Luận văn: Kiểm sát hoạt động tư pháp trong khởi tố, điều tra vụ án hình sự

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố điều tra vụ án hình sự của viện kiểm sát, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp

• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật học
• Đề tài: Kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự của Viện kiểm sát
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: Một số vấn đề lý luận về giai đoạn khởi tố - điều tra và hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra trong tố tụng hình sự
• 1.1. Khái niệm, đặc điểm của giai đoạn khởi tố và giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.1.1. Khái niệm và đặc điểm của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự
• 1.1.1.1. Khái niệm
• 1.1.1.2. Đặc điểm
• 1.1.2. Khái niệm và đặc điểm giai đoạn điều tra vụ án hình sự
• 1.1.2.1. Khái niệm
• 1.1.2.2. Đặc điểm
• 2. Chương 2: Pháp luật về kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• 3. Chương 3: Thực trạng, giải pháp và kiến nghị nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố

Kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố vụ án hình sự là một trong những chức năng quan trọng của Viện kiểm sát nhân dân (VKS). Giai đoạn này không chỉ đảm bảo tính hợp pháp trong việc khởi tố mà còn góp phần bảo vệ quyền lợi của công dân. Theo Nghị quyết số 08/NQTW, VKS cần thực hiện tốt chức năng công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp ngay từ khi khởi tố vụ án. Điều này giúp ngăn chặn tình trạng oan sai và bảo đảm quyền lợi cho những người vô tội.

1.1. Khái niệm và vai trò của giai đoạn khởi tố

Giai đoạn khởi tố là bước đầu tiên trong quá trình tố tụng hình sự, nơi các cơ quan có thẩm quyền xác định có hay không có dấu hiệu của tội phạm. Vai trò của giai đoạn này là rất quan trọng, vì nó quyết định đến việc có khởi tố vụ án hay không, từ đó ảnh hưởng đến toàn bộ quá trình tố tụng sau này.

1.2. Đặc điểm của hoạt động kiểm sát trong giai đoạn khởi tố

Hoạt động kiểm sát trong giai đoạn khởi tố có những đặc điểm riêng biệt. Đầu tiên, thời gian khởi tố vụ án được quy định rõ ràng, từ khi tiếp nhận thông tin đến khi ra quyết định khởi tố. Thứ hai, các biện pháp kiểm tra, xác minh thông tin về tội phạm được thực hiện một cách chặt chẽ nhằm đảm bảo tính chính xác và khách quan.

II. Thách thức trong kiểm sát hoạt động tư pháp giai đoạn khởi tố

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc kiểm sát hoạt động tư pháp, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Một trong những vấn đề lớn là tình trạng oan sai trong khởi tố vụ án. Theo thống kê, nhiều vụ án đã phải trả lại để điều tra bổ sung, cho thấy sự thiếu sót trong quá trình kiểm sát.

2.1. Tình trạng oan sai và nguyên nhân

Tình trạng oan sai trong khởi tố vụ án hình sự là một vấn đề nghiêm trọng. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc thiếu sót trong việc thu thập chứng cứ và áp dụng biện pháp tạm giữ không đúng quy định. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến danh dự của người bị khởi tố mà còn làm giảm uy tín của ngành kiểm sát.

2.2. Hạn chế trong quy trình kiểm sát

Quy trình kiểm sát hiện tại vẫn còn nhiều hạn chế, như việc thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan điều tra và VKS. Điều này dẫn đến việc thông tin không được truyền đạt đầy đủ, gây khó khăn trong việc ra quyết định khởi tố đúng đắn.

III. Phương pháp nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp

Để nâng cao hiệu quả kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố, cần áp dụng một số phương pháp cụ thể. Việc cải cách quy trình làm việc và tăng cường đào tạo cho cán bộ kiểm sát là rất cần thiết.

3.1. Cải cách quy trình làm việc của VKS

Cải cách quy trình làm việc của VKS nhằm tăng cường tính hiệu quả và minh bạch trong hoạt động kiểm sát. Cần thiết lập các quy trình rõ ràng và cụ thể để đảm bảo mọi hoạt động đều được thực hiện đúng quy định của pháp luật.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ kiểm sát là một yếu tố quan trọng. Cần tổ chức các khóa đào tạo chuyên sâu về pháp luật hình sự và kỹ năng điều tra để cán bộ có thể thực hiện tốt chức năng của mình.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Việc áp dụng các biện pháp kiểm sát hiệu quả đã giúp giảm thiểu tình trạng oan sai và nâng cao chất lượng công tác điều tra.

