Luận văn thạc sĩ quản trị kinh doanh nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng bidv chi nhánh đông hải phòng

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kinh doanh nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng bidv chi nhánh đông, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Trần Thị Tuyết Nhung
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Hồng Vân
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Đông Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về rủi ro tín dụng, quản lý rủi ro tín dụng, chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM
• 1.2. Khái niệm rủi ro tín dụng trong NHTM
• 1.3. Khái niệm quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM
• 1.4. Khái niệm chất lượng quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM
• 1.5. Quy trình quản lý rủi ro tín dụng của các NHTM
• 1.6. Mục tiêu của quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG BIDV – CHI NHÁNH ĐÔNG HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu chung về Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Đông Hải Phòng
• 2.2. Lịch sử hình thành, phát triển Chi nhánh
• 2.3. Bộ máy tổ chức Chi nhánh
• 2.4. Kết quả hoạt động kinh doanh của Chi nhánh thời gian qua
• 2.5. Thực trạng chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Đông Hải Phòng giai đoạn 2015-2019
• 2.6. Cơ sở pháp lý của công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 2.7. Quy trình thực hiện tín dụng
• 2.8. Bộ máy tổ chức quản lý rủi ro tín dụng
• 2.9. Nhân lực thực hiện quản lý rủi ro tín dụng
• 2.10. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ công tác quản lý rủi ro tín dụng
• 2.11. Công tác kiểm soát rủi ro tín dụng
• 2.12. Kết quả công tác quản lý rủi ro tín dụng tại Ngân hàng BIDV - Chi nhánh Đông Hải Phòng
• 2.12.1. Những kết quả đạt được
• 2.12.2. Những hạn chế và nguyên nhân
• 3. CHƯƠNG 3: BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TẠI NGÂN HÀNG BIDV – CHI NHÁNH ĐÔNG HẢI PHÒNG
• 3.1. Định hướng công tác quản lý rủi ro tín dụng của BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng
• 3.1.1. Định hướng chung
• 3.1.2. Mục tiêu cụ thể
• 3.2. Đề xuất biện pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng của BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng
• 3.2.1. Hoàn thiện chính sách tín dụng
• 3.2.2. Hoàn thiện và tuân thủ nghiêm ngặt quy trình tín dụng
• 3.2.3. Cải tiến bộ máy tổ chức quản lý rủi ro tín dụng
• 3.2.4. Nâng cao chất lượng nhân lực
• 3.2.5. Nâng cao chất lượng kiểm tra, kiểm soát rủi ro tín dụng
• 3.2.6. Nâng cao chất lượng thẩm định tín dụng
• 3.2.7. Tăng cường các biện pháp xử lý rủi ro, nợ xấu
• 3.2.8. Đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ công tác quản lý rủi ro tín dụng
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý rủi ro tín dụng

Chương này tập trung vào việc hệ thống hóa các khái niệm cơ bản liên quan đến quản lý rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại. Tác giả định nghĩa rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Quản lý rủi ro tín dụng được hiểu là quá trình nhận diện, đo lường, và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động tín dụng. Mục tiêu chính là giảm thiểu rủi ro ở mức chấp nhận được, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động ngân hàng. Chương cũng đề cập đến các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý rủi ro, bao gồm chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, và nguồn nhân lực.

1.1. Khái niệm rủi ro tín dụng

Rủi ro tín dụng được định nghĩa là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Rủi ro này có thể dẫn đến thiệt hại về tài chính, ảnh hưởng đến uy tín và khả năng thanh toán của ngân hàng. Tác giả nhấn mạnh rằng rủi ro tín dụng là một trong những rủi ro lớn nhất mà ngân hàng phải đối mặt, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh và biến động kinh tế.

1.2. Quản lý rủi ro tín dụng

Quản lý rủi ro tín dụng là quá trình xác định, đo lường, và kiểm soát các rủi ro liên quan đến hoạt động tín dụng. Quá trình này bao gồm việc xây dựng chính sách tín dụng, thẩm định khách hàng, và giám sát việc sử dụng vốn vay. Mục tiêu là giảm thiểu rủi ro ở mức chấp nhận được, đảm bảo an toàn và hiệu quả trong hoạt động ngân hàng.

II. Thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Đông Hải Phòng

Chương này phân tích thực trạng quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Đông Hải Phòng giai đoạn 2015-2019. Tác giả chỉ ra rằng, mặc dù chi nhánh đã đạt được một số thành tựu trong việc kiểm soát rủi ro, nhưng vẫn tồn tại nhiều hạn chế. Cụ thể, tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong năm 2019. Nguyên nhân chính được xác định là do chính sách tín dụng chưa khoa học, chất lượng nhân lực còn yếu, và quy trình thẩm định chưa chặt chẽ. Chương cũng đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý rủi ro, bao gồm cả yếu tố khách quan và chủ quan.

2.1. Kết quả đạt được

Trong giai đoạn 2015-2019, BIDV Đông Hải Phòng đã đạt được một số thành tựu trong việc kiểm soát rủi ro tín dụng. Tỷ lệ nợ xấu được duy trì ở mức thấp hơn so với tiêu chuẩn an toàn của ngành. Chi nhánh cũng đã triển khai các biện pháp quản lý rủi ro như tăng cường giám sát và kiểm tra việc sử dụng vốn vay.

2.2. Hạn chế và nguyên nhân

Mặc dù đạt được một số kết quả, BIDV Đông Hải Phòng vẫn gặp phải nhiều hạn chế trong quản lý rủi ro tín dụng. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng, đặc biệt trong năm 2019. Nguyên nhân chính là do chính sách tín dụng chưa khoa học, chất lượng nhân lực còn yếu, và quy trình thẩm định chưa chặt chẽ.

III. Giải pháp nâng cao quản lý rủi ro tín dụng

Chương này đề xuất các giải pháp quản lý nhằm nâng cao chất lượng quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV Đông Hải Phòng. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện chính sách tín dụng, tăng cường quy trình thẩm định, nâng cao chất lượng nhân lực, và đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật. Tác giả cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc áp dụng các mô hình quản lý rủi ro tiên tiến và tuân thủ các chuẩn mực quốc tế. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro mà còn nâng cao hiệu quả hoạt động của chi nhánh.

3.1. Hoàn thiện chính sách tín dụng

Một trong những giải pháp quan trọng là hoàn thiện chính sách tín dụng. Chi nhánh cần xây dựng các chính sách tín dụng khoa học, phù hợp với tình hình thực tế và đảm bảo tuân thủ các quy định của ngân hàng nhà nước.

3.2. Nâng cao chất lượng nhân lực

Nâng cao chất lượng nhân lực là yếu tố then chốt trong việc cải thiện quản lý rủi ro tín dụng. Chi nhánh cần đào tạo và nâng cao kỹ năng cho đội ngũ cán bộ tín dụng, đặc biệt là trong lĩnh vực thẩm định và giám sát rủi ro.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong giai đoạn 2015-2019, hoạt động tín dụng tại các ngân hàng thương mại Việt Nam, đặc biệt là Ngân hàng BIDV – Chi nhánh Đông Hải Phòng, đóng vai trò chủ đạo trong việc tạo ra lợi nhuận và thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương. Tổng doanh thu của chi nhánh tăng từ 409 tỷ đồng năm 2015 lên 723 tỷ đồng năm 2019, lợi nhuận trước thuế cũng tăng từ 76 tỷ đồng lên 120 tỷ đồng, phản ánh sự phát triển ổn định và hiệu quả kinh doanh. Tuy nhiên, rủi ro tín dụng (RRTD) vẫn là thách thức lớn, với tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng trong năm 2019, đòi hỏi nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng để đảm bảo an toàn và bền vững.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào việc hệ thống hóa cơ sở lý luận về quản lý RRTD, đánh giá thực trạng công tác quản lý rủi ro tín dụng tại BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng, chỉ ra những thành công và hạn chế, từ đó đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng quản lý rủi ro tín dụng trong giai đoạn tiếp theo. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tiêu chí đánh giá nâng cao chất lượng công tác quản lý RRTD tại chi nhánh trong giai đoạn 2015-2019, với ý nghĩa quan trọng trong việc giảm thiểu rủi ro, bảo vệ nguồn vốn và nâng cao hiệu quả hoạt động tín dụng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình quản lý rủi ro tín dụng trong ngân hàng thương mại, bao gồm:

• Khái niệm rủi ro tín dụng (RRTD): RRTD được hiểu là khả năng xảy ra tổn thất do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ trả nợ theo cam kết, gây ảnh hưởng đến uy tín, khả năng thanh toán và lợi nhuận của ngân hàng.

