100 g phân NPK/gốc để cải tạo đất và tăng năng suất rừng, áp dụng trong giai đoạn chăm sóc cây keo từ năm thứ nhất đến năm thứ ba, do các đơn vị kỹ thuật và người dân phối hợp thực hiện.

3. Quy hoạch mật độ trồng khoảng 1.400 - 1.500 cây/ha (khoảng cách 3x2 m) để đảm bảo sinh trưởng đồng đều và năng suất cao, áp dụng trong các kế hoạch trồng rừng mới và tái trồng, do các cơ quan quản lý rừng và chủ rừng thực hiện.

4. Tăng cường nghiên cứu và chuyển giao kỹ thuật trồng rừng keo lì liềm phù hợp với điều kiện đặc thù vùng đất cát cè đỉnh bán ngập, tổ chức tập huấn cho người dân và cán bộ kỹ thuật trong vòng 3 năm tới nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý và hoạch định chính sách lâm nghiệp: Sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển rừng phòng hộ trên đất cát ven biển, nâng cao hiệu quả sử dụng đất và bảo vệ môi trường sinh thái.

2. Các đơn vị nghiên cứu và đào tạo trong lĩnh vực lâm nghiệp: Áp dụng làm cơ sở khoa học cho các đề tài nghiên cứu tiếp theo về trồng rừng trên đất cát và cải tạo môi trường đất nghèo dinh dưỡng.

3. Người dân và chủ rừng tại vùng đất cát cè đỉnh bán ngập: Áp dụng các biện pháp kỹ thuật trồng rừng keo lì liềm phù hợp để nâng cao năng suất, cải thiện sinh kế và bảo vệ môi trường sống.

4. Các tổ chức phát triển nông lâm nghiệp và dự án bảo vệ môi trường: Tham khảo để thiết kế các chương trình trồng rừng phòng hộ, cải tạo đất và phát triển kinh tế bền vững tại các vùng đất cát ven biển.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn keo lì liềm để trồng trên đất cát cè đỉnh bán ngập?
   Keo lì liềm có khả năng sinh trưởng nhanh, chịu hạn, chịu mặn tốt và có khả năng cố định đạm, phù hợp với điều kiện đất cát nghèo dinh dưỡng và ngập úng mùa mưa, giúp cải tạo đất và nâng cao năng suất rừng.

2. Biện pháp làm đất nào hiệu quả nhất cho keo lì liềm?
   Làm đất lên lớp đơn cao 0,4 m được chứng minh là biện pháp hiệu quả nhất, giúp tăng tỷ lệ sống cây lên đến gần 98% và cải thiện sinh trưởng đường kính, chiều cao cây rõ rệt so với không làm lớp.

3. Mật độ trồng keo lì liềm phù hợp là bao nhiêu?
   Mật độ khoảng 1.400 - 1.500 cây/ha (khoảng cách 3x2 m) được đánh giá là phù hợp nhất, cân bằng giữa sinh trưởng cá thể và tổng thể rừng, giúp đạt năng suất gỗ cao và đồng đều.

4. Bón phân như thế nào để tăng năng suất keo lì liềm?
   Bón phân kết hợp phân hữu cơ, phân vi sinh và phân NPK với liều lượng 2 kg phân chuồng và 100 g phân NPK/gốc giúp cải tạo đất, tăng dinh dưỡng và nâng cao sinh trưởng cây.

5. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng ở những vùng đất khác không?
   Kết quả chủ yếu áp dụng cho vùng đất cát cè đỉnh bán ngập có điều kiện tương tự như Bình Trị Thiên. Tuy nhiên, các nguyên tắc kỹ thuật có thể được điều chỉnh để phù hợp với điều kiện đất và khí hậu khác.