4.1. Kết quả đạt được từ công tác kiểm sát

Kết quả từ công tác kiểm sát cho thấy tỷ lệ oan sai đã giảm đáng kể trong những năm gần đây. Điều này chứng tỏ rằng các biện pháp kiểm sát đã phát huy hiệu quả, góp phần bảo vệ quyền lợi của công dân.

4.2. Những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn

Từ thực tiễn công tác kiểm sát, nhiều bài học kinh nghiệm đã được rút ra. Việc tăng cường phối hợp giữa các cơ quan điều tra và VKS là rất cần thiết để đảm bảo tính chính xác trong quá trình khởi tố.

V. Kết luận và tương lai của kiểm sát hoạt động tư pháp

Kết luận, kiểm sát hoạt động tư pháp trong giai đoạn khởi tố là một chức năng quan trọng của VKS. Tương lai của hoạt động này cần được cải cách và nâng cao hơn nữa để đáp ứng yêu cầu của xã hội.

5.1. Định hướng phát triển trong tương lai

Định hướng phát triển trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách quy trình kiểm sát và nâng cao năng lực cho cán bộ. Điều này sẽ giúp VKS thực hiện tốt hơn chức năng của mình trong việc bảo vệ pháp chế xã hội chủ nghĩa.

5.2. Tầm quan trọng của việc nâng cao chất lượng kiểm sát

Nâng cao chất lượng kiểm sát không chỉ giúp giảm thiểu oan sai mà còn góp phần ổn định xã hội và bảo vệ quyền lợi của công dân. Đây là một nhiệm vụ quan trọng mà VKS cần thực hiện trong thời gian tới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thực tiễn áp dụng pháp luật trong giai đoạn tiền cải cách tư pháp đặt ra nhiều thách thức lớn đối với công tác bảo vệ quyền con người và trật tự pháp chế xã hội chủ nghĩa. Báo cáo thống kê của Viện kiểm sát nhân dân tối cao năm 2000 ghi nhận có 92 trên tổng số 8.850 trường hợp bị lạm dụng lệnh bắt khẩn cấp trong cả nước (chiếm khoảng 1,04%). Đồng thời, Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát các cấp đã phải đình chỉ 362 vụ án do không chứng minh được hành vi phạm tội của bị can, kéo theo hệ lụy 1.939 công dân bị áp dụng biện pháp tạm giam oan sai. Đáng chú ý, trong giai đoạn từ ngày 01/12/2001 đến ngày 31/11/2002, toàn quốc có 1.925 vụ trên tổng số 49.684 vụ án hình sự bị Viện kiểm sát trả hồ sơ để yêu cầu điều tra bổ sung, chiếm tỷ lệ xấp xỉ 3,87%.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là làm sáng tỏ bản chất, cơ chế vận hành và hiệu quả thực thi chức năng kiểm sát hoạt động tư pháp của Viện kiểm sát trong giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự. Mục tiêu cụ thể là phân tích sâu sắc mối quan hệ biện chứng giữa thực hành quyền công tố và kiểm sát tư pháp, đánh giá toàn diện thực trạng sai phạm tố tụng từ năm 1999 đến giai đoạn ban hành Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003. Phạm vi nghiên cứu bao quát các hoạt động tố tụng hình sự trên địa bàn toàn quốc từ năm 1999 đến năm 2004, đối chiếu quy định của Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001), Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002 và Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003.

Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học để hoàn thiện thể chế tư pháp theo tinh thần Nghị quyết số 08/NQTW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị. Kết quả nghiên cứu hướng tới mục tiêu giảm tỷ lệ án trả điều tra bổ sung xuống dưới mức 1,5% và triệt tiêu hoàn toàn các trường hợp bắt, tạm giam oan sai, bảo đảm nguyên tắc xử lý đúng người, đúng tội, đúng pháp luật.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết phân công, phối hợp và chế ước quyền lực nhà nước trong hoạt động tư pháp hình sự, kết hợp với lý thuyết kiểm soát tính hợp pháp và tính có căn cứ của hành vi tố tụng dựa trên nền tảng phép duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của chủ nghĩa Mác - Lênin.