• Quản lý rủi ro tín dụng: Là quá trình xác định, đánh giá, kiểm soát và giảm thiểu các rủi ro liên quan đến hoạt động tín dụng nhằm đảm bảo an toàn vốn và hiệu quả kinh doanh. Quản lý RRTD bao gồm xây dựng chính sách tín dụng, quy trình thẩm định, giám sát và xử lý nợ xấu.

• Mô hình quản lý rủi ro tín dụng: Luận văn áp dụng mô hình định tính như mô hình 6Cs (Character, Capacity, Cashflow, Collateral, Conditions, Credit rating) và mô hình định lượng như mô hình điểm Z-score và mô hình xếp hạng tín dụng nội bộ để đánh giá mức độ rủi ro của khách hàng.

• Các yếu tố ảnh hưởng đến chất lượng quản lý RRTD: Bao gồm nhân tố khách quan như môi trường kinh tế, pháp lý, chính sách nhà nước và nhân tố chủ quan như chính sách tín dụng, quy trình tín dụng, chất lượng cán bộ tín dụng (CBTD), cơ sở vật chất kỹ thuật.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Thu thập dữ liệu: Số liệu được thu thập từ báo cáo hoạt động kinh doanh của BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng giai đoạn 2015-2019, các văn bản pháp luật liên quan, tài liệu nội bộ và phỏng vấn cán bộ tín dụng.

• Phân tích định lượng: Sử dụng thống kê mô tả để đánh giá các chỉ tiêu tài chính như tổng doanh thu, lợi nhuận trước thuế, tỷ lệ nợ xấu, chi phí dự phòng rủi ro tín dụng.

• Phân tích định tính: Đánh giá quy trình tín dụng, tổ chức bộ máy quản lý rủi ro, chất lượng nhân lực và cơ sở vật chất kỹ thuật thông qua khảo sát, phỏng vấn và phân tích tài liệu.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2015-2019, với việc đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng công tác quản lý RRTD trong thời gian tới.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ổn định: Tổng doanh thu của BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng tăng từ 409 tỷ đồng năm 2015 lên 723 tỷ đồng năm 2019, tương đương mức tăng 76,7%. Lợi nhuận trước thuế cũng tăng từ 76 tỷ đồng lên 120 tỷ đồng, tăng 57,9% trong cùng kỳ.

2. Tỷ lệ nợ xấu có xu hướng gia tăng: Mặc dù tỷ lệ nợ xấu tại chi nhánh vẫn nằm trong mức an toàn cho phép, nhưng đã có sự gia tăng nhẹ trong năm 2019, phản ánh những thách thức trong quản lý rủi ro tín dụng.

3. Chất lượng cán bộ tín dụng được nâng cao: Số lượng cán bộ tín dụng tăng từ 38 người năm 2015 lên 45 người năm 2019, trong đó tỷ lệ cán bộ có trình độ thạc sĩ tăng từ 13,16% lên 33,33%, góp phần nâng cao năng lực quản lý rủi ro.

4. Quy trình tín dụng được thực hiện nghiêm túc nhưng còn tồn tại hạn chế: Quy trình từ lập hồ sơ, thẩm định, quyết định, giải ngân đến giám sát và thanh lý hợp đồng tín dụng được thực hiện đầy đủ. Tuy nhiên, thời gian giải ngân bị ảnh hưởng bởi thủ tục công chứng và đăng ký giao dịch tài sản bảo đảm kéo dài từ 7-10 ngày, làm giảm hiệu quả kinh doanh của khách hàng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ổn định là do chi nhánh thực hiện tốt công tác cơ cấu, sắp xếp lại đội ngũ lao động, chuyển đổi mô hình tín dụng và nâng cấp hệ thống công nghệ như máy ATM, POS. Việc tăng cường đào tạo cán bộ tín dụng cũng góp phần nâng cao chất lượng quản lý rủi ro.

