Khóa luận nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng cây Tông Dù tại ĐH Nông Lâm Thái Nguyên

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón đến sinh trưởng của cây tông dù toona sinensis a juss, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Hoàng Thị Hồng Thắm
• Người hướng dẫn: Pgs Ts. Lê Sỹ Trung
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Lâm nghiệp
• Đề tài: Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón đến sinh trưởng của cây Tông Dù (Toona sinensis A.Roem) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN 1: MỞ ĐẦU
• 1.1. Mục đích nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. PHẦN 2: TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 2.1. Cơ sở khoa học
• 2.2. Một số nghiên cứu phân bón cho cây trồng
• 2.2.1. Những nghiên cứu trên thế giới
• 2.2.2. Những nghiên cứu ở Việt Nam
• 2.2.3. Tổng quan khu vực nghiên cứu. Một số thông tin về cây Tông Dù
• 3. PHẦN 3: ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 3.3. Nội dung nghiên cứu
• 3.4. Phương pháp nghiên cứu
• 3.4.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm. Chuẩn bị dụng cụ, vật tư phục vụ nghiên cứu. Bố trí thí nghiệm. Phương pháp theo dõi và thu thập số liệu. Phương pháp thu thập số liệu
• 4. PHẦN 4: KẾT QUẢ VÀ PHÂN TÍCH KẾT QUẢ
• 4.1. Kết quả nghiên cứu sinh trưởng của cây Tông Dù dưới ảnh hưởng của các công thức phân bón qua rễ
• 4.2. Kết quả nghiên cứu sinh trưởng vn của cây Tông Dù dưới ảnh hưởng của phân bón qua rễ
• 4.3. Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về đường kính cổ rễ 00 của cây Tông Dù ở các công thức thí nghiệm phân bón qua rễ
• 4.4. Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Tông Dù ở các công thức thí nghiệm phân bón qua rễ
• 4.5. Kết quả nghiên cứu sinh trưởng chiều cao của cây Tông Dù dưới ảnh hưởng của các công thức phân bón qua lá
• 4.6. Kết quả sinh trưởng về vn của cây Tông Dù trong giai đoạn vườn ươm
• 4.7. Kết quả nghiên cứu sinh trưởng về đường kính cổ rễ 00 ở các công thức thí nghiệm phân bón qua lá
• 4.8. Dự tính tỷ lệ xuất vườn của cây Tông Dù ở các công thức thí nghiệm
• 4.9. So sánh giữa 2 loại phân bón lá và bón rễ với đối tượng là cây Tông Dù giai đoạn vườn ươm
• 5. PHẦN 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng cây Tông Dù

Nghiên cứu này tập trung vào việc đánh giá ảnh hưởng của các loại phân bón khác nhau đến sinh trưởng của cây Tông Dù (Toona Sinensis) trong giai đoạn vườn ươm. Mục tiêu chính là xác định loại phân bón và phương pháp bón phù hợp nhất để tối ưu hóa sự phát triển của cây. Thực vật này được chọn vì giá trị kinh tế cao trong nông nghiệp và trồng trọt. Nghiên cứu cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của dinh dưỡng cây trồng và kỹ thuật canh tác trong việc quản lý vườn ươm.

1.1. Cơ sở khoa học

Phân bón được định nghĩa là các chất hữu cơ hoặc vô cơ cung cấp dinh dưỡng cây trồng, giúp cây sinh trưởng và phát triển cây tốt hơn. Nghiên cứu phân loại phân bón thành ba nhóm chính: phân hữu cơ, phân hóa học và phân vi sinh. Phương pháp bón phân qua rễ và qua lá được so sánh để xác định hiệu quả trong giai đoạn vườn ươm. Các yếu tố như ánh sáng, nhiệt độ, nước và chất dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong quá trình phát triển của cây.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa

Mục tiêu của nghiên cứu là xác định loại phân bón có ảnh hưởng tích cực nhất đến sinh trưởng của cây Tông Dù. Nghiên cứu này có ý nghĩa lớn trong việc cải thiện quản lý vườn ươm và tăng tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn. Kết quả nghiên cứu cũng góp phần vào việc xây dựng quy trình kỹ thuật chăm sóc cây, giảm chi phí sản xuất và tăng hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên, sử dụng các công thức thí nghiệm khác nhau để đánh giá ảnh hưởng của phân bón đến sinh trưởng của cây Tông Dù. Các chỉ số như chiều cao, đường kính cổ rễ và tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn được theo dõi và phân tích. Kết quả cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa các công thức bón phân, từ đó xác định được phương pháp bón phân tối ưu.

2.1. Phương pháp bố trí thí nghiệm

Nghiên cứu sử dụng phương pháp bố trí thí nghiệm ngẫu nhiên với các công thức bón phân khác nhau. Các chỉ số sinh trưởng như chiều cao (vn) và đường kính cổ rễ (D00) được đo đạc và so sánh. Phương pháp phân tích phương sai một nhân tố được áp dụng để đánh giá sự khác biệt giữa các công thức thí nghiệm.

