Luận văn thạc sĩ luật học công chứng hợp đồng kinh tế và các thoả thuận biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế thực trạng và giải pháp

Luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu công chứng hợp đồng kinh tế và các thoả thuận biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế thực, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Người hướng dẫn: PTS. Hoàng Thế Liên
• Trường học: Trường Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Kinh Tế
• Đề tài: Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế Và Biện Pháp Bảo Đảm - Thực Trạng Và Giải Pháp
• Loại tài liệu: luận án thạc sĩ
• Năm xuất bản: 1998
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG CHỨNG
• 1.1. Bản chất của công chứng
• 1.2. Thuật ngữ công chứng
• 1.3. Bản chất pháp lý của hành vi công chứng
• 1.3.1. Bản chất pháp lý của hành vi công chứng theo pháp luật nước ngoài
• 1.3.2. Bản chất pháp lý của hành vi công chứng theo pháp luật Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: NGUYÊN TẮC, TRÌNH TỰ THỦ TỤC CÔNG CHỨNG HỢP ĐỒNG KINH TẾ VÀ CÁC BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG KINH TẾ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG CHỨNG HỢP ĐỒNG KINH TẾ VÀ THOẢ THUẬN CÁC BIỆN PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN HỢP ĐỒNG KINH TẾ VÀ MỘT SỐ KIẾN NGHỊ
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế Tại Việt Nam

Công chứng hợp đồng kinh tế là một hoạt động pháp lý quan trọng trong nền kinh tế thị trường hiện đại. Hoạt động này không chỉ bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia mà còn góp phần duy trì trật tự pháp luật. Theo quy định hiện hành, công chứng viên có trách nhiệm xác nhận tính xác thực của các hợp đồng và giấy tờ, từ đó tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn và minh bạch.

1.1. Khái Niệm Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế

Công chứng hợp đồng kinh tế được hiểu là việc chứng nhận tính xác thực của các hợp đồng và giấy tờ theo quy định của pháp luật. Điều này giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia giao dịch.

1.2. Vai Trò Của Công Chứng Viên Trong Giao Dịch Kinh Tế

Công chứng viên đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo tính hợp pháp và xác thực của các hợp đồng. Họ là những người có trách nhiệm kiểm tra và xác nhận các thông tin liên quan đến hợp đồng trước khi tiến hành công chứng.

II. Thực Trạng Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế Hiện Nay

Thực trạng công chứng hợp đồng kinh tế tại Việt Nam hiện nay cho thấy nhiều vấn đề cần được giải quyết. Mặc dù đã có những quy định pháp luật rõ ràng, nhưng việc áp dụng còn gặp nhiều khó khăn. Các phòng công chứng thường thiếu sự đồng bộ trong việc thực hiện công chứng, dẫn đến tình trạng không thống nhất trong các quy trình.

2.1. Những Khó Khăn Trong Quy Trình Công Chứng

Quy trình công chứng hiện tại còn nhiều bất cập, từ việc thiếu thông tin đến sự không đồng nhất trong cách hiểu và áp dụng các quy định pháp luật. Điều này gây khó khăn cho các bên tham gia giao dịch.

2.2. Đánh Giá Về Chất Lượng Dịch Vụ Công Chứng

Chất lượng dịch vụ công chứng còn hạn chế, ảnh hưởng đến sự tin tưởng của người dân và doanh nghiệp. Nhiều trường hợp công chứng viên không đủ năng lực chuyên môn, dẫn đến việc công chứng không chính xác.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế

Để nâng cao hiệu quả công chứng hợp đồng kinh tế, cần có những giải pháp đồng bộ từ phía cơ quan nhà nước và các tổ chức liên quan. Việc cải cách quy trình công chứng, đào tạo nâng cao năng lực cho công chứng viên là rất cần thiết.

3.1. Cải Cách Quy Trình Công Chứng

Cần thiết phải cải cách quy trình công chứng để đơn giản hóa các thủ tục, giúp các bên dễ dàng tiếp cận dịch vụ công chứng hơn. Điều này sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các giao dịch kinh tế.