Tuy nhiên, tỷ lệ nợ xấu gia tăng cho thấy công tác kiểm soát rủi ro tín dụng còn nhiều thách thức, đặc biệt trong bối cảnh môi trường kinh doanh biến động và thủ tục pháp lý phức tạp. So sánh với một số ngân hàng thương mại khác, như Vietinbank chi nhánh Hà Nội và BIDV chi nhánh Hà Giang, việc áp dụng mô hình quản lý rủi ro theo nguyên tắc “3 vòng kiểm soát” và tăng cường giám sát chặt chẽ cán bộ tín dụng đã giúp hạn chế nợ xấu hiệu quả hơn.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận, tỷ lệ nợ xấu và bảng phân bố trình độ cán bộ tín dụng qua các năm để minh họa rõ nét hơn về thực trạng và xu hướng phát triển.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện chính sách tín dụng: Xây dựng và cập nhật chính sách tín dụng phù hợp với đặc thù địa phương và xu hướng thị trường, nhằm giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả cho vay. Chủ thể thực hiện: Ban lãnh đạo chi nhánh, thời gian: 6 tháng.

2. Cải tiến quy trình tín dụng: Rút ngắn thời gian giải ngân bằng cách phối hợp chặt chẽ với các cơ quan công chứng và đăng ký giao dịch tài sản bảo đảm, đồng thời áp dụng công nghệ số trong xử lý hồ sơ. Chủ thể thực hiện: Phòng quản lý tín dụng, thời gian: 12 tháng.

3. Nâng cao chất lượng nhân lực: Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn và kỹ năng quản lý rủi ro cho cán bộ tín dụng, đặc biệt là kỹ năng thẩm định và giám sát sau cho vay. Chủ thể thực hiện: Phòng nhân sự và đào tạo, thời gian: liên tục hàng năm.

4. Tăng cường kiểm tra, giám sát và xử lý nợ xấu: Thiết lập hệ thống cảnh báo sớm rủi ro tín dụng, nâng cao hiệu quả công tác thu hồi nợ và xử lý tài sản bảo đảm. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý rủi ro tín dụng, thời gian: 6-12 tháng.

5. Đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật: Nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, phần mềm quản lý tín dụng và cơ sở dữ liệu khách hàng để hỗ trợ công tác quản lý rủi ro hiệu quả hơn. Chủ thể thực hiện: Ban quản lý công nghệ thông tin, thời gian: 12 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo ngân hàng thương mại: Giúp xây dựng chiến lược và chính sách quản lý rủi ro tín dụng hiệu quả, nâng cao năng lực cạnh tranh và đảm bảo an toàn vốn.

2. Cán bộ tín dụng và quản lý rủi ro: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về quy trình, mô hình và kỹ thuật quản lý rủi ro tín dụng, hỗ trợ nâng cao năng lực thực thi công việc.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế, tài chính ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn quản lý rủi ro tín dụng tại ngân hàng thương mại Việt Nam.

4. Cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức tài chính: Hỗ trợ đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách quản lý rủi ro tín dụng phù hợp với môi trường kinh tế và pháp lý Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Rủi ro tín dụng là gì và tại sao nó quan trọng đối với ngân hàng?
   Rủi ro tín dụng là khả năng khách hàng không trả được nợ theo cam kết, gây thiệt hại cho ngân hàng. Quản lý rủi ro tín dụng giúp ngân hàng bảo vệ vốn, duy trì uy tín và đảm bảo hoạt động bền vững.

2. Các bước chính trong quy trình tín dụng tại BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng là gì?
   Quy trình gồm lập hồ sơ tín dụng, phân tích thẩm định, quyết định và ký hợp đồng, giải ngân, giám sát tín dụng và thanh lý hợp đồng, đảm bảo kiểm soát rủi ro toàn diện.

3. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến chất lượng quản lý rủi ro tín dụng?
   Bao gồm yếu tố khách quan như môi trường kinh tế, pháp lý, chính sách nhà nước và yếu tố chủ quan như chính sách tín dụng, quy trình, chất lượng cán bộ tín dụng và cơ sở vật chất kỹ thuật.

4. Làm thế nào để nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng?
   Thông qua đào tạo chuyên môn, bồi dưỡng kỹ năng quản lý rủi ro, nâng cao đạo đức nghề nghiệp và xây dựng môi trường làm việc chuyên nghiệp, minh bạch.

5. Tại sao thời gian giải ngân lại ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng?
   Thời gian giải ngân kéo dài làm giảm hiệu quả kinh doanh của khách hàng, ảnh hưởng đến khả năng trả nợ và tăng nguy cơ phát sinh nợ xấu, do đó cần tối ưu quy trình giải ngân.