2.2. Kết quả và phân tích

Kết quả nghiên cứu cho thấy phân bón qua rễ có ảnh hưởng tích cực hơn đến sinh trưởng của cây Tông Dù so với bón qua lá. Các chỉ số vn và D00 đều tăng đáng kể ở các công thức bón phân qua rễ. Tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn cũng cao hơn, chứng tỏ hiệu quả của phương pháp bón phân này trong giai đoạn vườn ươm.

III. Kết luận và kiến nghị

Nghiên cứu kết luận rằng phân bón qua rễ là phương pháp tối ưu để thúc đẩy sinh trưởng của cây Tông Dù trong giai đoạn vườn ươm. Kết quả này có ý nghĩa thực tiễn lớn trong việc cải thiện quản lý vườn ươm và tăng hiệu quả kinh tế trong nông nghiệp. Các kiến nghị được đưa ra bao gồm việc áp dụng rộng rãi phương pháp bón phân qua rễ và tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về dinh dưỡng cây trồng cho cây Tông Dù.

3.1. Giá trị thực tiễn

Nghiên cứu này cung cấp cơ sở khoa học cho việc áp dụng phân bón trong quản lý vườn ươm, giúp tăng tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn và giảm chi phí sản xuất. Kết quả nghiên cứu cũng góp phần vào việc phát triển kỹ thuật canh tác hiệu quả, đặc biệt là trong trồng trọt các loại cây gỗ có giá trị kinh tế cao.

3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu về ảnh hưởng của các loại phân bón khác nhau đến sinh trưởng của cây Tông Dù ở các giai đoạn phát triển khác nhau. Ngoài ra, việc kết hợp các phương pháp bón phân và kỹ thuật canh tác hiện đại cũng cần được khám phá để tối ưu hóa hiệu quả sản xuất trong nông nghiệp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Hoàng Thị Hồng Thắm thuộc chuyên ngành Lâm nghiệp, Trường Đại học Nông Lâm – Đại học Thái Nguyên, tập trung vào lĩnh vực kỹ thuật lâm sinh và nhân giống cây rừng. Bối cảnh nghiên cứu xuất phát từ thực trạng suy thoái tài nguyên rừng do gia tăng dân số và phát triển công nghiệp, dẫn tới xói mòn đất, suy giảm đa dạng sinh học và biến đổi khí hậu. Để phục hồi và làm giàu rừng, việc chủ động nguồn cây giống chất lượng cao cho các loài cây gỗ bản địa có giá trị kinh tế lớn là yêu cầu cấp thiết.

Cây Tông Dù (Toona sinensis A.Roem, họ Xoan - Meliaceae) là loài cây gỗ lớn bản địa, thân thẳng, gỗ tốt ít bị mối mọt, có giác lõi phân biệt rõ, tỷ trọng từ 0,55 đến 0,62, được ứng dụng rộng rãi trong xây dựng, đồ mộc, đóng tàu thuyền và làm dược liệu y học cổ truyền (vỏ rễ, vỏ thân làm vị thuốc Xuân bạch bì). Mặc dù là loài cây có tiềm năng phát triển rừng trồng cao, các nghiên cứu chuyên sâu về quy trình bón phân thích hợp nhằm nâng cao chất lượng cây con Tông Dù ở giai đoạn vườn ươm tại Việt Nam trước thời điểm thực hiện đề tài còn rất hạn chế.

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Xác định được loại phân bón có ảnh hưởng tốt nhất đến sinh trưởng của cây Tông Dù giai đoạn vườn ươm.
2. Lựa chọn được phương pháp bón phân phù hợp cho sinh trưởng của cây Tông Dù.

Mục đích nghiên cứu: Góp phần sản xuất cây giống Tông Dù đạt hiệu quả cao, rút ngắn thời gian nuôi dưỡng tại vườn ươm, giảm chi phí sản xuất, hạn chế ô nhiễm môi trường và đáp ứng kịp thời nhu cầu trồng rừng hàng năm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Cây con Tông Dù (Toona sinensis A.Roem) được gieo tạo từ hạt trong giai đoạn vườn ươm.
• Phạm vi nội dung: Đánh giá ảnh hưởng của 6 loại phân bón gồm 3 loại phân bón qua rễ (Sunphat Đạm, NPK Lâm Thao 5:10:3-8, NPK Đầu Trâu 20-20-15+TE) và 3 loại phân bón qua lá (Đầu Trâu 502 NPK 30-12-10+TE, KOD-M, ARROW HQ.204) đến sinh trưởng chiều cao ($H_{vn}$), đường kính cổ rễ ($D_{00}$) và tỷ lệ cây đủ tiêu chuẩn xuất vườn.
• Phạm vi không gian: Vườn ươm khoa Lâm nghiệp, khu Trung tâm Thực hành Thực nghiệm, Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên (xã Quyết Thắng, thành phố Thái Nguyên).
• Phạm vi thời gian: Từ tháng 01/2015 đến tháng 05/2015.

