Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường nghiên cứu việc áp dụng phương pháp tình huống trong hoạt động giảng dạy các môn học của khoa pháp luật kinh tế

Tài liệu nghiên cứu Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường nghiên cứu việc áp dụng phương pháp tình huống trong hoạt, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Lưu Bình Nhưỡng
• Người hướng dẫn: TS. Lưu Bình Nhưỡng
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Pháp luật kinh tế
• Đề tài: Nghiên cứu áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy khoa pháp luật kinh tế
• Loại tài liệu: nghiên cứu khoa học
• Năm xuất bản: 2000
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 2. PHẦN II: BÁO CÁO QUÁ TRÌNH THỰC HIỆN ĐỀ TÀI
• 2.1. Cơ sở lý luận của việc áp dụng phương pháp tình huống trong dạy học
• 2.2. Thực trạng của việc giảng dạy và sự cần thiết phải đưa phương pháp tình huống vào quá trình giảng dạy các môn học của Khoa pháp luật kinh tế
• 2.3. Áp dụng phương pháp giải quyết tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Kinh tế
• 2.4. Sử dụng phương pháp tình huống trong môn học Luật Lao động
• 2.5. Sử dụng phương pháp tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Tài chính và Luật Ngân hàng
• 2.6. Áp dụng phương pháp giảng dạy tình huống nhằm nâng cao chất lượng dạy và học môn Luật Đất đai
• 2.7. Áp dụng phương pháp giải quyết tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Môi trường
• 2.8. Thực tiễn sử dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy hệ chính quy
• 2.9. Sử dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy các lớp đào tạo nghề Thẩm phán, Luật sư
• 2.10. Sử dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy hệ tại chức
• 2.11. Một số vấn đề về việc sử dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy các lớp dự án, đào tạo, bồi dưỡng cán bộ pháp lý
• 2.12. Một vài ý kiến về áp dụng phương pháp tình huống vào việc hướng dẫn thảo luận trên lớp
• 2.13. Phân tích kết quả phiếu điều tra

Tóm tắt

I. Phương pháp tình huống trong giảng dạy pháp luật

Phương pháp tình huống là một trong những phương pháp giảng dạy hiện đại, được áp dụng rộng rãi trong giáo dục pháp luật. Phương pháp này giúp sinh viên tiếp cận các vấn đề pháp lý thông qua các tình huống thực tế, từ đó phát triển kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề. Trong khoa pháp luật kinh tế, việc áp dụng phương pháp này không chỉ nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn giúp sinh viên rèn luyện tư duy pháp lý và kỹ năng thực hành. Các tình huống được thiết kế dựa trên các vụ việc thực tế, giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các quy định pháp luật và cách áp dụng chúng trong thực tiễn.

1.1. Cơ sở lý luận của phương pháp tình huống

Cơ sở lý luận của phương pháp tình huống dựa trên nguyên tắc học tập thông qua trải nghiệm. Phương pháp này khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu và giải quyết các vấn đề pháp lý thông qua các tình huống cụ thể. Theo nghiên cứu, phương pháp này giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Đặc biệt, trong giảng dạy pháp luật, phương pháp tình huống giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật và cách áp dụng chúng trong các tình huống thực tế.

1.2. Thực trạng áp dụng phương pháp tình huống

Thực trạng áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy pháp luật tại các trường đại học cho thấy, phương pháp này đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, việc áp dụng còn gặp một số khó khăn như thiếu tài liệu tham khảo, hạn chế về thời gian và kỹ năng của giảng viên. Để khắc phục những hạn chế này, cần có sự đầu tư nghiêm túc vào việc đào tạo giảng viên và xây dựng hệ thống tài liệu phù hợp.

II. Ứng dụng phương pháp tình huống trong khoa pháp luật kinh tế

Trong khoa pháp luật kinh tế, phương pháp tình huống được áp dụng trong nhiều môn học như Luật Kinh tế, Luật Lao động, và Luật Tài chính. Phương pháp này giúp sinh viên hiểu sâu hơn về các quy định pháp luật và cách áp dụng chúng trong thực tiễn. Các tình huống được thiết kế dựa trên các vụ việc thực tế, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề. Đồng thời, phương pháp này cũng giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và đào tạo trong khoa.

2.1. Áp dụng trong môn Luật Kinh tế

Trong môn Luật Kinh tế, phương pháp tình huống được sử dụng để giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật liên quan đến hoạt động kinh doanh. Các tình huống được thiết kế dựa trên các vụ việc thực tế, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề. Phương pháp này cũng giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

2.2. Áp dụng trong môn Luật Lao động

Trong môn Luật Lao động, phương pháp tình huống được sử dụng để giúp sinh viên hiểu rõ hơn về các quy định pháp luật liên quan đến quan hệ lao động. Các tình huống được thiết kế dựa trên các vụ việc thực tế, giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề. Phương pháp này cũng giúp sinh viên phát triển kỹ năng tư duy phản biện và khả năng áp dụng kiến thức vào thực tiễn.