Khung lý thuyết tập trung vào bốn khái niệm cốt lõi:

• Quyền công tố: Quyền lực nhà nước do Viện kiểm sát nhân danh quyền lực công thực hiện nhằm phát hiện tội phạm, khởi tố và buộc tội người phạm tội trong suốt các giai đoạn tố tụng.
• Kiểm sát hoạt động tư pháp: Chức năng hiến định của Viện kiểm sát nhằm giám sát trực tiếp các hoạt động tố tụng của Cơ quan điều tra và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, bảo đảm pháp luật được tuân thủ thống nhất.
• Giai đoạn khởi tố và điều tra vụ án hình sự: Bước tố tụng đầu tiên và thứ hai xác định dấu hiệu tội phạm trong thời hạn từ 20 ngày đến tối đa 2 tháng, từ đó thu thập chứng cứ chứng minh tội phạm với thời hạn điều tra từ 4 tháng đối với tội ít nghiêm trọng đến 20 tháng đối với tội đặc biệt nghiêm trọng.
• Chế ước tố tụng: Quyền năng pháp lý của Viện kiểm sát thông qua các hoạt động phê chuẩn, không phê chuẩn, yêu cầu điều tra hoặc hủy bỏ các quyết định tố tụng trái pháp luật của Cơ quan điều tra.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp toàn diện từ hệ thống văn bản quy phạm pháp luật (Hiến pháp năm 1959, 1980, 1992 sửa đổi; Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 1960, 1981, 2002; Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988, 2003; Thông tư liên ngành số 03-TT/LN năm 1992) cùng số liệu báo cáo tổng kết thực tiễn ngành kiểm sát giai đoạn 1999 - 2003.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 49.684 vụ án hình sự thụ lý trong giai đoạn 2001 - 2002 và 8.850 trường hợp áp dụng lệnh bắt khẩn cấp năm 2000. Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu toàn bộ kết hợp phân tầng theo tính chất loại tội phạm và cấp Viện kiểm sát trên toàn quốc nhằm bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu thống kê.

Tác giả lựa chọn phương pháp phân tích quy phạm pháp luật, phương pháp tổng hợp - thống kê và phương pháp so sánh luật học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm bóc tách sự chuyển dịch quyền năng pháp lý từ mô hình khởi tố phân tán sang tập trung đầu mối Cơ quan điều tra (vốn chiếm tới khoảng 95% tổng số án khởi tố trong thực tế), đồng thời làm rõ sự khác biệt giữa các chế định tố tụng năm 1988 và năm 2003. Timeline nghiên cứu được thực hiện liền mạch từ việc khảo sát thực trạng năm 1999 đến khi hoàn thiện khung lý luận phục vụ triển khai Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 có hiệu lực từ ngày 01/07/2004.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Cơ quan điều tra giữ vai trò khởi xướng chủ đạo trong hoạt động tố tụng hình sự khi chiếm tới khoảng 95% tổng số vụ án được phát động khởi tố, trong khi Viện kiểm sát chỉ trực tiếp khởi tố hoặc yêu cầu khởi tố chiếm tỷ lệ dưới 5%. Điều này chứng minh thẩm quyền điều tra ban đầu tập trung chủ yếu vào lực lượng điều tra chuyên trách, đòi hỏi sự giám sát nghiêm ngặt từ Viện kiểm sát.

Thứ hai, việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn còn bộc lộ nhiều vi phạm nghiêm trọng về tính có căn cứ. Số liệu năm 2000 cho thấy có 92/8.850 trường hợp bị bắt khẩn cấp sai quy định (1,04%) và 1.939 bị can bị áp dụng biện pháp tạm giam oan trong 362 vụ án sau đó phải đình chỉ vì không chứng minh được tội phạm.

Thứ ba, chất lượng điều tra và kiểm sát điều tra chưa đồng đều, dẫn đến 1.925 vụ trên 49.684 vụ án hình sự giai đoạn 2001 - 2002 (3,87%) bị Viện kiểm sát trả hồ sơ yêu cầu điều tra bổ sung do thiếu chứng cứ, vi phạm thủ tục hoặc bỏ sót tình tiết quan trọng.

Thứ tư, công tác xử lý tin báo, tố giác tội phạm gặp nhiều ách tắc. Ước tính có khoảng 10% đến 15% thông tin tội phạm tại một số địa phương từng bị để ngoài sổ sách thụ lý ban đầu hoặc bị kéo dài thời gian thụ lý đến hết thời hạn 20 ngày mà không ra quyết định xử lý kịp thời.