---

Cơ sở khoa học và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở khoa học và tổng quan tài liệu

Nghiên cứu dựa trên nguyên lý dinh dưỡng khoáng cây rừng: phân bón là nguồn dinh dưỡng bổ sung giúp cây con sinh trưởng nhanh, tăng sức chống chịu với điều kiện bất lợi và sâu bệnh (Landis, 1985; Turbittki, 1963; Kinur và Chiber, 1963). Văn bản tổng hợp các nghiên cứu trong nước về thành phần ruột bầu và dinh dưỡng khoáng cho cây con giai đoạn vườn ươm như Thông nhựa (Pinus merkusii) của Nguyễn Xuân Quát (1985), Trương Thị Thảo (1989), Bần chua của Hoàng Công Đãng (2000), cùng cơ chế hấp thụ dinh dưỡng qua khí khổng của phân bón lá (Lương Thị Anh, Mai Quang Trường, 2007).

Đặc điểm khu vực thí nghiệm ghi nhận đất Feralit phát triển trên đá sa thạch, tầng đất 1–10 cm có phản ứng chua (pH thấp), hàm lượng mùn 1,7%, đạm ($N$), lân dễ tiêu ($P_2O_5$) và kali dễ tiêu ($K_2O$) ở mức nghèo dinh dưỡng.

Phương pháp bố trí thí nghiệm và thu thập số liệu

Đề tài sử dụng phương pháp thực nghiệm lâm sinh kết hợp xử lý thống kê toán học:

• Bố trí thí nghiệm: Khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD) gồm 4 công thức và 3 lần nhắc lại (tổng cộng 12 ô thí nghiệm cho mỗi nhóm thí nghiệm). Khoảng cách giữa các ô là 30 cm.
• Quy mô mẫu: Mỗi công thức theo dõi 90 cây (30 cây/ô tiêu chuẩn), tổng số lượng cây con theo dõi trong toàn bộ thí nghiệm là 360 cây.
• Kỹ thuật vườn ươm:
  • Hạt giống xử lý bằng nước ấm 60°C (tỷ lệ 2 sôi 3 lạnh), ngâm để nguội dần trong 4 giờ, ủ cát ẩm/túi vải, rửa chua hàng ngày đến khi nứt nanh thì đem cấy vào túi bầu polyetylen đã chuẩn bị sẵn đất ruột bầu trộn phân hữu cơ. Dàn che nắng điều tiết 50%, dỡ dần khi cây cao 5–10 cm.
  • Chăm sóc định kỳ: tưới nước 3–5 lít/m², làm cỏ, phá váng 10–15 ngày/lần.
• Quy trình tác động phân bón:
  • Thí nghiệm 1 (Bón phân qua rễ): Định kỳ 10 ngày/lần. CT1 dùng phân Sunphat Đạm (nồng độ 0,1% = 2,04 g/2,04 lít nước cho 90 bầu/lần lặp); CT2 dùng NPK Đầu Trâu 20-20-15+TE (nồng độ 0,3% = 6,12 g/2,04 lít nước); CT3 dùng NPK Lâm Thao 5:10:3-8 (nồng độ 0,5% = 10,2 g/2,04 lít nước); CT4 là đối chứng (không bón phân).
  • Thí nghiệm 2 (Bón phân qua lá): Phun sương định kỳ 7–10 ngày/lần. CT1 dùng phân Đầu Trâu 502 (10 g/10–12 lít nước); CT2 dùng phân KOD-M (50 g/25–50 lít nước); CT3 dùng phân ARROW HQ.204 (25 g/18–20 lít nước); CT4 là đối chứng (không bón phân).

Phương pháp phân tích và xử lý thống kê

• Tính toán giá trị trung bình chiều cao vút ngọn ($\bar{H}{vn}$) và đường kính cổ rễ ($\bar{D}{00}$).
• Phân tích phương sai một nhân tố (One-way ANOVA) trên phần mềm Microsoft Excel (công cụ Data Analysis) để kiểm định giả thuyết $H_0$ về sự đồng đều giữa các công thức ở mức ý nghĩa $\alpha = 0,05$.
• So sánh sai dị từng cặp trung bình bằng chỉ tiêu sai biệt nhỏ nhất có ý nghĩa thống kê ($LSD_{0.05}$) với bậc tự do $df = a(b-1) = 8$, giá trị $t_{0.05} = 2,31$.
• Phân loại chất lượng cây con theo 3 cấp: Tốt, Trung bình, Xấu. Tỷ lệ cây xuất vườn = % Cây tốt + % Cây trung bình.

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển rừng trồng gỗ lớn bản địa, vị trí kinh tế - sinh thái của cây Tông Dù, xác lập mục đích, mục tiêu, đối tượng, ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài trong việc hoàn thiện quy trình kỹ thuật tạo cây con ở vườn ươm.

