Luận văn thạc sĩ nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch kiên giang

Luận văn thạc sĩ phân tích nâng cao năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch Kiên Giang qua chiến lược phát triển bền vững và đổi mới sáng tạo

• Tác giả: Đào Thị Ngọc
• Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Tự Anh
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Du lịch
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Cụm Ngành Du Lịch Kiên Giang
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• TÓM TẮT
• MỤC LỤC
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Bối cảnh nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Nguồn thông tin
• 1.7. Cấu trúc của nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý thuyết về năng lực cạnh tranh
• 2.2. Lý thuyết về cụm ngành
• 2.3. Du lịch thiên nhiên và du lịch sinh thái
• 2.4. Tổng quan kinh nghiệm phát triển DLST
• 2.4.1. Kinh nghiệm của Costa Rica trong phát triển DLST
• 2.4.2. Chương trình nhãn sinh thái
• 3. CHƯƠNG 3: PHÂN TÍCH NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỤM NGÀNH DU LỊCH TỈNH KIÊN GIANG
• 3.1. Các điều kiện về nhân tố đầu vào
• 3.1.1. Nguồn tài sản vật chất
• 3.1.2. Cơ sở hạ tầng
• 3.1.3. Nguồn nhân lực
• 3.1.4. Nguồn kiến thức
• 3.2. Bối cảnh cho chiến lược và cạnh tranh
• 3.2.1. Tổng quan PCI
• 3.2.2. Bối cảnh cạnh tranh của ngành du lịch tỉnh Kiên Giang
• 3.2.3. Các điều kiện cầu
• 3.2.4. Các ngành công nghiệp phụ trợ và có liên quan
• 3.2.5. Đánh giá năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch tỉnh Kiên Giang
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT LUẬN VÀ GỢI Ý CHÍNH SÁCH
• 4.1. Gợi ý chính sách
• 4.1.1. Đối với chính quyền địa phương
• 4.1.2. Đối với các tác nhân tham gia vào cụm ngành
• 4.1.3. Tập trung nguồn lực đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch Phú Quốc
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Phụ lục

Tóm tắt

I. Tổng quan về năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch Kiên Giang

Ngành du lịch Kiên Giang đang nổi lên như một trong những lĩnh vực kinh tế quan trọng, với tiềm năng phát triển mạnh mẽ nhờ vào tài nguyên thiên nhiên phong phú và vị trí địa lý thuận lợi. Tuy nhiên, để nâng cao năng lực cạnh tranh của cụm ngành này, cần có cái nhìn tổng quan về các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của nó. Theo nghiên cứu, Kiên Giang có nhiều lợi thế như đảo Phú Quốc, khu dự trữ sinh quyển và các bãi biển đẹp. Tuy nhiên, sự phát triển của ngành du lịch vẫn chưa tương xứng với tiềm năng, do nhiều nguyên nhân như cơ sở hạ tầng yếu kém và chính sách phát triển chưa đồng bộ.

1.1. Tình hình hiện tại của ngành du lịch Kiên Giang

Ngành du lịch Kiên Giang đã có những bước phát triển đáng kể trong giai đoạn 2000-2012, với số lượt khách tăng bình quân 12.02%/năm. Tuy nhiên, doanh thu từ du lịch vẫn phụ thuộc nhiều vào Phú Quốc, trong khi các khu vực khác như Hà Tiên và Kiên Lương chỉ đóng góp một phần nhỏ. Điều này cho thấy cần có sự đầu tư và phát triển đồng bộ hơn cho các khu vực khác.

1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh

Năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch Kiên Giang bị ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố như cơ sở hạ tầng, chất lượng nguồn nhân lực và chính sách phát triển. Cụ thể, cơ sở hạ tầng du lịch còn yếu kém, nguồn nhân lực chưa được đào tạo bài bản, và các chính sách phát triển chưa được thực hiện một cách đồng bộ.

II. Vấn đề và thách thức trong phát triển du lịch Kiên Giang

Mặc dù có nhiều tiềm năng, ngành du lịch Kiên Giang đang phải đối mặt với nhiều thách thức lớn. Các vấn đề như ô nhiễm môi trường, sự cạnh tranh từ các tỉnh khác và sự thiếu hụt nguồn lực đầu tư đang cản trở sự phát triển bền vững của ngành. Đặc biệt, sự phát triển công nghiệp hóa tại Kiên Giang đã gây ra nhiều áp lực lên môi trường du lịch.