Kết luận

• Keo lì liềm là loài cây phù hợp và có tiềm năng phát triển tốt trên vùng đất cát cè đỉnh bán ngập Bình Trị Thiên, vượt trội hơn keo lá tràm về tỷ lệ sống và sinh trưởng.
• Biện pháp làm đất lên lớp đơn cao 0,4 m giúp tăng tỷ lệ sống và sinh trưởng cây keo lì liềm hiệu quả nhất.
• Bón phân kết hợp phân hữu cơ, vi sinh và NPK với liều lượng phù hợp nâng cao năng suất và cải tạo đất.
• Mật độ trồng khoảng 1.400 - 1.500 cây/ha là phù hợp để đạt năng suất và sinh trưởng tốt.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng kỹ thuật trồng rừng keo lì liềm trên đất cát ven biển, góp phần cải tạo môi trường và phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Hành động tiếp theo: Khuyến khích các cơ quan quản lý, nhà nghiên cứu và người dân áp dụng các biện pháp kỹ thuật đã được chứng minh để phát triển rừng phòng hộ keo lì liềm trên vùng đất cát cè đỉnh bán ngập, đồng thời tiếp tục nghiên cứu mở rộng và hoàn thiện kỹ thuật trồng rừng phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp -------------------------------- nguyÔn thÞ liÖu Nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt trång rõng Keo l­ìi liÒm (Acacia crassicarpa A. Benth) trªn vïng ®Êt c¸t cè ®Þnh, b¸n ngËp B×nh TrÞ Thiªn luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Hµ T©y - 2007 c bé gi¸o dôc vµ ®µo t¹o bé n«ng nghiÖp vµ ptnt tr­êng ®¹i häc l©m nghiÖp -------------------------------- nguyÔn thÞ liÖu Nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt trång rõng Keo l­ìi liÒm (Acacia crassicarpa A. Benth) trªn vïng ®Êt c¸t cè ®Þnh, b¸n ngËp B×nh TrÞ Thiªn Chuyªn ngµnh: L©m Häc M· sè: 60-62-60 luËn v¨n th¹c sÜ khoa häc l©m nghiÖp Ng­êi h­íng dÉn khoa häc: TS. Vâ §¹i H¶i Hµ T©y - 2007 c 1 §Æt vÊn ®Ò Qu¶ng B×nh, Qu¶ng TrÞ vµ Thõa Thiªn HuÕ (sau ®©y gäi t¾t lµ B×nh TrÞ Thiªn) lµ 3 tØnh vïng B¾c Trung Bé ViÖt Nam, cã tæng diÖn tÝch ®Êt tù nhiªn lµ 1.223 ha, trong ®ã diÖn tÝch ®Êt c¸t ven biÓn lµ 81.

MÆc dï chiÕm mét diÖn tÝch kh«ng lín nh­ng ®Êt c¸t ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn l¹i ph©n bè ë nh÷ng khu vùc cã vÞ trÝ chiÕn l­îc rÊt quan träng vÒ an ninh, quèc phßng, phßng hé m«i tr­êng bê biÓn vµ ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi. Trong sè diÖn tÝch ®Êt c¸t ven biÓn B×nh TrÞ Thiªn th× ®Êt c¸t cè ®Þnh, b¸n ngËp chiÕm mét diÖn tÝch kh¸ lín, ­íc tÝnh kho¶ng 24.000 ha, chiÕm kho¶ng 30% diÖn tÝch ®Êt c¸t ven biÓn. §©y lµ mét vïng ®Êt c¸t cã ®iÒu kiÖn t­¬ng ®èi ®Æc thï nh­ bÞ óng ngËp trong mïa m­a vµ kh« h¹n trong mïa kh«, mét sè n¬i cßn cã hiÖn t­îng c¸t bay côc bé nªn rÊt bÊt lîi ®èi víi s¶n xuÊt n«ng l©m nghiÖp, hÇu hÕt c¸c diÖn tÝch ®Êt c¸t nµy ®Òu bÞ bá hoang hoÆc trång mét sè loµi c©y l©m nghiÖp nh­ Phi lao, Keo l¸ trµm,. nh­ng tû lÖ sèng kh«ng cao, c©y sinh tr­ëng kh«ng ®Òu, ®é che phñ thÊp.

Tõ ®ã dÉn ®Õn ®êi sèng ng­êi d©n ®Þa ph­¬ng gÆp rÊt nhiÒu khã kh¨n. ViÖc c¶i t¹o m«i tr­êng sèng vµ ®iÒu kiÖn canh t¸c ë ®©y lµ mét ®ßi hái bøc xóc vµ cã ý nghÜa lín vÒ m«i tr­êng vµ kinh tÕ - x· héi cña c¸c ®Þa ph­¬ng. Trong nh÷ng n¨m qua, c«ng t¸c trång rõng trªn ®Êt c¸t ë vïng B×nh TrÞ Thiªn rÊt ®­îc quan t©m chó ý. Ngay tõ ®Çu nh÷ng n¨m 1960, L©m tr­êng trång rõng phßng hé ch¾n c¸t Nam Qu¶ng B×nh ®· ®­îc thµnh lËp, tiÕp theo ®ã lµ hµng lo¹t c¸c phong trµo trång c©y ph©n t¸n cña c¸c ®Þa ph­¬ng, nhiÒu Dù ¸n quèc tÕ tµi trî còng ®· ®Çu t­ trång rõng ë ®©y nh­ dù ¸n PAM, ARCD, dù ¸n Na Uy, dù ¸n ViÖt §øc,.