Phần 2: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

Tổng hợp cơ sở lý luận về phân bón (phân bón rễ, phân bón lá, chất cải tạo đất), vai trò của các nguyên tố đa lượng ($N, P, K$) và vi lượng đối với sinh trưởng thực vật. Điểm luận các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về dinh dưỡng vườn ươm. Trình bày điều kiện tự nhiên, địa hình, khí hậu, đất đai khu vực thí nghiệm tại TP. Thái Nguyên và các đặc tính sinh vật học, sinh thái học, phân bố địa lý, giá trị sử dụng gỗ và dược liệu của cây Tông Dù.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết vật liệu nghiên cứu (hạt giống, 6 loại phân bón và thành phần hoạt chất), thiết kế thí nghiệm theo khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD), định mức nồng độ, dung lượng mẫu (360 cây), quy trình gieo ươm, xử lý hạt và các công thức toán thống kê sinh học lâm nghiệp (ANOVA 1 nhân tố, LSD).

Phần 4: Kết quả và phân tích kết quả

Trình bày toàn bộ số liệu thực nghiệm đo đếm sau 4 tháng nuôi dưỡng, chia làm hai khối thí nghiệm chính:

1. Nhóm thí nghiệm bón phân qua rễ

Số liệu sinh trưởng chiều cao vút ngọn ($\bar{H}{vn}$), đường kính cổ rễ ($\bar{D}{00}$) và tỷ lệ xuất vườn được tổng hợp tại bảng dưới đây:

Chỉ tiêu theo dõi	CT1: Sunphat Đạm	CT2: NPK Đầu Trâu	CT3: NPK Lâm Thao	CT4: Đối chứng
Chiều cao trung bình $\bar{H}_{vn}$ (cm)	38,854	34,894	32,454	7,831
Đường kính cổ rễ $\bar{D}_{00}$ (mm)	3,808	3,478	3,316	1,214
Tỷ lệ cây Tốt (%)	55,55	47,77	42,22	0,00
Tỷ lệ cây Trung bình (%)	26,66	34,44	32,22	0,00
Tỷ lệ cây Xấu (%)	17,78	17,78	25,56	100,00
Tỷ lệ xuất vườn (%)	82,22	82,22	74,44	0,00

• Kết quả kiểm định ANOVA cho chiều cao đạt giá trị thực nghiệm $F_A = 223,792 > F_{crit} = 4,07$ ($P < 0,05$), $LSD_{0.05} = 0,8758$. Sai dị giữa CT1 và CT2 là 3,960 cm > LSD, khẳng định CT1 vượt trội rõ rệt.
• Kiểm định ANOVA cho đường kính cổ rễ đạt $F_A = 1744,401 > F_{crit} = 4,07$, $LSD_{0.05} = 0,092$. Sai dị giữa CT1 và CT2 là 0,330 mm > LSD.

2. Nhóm thí nghiệm bón phân qua lá

Sinh trưởng chiều cao vút ngọn của cây con dưới tác động của các loại phân bón lá:

Chỉ tiêu theo dõi	CT1: Đầu Trâu 502	CT2: KOD-M	CT3: ARROW HQ.204	CT4: Đối chứng
Chiều cao trung bình $\bar{H}_{vn}$ (cm)	35,616	31,072	27,517	7,831

• Kết quả phân tích phương sai ANOVA một nhân tố cho chiều cao đạt $F_A = 815,7068 > F_{crit} = 4,07$, giá trị $LSD_{0.05} = 1,4003$.
• Sai khác giữa CT1 và CT2 là 4,543 cm (> 1,4003); giữa CT1 và CT3 là 8,099 cm; giữa CT1 và CT4 là 27,784 cm. Công thức 1 (phân bón lá Đầu Trâu 502) đạt hiệu quả sinh trưởng chiều cao cao nhất có ý nghĩa thống kê.

Phần 5: Kết luận và kiến nghị

Tổng kết các kết luận kỹ thuật chính từ số liệu thực nghiệm và đề xuất các khuyến nghị áp dụng vào quy trình sản xuất cây giống Tông Dù tại vườn ươm.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả định lượng chính

1. Đối với bón phân qua rễ:

   • Phân Sunphat Đạm (SA) ở nồng độ 0,1% mang lại hiệu quả sinh trưởng vượt trội nhất: chiều cao vút ngọn trung bình đạt 38,854 cm (gấp 4,96 lần đối chứng đạt 7,831 cm); đường kính cổ rễ trung bình đạt 3,808 mm (gấp 3,14 lần đối chứng đạt 1,214 mm).
   • Tỷ lệ cây đạt tiêu chuẩn xuất vườn của công thức bón phân Sunphat Đạm đạt 82,22%, trong đó tỷ lệ cây phẩm chất tốt chiếm 55,55%.
   • Thứ tự hiệu quả phân bón rễ: Sunphat Đạm > NPK Đầu Trâu > NPK Lâm Thao > Đối chứng.