2.1. Ô nhiễm môi trường và tác động đến du lịch

Sự phát triển của ngành công nghiệp vật liệu xây dựng đã gây ra ô nhiễm môi trường nghiêm trọng, ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch của Kiên Giang. Các bãi biển và khu vực du lịch đang bị xuống cấp, làm giảm sức hấp dẫn đối với du khách.

2.2. Sự cạnh tranh từ các tỉnh khác

Kiên Giang không chỉ phải cạnh tranh với các tỉnh trong khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long mà còn với các điểm đến du lịch nổi tiếng khác trong cả nước. Điều này đòi hỏi Kiên Giang phải có những chiến lược phát triển du lịch độc đáo và hấp dẫn hơn.

III. Phương pháp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành du lịch Kiên Giang

Để nâng cao năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch Kiên Giang, cần áp dụng các phương pháp và chiến lược phát triển đồng bộ. Việc cải thiện cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và xây dựng các chính sách phát triển bền vững là rất cần thiết.

3.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng du lịch

Đầu tư vào cơ sở hạ tầng du lịch là một trong những giải pháp quan trọng nhất. Cần xây dựng các tuyến đường giao thông thuận lợi, nâng cấp các cơ sở lưu trú và dịch vụ du lịch để thu hút du khách.

3.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Chất lượng nguồn nhân lực là yếu tố quyết định đến sự thành công của ngành du lịch. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu cho nhân viên trong ngành du lịch, từ hướng dẫn viên đến nhân viên phục vụ.

3.3. Xây dựng chính sách phát triển bền vững

Các chính sách phát triển du lịch cần phải được xây dựng dựa trên nguyên tắc bền vững, bảo vệ môi trường và tài nguyên thiên nhiên. Điều này không chỉ giúp bảo tồn các giá trị tự nhiên mà còn tạo ra một môi trường du lịch hấp dẫn hơn.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch Kiên Giang đã chỉ ra rằng việc áp dụng mô hình kim cương của Michael E. Porter có thể giúp xác định rõ các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển của ngành. Kết quả nghiên cứu cho thấy cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các bên liên quan để nâng cao năng lực cạnh tranh.

4.1. Kết quả từ mô hình kim cương

Mô hình kim cương đã giúp phân tích rõ ràng các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngành du lịch Kiên Giang. Các yếu tố như điều kiện tự nhiên, cơ sở hạ tầng và chính sách phát triển đã được đánh giá một cách chi tiết.

4.2. Khuyến nghị cho các nhà chính sách

Dựa trên kết quả nghiên cứu, các nhà chính sách cần có những khuyến nghị cụ thể để cải thiện năng lực cạnh tranh của ngành du lịch. Điều này bao gồm việc đầu tư vào cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng dịch vụ và bảo vệ môi trường.

V. Kết luận và tương lai của ngành du lịch Kiên Giang

Ngành du lịch Kiên Giang có tiềm năng phát triển lớn, nhưng để đạt được điều này, cần phải có những chiến lược phát triển rõ ràng và đồng bộ. Tương lai của ngành du lịch phụ thuộc vào khả năng giải quyết các vấn đề hiện tại và phát triển bền vững.

5.1. Tầm nhìn phát triển bền vững

Tương lai của ngành du lịch Kiên Giang cần được xây dựng trên nền tảng phát triển bền vững, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên và môi trường. Điều này sẽ giúp tạo ra một hình ảnh tích cực cho du lịch Kiên Giang trong mắt du khách.

5.2. Định hướng phát triển trong những năm tới

Cần có một kế hoạch phát triển cụ thể cho ngành du lịch Kiên Giang trong những năm tới, với sự tham gia của các bên liên quan. Điều này sẽ giúp ngành du lịch phát triển mạnh mẽ và bền vững hơn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kiên Giang, tỉnh ven biển thuộc khu vực Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL), sở hữu tiềm năng thiên nhiên phong phú với hơn 140 hòn đảo và khu dự trữ sinh quyển thế giới rộng trên 1.1 triệu ha. Trong giai đoạn 2000-2012, số lượt khách du lịch tăng bình quân 12.02% mỗi năm, doanh thu du lịch tăng 30.71% mỗi năm, trong đó Phú Quốc đóng góp hơn 70% tổng doanh thu du lịch tỉnh. Tuy nhiên, nguồn thu từ du lịch vẫn chiếm tỷ trọng rất nhỏ so với nguồn thu từ công nghiệp vật liệu xây dựng (VLXD), đặc biệt là sản xuất xi măng, ngành công nghiệp chủ lực của tỉnh.