Kết luận

• BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng đã đạt được tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận ổn định trong giai đoạn 2015-2019, góp phần phát triển kinh tế địa phương.
• Công tác quản lý rủi ro tín dụng được thực hiện nghiêm túc với quy trình đầy đủ, tuy nhiên vẫn còn tồn tại hạn chế về thời gian giải ngân và kiểm soát nợ xấu.
• Nâng cao chất lượng cán bộ tín dụng và đầu tư công nghệ là yếu tố then chốt để cải thiện hiệu quả quản lý rủi ro tín dụng.
• Đề xuất các biện pháp hoàn thiện chính sách, cải tiến quy trình, tăng cường giám sát và đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật nhằm nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng.
• Tiếp tục nghiên cứu và áp dụng các mô hình quản lý rủi ro tiên tiến, đồng thời tăng cường đào tạo nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh ngày càng cao.

Hành động tiếp theo là triển khai các giải pháp đề xuất trong vòng 1-2 năm tới nhằm đảm bảo an toàn và hiệu quả hoạt động tín dụng, đồng thời nâng cao vị thế của BIDV chi nhánh Đông Hải Phòng trên thị trường tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ RỦI RO TÍN DỤNG TRONG NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về rủi ro tín dụng, quản lý rủi ro tín dụng, chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng và nâng cao chất lượng quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM 1. Khái niệm rủi ro tín dụng trong NHTM Rủi ro được hiểu là những nguy cơ tiềm tàng có thể dẫn đến thiệt hại về vật chất hoặc tinh thần. Một trong đặc tính của rủi ro là khó xác định (có thể xảy ra hay không, xảy ra lúc nào và thiệt hại ở mức độ nào?), do vậy trong hoạt động của con người cần tìm ra nhiều biện pháp thấp nhất để phòng ngừa các rủi ro hoặc khi xảy ra có thể hạn chế tối đa thiệt hại.

Rủi ro luôn xuất hiện bất ngờ và đe dọa sự sống còn của doanh nghiệp (DN), tuy nhiên muốn có được lợi nhuận cao thì phải chấp nhận nó. Chiến lược kinh doanh càng mạo hiểm thì khả năng thu được lợi nhuận càng lớn, nhưng cũng chứa đựng đầy rủi ro. Mối liên hệ rủi ro và lợi nhuận đểu phổ biến ở tất cả các tài sản có. Trong các loại rủi ro đối với hoạt động NH phải đối mặt nhiều nhất là RRTD.

Hoạt động tín dụng là hoạt động sinh lời chủ yếu của NHTM. Theo quyết định 493/2005/QĐ-NHNN của thống đốc NHNN Việt Nam ban hành ngày 22/4/2005, tại khoản 1, điều 2 đề cập đến khái niệm: “RRTD trong hoạt động NH của TCTD là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động NH của TCTD do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết” [19]. Tại Điều 3, Thông tư số 02/2013/TT-NHNN ngày 21/01/2013 của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam cũng nêu rõ: “Rủi ro tín dụng trong hoạt động NH (sau đây gọi tắt là rủi ro) là tổn thất có khả năng xảy ra đối với nợ của TCTD, chi nhánh NH nước ngoài do khách hàng không thực hiện, 5 hoặc không có khả năng thực hiện một phần hay toàn bộ nghĩa vụ của mình theo cam kết” [19]. RRTD sẽ gây nên những thiệt hại đối với TCTD, làm mất mát nguồn vốn và suy giảm khả năng chi trả và khả năng thanh toán các khoản nợ.

Cụ thể là: - Đối với nền kinh tế: RRTD là một phần rủi ro của các hoạt động kinh tế có thể gây ra tốn thất lớn cho nền kinh tế. RRTD có thể tạo ra chuỗi đô mi nô ở nhiều ngành nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau, có thể gây nên sự phá sản của NH, làm cho nền kinh tế rối loạn, hoạt động kinh tế bị mất ổn định và ngưng trệ, mất bình ổn quan hệ cung cầu, lạm phát, thất nghiệp gia tăng, tình hình an ninh chính trị bất ổn. RRTD tạo ra tổn thất gấp bội so với các rủi ro khác và là nguyên nhân quan trọng gây ra khủng hoảng trong nền kinh tế hiện đại. - Đối với hoạt động của NH: + RRTD làm suy giảm uy tín của NH: Một NH có RRTD lớn sẽ làm cho khách hàng thiếu lòng tin vào NH và như vậy khó lòng có thể huy động vốn dồi dào.