3.2. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Công Chứng Viên

Đào tạo và nâng cao năng lực cho công chứng viên là một trong những giải pháp quan trọng. Việc này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ mà còn tạo ra sự tin tưởng từ phía người dân và doanh nghiệp.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế

Công chứng hợp đồng kinh tế không chỉ là một hoạt động pháp lý mà còn có ứng dụng thực tiễn sâu rộng trong đời sống kinh tế. Việc công chứng giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên, đồng thời tạo ra một môi trường kinh doanh minh bạch và an toàn.

4.1. Lợi Ích Của Công Chứng Trong Giao Dịch Kinh Tế

Công chứng mang lại nhiều lợi ích cho các bên tham gia giao dịch, bao gồm việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giảm thiểu rủi ro pháp lý. Điều này giúp tăng cường sự tin tưởng trong các giao dịch kinh tế.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Về Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế

Nghiên cứu cho thấy rằng việc công chứng hợp đồng kinh tế đã góp phần quan trọng trong việc giảm thiểu tranh chấp và vi phạm pháp luật. Điều này chứng tỏ vai trò thiết yếu của công chứng trong nền kinh tế thị trường.

V. Kết Luận Về Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế Tại Việt Nam

Công chứng hợp đồng kinh tế là một lĩnh vực quan trọng trong hệ thống pháp luật Việt Nam. Việc hoàn thiện các quy định pháp luật về công chứng sẽ góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia.

5.1. Tương Lai Của Công Chứng Hợp Đồng Kinh Tế

Tương lai của công chứng hợp đồng kinh tế tại Việt Nam sẽ phụ thuộc vào việc cải cách và hoàn thiện các quy định pháp luật. Điều này sẽ tạo ra một môi trường kinh doanh an toàn và minh bạch hơn.

5.2. Đề Xuất Các Giải Pháp Hoàn Thiện

Cần có các giải pháp cụ thể để hoàn thiện quy định pháp luật về công chứng, từ đó nâng cao chất lượng dịch vụ và đáp ứng nhu cầu của người dân và doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam ngày càng phát triển, hoạt động công chứng hợp đồng kinh tế và thỏa thuận các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế trở thành một lĩnh vực pháp lý quan trọng. Theo ước tính, sự gia tăng các giao dịch kinh tế đa dạng và phức tạp đã đặt ra yêu cầu cấp thiết về việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả công chứng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên tham gia. Luận văn tập trung nghiên cứu thực trạng công chứng hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế tại các phòng công chứng Nhà nước ở Hà Nội và tỉnh Hà Tây trong giai đoạn đổi mới kinh tế từ năm 1990 đến cuối thập niên 1990. Mục tiêu nghiên cứu nhằm làm rõ bản chất pháp lý, phạm vi, nguyên tắc, trình tự thủ tục công chứng hợp đồng kinh tế, đồng thời đánh giá thực trạng và đề xuất giải pháp hoàn thiện pháp luật công chứng, góp phần tạo dựng môi trường kinh doanh minh bạch, lành mạnh. Nghiên cứu có ý nghĩa thiết thực trong việc hỗ trợ quản lý nhà nước, nâng cao hiệu quả hoạt động công chứng, đồng thời cung cấp tài liệu tham khảo cho các nhà làm luật, giảng viên và sinh viên ngành luật kinh tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, làm nền tảng phương pháp luận để phân tích các vấn đề pháp lý liên quan đến công chứng hợp đồng kinh tế. Hai mô hình nghiên cứu chính được áp dụng gồm:

1. Mô hình pháp lý về công chứng: Tập trung làm rõ bản chất pháp lý của hành vi công chứng, giá trị pháp lý của văn bản công chứng, phạm vi công chứng, cũng như so sánh các trường phái công chứng trên thế giới (hệ thống luật thành văn La-tin, hệ thống luật Anglo-Saxon và hệ thống công chứng các nước xã hội chủ nghĩa trước đây).

2. Mô hình quản lý nhà nước về công chứng hợp đồng kinh tế: Phân tích nguyên tắc, trình tự, thủ tục công chứng hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế theo quy định pháp luật Việt Nam, đồng thời đánh giá thực trạng hoạt động công chứng tại các phòng công chứng Nhà nước.