Nghiên cứu tập trung đánh giá năng lực cạnh tranh (NLCT) của cụm ngành du lịch Kiên Giang, nhằm trả lời ba câu hỏi chính: mức độ cạnh tranh của ngành du lịch tỉnh, nguyên nhân khiến ngành chưa phát triển tương xứng tiềm năng, và các giải pháp nâng cao NLCT. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các tác nhân trong cụm ngành du lịch tỉnh, phân tích các hoạt động sản xuất, chiến lược kinh doanh của doanh nghiệp, chính sách của chính quyền địa phương trong giai đoạn 2000-2012.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các nhà hoạch định chính sách nhằm giải quyết mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp và du lịch, hướng tới phát triển bền vững, đồng thời góp phần nâng cao năng suất và sức cạnh tranh của ngành du lịch Kiên Giang trong khu vực ĐBSCL.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu vận dụng mô hình kim cương của Michael E. Porter, được điều chỉnh phù hợp với cấp độ địa phương bởi TS. Vũ Thành Tự Anh, làm cơ sở phân tích NLCT của cụm ngành du lịch Kiên Giang. Mô hình gồm bốn yếu tố chính: (i) các điều kiện nhân tố sản xuất; (ii) các điều kiện cầu; (iii) các ngành công nghiệp phụ trợ và liên quan; (iv) bối cảnh cho chiến lược và cạnh tranh.

Ngoài ra, lý thuyết về năng lực cạnh tranh ở cấp địa phương được chia thành ba nhóm nhân tố: lợi thế tự nhiên (tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý), năng lực cạnh tranh vĩ mô (hạ tầng xã hội, chính sách kinh tế), và năng lực cạnh tranh vi mô (môi trường kinh doanh, chiến lược doanh nghiệp).

Nghiên cứu cũng tham khảo các khái niệm về du lịch thiên nhiên và du lịch sinh thái (DLST), nhấn mạnh sự phát triển bền vững giữa môi trường, kinh tế và văn hóa xã hội. Kinh nghiệm phát triển DLST của Costa Rica và chương trình nhãn sinh thái toàn cầu được xem là mô hình tham khảo để đề xuất chính sách phù hợp cho Kiên Giang.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích số liệu thống kê và phỏng vấn sâu. Cỡ mẫu phỏng vấn gồm 113 khách du lịch trong và ngoài nước, các nhà cung cấp dịch vụ du lịch, cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh.

Nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Niên giám Thống kê Kiên Giang, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Thuế, Hiệp hội Du lịch ĐBSCL, cùng các báo cáo, đề tài nghiên cứu liên quan.

Phân tích dữ liệu dựa trên mô hình kim cương Porter, đánh giá các yếu tố cấu thành NLCT, so sánh chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI) và các chỉ tiêu thành phần, đồng thời đối chiếu với các tỉnh có tiềm năng du lịch tương tự trong khu vực. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2000-2012, với cập nhật số liệu đến năm 2013.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiềm năng du lịch phong phú nhưng chưa khai thác hiệu quả: Kiên Giang sở hữu tài nguyên thiên nhiên đa dạng gồm biển, đảo, rừng nguyên sinh, khu dự trữ sinh quyển thế giới rộng 1.1 triệu ha. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 54% khách du lịch nhận diện tỉnh với hình ảnh biển đảo đẹp, và chỉ 5% khách biết đến diện tích rừng phong phú. Doanh thu du lịch chủ yếu tập trung tại Phú Quốc, chiếm hơn 70% tổng doanh thu, trong khi các khu vực Hà Tiên, Kiên Lương chỉ đóng góp khoảng 1%.