III. Nâng cao chất lượng giảng dạy thông qua phương pháp tình huống

Việc áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy pháp luật không chỉ giúp nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn giúp sinh viên rèn luyện kỹ năng thực hành và tư duy pháp lý. Phương pháp này khuyến khích sinh viên chủ động tìm hiểu và giải quyết các vấn đề pháp lý thông qua các tình huống cụ thể. Đồng thời, phương pháp này cũng giúp giảng viên cải thiện kỹ năng giảng dạy và nâng cao hiệu quả đào tạo.

3.1. Kỹ năng giảng dạy của giảng viên

Việc áp dụng phương pháp tình huống đòi hỏi giảng viên phải có kỹ năng giảng dạy tốt và khả năng thiết kế các tình huống phù hợp. Giảng viên cần được đào tạo để có thể sử dụng phương pháp này một cách hiệu quả. Đồng thời, giảng viên cũng cần có khả năng hướng dẫn sinh viên trong việc phân tích và giải quyết các tình huống pháp lý.

3.2. Hiệu quả đào tạo

Việc áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy pháp luật đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc nâng cao chất lượng đào tạo. Sinh viên được rèn luyện kỹ năng thực hành và tư duy pháp lý, giúp họ tự tin hơn khi bước vào thực tiễn nghề nghiệp. Đồng thời, phương pháp này cũng giúp giảng viên cải thiện kỹ năng giảng dạy và nâng cao hiệu quả đào tạo.

Nội dung chính

Nghiên cứu áp dụng phương pháp tình huống trong giảng dạy các môn học pháp luật kinh tế: Thực trạng, mô hình tích hợp và giải pháp đổi mới

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Làm thế nào để áp dụng hiệu quả phương pháp dạy học bằng tình huống (Case Method/Case Study) trong đào tạo cử nhân luật tại Khoa Pháp luật Kinh tế – Trường Đại học Luật Hà Nội nhằm chuyển dịch từ mô hình giáo dục thụ động lấy giảng viên làm trung tâm sang mô hình chủ động lấy người học làm trung tâm?
• Phương pháp luận tổng quan (Methodology Snapshot): Đề tài kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu lý luận dạy học đại học, tham vấn chuyên gia hàng đầu, thiết kế thực nghiệm sư phạm (xây dựng giáo án mẫu, dự giờ có biên bản chuẩn hóa) và khảo sát xã hội học định lượng diện rộng qua bảng hỏi chuẩn hóa ($N = 33$ giảng viên và $N = 438$ người học thuộc hệ chính quy và tại chức).
• Phát hiện then chốt (Key Findings): Nghiên cứu chứng minh rằng phương pháp tình huống phát huy tối đa hiệu quả khi được tích hợp linh hoạt với phương pháp thuyết trình truyền thống ($78,79%$ giảng viên và $83,11%$ sinh viên đồng thuận lựa chọn mô hình phối hợp), thay vì áp dụng độc lập tuyệt đối. Những rào cản lớn nhất đối với việc triển khai đại trà gồm có: sĩ số lớp quá đông ($>100$ sinh viên), cơ sở vật chất và phương tiện kỹ thuật chưa đồng bộ, cùng thói quen tiếp nhận tri thức thụ động cố hữu của người học.
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Cung cấp khung lý luận sư phạm pháp lý vững chắc, quy trình 3 bước chuyển hóa thực tiễn xét xử thành bài toán nhận thức và căn cứ khoa học giúp các cơ sở giáo dục đại học tái cấu trúc chương trình, cải cách ngân hàng đề thi và đầu tư hạ tầng phòng diễn án chuyên dụng.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng nhận thức và sự dịch chuyển mô hình giáo dục đại học

Trong bối cảnh tri thức nhân loại bùng nổ và nền kinh tế thị trường đòi hỏi nguồn nhân lực pháp lý chất lượng cao, phương thức đào tạo truyền thống mang nặng tính "thầy đọc - trò ghi" đã bộc lộ những giới hạn nghiêm trọng. Việc độc thoại một chiều triệt tiêu tính sáng tạo của người học, tạo ra sức ỳ tâm lý và biến hoạt động giảng dạy thành quy trình truyền tải cơ học. Nhằm đáp ứng các nghị quyết đổi mới căn bản giáo dục của Đảng và Nhà nước, giáo dục đại học Việt Nam đối mặt với yêu cầu cấp bách: chuyển từ truyền thụ kiến thức đơn thuần sang phát triển năng lực tư duy nghề nghiệp, năng lực giải quyết vấn đề và kỹ năng tranh tụng thực tế.