Các khái niệm chuyên ngành trọng tâm bao gồm: công chứng, hợp đồng kinh tế, biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế (thế chấp, cầm cố, bảo lãnh), văn bản công chứng, giá trị pháp lý của văn bản công chứng.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu kết hợp giữa phân tích lý thuyết và khảo sát thực tiễn:

• Nguồn dữ liệu: Thu thập từ các văn bản pháp luật hiện hành như Nghị định 31/CP, Pháp lệnh hợp đồng kinh tế, Bộ luật dân sự, Thông tư 1411/TT-CC; tài liệu nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước; khảo sát thực tế tại các phòng công chứng Nhà nước ở Hà Nội và tỉnh Hà Tây.

• Phương pháp phân tích: Phân tích, tổng hợp, so sánh pháp luật và thực tiễn công chứng; phương pháp lịch sử để đánh giá sự phát triển của công chứng; phương pháp điều tra, khảo sát thực tế nhằm thu thập số liệu về hoạt động công chứng hợp đồng kinh tế.

• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Khảo sát tại một số phòng công chứng Nhà nước tiêu biểu tại Hà Nội và Hà Tây, đại diện cho các vùng có hoạt động công chứng phát triển và đa dạng.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 1990 đến cuối thập niên 1990, giai đoạn chuyển đổi kinh tế và hoàn thiện pháp luật công chứng tại Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Bản chất pháp lý của công chứng hợp đồng kinh tế là chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của văn bản hợp đồng. Theo Nghị định 31/CP, công chứng viên chứng nhận tính xác thực của các hợp đồng nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên và góp phần phòng ngừa vi phạm pháp luật. Tuy nhiên, thực tế cho thấy có sự nhầm lẫn giữa công chứng và chứng thực, dẫn đến việc áp dụng pháp luật chưa thống nhất.

2. Giá trị pháp lý của văn bản công chứng tại Việt Nam hiện nay chủ yếu là giá trị chứng cứ, chưa được khẳng định rõ ràng về hiệu lực thi hành bắt buộc. Khoảng 70% các văn bản công chứng được các cơ quan, tổ chức chấp nhận làm chứng cứ trong giải quyết tranh chấp, nhưng chưa có quy định pháp luật cụ thể về giá trị thi hành của văn bản công chứng, gây khó khăn trong thực tiễn.

3. Phạm vi công chứng hợp đồng kinh tế được quy định chưa đầy đủ và chưa rõ ràng. Luật hiện hành bắt buộc công chứng đối với hợp đồng kinh tế, hợp đồng dân sự có yếu tố nước ngoài, hợp đồng thế chấp, cầm cố tài sản có giá trị từ 50 triệu đồng trở lên. Tuy nhiên, hợp đồng kinh tế chưa được đưa vào nhóm việc bắt buộc công chứng một cách cụ thể, dẫn đến sự thiếu đồng bộ trong áp dụng.

4. Thực trạng công chứng hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng còn nhiều hạn chế. Qua khảo sát tại các phòng công chứng, khoảng 60% hồ sơ công chứng hợp đồng kinh tế gặp khó khăn do thiếu sự hiểu biết rõ ràng về khái niệm hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm. Việc xác định thứ tự ưu tiên trong thế chấp tài sản còn phức tạp do ngày tháng công chứng không chính xác, gây tranh chấp trong thực tế.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ việc pháp luật về công chứng và hợp đồng kinh tế còn chung chung, thiếu cụ thể, chưa có sự phân định rõ ràng giữa công chứng và chứng thực, cũng như chưa có quy định chặt chẽ về giá trị pháp lý của văn bản công chứng. So sánh với các nước theo hệ thống luật thành văn La-tin như Pháp, văn bản công chứng có giá trị thi hành bắt buộc như phán quyết của tòa án, trong khi ở Việt Nam giá trị này chưa được khẳng định rõ ràng. Điều này ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý nhà nước và sự tin cậy của các bên trong giao dịch kinh tế.

Việc phân biệt rõ ràng giữa hợp đồng kinh tế và hợp đồng dân sự cũng là một thách thức lớn, bởi ranh giới giữa hai loại hợp đồng này ngày càng mờ nhạt trong nền kinh tế thị trường. Sự thiếu thống nhất này dẫn đến khó khăn trong xác định thẩm quyền công chứng và giải quyết tranh chấp. Ngoài ra, các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng như thế chấp, cầm cố, bảo lãnh chưa được áp dụng hiệu quả do thiếu thông tin minh bạch và quy trình công chứng chưa đồng bộ.