2. Nguồn nhân lực du lịch yếu kém: Hơn 90% lao động trong ngành du lịch có trình độ thấp hơn trung cấp, chỉ 6% lao động được đào tạo bài bản. Số lượng hướng dẫn viên du lịch được cấp thẻ quốc tế rất ít (3 thẻ quốc tế năm 2012). Chất lượng đào tạo và kỹ năng ngoại ngữ còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ.

3. Cơ sở hạ tầng du lịch còn nhiều bất cập: Chất lượng đường bộ thấp, tỷ lệ đường rải nhựa thấp hơn nhiều so với các tỉnh trong vùng. Phú Quốc chưa có lưới điện quốc gia, điện chủ yếu phát bằng máy diesel, hệ thống giao thông nội đảo chưa đồng bộ. Chỉ có 17.78% khách trong nước và 38.54% khách quốc tế hài lòng với cơ sở hạ tầng cơ bản.

4. Mâu thuẫn giữa phát triển công nghiệp và du lịch: Công nghiệp VLXD, đặc biệt sản xuất xi măng, là nguồn thu ngân sách lớn nhất tỉnh, chiếm khoảng 40% tổng thu. Tuy nhiên, hoạt động này gây ô nhiễm môi trường, làm suy giảm chất lượng cảnh quan và môi trường du lịch, đặc biệt tại Hà Tiên và Kiên Lương. Doanh thu du lịch chỉ bằng khoảng 10% so với nguồn thu từ các nhà máy xi măng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính khiến du lịch Kiên Giang chưa phát triển tương xứng tiềm năng là do sự ưu tiên phát triển công nghiệp khai khoáng nhằm tăng thu ngân sách, dẫn đến xung đột lợi ích giữa bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế. Cơ sở hạ tầng yếu kém và nguồn nhân lực thiếu chuyên nghiệp làm giảm sức hấp dẫn và chất lượng dịch vụ du lịch.

So với các tỉnh có tiềm năng du lịch biển đảo như Quảng Ninh, Khánh Hòa, Kiên Giang có chỉ số PCI về cơ sở hạ tầng và đào tạo lao động thấp hơn đáng kể. Mức độ liên kết giữa các doanh nghiệp và cơ quan quản lý còn hạn chế, các chương trình liên kết du lịch trong vùng và quốc tế chưa phát huy hiệu quả.

Dữ liệu khảo sát cho thấy khách du lịch quốc tế có tỷ lệ quay lại thấp (38.59%), phản ánh sự chưa hài lòng về dịch vụ và môi trường. Trong khi đó, khách nội địa có tỷ lệ quay lại cao hơn (90.19%), chủ yếu do thói quen và chi phí thấp.

Biểu đồ so sánh kỳ vọng và thực tế cho thấy chất lượng vệ sinh bãi biển và dịch vụ hỗ trợ là điểm yếu lớn, ảnh hưởng trực tiếp đến trải nghiệm khách du lịch. Đây là thách thức cần được ưu tiên giải quyết để nâng cao năng lực cạnh tranh của cụm ngành du lịch.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Xác định động lực phát triển bền vững: Chính quyền địa phương cần thay đổi tư duy, ưu tiên phát triển cụm ngành du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái, thay vì chạy theo chỉ tiêu thu ngân sách từ công nghiệp khai khoáng. Cần xây dựng chiến lược phát triển dài hạn, bảo vệ tài nguyên thiên nhiên để tạo lợi thế cạnh tranh bền vững.

2. Quy hoạch và phát triển ngành du lịch chuyên nghiệp: Thiết lập quy hoạch tổng thể phát triển du lịch đồng bộ, bảo vệ môi trường, phát triển các sản phẩm du lịch đặc thù ngoài Phú Quốc như Hà Tiên, Kiên Lương, rừng U Minh. Tăng cường liên kết giữa các doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cộng đồng địa phương để nâng cao hiệu quả khai thác.

3. Tăng cường đầu tư cơ sở hạ tầng du lịch: Ưu tiên đầu tư nâng cấp hệ thống giao thông, điện, nước, viễn thông tại Phú Quốc và các điểm du lịch trọng điểm. Đẩy nhanh hoàn thiện các dự án hạ tầng đồng bộ, đảm bảo phục vụ tốt nhu cầu khách du lịch trong và ngoài nước.

4. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực: Phát triển các chương trình đào tạo chuyên môn, nâng cao kỹ năng ngoại ngữ và nghiệp vụ cho lao động du lịch. Hỗ trợ các trung tâm đào tạo nâng cao trình độ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đào tạo nhân viên. Tăng cường cấp thẻ hướng dẫn viên quốc tế và nâng cao tiêu chuẩn dịch vụ.

5. Tăng cường truyền thông và quảng bá du lịch: Đa dạng hóa kênh tiếp cận thông tin, phát triển các ấn phẩm, website đa ngôn ngữ, tổ chức các sự kiện xúc tiến du lịch quốc tế. Quảng bá hình ảnh du lịch Kiên Giang không chỉ qua Phú Quốc mà còn các điểm đến khác, nâng cao nhận thức về du lịch sinh thái và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương: Nhận diện các nút thắt trong phát triển du lịch, xây dựng chiến lược phát triển bền vững, cân bằng giữa công nghiệp và du lịch.

2. Doanh nghiệp du lịch và nhà đầu tư: Hiểu rõ tiềm năng, thách thức và cơ hội đầu tư tại Kiên Giang, từ đó phát triển sản phẩm du lịch phù hợp, nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Các tổ chức đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Căn cứ vào đánh giá thực trạng đào tạo để thiết kế chương trình nâng cao chất lượng nhân lực du lịch, đáp ứng yêu cầu thị trường.

4. Các nhà nghiên cứu và học giả trong lĩnh vực du lịch và phát triển kinh tế địa phương: Tham khảo mô hình phân tích NLCT, kinh nghiệm phát triển du lịch sinh thái, và các chính sách phát triển cụm ngành du lịch.

Câu hỏi thường gặp

1. Kiên Giang có những lợi thế gì để phát triển du lịch?
   Kiên Giang sở hữu hệ sinh thái đa dạng với biển, đảo, rừng nguyên sinh, khu dự trữ sinh quyển thế giới rộng 1.1 triệu ha, cùng vị trí địa lý thuận lợi kết nối với TP.HCM và các tỉnh lân cận. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển du lịch sinh thái và biển đảo.

2. Tại sao du lịch Kiên Giang chưa phát triển tương xứng tiềm năng?
   Nguyên nhân chính là sự ưu tiên phát triển công nghiệp khai khoáng gây ô nhiễm môi trường, cơ sở hạ tầng yếu kém, nguồn nhân lực thiếu chuyên nghiệp, và thiếu sự liên kết hiệu quả giữa các tác nhân trong cụm ngành du lịch.

3. Nguồn nhân lực du lịch Kiên Giang hiện nay ra sao?
   Hơn 90% lao động du lịch có trình độ thấp hơn trung cấp, chỉ 6% được đào tạo bài bản. Kỹ năng ngoại ngữ và nghiệp vụ còn hạn chế, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ và trải nghiệm khách du lịch.

4. Chính quyền Kiên Giang cần làm gì để phát triển du lịch bền vững?
   Cần thay đổi tư duy ưu tiên phát triển du lịch sinh thái, xây dựng quy hoạch đồng bộ, đầu tư cơ sở hạ tầng, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, và tăng cường truyền thông quảng bá để thu hút khách du lịch trong và ngoài nước.

5. Khách du lịch đến Kiên Giang chủ yếu đến đâu và có hài lòng không?
   Phần lớn khách đến Phú Quốc, chiếm hơn 70% doanh thu du lịch tỉnh. Khách quốc tế có tỷ lệ hài lòng thấp về dịch vụ và môi trường, chỉ khoảng 38.59% có ý định quay lại, trong khi khách nội địa hài lòng hơn và có tỷ lệ quay lại cao.

Kết luận

• Kiên Giang có tiềm năng du lịch sinh thái và biển đảo phong phú, được định hướng phát triển thành trung tâm du lịch vùng ĐBSCL.
• Năng lực cạnh tranh cụm ngành du lịch còn hạn chế do cơ sở hạ tầng yếu, nguồn nhân lực kém, và mâu thuẫn phát triển với ngành công nghiệp khai khoáng.
• Ba cản trở lớn gồm nhận thức chính quyền về ưu tiên phát triển công nghiệp, tính kém chuyên nghiệp của thể chế và con người, cùng cơ sở hạ tầng chưa đáp ứng nhu cầu.
• Cần tập trung thay đổi tư duy chính sách, quy hoạch chuyên nghiệp, đầu tư hạ tầng và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực để phát triển bền vững.
• Giai đoạn tiếp theo nên nghiên cứu sâu hơn về quan hệ quản lý giữa trung ương và địa phương trong phát triển du lịch đảo Phú Quốc, đồng thời triển khai các chính sách đồng bộ nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch Kiên Giang.