2. Đối với bón phân qua lá:

   • Phân bón lá Đầu Trâu 502 đạt mức tăng trưởng chiều cao tốt nhất với 35,616 cm, vượt trội so với phân KOD-M (31,072 cm), ARROW HQ.204 (27,517 cm) và công thức đối chứng không bón (7,831 cm).
   • Thứ tự hiệu quả phân bón lá: Đầu Trâu 502 > KOD-M > ARROW HQ.204 > Đối chứng.

3. Đối với công thức đối chứng: Cây con không được bón phân sinh trưởng rất kém sau 4 tháng, chiều cao trung bình chỉ đạt 7,831 cm, đường kính 1,214 mm, tỷ lệ cây xấu chiếm 100% và tỷ lệ xuất vườn đạt 0%.

Giải pháp và kiến nghị của tác giả

• Đề xuất kỹ thuật: Khuyến nghị áp dụng công thức bón phân qua rễ bằng Sunphat Đạm (nồng độ 0,1%, định kỳ 10 ngày/lần) hoặc kết hợp phân bón lá Đầu Trâu 502 (định kỳ 7–10 ngày/lần) để thúc đẩy sinh trưởng nhanh và nâng cao tỷ lệ xuất vườn cây giống Tông Dù trong điều kiện vườn ươm đất nghèo dinh dưỡng.
• Chăm sóc vườn ươm: Cần tuân thủ chế độ che sáng 50% ở giai đoạn mầm non, tưới ẩm 3–5 lít/m² và thường xuyên phá váng để tạo độ xốp cho rễ hấp thu dưỡng chất.

Đóng góp của đề tài

• Cung cấp dẫn liệu thực nghiệm có kiểm định thống kê toán học (ANOVA, LSD) về phản ứng sinh trưởng của loài Tông Dù đối với các dạng phân bón đơn và phân hỗn hợp vi lượng ở giai đoạn 4 tháng đầu đời.
• Bước đầu xác lập cơ sở khoa học để hoàn thiện hướng dẫn kỹ thuật gieo ươm cây giống Tông Dù phục vụ các chương trình trồng rừng gỗ lớn bản địa.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế: Thí nghiệm mới dừng lại ở việc đánh giá các công thức phân bón riêng rẽ trong phạm vi thời gian 4 tháng (tháng 01 đến tháng 05/2015) tại một địa điểm vườn ươm cố định; chưa tiến hành khảo nghiệm trên nhiều loại đất ruột bầu hoặc tại các tiểu vùng sinh thái khác nhau.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Khảo nghiệm phối hợp đồng thời giữa phân bón lót ruột bầu, phân bón thúc qua rễ và phân bón qua lá theo từng giai đoạn tuổi cụ thể của cây con.
  • Mở rộng theo dõi sinh trưởng của cây con sau khi xuất vườn trồng rừng ngoài thực địa để đánh giá tỷ lệ sống và sức chống chịu sâu bệnh (đặc biệt là sâu đục ngọn).

---

Giá trị tham khảo

Tài liệu là nguồn tham khảo hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Lâm nghiệp, Lâm sinh, Nông học: Tham khảo phương pháp bố trí thí nghiệm khối ngẫu nhiên đầy đủ (RCBD), kỹ thuật thu thập mẫu đo đếm lâm sinh và quy trình xử lý số liệu ANOVA/LSD trên Microsoft Excel.
• Cán bộ kỹ thuật vườn ươm lâm nghiệp: Ứng dụng trực tiếp thông số nồng độ pha chế phân bón (Sunphat Đạm 0,1%, Đầu Trâu 502) và chu kỳ tưới/phun nhằm rút ngắn thời gian ươm cây Tông Dù.
• Người làm đề tài nghiên cứu cây gỗ bản địa: Kế thừa các số liệu hình thái học, đặc tính sinh thái, phương pháp xử lý hạt giống nứt nanh và phân cấp tiêu chuẩn cây con xuất vườn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Nồng độ và liều lượng sử dụng của phân Sunphat Đạm trong thí nghiệm bón phân qua rễ là bao nhiêu? Phân Sunphat Đạm (chứa 20–21% $N$ nguyên chất, 29% lưu huỳnh) được sử dụng ở nồng độ 0,1% (hòa tan 0,1 kg phân trong 100 lít nước sạch). Liều lượng tính cho 90 cây (1 công thức/1 lần lặp) là 2,04 g phân hòa tan với 2,04 lít nước sạch, tưới định kỳ 10 ngày một lần.

2. Kết quả phân tích đất vườn ươm tại Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên phản ánh đặc điểm gì? Mẫu đất tầng 1–10 cm tại vườn ươm là đất Feralit phát triển trên đá sa thạch, có độ pH thấp (đất chua), hàm lượng mùn đạt 1,7%, hàm lượng đạm tổng số, lân dễ tiêu ($P_2O_5$) và kali dễ tiêu ($K_2O$) đều ở mức thấp, thuộc loại đất nghèo dinh dưỡng.