Dữ liệu khảo sát có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hồ sơ công chứng hợp đồng kinh tế gặp khó khăn theo từng loại biện pháp bảo đảm, cũng như bảng so sánh giá trị pháp lý văn bản công chứng giữa Việt Nam và một số quốc gia theo hệ thống luật thành văn.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Hoàn thiện khung pháp lý về công chứng hợp đồng kinh tế: Ban hành luật hoặc sửa đổi Nghị định 31/CP để quy định rõ ràng bản chất pháp lý, phạm vi, nguyên tắc, trình tự thủ tục công chứng hợp đồng kinh tế, đồng thời phân biệt rõ ràng giữa công chứng và chứng thực. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 12-18 tháng, do Bộ Tư pháp chủ trì phối hợp với các cơ quan liên quan.

2. Khẳng định giá trị pháp lý của văn bản công chứng: Xây dựng quy định pháp luật về giá trị thi hành bắt buộc của văn bản công chứng, tương tự như các nước theo hệ thống luật thành văn, nhằm nâng cao hiệu quả thi hành hợp đồng và giảm thiểu tranh chấp. Thời gian thực hiện dự kiến 18 tháng, phối hợp giữa Bộ Tư pháp và Tòa án nhân dân tối cao.

3. Nâng cao năng lực và trách nhiệm của công chứng viên: Tổ chức đào tạo chuyên sâu về pháp luật hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng cho công chứng viên, đồng thời tăng cường trách nhiệm kiểm tra, xác minh thông tin tài sản thế chấp, cầm cố. Thực hiện liên tục, do các trường đại học luật và Viện nghiên cứu khoa học pháp lý Bộ Tư pháp đảm nhiệm.

4. Xây dựng hệ thống thông tin quản lý về tài sản bảo đảm: Thiết lập cơ sở dữ liệu quốc gia về tài sản thế chấp, cầm cố để công chứng viên và các bên liên quan tra cứu, tránh tình trạng thế chấp nhiều lần, gian lận trong giao dịch. Dự kiến triển khai trong 24 tháng, do Bộ Tư pháp phối hợp với Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tư pháp và kinh tế: Giúp hoàn thiện chính sách, pháp luật về công chứng và hợp đồng kinh tế, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực này.

2. Công chứng viên và các phòng công chứng Nhà nước: Cung cấp kiến thức chuyên sâu về bản chất pháp lý, quy trình công chứng hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm, giúp nâng cao chất lượng dịch vụ công chứng.

3. Luật sư, chuyên gia pháp lý và nhà nghiên cứu: Là tài liệu tham khảo quan trọng để nghiên cứu, giảng dạy và phát triển các đề tài liên quan đến pháp luật hợp đồng kinh tế và công chứng.

4. Doanh nghiệp và các chủ thể kinh doanh: Hiểu rõ quyền lợi, nghĩa vụ và các biện pháp bảo đảm trong hợp đồng kinh tế, từ đó nâng cao hiệu quả giao dịch và giảm thiểu rủi ro pháp lý.

Câu hỏi thường gặp

1. Công chứng hợp đồng kinh tế có bắt buộc không?
   Theo quy định hiện hành, công chứng hợp đồng kinh tế thuộc thẩm quyền của phòng công chứng Nhà nước và được xem là bắt buộc đối với một số loại hợp đồng có giá trị lớn hoặc có yếu tố nước ngoài nhằm bảo đảm tính xác thực và hợp pháp của hợp đồng.

2. Giá trị pháp lý của văn bản công chứng như thế nào?
   Văn bản công chứng có giá trị chứng cứ cao, được các cơ quan, tổ chức và tòa án công nhận. Tuy nhiên, tại Việt Nam, giá trị thi hành bắt buộc của văn bản công chứng chưa được quy định rõ ràng, khác với các nước theo hệ thống luật thành văn.

3. Phân biệt hợp đồng kinh tế và hợp đồng dân sự như thế nào?
   Hợp đồng kinh tế thường có ít nhất một bên là pháp nhân, mục đích kinh doanh và phải được lập bằng văn bản. Hợp đồng dân sự có chủ thể rộng hơn, mục đích đa dạng và có thể giao kết bằng nhiều hình thức khác nhau.

4. Các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng kinh tế gồm những gì?
   Ba biện pháp chính là thế chấp tài sản, cầm cố tài sản và bảo lãnh tài sản. Các biện pháp này giúp bảo đảm nghĩa vụ của các bên trong hợp đồng được thực hiện nghiêm túc.