+ RRTD làm cho khả năng thanh toán của NH giảm sút: Trong lúc không huy động được thêm nguồn vốn dồi dào do mất uy tín, thì những nguồn vốn đã huy động được lại đã trả cho khách hàng, kết quả là NH gặp khó khăn trong thanh toán đối với các khoản nợ mới. + RRTD làm lợi nhuận của NH giảm sút ảnh hưởng đến các hoạt động của NH. + RRTD có thể làm phá sản: nếu những tác động của RRTD trên 3 phương diện nêu trên không được khắc phục và cứ phát triển đến mức độ nào đó sẽ đẩy NH đến chỗ phá sản. Tại Việt Nam, các NH đang trong giai đoạn phát triển nhanh chóng, đóng vai trò quan trọng trong việc làm trung gian tài chính giữa người tiết 6 kiệm tiền và người đi vay tiền, các NH cạnh tranh với nhau thông qua việc cung cấp các dịch vụ tiện ích cho khách hàng.

Để đáp ứng được các nhu cầu của khách hàng, tạo ra những thuận lợi để cạnh tranh với các NH khác, các NH phải chấp nhận rủi ro. Tuy nhiên việc NH chấp nhận thiệt hại rủi ro ở mức độ nào lại là một câu hỏi lớn đòi hỏi ban lãnh đạo các NH cần phải có phương án, chính sách, biện pháp quản lý RRTD một cách hợp lý. Khái niệm quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM Đối với bất cứ một hoạt động kinh doanh nào, những ảnh hưởng khó lường khi rủi ro xảy ra đều kéo theo nó và không dễ dàng khắc phục hậu quả của chúng cũng. Với rủi ro trong hoạt động tín dụng cũng vậy.

Chính vì thế, quản lý RRTD được coi là trong các tổ chức tài chính NHTM hoạt động trọng tâm, bởi kiểm soát và quản lý RRTD chặt chẽ đồng nghĩa với việc nguồn vốn huy động sử dụng một cách có hiệu quả. Mặt khác, nếu không chấp nhận rủi ro nền kinh tế thị trường thì không thể tạo ra các cơ hội đầu tư và kinh doanh mới. Do đó, quản lý RRTD là một nhu cầu tất yếu đặt ra của NHTM trong quá trình tồn tại và phát triển. Quản lý RRTD là quá trình xem xét, xác định các nguy cơ tiềm ẩn và khả năng xảy ra nguy cơ từ các hoạt động liên quan đến tín dụng, từ đó có những hành động thích hợp để hạn chế các rủi ro đó ở mức thấp nhất các rủi ro và tìm cách hạn chế quản lý các rủi ro đó.

Có thể nói, quản lý RRTD tại NHTM là việc xây dựng chiến lược, chính sách và quy trình tín dụng; tổ chức, điều hành, triển khai và thực hiện chiến lược, chính sách và các quy trình liên quan đến việc cấp tín dụng nhằm hạn chế rủi ro đảm bảo an toàn tín dụng ở mức thấp nhất mà NH có thể chấp nhận được. [11] Trong hoạt động kinh doanh của NHTM, nguồn thu nhập chủ yếu vẫn dựa trên chênh lệch lãi suất và những khoản phí của dịch vụ phi tín dụng, nhưng với môi trường cạnh tranh ngày càng thu hẹp khoảng cách này. Vì vậy, 7 xu hướng mở rộng khách hàng để tăng quy mô kinh doanh và tối đa hoá lợi nhuận, song đi kèm với nó là rủi ro. Xu hướng thay đổi này, thể hiện rõ nét nhất là từ quan điểm hướng tới mục tiêu hàng đầu trong kinh doanh là mức sinh lời trên vốn chủ sở hữu.