3. Tại sao công thức đối chứng (CT4) lại có tỷ lệ xuất vườn bằng 0%? Ở công thức đối chứng không bón phân, cây con sau 4 tháng tuổi chỉ đạt chiều cao trung bình 7,831 cm và đường kính cổ rễ 1,214 mm (thấp hơn nhiều so với các công thức có bón phân). Toàn bộ 90 cây điều tra (100%) đều bị xếp vào loại xấu do còi cọc, không đạt tiêu chuẩn kỹ thuật để xuất vườn.

4. Quy trình xử lý kích thích hạt giống cây Tông Dù trước khi cấy vào bầu được thực hiện như thế nào? Hạt giống sau khi loại bỏ hạt lép, thối và tạp chất được ngâm trong nước ấm 60°C (tỷ lệ 2 sôi 3 lạnh) và để nguội dần trong 4 giờ. Sau đó, hạt được vớt ra, để ráo và ủ trong túi vải hoặc cát ẩm; hàng ngày rửa chua bằng nước sạch cho đến khi hạt nứt nanh thì tiến hành cấy vào bầu đất sâu 1–1,5 cm.

5. Kết quả kiểm định sai biệt nhỏ nhất (LSD) về chiều cao giữa công thức Sunphat Đạm và phân Đầu Trâu bón qua rễ cho thấy điều gì? Giá trị kiểm định $LSD_{0.05}$ đối với chiều cao vút ngọn ở thí nghiệm bón qua rễ là 0,8758 cm. Sai dị thực tế giữa công thức 1 (Sunphat Đạm, $\bar{H}{vn} = 38,854$ cm) và công thức 2 (Đầu Trâu, $\bar{H}{vn} = 34,894$ cm) là $38,854 - 34,894 = 3,960$ cm. Do $3,960 > 0,8758$, sự vượt trội về sinh trưởng chiều cao của phân Sunphat Đạm so với phân Đầu Trâu có ý nghĩa thống kê rõ rệt ở mức xác suất 95%.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của Hoàng Thị Hồng Thắm đã khảo nghiệm và chứng minh vai trò quyết định của việc bổ sung phân bón đối với sinh trưởng cây con Tông Dù giai đoạn vườn ươm trên nền đất Feralit nghèo dinh dưỡng. Kết quả thực nghiệm khẳng định phân bón rễ Sunphat Đạm nồng độ 0,1% và phân bón lá Đầu Trâu 502 đem lại hiệu quả tăng trưởng chiều cao, đường kính cổ rễ và tỷ lệ xuất vườn cao nhất (đạt 82,22%). Công trình cung cấp hệ thống số liệu định lượng tin cậy và cơ sở khoa học thực tiễn phục vụ công tác nhân giống loài cây gỗ bản địa Tông Dù trong lâm nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Trong nhiều năm trở lại đây, vai trò của việc trồng rừng ngày càng được quan tâm chú trọng nhằm đáp ứng nhu cầu về gỗ, lâm sản ngoài gỗ và các chức năng phòng hộ, cảnh quan, điều hòa khí hậu… Do việc tăng lên về dân số và sự phát triển nhanh chóng của nền công nghiệp đã dẫn tới việc phá rừng, lạm dụng tài nguyên rừng một cách trầm trọng. Điều này gây ra những hậu quả nghiêm trọng như: xói mòn, rửa trôi, cạn kiệt nguồn nước, phá hủy môi trường sống của động vật, làm mất đa dạng sinh học, gây nên biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường… hàng loạt những hậu quả xấu diễn ra khi diện tích rừng bị giảm. Việc phục hồi và nâng cao chất lượng tài nguyên rừng là một quá trình lâu dài đòi hỏi phải đầu tư về mặt thời gian, nhân lực, vật lực và những nghiên cứu về tài nguyên rừng là công việc góp phần tích cực vào công cuộc đó. Ngày nay Đảng và Nhà nước đã tạo mọi điều kiện để thu hút người dân sống trong và gần rừng tham gia bảo vệ rừng trồng, để bảo vệ nguồn gen cũng như làm cho rừng giàu thêm và phục hồi lại nhằm phủ xanh đồi núi trọc.

Việt Nam với địa thế tự nhiên nằm trong vành đai khí hậu nhiệt đới gió mùa đã hình thành nên kiểu rừng nhiệt đới nhiều tầng tán, cây cối xanh tốt quanh năm, thực vật rừng rất phong phú và đa dạng cả về loài cây và về số lượng, điều này không chỉ làm giàu thêm cho rừng mà nó còn có tác dụng bảo vệ môi trường khỏi ô nhiễm và còn tránh gây tiếng ồn cho môi trường xung quanh. Với những lợi thế trên, đất nước ta ngày càng phát triển. Trồng rừng cảnh quan cũng góp phần làm tăng khả năng phòng hộ của rừng. Song song với các loại cây Lâm nghiệp có giá trị kinh tế như: Keo, Mỡ, Bạch Đàn, Tếch,…thì cây Tông Dù cũng là một trong những loài cây Lâm Nghiệp có giá trị kinh tế cao.

e 2 Cây Tông Dù: là một trong số các cây lâm nghiệp có giá trị cao. Tông Dù có tên khoa học là: Toona sinensis A.Roem, họ: Xoan (Meliaceae), bộ: Cam (Rutales). Lớp (nhóm): cây gỗ lớn. Tên Việt Nam: Tông Dù.