5. Công chứng viên có trách nhiệm gì trong việc công chứng hợp đồng kinh tế?
   Công chứng viên phải chứng nhận tính xác thực và hợp pháp của hợp đồng, kiểm tra năng lực hành vi của các bên, xác minh thông tin về tài sản bảo đảm và lưu giữ văn bản công chứng theo quy định pháp luật.

Kết luận

• Luận văn làm rõ bản chất pháp lý của công chứng hợp đồng kinh tế là chứng nhận tính xác thực và hợp pháp, đồng thời phân tích giá trị pháp lý của văn bản công chứng tại Việt Nam còn nhiều hạn chế.
• Phạm vi công chứng hợp đồng kinh tế chưa được quy định đầy đủ, gây khó khăn trong thực tiễn áp dụng và quản lý.
• Thực trạng công chứng hợp đồng kinh tế và các biện pháp bảo đảm thực hiện hợp đồng còn nhiều bất cập, đặc biệt trong việc xác định thứ tự ưu tiên thế chấp và trách nhiệm của công chứng viên.
• Đề xuất hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực công chứng viên và xây dựng hệ thống quản lý thông tin tài sản bảo đảm nhằm nâng cao hiệu quả công chứng và bảo vệ quyền lợi các bên.
• Tiếp tục nghiên cứu mở rộng phạm vi khảo sát và cập nhật pháp luật để đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế thị trường trong tương lai.

Call-to-action: Các cơ quan quản lý, công chứng viên và doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ để triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện pháp luật nhằm xây dựng môi trường kinh doanh minh bạch, an toàn và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết thúc. + Bản sao expedition: là ban sao cũng được cấp sao từ bản gốc của văn bản công chứng. Điểm khác của bản sao này so với bản sao executoire là nó không có phần mo đầu và kết luận do đó hiệu lực của nó thấp hơn. Tuy nhiên trong trường hợp công chứng viên không thể cấp bản sao executoire cho đương sự thì có thể cấp bản sao expedition thay thế với số lượng không hạn chế va bản sao này cũng có thể được dùng để doi nợ.

| Hình thức văn bản công chứng (hình thức cấu trúc và hình thức pháp lý) theo pháp luật về công chứng của chúng ta thấy rằng vấn đề này hầu như cũng chưa được quan tâm đến. Trong Thông tư 1411/TT-C C tại mục IV tuy lấy tiêu đề hình thức văn bản công chứng nhưng thực tế nội dung của mục này không hề đề cập đến hình thúc pháp lý và hình thức cấu trúc của văn bản công chứng. Vậy vấn đề này đang được giải quyết như thế nào trong thực tế. Về hình thức pháp lý của văn bản công chứng.

Mặc dù Nghị định 31/CP không qui định trực tiếp hình thức pháp lý của văn bản công chứng nhưng từ các qui định của Nghị định này ta có thể suy luận hiện nay có hai loại hình thức pháp lý văn bản công chứng, đó là bản chính văn bản công chứng và bản sao văn bản công chứng. Bản chính văn bản công chứng là tất cả những văn bản, hợp đồng, giấy tờ được lập ra và có chứng nhận của Phòng công chứng Nhà nước hoặc của Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền theo qui định của pháp luật. Bản chính văn bản công chứng được lập ra với số lượng theo yêu cầu của đương sự tuy nhiên hiện nay có một số trường hợp bị hạn chế số lượng bản chính, Ví dụ: theo qui định của Thông tư 01 ngày 3/7/1996 của liên ngành Tư pháp - Tài chính- Ngân hàng Nhà nước thì bản chính văn bản công chứng về hợp đồng thế chấp, cầm cố tài sản của doanh nghiệp Nhà nước để vay vốn ngân hàng được lập thành 04 bản. Trong những trường hợp được qui định hạn chế số lượng bản chính văn bản công chứng như trên đều chỉ rõ những cá nhân và cơ quan nào được cầm giữ bản chính.

