CHƯƠNG 1 PHONG TRÀO SINH VIÊN, HỌC SINH HUẾ TỪ SAU NGÀY 1/11/1963 ĐẾN TRƯỚC NGÀY 19/6/1965 1. Khái quát phong trào sinh viên, học sinh Huế trước ngày 1/11/1963 1. Mănh đất và con người Huế Về địa lý tự nhiên, Huế ở vào khoảng 16,31 - 16. Ngày nay, thành phố Huế có diện tích khoảng 77,99 kmÊ, phía Đông giáp huyện Phú Vang và thị xã Hương Thủy, phía Tây và Bắc giáp thị xã Hương Trà, phía Nam giáp thị xã Hương Thủy, cách Hà Nội 657 km về phía Bắc và thành phố Hồ Chí Minh 1.084 km về phía Nam.
đài lịch sử, Huế luôn là vùng đất có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng. Huế nối liễn hai miền Nam - Bắc, từng là thủ phủ của xứ Đàng Trong, rồi là kinh đô của đất nước dưới thời Tây Sơn và triều Nguyễn (1802 ~ 1945) Địa danh Huế thường được dùng với hai ý nghĩa, một là mang tính văn hóa, chỉ chung toàn địa bàn châu Hóa xưa, hai là mang tính hành chính địa phương, chỉ riêng địa bàn phủ Phú Xuân ngày xưa - thành phố Huế ngày nay. Xét về cả hai tính chất, Huế vùng đất lịch sử, giữ vị trí trung tâm của một địa phương, của một vùng và hơn nữa là kinh đô của đắt nước. Vào thời Trà.
năm 1301, Trằn Nhân Tông vân du Cham-pa và hứa gả công. chúa Huyền Trân cho vua Chế Mân, đôi lại Đại Việt được châu Ô và châu Rí (Lý). Năm 1306, vua Trần Anh Tông cử phái đoàn đưa công chúa Huyền Trân sang làm. dâu Cham-pa, tiếp nhận đất đai và đôi châu Ô thành châu Thuận và châu Rí thành châu Hóa cùng thuộc phủ Lâm Bình, chọn người bản thỏ, đặt chức quan cai trị, cấp ruộng đất và miễn tô thuế ba năm cho nhân dân.
Huế thuộc châu Hóa, cư dân mới cũ cùng sinh tụ, lập thành làng xã. Trong đó, địa bàn thành phó Huế ngày nay chủ yếu là hai xã Hà Khê và Thụy Lôi thời Trần - Lê. Đến thời chúa Nguyễn Phúc Nguyên, sau khi tao dựng được một tiềm lực đủ mạnh để có thể đối đầu với họ Trịnh, ông quyết định dời dinh vào Phúc An (làng, Phước Yên, xã Quảng Thọ, huyện Quảng Điền, Thừa Thiên Huế), đến thời chúa Nguyễn Phúc Lan đời vào phủ Kim Long (nay không còn dấu tích gì). Năm 1687, § chúa Nguyễn Phúc Thái quyết định dời sang phủ Phú Xuân (tức là kinh thành Huế ngày nay).
Cuối năm 178, Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng để ở núi Bân, lấy hiệu là Quang Trung, tiến quân ra Bắc tiêu diệt quân Thanh xâm lược, giải phóng Thăng Long, Phú Xuân trở thành kinh đô của nước Đại Việt. Năm 1802, sau khi đánh bại Tây Sơn, Nguyễn Ánh lên ngôi vua, lấy hiệu là Gia Long, lập ra nhà Nguyễn, tiếp tục chọn Phú Xuân làm kinh đô. Sau khi Cách mạng tháng Tám năm 1945 thành công, Uỷ ban Nhân dân cách mạng chia thành phố Huế làm 8 khu phố (1+2: Nội thành; 3: nay Phú Hòa; 4: Bãi Dâu; 5: Vĩ Dạ; 6: Phú Hội; 7: Phú Nhuận, Vĩnh Ninh, Trường An; 8: thủy diện với cồn Hến và cồn Dã Viên); nhưng khi thực dân Pháp tái chiếm ngày 5/2/1947, chúng chia thành phố Huế thành 3 quan, 8 khu phó (quận Nhất: Nội Thành; quận Nhì: tả ngạn sông Hương, gồm các khu phố 3, 4; quận Ba: hữu ngạn sông Hương, gồm các khu phố 5, 6, 7, 8). Trong giai đoạn 1954 - 1955, chính quyền Sài Gòn vạch lại ranh giới, chia làm các quận và thành phố.