hay c¸c dù ¸n tõ ng©n s¸ch Nhµ n­íc nh­ dù ¸n 327, 661,. kÕt qu¶ ®· trång ®­îc hµng ngµn ha rõng phßng hé ven biÓn. Tõ chç c©y Phi lao ®­îc xem lµ loµi “®éc nhÊt v« nhÞ” trång trªn ®Êt c¸t ven biÓn th× ®Õn nay ®· cã thªm nhiÒu loµi c©y kh¸c ®­îc g©y trång thö nghiÖm nh­ §iÒu, Muång ®en, Hãp, B¹ch ®µn, Keo l¸ trµm, Keo tai t­îng, Keo chÞu c 2 h¹n, Keo l­ìi liÒm, Neem,. víi kÕt qu¶ ban ®Çu kh¸ triÓn väng mang l¹i nh÷ng hiÖu qu¶ ®¸ng kÓ nh­ c¶i t¹o m«i tr­êng sinh th¸i, t¨ng c­êng kh¶ n¨ng canh t¸c n«ng nghiÖp, cung cÊp gç, cñi cho ng­êi d©n,.

Tuy nhiªn, viÖc chän ra loµi c©y vµ ®Æc biÖt lµ c¸c biÖn ph¸p kü thuËt trång rõng thÝch hîp th× vÉn cßn lµ mét vÊn ®Ò nan gi¶i, cÇn ®­îc tiÕp tôc nghiªn cøu nhÊt lµ ®èi víi vïng ®Êt c¸t cè ®Þnh, b¸n ngËp n­íc. Keo l­ìi liÒm (Acacia crassicarpa) lµ c©y gç lín, thuéc hä ®Ëu (Fabaceae), Bé §Ëu (Legumimosa) cã thÓ cao tíi 30 - 40 fit (kho¶ng 9 - 12m) hoÆc h¬n. Ph©n bè tù nhiªn ë B¾c Queensland Australia, Nam Papua New Guinea vµ Irian Jaya cña Indonesia tõ vÜ ®é 80 N ®Õn 200 N, ®é cao tõ 0 - 200m, cã khi ®Õn 700m, cã thÓ chÞu ®­îc mïa kh« kÐo dµi trong 6 th¸ng. ë ViÖt Nam Keo l­ìi liÒm ®­îc ®­a vµo trång trong vßng kho¶ng 25 n¨m trë l¹i ®©y, mét sè kh¶o nghiÖm loµi vµ xuÊt xø trªn vïng ®åi cho thÊy Keo l­ìi liÒm sinh tr­ëng nhanh h¬n Keo l¸ trµm vµ Keo tai t­îng, trong ®ã c¸c xuÊt xø tõ Papua New Guinea nh­ Manta prov., Gubam, Derideri vµ Pongaki cã sinh tr­ëng nhanh nhÊt (NguyÔn Hoµng NghÜa vµ Lª §×nh Kh¶, 1998) [15].

Theo mét sè kh¶o nghiÖm vµ kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ ë mét sè rõng trång ®¹i trµ cho thÊy Keo l­ìi liÒm lµ loµi c©y rÊt cã triÓn väng ®èi víi vïng ®Êt c¸t cè ®Þnh b¸n ngËp B×nh TrÞ Thiªn. Tuy nhiªn, do ch­a cã nghiªn cøu vµ h­íng dÉn cô thÓ vÒ c¸c biÖn ph¸p kü thuËt g©y trång nªn trong thùc tÕ ng­êi d©n ¸p dông rÊt kh¸c nhau vµ hiÖu qu¶ trång rõng ch­a cao. MÆt kh¸c, hiÖn nay Dù ¸n 661 ®ang triÓn khai mét khèi l­îng lín diÖn tÝch trång rõng phßng hé trªn ®Êt c¸t ë ®©y, tuy nhiªn chñ yÕu tËp trung vµo Keo l¸ trµm, trong khi ®ã Keo l­ìi liÒm lµ loµi c©y rÊt cã tiÒm n¨ng nh­ng ch­a ®­îc ph¸t triÓn v× ch­a cã nh÷ng nghiªn cøu cô thÓ vÒ c¸c biÖn ph¸p kü thuËt. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn ®ã ®Ò tµi "Nghiªn cøu mét sè biÖn ph¸p kü thuËt trång rõng Keo l­ìi liÒm (Acacia crassicarpa) trªn ®Êt c¸t cè ®Þnh b¸n ngËp B×nh TrÞ Thiªn" ®Æt ra lµ rÊt cÇn thiÕt vµ cã ý nghÜa thùc tiÔn lín.