Trong mọi trường hợp có hạn chế hay không hạn chế số lượng bản chính văn bản công chứng thì bao giờ cơ quan công chứng cũng lưu giữ | một bản chính. Nói đến khái niệm bản chính cũng cần lưu ý trường hợp bản chính không phải là văn bản công chứng. Ví dụ bản chính có thể là văn bản, văn bằng, chứng chỉ,.do cơ quan khác lập ra nhưng cơ quan công chứng lại từ đó cấp bản sao công chứng cho đương sự. Trong trường hợp này bản chính không phải là văn bản công chứng nhưng bản sao lại được coi là văn bản công chứng theo cách quan niệm nêu trên.

20 Ban sao công chứng theo các qui định của Nghị định 31/CP và Thông tư 1411-TT/CC thi có thể suy luận ra rằng ban sao công chứng là bản được sao chụp hoặc sao chép toàn văn bản chính có chứng nhận của Phòng công chứng Nhà nước hoặc chứng thực của Uy ban nhân dân cấp huyện hoặc của cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự của nước ta ỏ nước ngoài. Đặc điểm của bản sao công chứng là phải được sao trực tiếp từ bản chính. Vì vậy lời chứng nhận của cơ quan công chứng văn bản sao là "sao y bản chính”. Trong mọi trường hợp cơ quan công chứng không được phép lập bản sao từ bản sao, dù đó là bản sao từ bản chính.

Vấn đề hình thức cấu trúc của văn bản công chứng cũng chưa được pháp luật Việt Nam qui định thống nhất. Đây là một trong những nguyên nhân quan trọng làm cho hoạt động công chứng thiếu thống nhất, chậm đi vào nền nếp.2- Giá trị pháp lý của văn bản công chứng. Vấn đề giá trị pháp lý của văn bản công chứng ở Việt Nam hiện nay đang còn là vấn đẻ tranh luận cả về mặt lý luận cũng như thực tiễn. Về mặt lý luận chúng ta hầu như chưa có dù chỉ là một bài báo hay trang sách giáo khoa nào bàn về vấn đề này.

Về mặt thực tiễn tình hình'cũng không khá hơn mấy, mặc dù Nghị định 31/CP ngay tại Điều | có khẳng định các hợp đồng và giấy tờ được Phòng công chứng Nhà nước chứng nhận hoặc Uỷ ban nhân dân có thẩm quyền chứng thực có gía trị chứng cứ, trừ trường hợp bị Toà án nhân dân tuyên bố là vô hiệu. Nhưng theo chúng tôi sự khẳng định này của Nghị định 31/CP không đem lại cho văn bản công chứng một giá trị đặc biệt nào khác. Trong thực tế áp dụng pháp luật có thể nói là khá tuỳ tiện trong việc đánh giá giá trị pháp lý của văn bản công chứng. Bởi vì nó phụ thuộc vào sự chấp nhận của cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan.

Điều đó cũng có nghĩa rằng nếu nội dung của văn bản công chứng có lợi cho cơ quan tổ chức, cá nhân có thẩm quyền áp dụng phápluật trong trường hợp cụ thể nào đó thì họ thừa nhận giá trị chứng cứ của văn bản đó, trong trường hợp ngược lại thì sẽ không được chấp nhận. Chúng tôi cho rằng chừng nào mà gia trị pháp lý của van bản công, 21 chứng chưa được khang định rõ ràng dứt khoát bằng các qui phạm của pháp luật thực định (trước hết là trong luật tố tụng hình sự, luật dân sự, wv .) thì chưa thể nói là toàn bộ hoạt động của hệ thống công chứng có được cơ sở pháp lý đầy đủ và vững chắc. Vì vậy việc khẳng định giá trị pháp lý của văn bản công chứng là một trong những vấn đề then chốt của việc hoàn thiện pháp luật về công chứng ở nước ta hiện nay. Trước khi dé cập trực tiếp về vấn dé giá trị pháp lý của văn bản công chứng ở Việt Nam, chúng ta cần làm rõ một số vấn dé có tính chất phương pháp luận sau: giá trị chứng cứ và giá trị thi hành của văn bản công chứng.

Về giá trị pháp lý của văn bản công chứng. + Giá trị chứng cứ của văn bản công chứng. Khái niệm chứng cứ là một trong những khái niệm cơ bản của các ngành luật về tố tụng. Trong khoa học pháp lý cũng như luật thực định của mỗi quốc gia có thể có những quan niệm khác nhau về chứng cứ.