Thảo luận kết quả

Thực trạng 1.925 vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung và 362 vụ án bị đình chỉ xuất phát từ nguyên nhân Kiểm sát viên chưa bám sát hiện trường ngay từ đầu, sự phối hợp giữa hai ngành Công an và Viện kiểm sát còn mang tính hình thức. Nhiều Kiểm sát viên chưa kiểm sát trực tiếp việc lấy lời khai người bị bắt khẩn cấp và việc khám nghiệm hiện trường, dẫn đến hồ sơ chứng cứ thiếu tính thuyết phục khi chuyển sang giai đoạn truy tố.

Các số liệu thống kê trong giai đoạn nghiên cứu có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua biểu đồ cột kép so sánh tỷ lệ phê chuẩn lệnh bắt khẩn cấp so với tỷ lệ hủy bỏ lệnh bắt qua các năm từ 1999 đến 2002. Cùng với đó, bảng phân tích ma trận tương quan giữa số lượng án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung (3,87%) và các lỗi vi phạm thủ tục khám nghiệm hiện trường, hỏi cung sẽ làm nổi bật rõ nét những mắt xích yếu nhất trong chuỗi hoạt động tố tụng.

Ý nghĩa khoa học của những phát hiện trên phản ánh việc đổi mới mô hình tố tụng tại Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 là hoàn toàn cấp thiết. Quy định mới tại Điều 103 và Điều 113 đã hạn chế phạm vi khởi tố của Viện kiểm sát về hai trường hợp cụ thể (hủy bỏ quyết định không khởi tố của Cơ quan điều tra hoặc khi Hội đồng xét xử yêu cầu), đồng thời xác lập cơ chế phê chuẩn bắt buộc đối với quyết định khởi tố bị can, tạo lập thế cân bằng và chế ước quyền lực tư pháp chặt chẽ.

Đề xuất và khuyến nghị

• Hoàn thiện cơ chế phối hợp liên ngành: Viện kiểm sát nhân dân tối cao chủ trì phối hợp cùng Bộ Công an và các cơ quan liên quan ban hành quy chế giám sát liên ngành về tiếp nhận, xử lý 100% tố giác, tin báo về tội phạm. Mục tiêu giải quyết đúng hạn 20 ngày đạt tỷ lệ trên 98%, hoàn thành ban hành văn bản hướng dẫn trong quý IV/2004.
• Tăng cường kiểm sát trực tiếp các biện pháp cưỡng chế: Viện kiểm sát các cấp bắt buộc Kiểm sát viên phải trực tiếp tham gia khám nghiệm hiện trường và trực tiếp lấy lời khai đối tượng bị bắt khẩn cấp trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận văn bản đề nghị. Mục tiêu giảm tỷ lệ lạm dụng bắt khẩn cấp và tạm giam sai quy định về mức dưới 0,05% từ năm 2004.
• Nâng cao năng lực chuyên môn và trách nhiệm cá nhân: Trường Đại học Kiểm sát và Viện kiểm sát nhân dân tối cao xây dựng chương trình bồi dưỡng chuyên sâu kỹ năng điều tra hình sự cho 100% Kiểm sát viên làm công tác kiểm sát điều tra. Mục tiêu giảm tỷ lệ hồ sơ trả lại để điều tra bổ sung từ 3,87% xuống dưới 1,5% trong giai đoạn 2004 - 2006.
• Thực hiện nghiêm ngặt quy chế phê chuẩn quyết định tố tụng: Lãnh đạo Viện kiểm sát các cấp chịu trách nhiệm trực tiếp đối với các trường hợp phê chuẩn khởi tố bị can hoặc phê chuẩn tạm giam oan sai theo Nghị quyết số 08/NQTW ngày 02/01/2002 của Bộ Chính trị, hướng tới chỉ tiêu 0% vụ án bị đình chỉ do không có hành vi phạm tội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Kiểm sát viên và Cán bộ điều tra: Nắm vững phương pháp kiểm sát tính hợp pháp và có căn cứ của các quyết định tố tụng, quy trình xử lý hồ sơ bắt khẩn cấp và kiểm sát khám nghiệm hiện trường nhằm triệt tiêu nguy cơ vi phạm tố tụng.
• Giảng viên và Nhà nghiên cứu Luật học: Khai thác hệ thống số liệu thực tiễn 1999 - 2003 cùng khung lý luận về mối quan hệ giữa quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp để phục vụ công tác giảng dạy, biên soạn giáo trình tố tụng hình sự.
• Sinh viên và Học viên cao học ngành Tư pháp hình sự: Tiếp cận phương pháp nghiên cứu so sánh quy phạm pháp luật giữa Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988 và năm 2003, ứng dụng làm tài liệu tham khảo cho các công trình nghiên cứu chuyên sâu.
• Luật sư và Chuyên gia tư vấn pháp luật: Nhận diện các điểm sai phạm phổ biến của cơ quan tiến hành tố tụng trong giai đoạn khởi tố - điều tra để xây dựng chiến lược bào chữa, bảo vệ tối đa quyền và lợi ích hợp pháp của thân chủ.