c 3 Ch­¬ng 1 Tæng quan VÊN §Ò NGHI£N CøU 1. Trªn thÕ giíi Nghiªn cøu vÒ rõng phßng hé vµ ph¸t triÓn n«ng, l©m nghiÖp trªn c¸c vïng bÞ sa m¹c ho¸ nãi chung vµ c¸c vïng trªn ®Êt c¸t ven biÓn nãi riªng ®· ®­îc nhiÒu t¸c gi¶ quan t©m chó ý tõ thÕ kû XVIII. C¸c nghiªn cøu ®­îc tiÕn hµnh theo nhiÒu khÝa c¹nh kh¸c nhau nh­ng tËp trung chñ yÕu vµo c¸c vÊn ®Ò nh­ ®éng th¸i c¸t di ®éng, ®Æc ®iÓm ®Êt c¸t ven biÓn. C¸c loµi c©y trång vµ cÊu tróc ®ai rõng phßng hé, kh¶ n¨ng phßng hé ch¾n giã, ch¾n c¸t còng nh­ gi¸ trÞ kinh tÕ cña hÖ thèng ®ai rõng trªn vïng c¸t ven biÓn.

Nghiªn cøu vÒ ®éng th¸i c¸t bay ven biÓn H¹t c¸t chØ di ®éng khi søc giã lín h¬n träng l­îng cña nã, theo S«-k«- lèp H. Khi tèc ®é giã ®ñ lín, h¹t c¸t t¸ch khái bÒ mÆt b·i c¸t hoµ nhËp vµo luång giã, tuú theo ®Þa h×nh, träng l­îng h¹t c¸t, tèc ®é giã mµ h¹t c¸t di ®éng theo ba h×nh thøc: L¨n (n¬i b·i c¸t b»ng, h¹t c¸t to), nh¶y (n¬i b·i c¸t ph¼ng, h¹t c¸t võa vµ nhá) hoÆc bay (h¹t c¸t nhá, giã m¹nh). Khi giã ngõng thæi hoÆc thay ®æi tèc ®é, h¹t c¸t míi r¬i xuèng ®Êt. Nghiªn cøu vÒ trång rõng trªn ®Êt c¸t ven biÓn Do nh÷ng t¸c h¹i to lín mµ hiÖn t­îng c¸t bay vµ kh« h¹n do c¸t g©y ra, ë hÇu hÕt c¸c n­íc trªn thÕ giíi ®Òu tiÕn hµnh trång rõng trªn ®Êt c¸t nh»m h¹n chÕ c¸c t¸c h¹i trªn vµ c¶i t¹o m«i tr­êng vïng c¸t.

V× vËy, hÇu hÕt c¸c nghiªn cøu vÒ trång rõng trªn ®Êt c¸t ®Òu chñ yÕu tËp trung vµo rõng phßng hé. C¸c nghiªn cøu kh¸ ®a d¹ng, tõ viÖc chän loµi c©y ®Õn biÖn ph¸p kü thuËt trång, kü thuËt x©y dùng ®ai rõng,. cã thÓ tãm l­îc mét sè nÐt kh¸i qu¸t nh­ sau: c 4 - Loµi c©y vµ kü thuËt trång rõng phßng hé ch¾n c¸t ven biÓn ë Trung Quèc vµ c¸c n­íc Trung §«ng, miÒn §«ng vµ T©y Ch©u Phi th× Phi lao ®­îc coi lµ loµi c©y chñ ®¹o trång trªn c¸c vïng c¸t thµnh c¸c hÖ thèng ®ai cã chiÒu réng Ýt nhÊt 100 - 200 m, cã n¬i tõ 2 - 5 km tuú bÒ réng b·i c¸t vµ ®Þa h×nh ®Þa m¹o, cù ly trång 1m x 2m (5. Sau ®ai rõng Phi lao lµ c¸c ®ai rõng hçn giao hoÆc thuÇn loµi cña B¹ch ®µn, Keo, Th«ng nhùa, phÝa trong cïng sau c¸c ®ai rõng dïng ®Ó canh t¸c n«ng nghiÖp [24].