Mô hình Cũ (Truyền thống)                   Mô hình Mới (Tích cực hóa)

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Mặc dù phương pháp nghiên cứu tình huống (Case Method) đã được áp dụng rộng rãi tại các trường luật danh tiếng trên thế giới (điển hình là mô hình án lệ tại Đại học Harvard) và bước đầu được thí điểm tại Việt Nam trong các dự án bồi dưỡng thẩm phán, luật sư (như dự án hỗ trợ pháp lý UNDP), song tại thời điểm nghiên cứu, chưa có một công trình khoa học chuyên sâu nào:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận dạy học tình huống ứng dụng riêng cho từng chuyên ngành pháp luật kinh tế (Luật Doanh nghiệp, Luật Lao động, Luật Đất đai, Luật Tài chính - Ngân hàng, Luật Môi trường).
2. Đánh giá tác động thực nghiệm sư phạm đối với các hệ đào tạo khác nhau (chính quy tập trung, vừa làm vừa học - tại chức, đào tạo sau đại học).

Tính thời sự và tác động lan tỏa

Nghiên cứu mang tính đột phá khi đặt nền móng lý luận và thực tiễn cho việc chuẩn hóa quy trình biên soạn tình huống giả định, hồ sơ vụ án mô phỏng và giáo án mẫu. Kết quả đề tài không chỉ nâng cao kỹ năng sư phạm trực tiếp cho đội ngũ giảng viên Trường Đại học Luật Hà Nội mà còn định hình chuẩn mực đào tạo kỹ năng nghề luật trên toàn quốc.

---

Methodology và tiếp cận nghiên cứu (350-400 từ)

Đề tài áp dụng phương pháp luận duy vật biện chứng kết hợp đa dạng các phương pháp nghiên cứu liên ngành giữa Giáo dục học, Tâm lý học sư phạm và Khoa học pháp lý.

                             HỆ THỐNG PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu lý luận                  Phương pháp chuyên gia             Thực nghiệm sư phạm
- Hồi cứu tư liệu sư phạm           - Tọa đàm, Cemina học thuật        - Thiết kế giáo án mẫu
- Mô hình hóa nhận thức             - Cố vấn chuyên môn sâu            - Dự giờ chuẩn hóa (biên bản 3 bên)
                                                                       - Khảo sát xã hội học (N=471)

1. Phương pháp nghiên cứu lý thuyết và tài liệu học thuật

Nhóm nghiên cứu đã hồi cứu, phân tích và tổng hợp các công trình lý luận dạy học đại học kinh điển trong nước và quốc tế (như các nghiên cứu của Barbara Matiru, M. Monakhov, Đặng Thành Hưng, Nguyễn Bá Kim...). Từ đó, xác lập bản chất của phương pháp tình huống là sự mô phỏng hành vi nghề nghiệp – biến các sự kiện pháp lý ngoài đời thực thành bài toán nhận thức qua quá trình xử lý sư phạm có định hướng.

2. Phương pháp chuyên gia và hội thảo chuyên đề

• Tham vấn chuyên môn sâu từ các nhà khoa học đầu ngành như PGS.TS. Lê Hồng Hanh (Phó Hiệu trưởng ĐH Luật Hà Nội), GS.TS. Nguyễn Bá Kim, PGS.TS. Phan Trọng Ngọ (Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam).
• Tổ chức các diễn đàn cemina nội bộ, tọa đàm khoa học cấp bộ môn và hội thảo chuyên đề phối hợp cùng Chi đoàn giáo viên nhằm thống nhất tiêu chuẩn thiết kế giáo án tình huống.

3. Phương pháp thực nghiệm sư phạm và dự giờ đánh giá

• Chuẩn hóa công cụ dự giờ: Xây dựng phiếu dự giờ chi tiết ghi nhận từng phân đoạn thời gian, phương tiện kỹ thuật (bảng viết, máy chiếu Overhead/projector), tương tác giảng viên - sinh viên, với chữ ký xác nhận ba bên (giảng viên giảng, đại diện ban cán sự lớp, đại diện nhóm đề tài).
• Thiết kế giáo án đối chứng: Xây dựng khung bài giảng chuẩn phân định rõ mục tiêu, kiến thức cốt lõi, hệ thống bài tập tình huống quy mô lớn và các mô hình giải quyết tình huống pháp lý.