Ngày 19/6/1967, chính quyền Sài Gòn cho phép thị xã Huế lập 3 quận (quận Nhất ở khu vực Nội Thành gồm 11 phường; quận Nhì ở tả ngạn sông Hương gồm 7 phường và l 1 vạn đò; quận Ba ở hữu ngạn sông Hương). Sau ngày giải phóng (25/3/1975), thành phố Huế nhiều lần được sắp xép lại để đáp ứng với yêu cầu của sự phát triển kinh tế - xã hội như tháng 12/1975, thành phố. Huế gồm 11 phường; năm 1977, có 11 phường và 6 xã; năm 1981 gồm 15 phường, 24 xã; năm 1989, có 18 phường, 25 xã; năm 1990, có 18 phường, 5 xã. Cư dân Huế - người Vi xuất phát từ cái nôi văn minh cô đại, đồng bằng Bắc Bộ và Bắc Trung ô, du nhập vào đây qua từng thời kỳ đã mang theo những truyền thống nghìn đời của dân tộc Việt Nam Trải qua các thời kỳ lịch sử, Huế là nơi tụ hội biết bao nhân tài của đất nước.
Trong những thập niên đầu thế kỷ XX, Huế đã đón nhận và đảo tạo hàng loạt chí sĩ, nhà hoạt động cách mạng như Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, Nguyễn Tất Thành, Phan Đăng Lưu, Lê Duan, Võ Nguyên Giáp, v. Huế trở thành nơi bảo bọc, nuôi dưỡng và là nơi hoạt động của nhiều nhà cách mạng. Ở Huế, nền giáo dục cũng khá phát triển. Xứ Huế qua các thời kỳ lịch sử vẫn nổi tiếng là “xứ học”, sản sinh ra biết bao thế hệ hay chữ, đóng góp nhân tài cho đất nước như Nguyễn Khoa Chiêm, Nguyễn Hữu Dật, Nguyễn Cư Trinh, Trần Văn Kỷ, Đăng Huy Trứ, Nguyễn Văn Duy, v.
Dưới thời Nguyễn, Huế có trường Quốc Tử Giám, một trong hai trường đại học lúc bấy giờ ở nước ta chuyên đảo tạo nhân tài cho đất nước. Thời Pháp thuộc, Huế có thêm một loạt trường như trường Kỹ nghệ thực hành!, trường Khải Định, trường Đồng Khánh, v. con em miền Trung quy tụ về đây học tập. Năm 1957, Viện Đại học Huế ra đời.
Vượt khỏi âm mưu của Mỹ và chính quyền Sài Gòn, Đại học Huế cùng đội ngũ sinh viên, học sinh và tầng lớp trí thức đóng vai trò quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước (1954 - 1975), đặc biệt là trong phong trào đấu tranh đô thị. "Thừa hưởng và phát huy truyền thống của một vùng đắt lịch sử, văn hóa, nhân dân Huế nói chung và sinh viên, học sinh Huế nói riêng luôn thê hiện tỉnh thần yêu. nước bắt khuất, liên tục tạo ra các phong trào đấu tranh chống lại sự thống trị của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Nói tóm lại, Huế là mảnh đất địa linh nhân kiệt, là nơi dựng nghiệp của vua.
chúa, là đất hội tụ của nhân tài, nhờ đó đã tạo cho Huế một nền tảng, một kho tảng văn hóa to lớn, quý báu và truyền thống yêu nước ngoan cường. Tắt cả những yếu tố đó đã hình thành nên một vùng đất văn hiến có bề dày về văn hóa, có chiều sâu về lịch sử và giàu truyền thống về tỉnh thần yêu nước ngoan cường, bền bi đấu tranh trong quá trình xây dựng và bảo vệ tổ quốc. Truyền thống yêu nước và cách mạng của học sinh Huế trước năm 1954 1. Giai đoạn trước năm 1930 Có thể nói, cũng như nhân dân cả nước, truyền thống yêu nước và cách mang của nhân dân Huế nói chung và sinh viên, học sinh Huế nói riêng được hình thành từ rất sớm `.