Các nhà quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chiến lược phát triển du lịch bền vững, góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển kinh tế xã hội tỉnh Kiên Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu Chương 2: Cơ sở lý thuyết và tổng quan các nghiên cứu trước Chương 3: Phân tích NLCT của cụm ngành du lịch tỉnh Kiên Giang Chương 4: Kết luận và gợi ý chính sách TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 4 CHƯƠNG 2 CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2.1 Lý thuyết về năng lực cạnh tranh Hiện nay có rất nhiều lý thuyết giải thích về NLCT, nhưng khái niệm có ý nghĩa duy nhất về NLCT ở cấp độ quốc gia hay địa phương là năng suất. Năng suất là nhân tố quyết định của mức sống dài hạn của một quốc gia, và là nguyên nhân sâu sa của thu nhập quốc gia bình quân đầu người (Porter, 2008, tr. NLCT của một quốc gia hay một địa phương được đo lường bằng năng suất sử dụng lao động, vốn và tài nguyên thiên nhiên. Theo Porter, có ba nhóm nhân tố quyết định NLCT của một quốc gia, bao gồm: (i) các yếu tố lợi thế tự nhiên của quốc gia, (ii) NLCT vĩ mô, và (iii) NLCT vi mô.

Vì đối tượng nghiên cứu của Luận văn là tỉnh Kiên Giang nên khung khổ lý thuyết được điều chỉnh theo khuôn khổ phân tích NLCT ở cấp độ địa phương của Vũ Thành Tự Anh.1: Các nhân tố quyết định NLCT của địa phương Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp Môi trường kinh doanh Trình độ phát triển Hoạt động và chiến lược cụm ngành của doanh nghiệp Năng lực cạnh tranh ở cấp độ địa phương Hạ tầng văn hóa, xã Hạ tầng kỹ thuật (giao thông, Chính sách tài khóa, tín hội, y tế, giáo dục điện, nước, viễn thông) dụng và cơ cấu kinh tế Các yếu tố sẵn có của địa phương Tài nguyên thiên nhiên Vị trí địa lý Quy mô địa phương Nguồn: Vũ Thành Tự Anh (2011) Các nhân tố nền tảng quyết định năng suất của địa phương được chia thành ba nhóm chính. Nhóm thứ nhất là “Các yếu tố lợi thế sẵn có của địa phương”, bao gồm tài nguyên thiên nhiên, vị trí địa lý, hay quy mô của địa phương. Những nhân tố này không chỉ đề cập đến số lượng mà còn bao gồm cả chất lượng, khả năng sử dụng, chi phí đất đai, điều kiện khí hậu, nguồn khoáng sản, địa thế vùng. Nhóm nhân tố thứ hai là “Năng lực cạnh tranh ở cấp TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 5 độ địa phương”, bao gồm các nhân tố cấu thành nên môi trường hoạt động của doanh nghiệp: (i) chất lượng của hạ tầng xã hội và các thể chế chính trị, pháp luật, văn hóa, xã hội, giáo dục, y tế; và (ii) các thể chế chính sách kinh tế như chính sách tài khóa, tín dụng và cơ cấu kinh tế.

Nhóm thứ ba là “Năng lực cạnh tranh ở cấp độ doanh nghiệp”, bao gồm chất lượng môi trường kinh doanh, trình độ phát triển cụm ngành và chiến lược của doanh nghiệp.2 Lý thuyết về cụm ngành Trong nhóm nhân tố thứ ba, chất lượng môi trường kinh doanh có tác động trực tiếp đến năng suất mà các doanh nghiệp dựa vào để cạnh tranh ở một địa điểm. Theo Porter (2008), chất lượng của môi trường kinh doanh thường được đánh giá qua bốn đặc tính tổng quát, đó là: (i) các điều kiện nhân tố sản xuất; (ii) các điều kiện nhu cầu; (iii) các ngành công nghiệp phụ trợ và có liên quan; (iv) bối cảnh cho chiến lược và cạnh tranh của doanh nghiệp. Những nhân tố này tạo nên bốn góc của một hình thoi và được gọi là Mô hình Kim cương Porter. Ngoài ra cần phải nhấn mạnh đến vai trò của chính quyền địa phương trong việc hoạch định và thực thi các chính sách kinh tế, trong việc định hình nhu cầu và thiết lập các tiêu chuẩn cho cạnh tranh nhằm hướng đến việc cải thiện năng suất (Hình 2.