4. Phương pháp điều tra xã hội học định lượng

• Mẫu khảo sát giảng viên: Phát 40 phiếu, thu về 33 phiếu hợp lệ ($82,5%$) từ giảng viên Khoa Pháp luật Kinh tế với 16 tiêu chí đánh giá.
• Mẫu khảo sát người học: Thu thập 438 phiếu hợp lệ trên 450 phiếu phát ra ($97,33%$), bao gồm 340 sinh viên chính quy (14 lớp thuộc 4 khoa: Hành chính, Tư pháp, Pháp luật Kinh tế, Luật Quốc tế) và 98 học viên hệ tại chức (Lớp Hà Nội khóa 5, Lớp Quảng Nam khóa 1).
• Kỹ thuật phân tích: Sử dụng thống kê mô tả, phân tích tỷ lệ phần trăm và so sánh đối chéo giữa các hệ đào tạo để xác thực độ tin cậy của dữ liệu.

---

Phát hiện chính và phân tích dữ liệu (400-450 từ)

Kết quả nghiên cứu thực nghiệm và điều tra xã hội học mang lại các cứ liệu định lượng sắc bén về việc đổi mới phương pháp giảng dạy:

Bảng tổng hợp dữ liệu khảo sát phương pháp giảng dạy

Tiêu chí khảo sát	Giảng viên ($N=33$)	Sinh viên chính quy ($N=340$)	Học viên tại chức ($N=98$)
Ưu tiên mô hình tích hợp Thuyết trình + Tình huống	$78,79%$	$83,11%$	$81,63%$
Sử dụng phương pháp tình huống độc lập/thường xuyên	$6,06%$	$4,12%$	$2,04%$
Giảng viên kết hợp Thuyết trình + Tình huống + Đọc tài liệu	$51,52%$	-	-
Giảng viên kết hợp thuần túy Thuyết trình + Tình huống	$36,36%$	-	-
Ưu tiên hình thức thi Vấn đáp	$69,70%$	$78,53%$	$19,39%$
Ưu tiên hình thức thi Viết tự luận	$9,09%$	$7,65%$	$60,20%$
Đề thi kết hợp: Lý thuyết + Trắc nghiệm + Tình huống	$81,82%$	$49,41%$	$47,96%$
Đánh giá cơ sở vật chất phòng học chỉ ở mức "Trung bình"	$54,55%$	-	-

                       TỶ LỆ LỰA CHỌN MÔ HÌNH DẠY HỌC & ĐÁNH GIÁ
          GV: Tích hợp vs Riêng lẻ    SV: Tích hợp vs Riêng lẻ   Đề thi Tích hợp vs Thuần túy
          [Legend: █ Phối hợp Tích hợp / Đề 3 phần   ░ Đơn lẻ / Truyền thống thuần]

1. Mô hình tích hợp là sự lựa chọn tối ưu

Khảo sát chỉ ra $100%$ giảng viên đã trải qua tập huấn phương pháp dạy học đại học, tuy nhiên chỉ có $6,06%$ sử dụng phương pháp tình huống thường xuyên như một phương pháp độc lập. Có tới $78,79%$ giảng viên và $83,11%$ sinh viên khẳng định: phương pháp mang lại hiệu quả cao nhất là kết hợp thuyết trình có định hướng và xử lý tình huống chuyên sâu. Lý do: các phần lý luận nền tảng đòi hỏi tính hệ thống, chặt chẽ (phù hợp với thuyết trình), trong khi các chế định cụ thể (hợp đồng, tranh chấp đất đai, phá sản, xử lý kỷ luật lao động) đòi hỏi phương pháp tình huống để kích hoạt tư duy phản biện.

2. Sự phân hóa rõ nét về tâm lý và hình thức kiểm tra đánh giá

• Sinh viên chính quy thiên về hình thức thi vấn đáp ($78,53%$) vì tạo cơ hội đối thoại trực tiếp, bảo vệ quan điểm pháp lý và hạn chế tiêu cực quay cóp.
• Ngược lại, học viên tại chức chiếm đa số ủng hộ thi viết ($60,20%$), xuất phát từ đặc thù công tác phân tán, áp lực thời gian và hạn chế trong việc tập trung ôn luyện vấn đáp trực tiếp tại trường.
• Cơ cấu đề thi tích hợp (Câu hỏi lý thuyết + Trắc nghiệm pháp lý + Bài tập giải quyết tình huống) nhận được sự ủng hộ áp đảo ($81,82%$ giảng viên) nhờ khả năng đo lường đồng thời cả 3 bậc nhận thức: tái hiện kiến thức, hiểu bản chất và vận dụng giải quyết tranh chấp.

3. Nghịch lý giữa nhu cầu đổi mới và rào cản hạ tầng

Một phát hiện thực tế đầy thách thức là sự bất cập về không gian sư phạm. Giảng đường truyền thống quy mô trên 100 sinh viên, giảng viên dùng một micro duy nhất, bàn ghế cố định dạng bậc thang gây trở ngại nghiêm trọng cho hoạt động thảo luận nhóm. Hơn $54%$ giảng viên nhận định trang thiết bị dạy học chỉ đạt mức trung bình, khiến những sinh viên ngồi nửa cuối giảng đường dễ rơi vào trạng thái "ngoài cuộc" nếu thiếu phương tiện nghe nhìn hỗ trợ.