Do đặc điểm riêng hệ thống luật Anglo xaxon coi trọng nhân chứng, còn hệ thống luật thành văn coi trọng vật chứng. Tuy nhiên dù là nhân chứng hay vật chứng chung qui lại cũng đều là chứng cứ và có những điểm chung thuộc về bản chất của chứng cứ. Về mặt thực tiễn chúng ta thấy rằng, chứng cứ luôn là vấn đề mấu chốt của mọi sự tranh chấp. Để có thể khẳng định tình trạng của một người cần thiết phải có những bằng chứng để chứng minh sự tồn tại của quyền hay tình trạng đó; nếu không sẽ bị coi là không có nó.

Trong tố tụng tư pháp, thẩm phán gần như giữ vai trò trung lập, vai trò chủ yếu thực sự thuộc về các bên nguyên đơn và bị đơn theo luật tố tụng. Trong thực tế không phải bao giờ các bên tranh chấp cũng có thể xuất trình được những chứng cứ trực tiếp. Khi có những sự kiện pháp lý khó xác định thì luật pháp sẽ không tính đến chứng cứ trực tiếp của sự kiện đó mà cho phép suy đoán nó từ những sự kiện khác được chỉ ra một cách dé dàng hon. Dĩ nhiên trong những trường hợp suy đoán như vậy tính đích thực của sự kiện we) pháp lý được suy đoán sẽ giảm di dang kể.

Vì vậy chứng cứ trực tiếp bao giờ cũng tin cậy hơn sự suy đoán. Trong phân loại chứng cứ người ta thường phân ra chứng cứ viết và chứng cứ bằng lời nói. Chứng cứ bằng lời nói thường bị sử dụng hạn chế, chỉ trong những trường hợp chứng cứ viết không có hoặc không đầy đủ bởi nó có thể không khách quan do trí nhớ của nhân chứng hoặc do nhân chứng không trung thực. Chính vì vậy mà pháp luật của mọi quốc gia đều có những quy định theo hướng mọi giao dịch có tính chất quan trọng đều phải lập thành văn bản.

Khác với chứng cứ miệng, chứng cứ viết có tính khách quan nhiều hơn. Chứng cứ viết được phân thành hai loại: công chứng thư và tư chứng thư. Tư chứng thư là văn bản do các bên tự lập ra (có thể có người làm chứng) và không theo thể thức bắt buộc vì vậy giá trị pháp lý của tư chứng thư không cao bằng công chứng thư. Pháp luật của các nước đều có các quy định thể hiện rõ điều đó.

Do đặc điểm, tính chất của tư chứng thư như đã nêu trên nên theo pháp luật của nước Pháp, tu chứng thư không có hiệu lực bắt buộc thi hành. Trong trường hợp đương sự xuất trình tư chứng thư trước toà án với tư cách là chứng cứ thì thông thường người ta phải điều tra xác định xem chứng thư đó có xác thực không? có là chứng cứ đáng tin cậy không? Hơn nữa khi làm tư chứng thư người ta có thể ghi ngày, tháng không chính xác. Vì vậy Điều 1328 Bộ luật dân sự nước Pháp quy định: tư chứng thư không đảm bảo ngày, tháng, năm chính xác đối với người thứ ba. Công chứng thư hay là văn bản mang tính chất công có tính chất như cơ quan công quyền lập ra.

Công chứng thư hơn hẳn tư chứng thư không những ở độ tin cậy, chính xác cao mà còn có giá trị bắt buộc thi hành và không thể bác bỏ. Văn bản công chứng là văn bản do công chứng viên lập ra theo những thể thức bắt buộc, nó ghi nhận một cách chính xác ý chí, nguyện vọng cũng như giao kết của các đương sự. Mặt khác nó cũng bảo đảm chính xác ngày, tháng, năm lập văn bản. Vì vậy theo luật của các nước theo hệ công chứng la-tin văn bản công chứng có giá trị như một công chứng thư, có giá trị pháp lý bắt buộc 23 thi hành không cần phải qua phán quyết của toà án một tu chứng thư.

Mặt khác khi một. văn bản công chứng được xuất trình trước toà án với tư cách là chứng cứ thì toà án nói chung không cần phải đánh giá lại tính xác thực của những điều đã được ghi trong văn bản đó mà mặc nhiên xem nó là chứng cứ. Câu hỏi được đặt ra là tại sao văn bản công chứng lại có được giá trị pháp lý cao như vậy?