Trong bốn góc của hình thoi trên, nhân tố ngành công nghiệp phụ trợ và liên quan hay còn gọi là cụm ngành, nhân tố quan trọng trong việc quyết định chất lượng môi trường kinh doanh, và là tác nhân kích thích mạnh mẽ cho việc tạo ra và duy trì lợi thế cạnh tranh. Việc nhìn một nhóm các công ty và tổ chức như một cụm ngành sẽ tạo ra một diễn đàn mang tính xây dựng và hiệu quả để các công ty liên quan, các nhà cung ứng, chính phủ, và những tổ chức quan trọng khác đối thoại với nhau. Cụm ngành tạo thành một mặt của hình thoi lợi thế cạnh tranh, nhưng đúng nhất chúng phải được xem như thể hiện các mối tương tác giữa bốn mặt với nhau. Cụm ngành tác động lên cạnh tranh theo ba cách khái quát: thứ nhất, tăng năng suất của các doanh nghiệp hay ngành trong đó; thứ hai, tăng năng lực đổi mới của các doanh nghiệp và qua đó làm tăng năng suất; thứ ba, thúc đẩy việc hình thành doanh nghiệp mới nhằm hổ trợ sự đổi mới và mở rộng cụm ngành.

Vì đề tài nghiên cứu về cụm ngành du lịch nên cơ sở lý thuyết sử dụng chủ yếu là mô hình kim cương. TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2: Mô hình Kim cương Porter Chính sách kinh tế, thị trường (hàng hóa, tài chính), trợ cấp, giáo dục, định hình nhu cầu, thiết lập các tiêu chuẩn Các quy định và động lực khuyến khích đầu Vai trò tư và năng suất; độ mở và mức độ của cạnh chính phủ tranh trong nước Bối cảnh cho chiến lược và cạnh tranh Các điều kiện Các điều kiện nhân tố sản xuất nhu cầu Ngành công Mức độ đòi hỏi và khắt Tiếp cận các yếu tố nghiệp phụ trợ và khe của khách hàng và đầu vào chất lượng liên quan nhu cầu nội địa cao Sự có mặt của các nhà cung cấp và các ngành công nghiệp hỗ trợ Nguồn: Vũ Thành Tự Anh (2011) Ngoài ra, nghiên cứu Điểm đến cạnh tranh: Định nghĩa và các chỉ tiêu 1 của Dwyer và Kim (2003) đã chỉ ra các yếu tố quan trọng ảnh hưởng đến NLCT của điểm đến, đặc biệt trong ngành du lịch, như tài nguyên thiên nhiên, tài nguyên nhân tạo, các yếu tố hỗ trợ (cơ sở hạ tầng (CSHT), chất lượng dịch vụ,…), vấn đề quản lý, tình hình vĩ mô, yếu tố cầu, và những chỉ tiêu về thị trường. Nghiên cứu này được tác giả tham khảo để xây dựng câu hỏi phỏng vấn khách du lịch. 1 Destination competitiveness: Determinants and Indicators TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3 Du lịch thiên nhiên và du lịch sinh thái Trong những năm gần đây, đã có nhiều nghiên cứu về các loại hình du lịch kết hợp với quản lý tài nguyên thiên nhiên như du lịch bền vững, du lịch thiên nhiên (DLTN), du lịch sinh thái.