Tên địa phương: Mạy sao, Xoắn xủ, Xoan hôi… Cây gỗ thân thẳng, cao 20-30 m, đường kính ngang ngực 60-100 cm, cành nhánh ít chủ yếu mọc tập trung ở ngọn, tán hình ô. Vỏ màu nâu gạch đến xám, bong mảng, thịt vỏ màu hồng, nhiều xơ, dày 1 cm có mùi hăng. Cành non có màu nâu đỏ hoặc lục xám, nhiều bì khổng. Lá kép lông chim một lần mọc cách, có 10-20 lá chét mọc đối sau hơi cách, mép có răng cưa hay đầu gần nguyên.

Cụm hoa chùm, nhiều hoa màu trắng, đài nhỏ, ngắn, ngoài có lông. Quả nang hình bầu dục hẹp hoặc gần hình trứng màu nâu bóng, dài 1,5-3cm, rộng 1-1,5 cm, mặt ngoài nhiều bì khổng. Hạt hình bầu dục, một đầu có cánh mỏng màu nâu vàng. Mùa hoa tháng 5-7, quả chín tháng 10-12.

Để có đủ số lượng, đảm bảo chất lượng cây giống tốt phục vụ cho trồng rừng, trong giai đoạn vườn ươm cần áp dụng các biện pháp kỹ thuật hợp lý, phù hợp với đặc điểm sinh thái của mỗi loài. Tuy nhiên việc nghiên cứu loại phân bón phù hợp cho loài cây Tông Dù còn rất ít và hầu như chưa được thực hiện, chính vì vậy tôi đã tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu ảnh hưởng của một số loại phân bón đến sinh trưởng của cây Tông Dù (Toona sinensis A.Roem) giai đoạn vườn ươm tại trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên”. Mục đích nghiên cứu Kết quả nghiên cứu góp phần sản xuất cây giống Tông Dù đạt hiệu quả cao, rút ngắn thời gian, giảm chi phí sản xuất, ít gây ô nhiễm môi trường, đáp ứng cho việc trồng rừng hàng năm. Mục tiêu nghiên cứu - Xác định được loại phân bón có ảnh hưởng tốt nhất đến sinh trưởng của cây Tông Dù giai đoạn vườn ươm.

- Lựa chọn được phương pháp bón phân phù hợp cho sinh trưởng của cây Tông Dù. Ý nghĩa của đề tài Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học Qua nghiên cứu thực tiễn đề tài giúp ta làm quen với công tác nghiên cứu khoa học, củng cố lại kiến thức đã được học vào thực tiễn sản xuất. Đánh giá được ảnh hưởng của các công thức phân bón khác nhau tới sinh trưởng của cây Tông Dù giai đoạn vườn ươm. Từ đó làm cơ sở khoa học đưa ra quy trình kỹ thuật chăm sóc loài cây Tông Dù.

Tạo cho sinh viên tác phong làm việc tự lập khi ra thực tế. Từ đó trau dồi, tích lũy kiến thức thông qua thực tiễn. Trong nghiên cứu khoa học: Góp một phần nhỏ vào việc phát hiện cũng như nghiên cứu cách dùng một số loại phân bón nào đó hợp lý nhất cho cây Tông Dù. Bổ sung một số dẫn liệu về nhu cầu, sinh thái của loại cây này.

Bước đầu tiếp cận với lĩnh vực nghiên cứu khoa học. Các kết quả nghiên cứu là cơ sở khoa học cho các nghiên cứu tiếp theo và xây dựng quy trình kĩ thuật chăm sóc cây Tông Dù giai đoạn vườn ươm. Ý nghĩa trong thực tiễn sản xuất Áp dụng kết quả nghiên cứu để sử dụng loại phân bón và phương pháp bón phân phù hợp trong chăm sóc cho loài cây Tông Dù trong giai đoạn vườn ươm, giúp cho cây sinh trưởng nhanh, đảm bảo về số lượng cũng như chất lượng cây con, góp phần tăng tỷ lệ xuất vườn, giảm chi phí, hạ giá thành sản xuất. e 4 PHẦN 2 TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU 2.