- KÕt cÊu ®ai rõng vµ t¸c dông phßng hé cña ®ai rõng VÊn ®Ò bè trÝ thiÕt kÕ c¸c ®ai rõng nh»m ®¹t ®Õn hiÖu qu¶ phßng hé cao nhÊt ®­îc nhiÒu ng­êi quan t©m. KÕt cÊu ®ai rõng lµ ®Æc tr­ng vÒ h×nh d¹ng vµ cÊu t¹o bªn trong cña ®ai rõng, nã quyÕt ®Þnh ®Õn ®Æc ®iÓm vµ møc ®é lät giã còng nh­ tèc ®é giã cña ®ai rõng ®ã. Cã ba lo¹i kÕt cÊu ®ai rõng lµ kÕt cÊu kÝn, kÕt cÊu th­a vµ kÕt cÊu h¬i kÝn.D tèc ®é giã sau ®ai rõng th­a phôc håi chËm h¬n c¶ nªn ph¹m vi ch¾n giã cña ®ai th­a lín (60 H), ph¹m vi phßng hé cã hiÖu qu¶ 35 - 40 H víi tèc ®é giã gi¶m 35 - 40%. Nh­ng theo Machiakin G.A th× ph¹m vi ch¾n giã cña ®ai th­a hÑp h¬n ®ai h¬i kÝn.I cho r»ng ®ai rõng h¬i kÝn gi¶m tèc ®é giã nhiÒu nhÊt [24].

+ Ngay tõ n¨m 1766, c¸c c¸nh ®ång hoang kh« h¹n ë Ucren, Quibiep, T©y Xibªri ®· ®­îc c¶i t¹o ®Ó cã triÓn väng canh t¸c n«ng nghiÖp kÕt hîp b»ng c¸ch x©y dùng hÖ thèng ®ai rõng phßng hé m«i tr­êng, c¶i t¹o tiÓu khÝ hËu. C¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cña V. c 5 + C«ng tr×nh næi bËt cña Trung Quèc ®­îc ®¸nh gi¸ lµ mét thµnh c«ng vÜ ®¹i trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y vÒ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn m«i tr­êng chèng b·o c¸t vµ h¹n chÕ xãi mßn lµ hÖ thèng phßng hé quy m« lín ®­îc tiÕn hµnh trªn 551 h¹t thuéc 13 tØnh phÝa B¾c tõ S¬n T©y, Ninh H¹, khu vùc tù trÞ Néi M«ng ®Õn B¾c Kinh, Liªu Ninh [33]. HiÖu qu¶ phßng hé cña ®ai rõng còng rÊt ®­îc chó ý.

C¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu ®Òu kh¼ng ®Þnh vai trß to lín cña c¸c ®ai rõng ®Ó phßng hé vµ c¶i thiÖn ®iÒu kiÖn canh t¸c. Theo Zheng Haishui (1996), mét ®ai rõng cã chiÒu réng 100 m mçi n¨m cã kh¶ n¨ng cè ®Þnh ®­îc 124 - 223 m3 c¸t. ë thµnh phè Zhanjiang 20.000 ha c¸c ®ôn c¸t di ®éng vµ b¸n di ®éng ®· ®­îc cè ®Þnh bëi c¸c ®ai rõng vµ kÕt qu¶ hµng ngµn ha ®Êt n«ng nghiÖp ®­îc phôc håi [52]. Theo tµi liÖu cña Tr¹m N«ng L©m Daod«ng ë ®¶o H¶i Nam, mét khu rõng trång phi lao 10 tuæi ®· t¹o mét líp th¶m môc dµy 4 - 9 cm, víi tæng cµnh r¬i l¸ rông 15 - 21 tÊn/ha trong 10 n¨m.

Thu nhËp tõ khai th¸c gç cñi ë tuæi 15 ®¹t 2.