---

Đóng góp khoa học và giá trị ứng dụng (250-300 từ)

Đóng góp về mặt lý luận học thuật

• Xây dựng khung lý thuyết tình huống mô phỏng hành vi: Định nghĩa và phân loại chính xác tình huống dạy học trong khoa học pháp lý. Tình huống không đơn thuần là ví dụ minh họa mà là một hệ thống mâu thuẫn nhận thức kích thích cơ chế đồng hóa và điều tiết tri thức của người học.
• Chuẩn hóa quy trình 3 giai đoạn xử lý sư phạm:
  1. Phân tích cấu trúc kỹ năng nghề nghiệp của cử nhân luật.
  2. Xử lý sư phạm hồ sơ thực tiễn thành bài toán nhận thức có cấu trúc mở.
  3. Tổ chức dạy học theo dạng thức mô phỏng vai trò (thẩm phán, luật sư, đương sự, trọng tài viên).

                 QUY TRÌNH CHUYỂN HÓA SƯ PHẠM TRONG ĐÀO TẠO LUẬT

Ứng dụng thực tiễn và chính sách

• Cung cấp tập hợp 13 chuyên đề chuyên sâu và hệ thống giáo án mẫu áp dụng trực tiếp cho 5 bộ môn trụ cột: Luật Kinh tế, Luật Lao động, Luật Đất đai, Luật Tài chính - Ngân hàng, Luật Môi trường.
• Cung cấp cơ sở khoa học để Ban Giám hiệu Trường Đại học Luật Hà Nội triển khai quy định bắt buộc về tỷ lệ giờ thảo luận ($\ge 20%$ thời lượng môn học), xây dựng barem chấm thi vấn đáp chuẩn hóa và đầu tư xây dựng các phòng thực hành diễn án chuyên biệt.

---

Đối tượng thụ hưởng và giá trị khai thác (200-250 từ)

Nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng trong hệ sinh thái giáo dục và thực hành pháp lý:

• Giảng viên và Nhà nghiên cứu phương pháp dạy học đại học: Nhận được bộ công cụ chuẩn hóa từ mẫu giáo án tình huống, tiêu chí xây dựng phiếu dự giờ đến kỹ năng điều phối, xử lý khủng hoảng "cháy giáo án" trong các buổi thảo luận đa chiều.
• Sinh viên, học viên cao học và người học ngành Luật: Tiếp cận phương pháp tự học có định hướng, rèn luyện tư duy phản biện, kỹ năng tranh tụng trước đám đông, phân tích đa chiều các sự kiện pháp lý thay vì học vẹt điều luật.
• Cán bộ quản lý giáo dục và lãnh đạo cơ sở đào tạo luật: Nắm vững luận cứ khoa học để quy hoạch lại quy mô lớp học (khống chế $30-40$ sinh viên cho giờ thảo luận), tái cấu trúc ngân hàng đề thi đánh giá năng lực và đầu tư trang thiết bị công nghệ thông tin phục vụ giảng dạy tương tác.

---

Câu hỏi thường gặp - FAQ (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của đề tài là gì?

Phương pháp tình huống không nên áp dụng đơn độc hay thay thế hoàn toàn phương pháp truyền thống, mà phải được tích hợp linh hoạt với phương pháp thuyết trình và hướng dẫn tự nghiên cứu tùy theo đặc thù từng môn học và đối tượng đào tạo.

2. Điểm độc đáo trong phương pháp luận nghiên cứu của đề tài là gì?

Sự kết hợp đồng bộ giữa nghiên cứu lý luận sư phạm hiện đại với mô hình thực nghiệm sư phạm kiểm soát nghiêm ngặt qua phiếu dự giờ có chữ ký xác nhận ba bên, cùng dữ liệu khảo sát xã hội học rộng khắp trên cả hệ chính quy và tại chức.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (generalize) cho các ngành khác không?

Quy trình 3 bước xây dựng bài toán tình huống mô phỏng hành vi hoàn toàn có thể chuyển giao và áp dụng hiệu quả cho các khối ngành khoa học xã hội, kinh tế, quản trị kinh doanh và đào tạo kỹ năng tư pháp.

4. Hướng nghiên cứu tiếp nối cần tập trung vào vấn đề gì?

Cần nghiên cứu mở rộng ứng dụng công nghệ thông tin, phần mềm mô phỏng phiên tòa ảo (E-court simulator) và đánh giá tác động dài hạn của phương pháp tình huống tới tỷ lệ có việc làm đúng ngành của sinh viên sau khi tốt nghiệp.