Nay là trường Cao đảng Công nghiệp Huế 3 Nay là trường THPT Chuyên Quốc Học. Nay là trường THPT Hai Bả Trưng. 10 Đầu thế kỷ XX, dưới ảnh hưởng của cuộc vận động Duy Tân do Phan Châu Trinh đề xướng, năm 1908, phong trảo chống thuế diễn ra mạnh mẽ ở Trung Kỳ, trong đó có Huế, Ngày 11/8/1908, nông dân các huyện ngoại thành đồng loạt kéo vào Huế biêu. tình chống thuế.
Học sinh trường Khải Định đã bãi khóa để cùng đồng bào kéo về Toa khâm sứ Trung Kỷ! yêu cầu giảm thuế. Một số học sinh, trong đó có cậu học trò Nguyễn Tắt Thành đã tự nguyện viết đơn bằng tiếng Pháp gửi lên Tòa Khâm sứ Trung Ky. Phong trio vi không có đường lối lãnh đạo đúng đắn nên nhanh chóng bị thực dân Pháp và phong kiến tay sai đàn áp. Một số học sinh bị đuổi khỏi trường nhưng tỉnh thần chống Pháp được khơi dậy trong lòng học sinh và trí thức ở Huế.
Tiếp đó, đêm mùng 3 rạng ngày mùng 4/5/1915, học sinh và nhân dân Huế tham gia cuộc khởi nghĩa do Thái Phiên và Trần Cao Vân lãnh đạo nhằm khôi phục lại nền độc lập cho đất nước. Cuộc khởi nghĩa bị bại lộ, thực dân Pháp quay sang. đàn áp bắt bớ nhân dân, nhiều người bị giết hại, bị bắt giam. Thái Phiên và Tran Cao Vân bị chém ở An Hòa.
Từ thực tế đó, học sinh và trí thức Huế ngày càng nhận thức được trách nhiệm và nghĩa vụ lớn lao của mình. Phong trào học sinh và nhân dân Huế lên mạnh khi Phan Bội Châu bị thực dân Pháp bắt và kết án tử hình (1925) và Phan Châu Trinh mắt ở Sài Gòn (1926). Cùng với phong trảo đấu tranh chung của nhân dân cả nước, nhân dân và học sinh Huế nổi dậy đấu tranh đòi ân xá Phan Bội Châu và để tang Phan Châu Trinh. Học sinh các trường Khải Định, Đồng Khánh, Kỹ nghệ thực hành đã đồng loạt bãi khóa Trước sức mạnh đấu tranh của nhân dân, trong đó có Huế, thực dân Pháp buộc phải bõ án tử hình cho Phan Bội Châu và đưa cụ về an trí ở Huế.
Tháng 3/1926, học sinh trường Kỹ nghệ thực hành bãi khóa để chống lại tên hiệu trưởng người Pháp dùng roi vọt đánh đập, mắng nhiếc học sinh. Cuộc bãi khóa nhận được sự ủng hộ của học sinh các trường trong thành phố. “7oàn thể học sinh kéo đến Tòa khâm sứ Trung Kỳ dé đưa yêu sách đòi không được đánh đập, chửi mắng học sinh; nâng cao đời sống cho học sinh nội trú, cách chức tên hiệu trưởng. Để xoa dịu phong trào, thực dân Pháp hứa sẽ giải quyết những yêu sách của học sinh mà trước hết là cách chức tên hiệu trưởng người Pháp.
Mặt ', Nay là trường Đại học Sư phạm Huế. ll khác, để đối phó với phong trào đấu tranh của học sinh, thực dân Pháp cho mật thám hoạt động trong trường đề dò la các hoạt động của học sinh, bắt bớ học sinh cầm đầu, đuổi những học sinh tham gia tích cực, chia rẻ nội bộ học sinh. Đến tháng 9/1926, thực dân Pháp đàn áp được phong trào đấu tranh của học sinh trường Kỹ nghệ thực hành và ổn định lại tình hình. Từ năm 1927, do ảnh hưởng của những luồng tư tưởng tiến bộ của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên và Tân Việt cách mạng đảng, phong trào đấu tranh của học sinh và tuổi trẻ thành phố lại lên cao.
Nhiều cuộc bãi khóa và tổng bãi khóa đã nổ ra. Tháng 4/1927, “cuộc bãi khóa của học sinh trường Khải Dinh da né ra do giáo sư người Pháp sĩ nhục học sinh và xúc phạm tỉnh thần dân tộc.