Câu hỏi thường gặp

Viện kiểm sát có vai trò gì khi kiểm sát việc khám nghiệm hiện trường của Cơ quan điều tra?
Viện kiểm sát cử Kiểm sát viên trực tiếp tham gia giám sát nhằm bảo đảm tính khách quan, có người chứng kiến và sự tham gia của chuyên gia kỹ thuật hình sự, pháp y. Hoạt động này giúp Kiểm sát viên nắm chắc dấu vết hiện trường, làm căn cứ vững chắc cho việc phê chuẩn khởi tố vụ án và giảm thiểu tình trạng 1.925 vụ án bị trả điều tra bổ sung.

Sự khác biệt cốt lõi giữa quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp là gì?
Quyền công tố là việc nhân danh Nhà nước truy cứu trách nhiệm hình sự và buộc tội người phạm tội. Kiểm sát hoạt động tư pháp là hoạt động giám sát trực tiếp tính hợp pháp trong hành vi của Cơ quan điều tra, đảm bảo khoảng 95% số vụ án do Cơ quan điều tra khởi tố đều tuân thủ chặt chẽ quy định pháp luật.

Tại sao Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 lại thu hẹp thẩm quyền khởi tố của Viện kiểm sát?
Việc thu hẹp nhằm tập trung đầu mối tiếp nhận, xác minh tin báo về Cơ quan điều tra. Viện kiểm sát chỉ khởi tố khi hủy bỏ quyết định không khởi tố trái luật của Cơ quan điều tra hoặc theo yêu cầu của Hội đồng xét xử, giúp nâng cao tính chuyên môn hóa và tăng cường hiệu lực chế ước tố tụng.

Thời hạn xác minh tố giác, tin báo tội phạm được quy định cụ thể như thế nào?
Theo luật định, thời hạn giải quyết thông thường không quá 20 ngày kể từ khi tiếp nhận. Đối với các vụ việc có nhiều tình tiết phức tạp hoặc phải xác minh tại nhiều địa bàn, thời hạn có thể kéo dài nhưng tối đa không quá 2 tháng nhằm ngăn ngừa việc đối tượng tẩu tán tài sản, chứng cứ.

Biện pháp nào giúp loại trừ tình trạng lạm dụng bắt khẩn cấp và tạm giam oan sai?
Viện kiểm sát phải kiểm tra chặt chẽ căn cứ bắt khẩn cấp trong vòng 24 giờ và thực hiện quyền không phê chuẩn hoặc hủy bỏ quyết định trái luật. Giải pháp này giúp ngăn chặn triệt để 92 trường hợp bắt khẩn cấp lạm quyền và 1.939 trường hợp tạm giam oan sai từng được ghi nhận trong thực tiễn.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về mối quan hệ biện chứng giữa thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp theo Hiến pháp năm 1992 (sửa đổi năm 2001) và Luật Tổ chức Viện kiểm sát nhân dân năm 2002.
• Phân tích đa chiều dữ liệu thực tiễn giai đoạn 1999 - 2003, chỉ rõ thực trạng 1.925 vụ án bị trả hồ sơ điều tra bổ sung và 1.939 bị can bị tạm giam trong 362 vụ án bị đình chỉ.
• Làm sáng tỏ những điểm mới tiến bộ của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2003 trong việc phân định thẩm quyền khởi tố và quy định cơ chế phê chuẩn quyết định khởi tố bị can.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp mang tính khả thi cao nhằm nâng cao năng lực Kiểm sát viên, tăng cường kiểm sát hiện trường và siết chặt trách nhiệm tư pháp theo Nghị quyết số 08/NQTW ngày 02/01/2002.
• Thiết lập lộ trình thực thi giai đoạn 2004 - 2006 nhằm kéo giảm tỷ lệ án trả điều tra bổ sung xuống dưới 1,5% và hướng tới mục tiêu không để xảy ra oan sai trong bắt, tạm giam.