5. Khuyến nghị thực tế cấp bách nhất cho các trường đào tạo luật là gì?

Giảm sĩ số lớp học trong các giờ thảo luận tình huống, trang bị đồng bộ máy chiếu, phòng diễn án và chuẩn hóa ngân hàng tình huống mẫu có đáp án mở theo barem phân loại năng lực.

---

Kết luận (150 từ)

Đề tài nghiên cứu khoa học cấp trường do TS. Lưu Bình Nhưỡng chủ nhiệm đã khẳng định một cách thuyết phục giá trị lý luận và thực tiễn của phương pháp tình huống trong đổi mới giáo dục đại học ngành luật. Bằng việc chứng minh tính ưu việt của mô hình kết hợp (thuyết trình hệ thống hóa lý luận gắn liền với xử lý tình huống thực tế), công trình đã cung cấp lời giải toàn diện cho bài toán nâng cao chất lượng đào tạo cử nhân luật trong giai đoạn hội nhập.

Để phương pháp này phát huy tối đa hiệu năng, sự chuyển biến tư duy sư phạm từ phía người dạy, tinh thần chủ động tự học của người học cần phải được đồng hành cùng quyết tâm đổi mới cơ sở vật chất, giảm sĩ số lớp và hoàn thiện quy trình kiểm tra đánh giá từ các nhà quản lý giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

NHỮNG NG¯ỜI THAM GIA THỰC HIEN Ề TAI BẠN CHỦ NHIỆM VÀ TH¯ KÝ Ề TÀI 1.TS L°u Bình Nh°ỡng - Tr°ởng bộ môn Luật Lao ộng - Chủ nhiệm ề tài Viết Phần II và các chuyên ề 2, 12 2. ThS Dé Thị Dung - GVC bộ môn Luật Lao ộng - Thu ký ề tai Viết Phan II 3.Nguyén Xuân Thu ˆ - GV bộ môn Luật Lao ộng - Th° ký dé tài Viết phần phân tích kết quả phiếu iền tra CỘNG TÁC VIÊN 1.TS Phan Trọng Ry - Viện Khoa học giáo dục Việt Nam (Chuyên dé 1) 2. 1S Ð ào Thị Hang - Phó chủ nhiệm Khoa sau ại học (Chuyên ề 9) 3. 1S Nguyễn Hữu Chí - GV bộ môn Luật Lao ộng (Chuyên ề 10) 4.

ThS Nguyên Thi Kim Phụng - GV bộ môn Luật lao ộng — (Chuyên dé 4) 5. 1S Bùi Ngọc C°ờng - Chủ nhiệm Khoa pháp luật kinh tế (Chuyên dé 8) 6. TS Phan Chí Hiếu - Phó CN Khoa ào tao, Tr°ờng ào tao các chức anh t° pháp (Chuyên ề 3) 1. Nguyễn Vn Tuyến - GV bộ môn Luật Tài chính - Luật Ngân hàng (Chuyên dé 5) 8.

TS Nguyên Quang Tuyến - GV bộ môn Luật ất ai (Chuyên ể 6) 9.Th§ Vi Thu Hạnh - GV bộ môn Luat Môi tr°ờng (Chuyên de 7) 10. THS Déng Ngoc Ba - GV bộ môn Luật kinh tế (Chuyen dé 11) _ | THU VIỄN AE 2 MỤC LỤC Trang PHẨN!: MỞ ẦU PHAN II: BAO CÁO QUÁ TRÌNH THUC HIỆN Ề TÀI PHAN Ill: CÁC CHUYÊN BE 1. Co sở lý luận của việc áp dung ph°¡ng pháp tinh huống trong day hoc 37 2. Thực trạng của việc giảng dạy và sự cần thiết phải °a ph°¡ng pháp tình huống vào quá trình giảng day các môn học của Khoa pháp luật kinh tế 53 3.

Áp dụng ph°¡ng pháp giải quyết tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Kinh tế 71 4. Sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong môn học Luật Lao ộng 88 5. Sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Tài chính và Luật Ngân hàng 103 6. Áp dụng ph°¡ng pháp giảng dạy tình huống nhằm nâng cao chất l°ợng dạy và học môn Luat Dat ai 116 7.

Ap dụng ph°¡ng pháp giải quyết tình huống trong việc giảng dạy môn Luật Môi tr°ờng 139 8. Thực tiễn sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong giảng dạy hệ chính quy 153 9. Sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong giảng ạy các lớp ào tạo nghề Thẩm phán, Luật s° 160 -10. Sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong giảng dạy hệ tại chức 166 11.