Cơ sở khoa học Khái niệm phân bón: là những chất hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ có chứa một hay nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu được đưa vào trong sản xuất nông lâm nghiệp với mục đích chính là cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng nhằm giúp chúng sinh trưởng phát triển tốt và cho năng suất cao. Phân bón được chia làm 3 nhóm chính: phân hữu cơ, phân hóa học và phân vi sinh, với sự khác biệt lớn giữa chúng là nguồn gốc, chứ không phải là những sự khác biệt trong thành phần dinh dưỡng. Phân loại theo cách sử dụng: Phân bón rễ: là các loại phân bón được bón trực tiếp vào đất hoặc hòa tan vào nước để cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng thông qua bộ rễ, cây hấp thụ thường nhanh và dễ dàng do có tế bào lông hút ở rễ. Phân bón lá: là hợp chất dinh dưỡng hòa tan trong nước được phun lên lá để cây hấp thụ thông qua thân lá.

Chất cải tạo đất: là chất bón vào đất có tác dụng nâng cao độ phì, cải thiện đặc điểm lý tính, hóa tính, sinh tính đất, tạo điều kiện cho cây trồng sinh trưởng phát triển tốt, cho năng suốt cao và chất lượng tốt. Một số nghiên cứu phân bón cho cây trồng Phân bón là những chất hoặc hợp chất hữu cơ hoặc vô cơ có chưa một hoặc nhiều chất dinh dưỡng thiết yếu được đưa vào sử dụng trong sản xuất nông nghiệp với mục đích chính là cung cấp chất dinh dưỡng cho cây trồng nhằm giúp chúng sinh trưởng, phát triển tốt và cho năng suất cao. Dùng phân bón sẽ có hiệu quả cao nhất (do cây trồng có năng suất cao nhất) trên các loại đất, không những với loại đất phì nhiêu hoặc đã được cải tạo nhưng cả với đất e 5 kém màu mỡ cũng tăng trưởng tốt hơn. Thường phân bón được dùng bổ sung chất dinh dưỡng tự nhiên trong đất, nhất là để hiệu chỉnh lên số cực tiểu (giới hạn năng suất).

Quá trình sinh trưởng, phát triển và năng suốt cây trồng của cây phụ thuộc vào tác dụng tổng hợp của nhiều yếu tố như: ánh sáng, nhiệt độ, nước, “thức ăn” - chất dinh dưỡng … Trong điều kiện sản xuất, việc điều khiển các yếu tố để tăng sinh trưởng và năng suất rất khác nhau. Điều khiển chế độ nước, thức ăn dễ hơn và thực tế sản xuất người ta coi phân bón là đòn bẩy tăng năng suất cây trồng. Thực tế đã chứng minh rằng, mức tăng năng suất cây trồng ở trong mối liên hệ chặt chẽ với số lượng phân bón được sử dụng (Nguyễn Ngọc Nông, Đỗ Thị Lan, 1995) [4]. Cây trồng hút dinh dưỡng trong đất và từ phân bón để tạo nên sản phẩm của mình sau khi kết hợp với sản phẩm của quá trình quang hợp, cho nên sản phẩm thu hoạch phản ánh tình hình đất đai và việc cung cấp phân bón cho cây.

Trong mấy thập kỷ vừa qua năng suất cây trồng đã không ngừng tăng lên, ngoài vai trò của giống mới còn có tác dụng quyết định của phân bón. Giống mới cũng chỉ phát huy được tiềm năng của mình cho năng suất cao khi được bón đủ phân và bón hợp lý. Cây trồng trong các mùa vụ khác nhau thì yêu cầu loại phân và liều lượng bón cũng khác nhau. + Cây vụ đông bón nhiều P,K bón ít đạm bởi vì bón đạm nhiều cây sinh trưởng quá mạnh tạo ra nhiều bộ phận non sức chống chịu kém, bón nhiều P, K để tăng cường khả năng chống chịu cho cây; + Vụ hè thu để tăng khả năng chống nóng và chống hạn (tăng khả năng hút nước của tế bào) cần chú ý bón P,K,Ca.

Các phương pháp bón phân - Phương pháp bón lót: Đối với các loại phân hữu cơ và vô cơ khó tan e 6 - Phương pháp bón thúc: Đối với các loại phân vô cơ dễ tan cây dễ hấp thụ Hiện nay một số nơi dung toàn bộ lượng phân bón để bón lót. Bón lót có ưu điểm là ít tốn công nhưng cây không dễ sử dụng hết chất dinh dưỡng ngay một lúc nên dễ bị rửa trôi mất phân. Bón lót kết hợp bón thúc thì hiệu quả sử dụng phân bón cao hơn nhưng tốn công. Tùy điều kiện của từng địa phương mà người ta có thể sử dụng phương pháp bón khác nhau nhưng xu hướng chung là giảm số lần bón song vẫn đảm bảo được năng suất để giảm số công đầu tư và tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình cơ giới hóa.

- Cách bón: Thường bón vào đất hay hòa vào nước để tưới. Có thể dùng phun qua lá thường sử dụng với các loại phân vi lượng phương pháp này thường tiết kiệm được phân bón, thời gian, sức lao động nhưng đòi hỏi hiểu biết kỹ thuật cao.