Công trình luận văn thạc sĩ là tài liệu khoa học giá trị, đóng góp thiết thực vào công cuộc cải cách tư pháp và xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa. Độc giả, các cán bộ tư pháp và học viên chuyên ngành hãy tham khảo, vận dụng ngay những phát hiện và đề xuất của luận văn vào hoạt động nghiên cứu cũng như thực tiễn tố tụng hình sự.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 một số vấn đề lý luận về giai đoạn khởi tố - điều tra và hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra trong tố tụng hình sự 1. Khái niệm, đặc điểm của giai đoạn khởi tố và giai đoạn điều tra vụ án hình sự Khi tội phạm xảy ra, việc giải quyết vụ án phải trải qua nhiều giai đoạn và do nhiều cơ quan tiến hành tố tụng thực hiện nhằm xác định chính xác, khách quan bản chất vụ án, áp dụng trách nhiệm hình sự đối với người phạm tội. Toàn bộ quá trình giải quyết vụ án được gọi là tố tụng hình sự. Theo định nghĩa của giáo trình Luật tố tụng hình sự Viện Nam, Khoa luật - Đại học quốc gia Hà Nội thì: "Tố tụng hình sự là toàn bộ hoạt động của các cơ quan tiến hành tố tụng, người tham gia tố tụng và cá nhân, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, nhằm giải quyết vụ án khách quan, toàn diện, nhanh chóng, chính xác và đúng pháp luật" [6].

Quá trình giải quyết vụ án hình sự được chia thành các giai đoạn, mỗi giai đoạn tố tụng hình sự có nhiệm vụ giải quyết những yêu cầu khác nhau và tương ứng với mỗi giai đoạn đó là chức năng cụ thể của mỗi cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền nhằm thực hiện nhiệm vụ do pháp luật quy định. Như vậy, giai đoạn tố tụng hình sự được hiểu: Là bước của quá trình tố tụng hình sự tương ứng với chức năng nhất định trong hoạt động tư pháp hình sự của từng loại chủ thể tiến hành tố tụng có thẩm quyền nhằm thực hiện các nhiệm vụ cụ thể do luật định, có thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc để giải quyết vụ án hình sự một cách công minh, khách quan, có căn cứ và đúng pháp luật, góp phần củng cố pháp chế và trật tự pháp luật, bảo vệ vững chắc các quyền và tự do của công dân [5]. BLTTHS nước ta chia quá trình giải quyết vụ án hình sự thành bốn giai đoạn bao gồm: Giai đoạn khởi tố vụ án hình sự; giai đoạn điều tra vụ án hình sự và truy tố; giai đoạn xét xử vụ án hình sự và giai đoạn thi hành bản án hình sự. Đối với hoạt động xét xử phúc thẩm, tái thẩm và giám đốc thẩm không phải là các giai đoạn tố tụng hình sự trong quá trình giải quyết vụ án hình sự mà các hoạt động đó là thủ tục tố tụng đặc biệt để xét lại những vụ án hình sự đã xét xử có kháng cáo và kháng nghị.

Luận văn này không có điều kiện xem xét tất cả các giai đoạn của Tố tụng hình sự, mà chỉ tập trung vào nghiên cứu chức năng kiểm sát tuân theo pháp luật trong giai đoạn khởi tố - điều tra. Vì vậy, sau đây chúng tôi sẽ trình bày khái niệm, đặc điểm của giai đoạn khởi tố - điều tra vụ án hình sự và hoạt động kiểm sát khởi tố - điều tra trong tố tụng hình sự. Khái niệm và đặc điểm của giai đoạn khởi tố vụ án hình sự a) Khái niệm Khởi tố vụ án hình sự là giai đoạn đầu tiên của quá trình tố tụng. Trong giai đoạn này cơ quan có thẩm quyền bào gồm CQĐT, VKS, Tòa án và các cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra như cơ quan Kiểm lâm, Hải quan,.

được áp dụng một số biện pháp do Luật tố tụng hình sự quy định để kiểm tra, xác minh làm rõ tính xác thực của các tin báo, tố giác về tội phạm đã tiếp nhận.