Một số vấn ể về việc sử dụng ph°¡ng pháp tình huống trong giảng dạy các lớp dự án, dao tạo, bồi d°ỡng cán bộ pháp lý 175 12. Một vài ý kiến về 4p dụng ph°¡ng pháp tình huống vào việc h°ớng dẫn thảo luận trên lớp 185 13. Phân tích kết quả phiếu iều tra 196 PHẦN I MỞ ẦU 1. ặt vấn dé Ngày nay, việc nâng cao chất l°ợng dao tạo ối với bậc dai học là một ván dé có tầm quan trọng chiến l°ợc.

Muốn nâng cao chất l°ợng ào tạo ồi h¡i phải tiến hành ồng bộ các hoạt ộng, các biện pháp khác nhau, từ việc néng cao chất l°ợng ội ngi giáo viên, tng c°ờng c¡ sở vật chất kỹ thuật, day mạnh các hoạt ộng tự ào tạo của sinh viên- Trong những nm gần ây, một trong những biện pháp hữu hiệu °ợc ề cập mạnh mẽ trên các diễn dan, trong các van kiện của ảng! và trong các van bản pháp luật của Nhà n°ớc” là ẩy mạnh việc áp dụng các ph°¡ng pháp ào tạo mới, trong ó ặc biệt chú trọng tới ph°¡ng pháp giảng dạy. Nhu cầu ổi mới ph°¡ng pháp giảng dạy hình thành nh° là một tất yếu khách quan nhằm nang cao chất l°ợng ào tạo. Bởi vì cùng với một ối t°ợng sinh viên, học viên (ng°ời học) nếu áp dụng các ph°¡ng pháp khác nhau sẽ cho những kết quả khác nhau, những ph°¡ng pháp tiên tiến sẽ mang lại những kết quả khả quan. Những hệ luận này không phải °ợc rút ra từ suy oán của mét vài cá nhân nào mà nó chính là sự úc kết từ thực tiễn ào tạo.

Việc áp dụng liên tục và cố hữu ph°¡ng pháp giảng dạy ci - ph°¡ng pháp truyền thống không chỉ làm hao tến thời gian, sức lực của Trò mà còn gây nên những trở ngại không nhỏ của Thày. H¡n nữa, trong khi nền trị thức nhân loại ã dày thêm hàng ngàn lần, nền kinh tế xã hội ã tng thêm các yêu cầu ối với các cá nhân hàng tram lần thì việc ào tạo không thé vẫn dậm chân theo kiểu một chiéu mà các Cu ồ ã sử dụng. Tính nng ộng của xã hội òi hỏi cần phải tng c°ờng tính ning ộng của tri thức ngay từ khi các sinh viên còn trên ghế nhà tr°ờng. B°ớc vào giai oạn mới trong tiến trinh dao tạo, một trong những nhiệm ! Xem vn kiến ỊT H1 SN didn thứ VI, IN ° Xem Tu tia dus 4 xụ mà Tr°ờng ại học Luật Hà Nội phải thực hiện là nang cao chất l°ợng ào tao.

Dé thực hiện nhiệm vụ ó. nhà tr°ờng day mạnh nhiều hoạt ộng, áp dụng nhiều biện pháp khác nhau, trong ó có biện pháp “d6éi mới ph°¡ng pháp ào tao”, °a ph°¡ng pháp tình huống vào giảng day’. ó là h°ớng di úng ắn trong việc thực hiện các chức nng, nhiệm vụ của nhà tr°ờng trong những nm tr°ớc mat và Jau dài. Nm 2000, với tỉnh thần và quan iểm ó, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội ã chỉ ạo xây dựng và cho thực hiện ề tài nghiên cứu khoa học cấp tr°ờng “Nghiên cứu áp dung ph°¡ng pháp tình huống vào giảng dạy các môn hoc của Khoa pháp luật kinh rẻ”.

Day là một ề tài khoa học vừa có tính lý luận, vừa có tính thực tiên vì nó áp ứng °ợc yêu cầu nghiên cứu lý luận về ph°¡ng pháp day học nói chung và ph°¡ng pháp tinh huông nói riêng, ồng thời nó còn °ợc ứng dung ngay vào trong các hoạt ộng giảng day của các thành viên tham gia thực hiện dé tai và h¡n nữa, còn °ợc phổ biến rộng rãi, với những hình thức khác nhau, cho các giáo viên trong Khoa pháp luật kinh tế. Tình hình nghiên cứu: Việc nghiên cứu về các ph°¡ng pháp giảng day nói chung và ph°¡ng pháp giảng ạy tình huống nói riêng ã °ợc triển khai. Tuy nhiên, việc triển khai ó c¡ bản là nhằm làm giàu các ph°¡ng pháp s° phạm chứ ch°a thực sự i sâu nghiên cứu ph°¡ng pháp tình huống với tu cách là một ph°¡ng phap dạy học thông qua các hoạt ộng nghiên cứu lý luận cing nh° sử dụng ph°¡ng pháp thực nghiệm. Các bộ môn tâm lý học t° pháp, triết học| ]ã tiến hành nghiên cứu các ề tài phục vụ cho bộ môn, nhà tr°ờng cing ã có các cuộc khảo sát về việc giảng day các môn hoc ¡n lẻ.