Hiện nay, yếu tố rủi ro đã được bổ sung vào mục tiêu này, gọi là kết quả kinh doanh được điều chỉnh theo rủi ro. Bên cạnh việc chuyển hướng về phương pháp, kỹ thuật và chiến lược hoạt động quản lý rủi ro của NHTM cũng đã có những thay đổi về mặt tổ chức bộ máy. Các loại rủi ro của NHTM ngày càng liên hệ chặt chẽ với nhau. Vì vậy, hoạt động quản lý rủi ro đang được tập trung lại theo hướng tập trung hoá.

Trước đây, mỗi loại rủi ro có một bộ phận quản lý độc lập và báo cáo lên Ban điều hành của NHTM, thì nay các Bộ phận này được gộp lại trong một Uỷ ban quản lý rủi ro trực thuộc sự quản lý của Hội đồng thành viên và một Trung tâm Phòng ngừa và xử lý rủi ro (XLRR) trực thuộc Ban điều hành. Sự hợp nhất này mang lại cho Hội đồng thành viên, Ban điều hành cái nhìn tổng thể xuyên suốt các loại rủi ro, tránh xung đột giữa các khía cạnh rủi ro. Khái niệm chất lượng quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM Quy trình quản lý RRTD của các NHTM bao gồm: nhận diện rủi ro, đo lường rủi ro, ứng phó và kiểm soát các RRTD nhằm thẩm định đánh giá rủi ro với từng khoản tín dụng, từng khách hàng, phân tích rủi ro, đo lường các rủi ro và yêu cầu các tài sản bảo đảm (TSBĐ) cho khoản vay trong khi xét duyệt tín dụng, áp dụng các biện pháp quản lý giám sát sử dụng vốn, xử lý khi có các dấu hiệu không trả được nợ. Mục tiêu chung của quản lý chính là tìm phương thức thích hợp để thực hiện công việc nhằm đạt hiệu quả cao nhất với chi phí, nguồn lực thấp nhất.

Mục tiêu của quản lý RRTD trong NHTM là tìm ra các phương thức phù hợp sử dụng hữu hiệu các nguồn lực của NH để thực hiện quy trình quản lý RRTD nhằm giảm thiểu RRTD tại mức chấp nhận. Như vậy, các nhà quản lý phải tiến hành nhiều hoạt động từ khâu đầu đến 8 khâu cuối của quy trình tín dụng, thực chất là quản lý các yếu tố đầu vào, quy trình xét duyệt và các yếu tố đầu ra theo chu trình quá trình hoạt động NH. Theo tác giả, chất lượng quản lý RRTD được hiểu như sau: “Chất lượng quản lý RRTD là tập hợp các yếu tố tạo ra khả năng và điều kiện để các NHTM thực hiện các nội dung và quy trình quản lý RRTD”. Các NHTM căn cứ vào tình hình và điều kiện thực tế của mình, ứng dụng các phương pháp tiếp cận đo lường tiên tiến, các mô hình quản lý theo thông lệ quốc tế và chuẩn mực nhằm nâng cao chất lượng quản lý RRTD.

Chất lượng quản lý RRTD của NH tốt khi chất lượng quản lý điều hành tốt, có khả năng thiết lập, sắp xếp hợp lý với từng chỉ số, tần số kiểm tra, đánh giá phù hợp giúp nhận diện, xác định sớm rủi ro, tăng tính hiệu quả của công tác phòng ngừa và giảm tổn thất cho NH. Như vậy, rủi ro chỉ có thể phát hiện được khi NH có đủ năng lực xây dựng được các chính sách để đo lường, theo dõi rủi ro và giám sát sự tuân thủ đối với các chính sách ban hành. Chất lượng quản lý RRTD tốt là đo lường được rủi ro trong quy trình quản lý RRTD (xác định được mức thua lỗ và xác suất xảy ra) bằng các kỹ thuật khác nhau, từ mô hình đơn giản đến các công cụ và mô hình phức tạp. Chất lượng quản lý RRTD tốt về xây dựng chính sách, mô hình tổ chức, vận hành công cụ đo lường rủi ro, vận dụng các nguồn lực nhằm giảm thiểu rủi ro trong giới hạn của NHTM tạo ra hoạt động kiểm soát trong quy trình quản lý RRTD hiệu quả.

Khái niệm nâng cao chất lượng công tác quản lý rủi ro tín dụng trong NHTM Nâng cao chất lượng công tác quản lý RRTD là nâng cao khả năng hoặc nâng cao điều kiện để NHTM có thể thực hiện tốt hơn công tác quản lý RRTD.