Những hình thức du lịch này được xem như một sự phát trển kinh tế đảm bảo an toàn cơ bản cho môi trường. Ngoài đặc điểm dựa vào môi trường thiên nhiên, nhấn mạnh vào việc mang lại trải nghiệm và kiến thức thực tế cho khách du lịch, điểm khác biệt quan trọng nhất của DLST so với các hình thức DLTN khác là nó hoạt động trong mối quan hệ phát triển bền vững giữa môi trường, kinh tế và văn hóa- xã hội (Weaver, 2002, tr. DLTN chỉ xuất phát từ những khu vực thiên nhiên sẵn có mà không có một sự quan tâm cụ thể nào về việc bảo vệ chúng, trong khi DLST không chỉ đơn giản là tận hưởng cảnh quan thiên nhiên, mà nó phải thay đổi thái độ và hành vi của khách du lịch trong việc bảo vệ tài nguyên thiên nhiên (Orams, 1995 trích trong Kline, 2001, tr.3: Mối quan hệ giữa DLST và các hình thức du lịch khác Du lịch dã ngoại (Wildlife tourism)- trong khu du lịch hoặc trong rừng. Tham quan hoặc có tiếp xúc với động vật hoang dã.

Có thể bao gồm một phần của du lịch thám hiểm và du lịch Du lịch thiên nhiên sinh thái (Natural Area Du lịch thám hiểm (Adventure Tourism) Tourism)- nhấn mạnh vào các hoạt Du lịch sinh thái - hình thức du lịch dựa động thám hiểm, có thể xảy ra trong (Ecotourism)- dựa vào vào thiên nhiên một môi trường thiên nhiên thiên nhiên, giáo dục và hỗ trợ bảo tồn thiên nhiên Nguồn: Gale và Hill, Ecotourism and Environmental sustainability: An Introduction (2009, tr.5) Theo UNEP (2002, tr. 10), những yếu tố tạo thành DLST bao gồm: (i) sự đa dạng sinh học; (ii) sự thân thiện của người dân địa phương; (iii) sự học tập từ trải nghiệm; (iv) sự hành động có trách nhiệm của du khách và ngành du lịch; (v) khách hàng mục tiêu là các nhóm nhỏ và dịch vụ được cung cấp bởi các doanh nghiệp quy mô nhỏ; (vi) sự sử dụng tối thiểu TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 8 các nguồn tài nguyên không tái chế được; và (vii) nhấn mạnh sự tham gia, cơ hội kinh doanh của những người địa phương, đặc biệt là người dân ở vùng nông thôn. DLST tạo việc làm trong nước và các cơ hội kinh tế cho người dân địa phương, nhưng nếu không theo dõi cẩn thận, và vì mục tiêu lợi nhuận, quốc gia sẽ phát triển lệch hướng với những dự án quy mô lớn để thu hút và phục vụ lượng du khách lớn. Ngoài ra, nếu các dự án phát triển độc quyền bởi các doanh nghiệp nước ngoài vì lợi ích ngắn hạn, cả môi trường và nhân dân địa phương có thể phải trả giá (Garen, 2000 trích trong Dasenbrock, 2001) (Xem phụ lục 2.4 Tổng quan kinh nghiệm phát triển DLST 2.1 Kinh nghiệm của Costa Rica trong phát triển DLST Trong khi nhiều quốc gia đang tập trung vào công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng, Costa Rica đã đầu tư phát triển DLST như là chìa khóa để phát triển kinh tế từ những năm 1980 (Koens, Dieperink vàMiranda, 2009).

Năm 2008, ngành du lịch và lữ hành đóng góp cho đất nước Trung Mỹ này 3.77 tỉ USD, chiếm 13. Ngành DLST của Costa Rica được hưởng lợi nhờ sự ủng hộ mạnh mẽ từ phía chính phủ, sự giúp sức của các cộng đồng địa phương trong việc bảo tồn và phát triển hệ sinh thái. Cụ thể, sự thành công của ngành DLST Costa Rica có được nhờ các yếu tố sau: - Đa dạng sinh thái: Costa Rica có sự đa dạng sinh học đáng kinh ngạc nằm trong một khu vực tương đối nhỏ, bao gồm núi, núi lửa, các bãi biển và rừng nhiệt đới. Hệ động thực vật đa dạng được bảo vệ trong 24 công viên quốc gia, chiếm 21% lãnh thổ của đất nước.

- Vị trí: tiếp giáp với Hoa Kỳ, nhà xuất khẩu du lịch số 1 thế giới. Hàng năm Hoa Kỳ đóng góp gần 50% du khách nước ngoài tới Costa Rica. - An toàn và tính ổn định: Costa Rica vẫn đảm bảo là một địa điểm du lịch an toàn, dù tình trạng hỗn loạn liên tục xảy ra ở nước láng giềng.