Tuy nhiên, nghiên cứu về ph°¡ng pháp tình huống trong việc giảng dạy các môn học pháp lý nói chung và giảng day các môn học của khoa Pháp luật Kinh tế thì ch°a d°ợc thực hiện. Vi vậy, diy cing chính là những khó khan mà những ng°ời tham gia thực hiện ề tài phải giải quyết khi bat tay vào công Việc, Nem Vn kiến án bo La tiến Dang hộ Tr°ờng Pha học Lua a Nội nhiệm ky VIL VI 3. Ph°¡ng pháp nghiên cứu ề tài: ề tài °ợc nghiên cứu dua trên ph°¡ng pháp luận duy vật biện chứng của chủ ngh)a Mác-Lênin và quan iểm của ảng về giáo dục - ào tạo và phát triển khoa học - công nghệ. Các ph°¡ng pháp nghiên cứu cụ thể °ợc sử dụng bao gồm: ph°¡ng pháp nghiên cứu lý luận và nghiên cứu thực tiễn.

Việc nghiên cứu lý luận chủ yếu dựa trên c¡ sở phân tích, giải thích, dién giải, quy nạp. Việc nghiên cứu thực tiến thông qua việc giảng dạy, thảo luận, dự giờ, phát và xử lý phiếu iều tra, toa dam. Luc l°ợng nghiên cứu: Lực l°ợng nghiên cứu bao gồm các Giáo s°, Tiến sỹ, Thạc sỹ, Giảng viên có kinh nghiệm trong công tác giảng day ại học và giảng dạy các mon của Khoa pháp luật kinh tế (có danh sách kèm theo). óng góp của ề tài: ề tài °ợc nghiên cứu trên tinh thần trách nhiệm cao.

Mac dù là một ề tài mới ối với các giáo viên của Khoa nh°ng ã °ợc triển khai một cách nghiêm túc, trên tỉnh thần học hỏi cầu thị, cầu tiến. Chính vì thế, óng góp ầu tiên của việc nghiên cứu ề tài, không âu xa, là ã giúp cho các giáo viên của khoa tiếp cận, củng cố kiến thức về một ph°¡ng pháp giảng dạy mới, hiệu quả h¡n ph°¡ng pháp thuyết trình ã °ợc sử dụng nhiều nm. Nhìn nhận một cách tổng quát ở khía cạnh nghiên cứu khoa học, dé tài có những óng góp c¡ bản sau ây: | - Lam giàu thêm lý luận về ph°¡ng pháp tình huống nói chung trong công tác giảng dạy bậc ại học. - Xây ựng lý luận, quan iểm về ph°¡ng pháp tình huống, khẳng ịnh vai trò quan trong của việc sử dung ph°¡ng pháp tình huống trong việc dào tao luật và ap dụng thực tế vào việc triển khai các mon học của Khoa pháp luật kinh tế.

6 - Mở rộng và khuyến khích các giáo viên trong khoa, trong các bộ môn chuyên môn của khoa và các giáo viên khác trong tr°ờng nghiên cứu áp dụng ph°¡ng pháp tình huống vào việc giảng day. - Tổ chức, rèn luyện kỹ nng, tác phong, ph°¡ng pháp cho các giáo viên trực tiếp thực hiện ề tài và tích luỹ các kinh nghiệm sau khi hoàn thành việc nghiên cứu, bổ sung cho hệ thống tri thức về giảng dạy luật học. - Khuyến khích, gợi mở sự nghiên cứu tiếp tục và cao h¡n về việc ổi mới ph°¡ng pháp giảng dạy luật trong giáo viên và khuyến khích các sinh viên chuyển sang ph°¡ng pháp học tập mới nhằm nâng cao chất l°ợng sinh viên thông qua quá trình tự ào tạo một cách chủ ộng hon. 7 PHẦN II BAO CÁO VỀ QUA TRÌNH THỰC HIỆN Ề TÀI NGHIÊN CỨU VIỆC AP DỤNG PH¯ NG PHAP TINH HUONG TRONG HORT ỘNG GIANG PAY Cñc MÔN HOC CUA KHOA PHAP LUẬT HINH TẾ Nhằm nâng cao chất l°ợng và hiệu quả giảng dạy trong việc ào tạo cử nhân luật, Tr°ờng ại học Luật Hà Nội ã nhiều lần bàn và hội thảo về việc ổi mới ph°¡ng pháp giảng dạy.