Luận văn Thạc sĩ: Phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững

Luận văn thạc sĩ phân tích phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Bình Định, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế và bảo vệ môi trường.

• Tác giả: Trương Thị Thu
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1. MỘT SỐ KHÁI NIỆM LIÊN QUAN ĐẾN PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG
• 1.1.1. Khái niệm phát triển du lịch
• 1.1.1.1. Tăng trưởng và phát triển
• 1.1.1.2. Phát triển du lịch
• 1.1.1.3. Khách du lịch
• 1.1.1.4. Sản phẩm du lịch
• 1.1.1.5. Thị trường du lịch
• 1.1.2. Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch
• 1.1.2.1. Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển
• 1.1.2.2. Các chỉ tiêu đánh giá về chất lượng phát triển
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH BỀN VỮNG Ở TỈNH BÌNH ĐỊNH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH TỈNH BÌNH ĐỊNH THEO HƯỚNG BỀN VỮNG
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Hướng dẫn phát triển du lịch Bình Định bền vững toàn diện

Luận văn thạc sĩ kinh tế về phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững là một tài liệu nghiên cứu chuyên sâu, hệ thống hóa cơ sở lý luận và đánh giá thực tiễn. Mục tiêu chính là đề xuất các giải pháp khả thi nhằm đưa ngành du lịch của tỉnh trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, góp phần vào sự phát triển kinh tế xã hội chung. Bình Định sở hữu một tiềm năng du lịch to lớn, được ví như “người đẹp ngủ quên” với đường bờ biển dài, cảnh quan thiên nhiên đa dạng và di sản văn hóa đặc sắc. Tuy nhiên, để khai thác hiệu quả những lợi thế này, việc áp dụng mô hình du lịch bền vững là yêu cầu cấp thiết. Hướng đi này không chỉ tối đa hóa lợi ích kinh tế mà còn đảm bảo bảo vệ môi trường du lịch, bảo tồn di sản văn hóa và cải thiện sinh kế người dân địa phương. Nghiên cứu này tập trung phân tích các yếu tố từ cơ sở hạ tầng du lịch, nguồn nhân lực du lịch đến các sản phẩm du lịch đặc thù, nhằm xây dựng một chiến lược phát triển hài hòa giữa ba trụ cột: kinh tế - xã hội - môi trường. Việc này phù hợp với xu thế chung của thế giới và chiến lược phát triển quốc gia, đặc biệt sau khi Việt Nam gia nhập WTO, mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho kinh tế du lịch Bình Định.

1.1. Tổng quan tiềm năng du lịch Bình Định đất võ trời văn

Bình Định có vị trí địa lý chiến lược, là cửa ngõ ra biển của khu vực Tây Nguyên và các nước trong tiểu vùng sông Mê Kông. Tỉnh sở hữu 134km bờ biển với nhiều bãi tắm đẹp như Quy Nhơn, Trung Lương, Hải Giang, tạo điều kiện lý tưởng cho du lịch biển đảo Quy Nhơn. Bên cạnh đó, tài nguyên thiên nhiên còn có các danh thắng nổi tiếng như Ghềnh Ráng - Tiên Sa, bán đảo Phương Mai, đầm Thị Nại. Về văn hóa, đây là vùng đất của những di tích Chăm Pa Bình Định cổ kính như Tháp Đôi, Tháp Bánh Ít, Tháp Dương Long. Đặc biệt, đây còn là cái nôi của phong trào Tây Sơn hào hùng, gắn liền với tên tuổi Hoàng đế Quang Trung. Sự đa dạng của các làng nghề truyền thống như rượu Bàu Đá, nón ngựa Phú Gia, cùng nền ẩm thực phong phú là những yếu tố tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt, hình thành nên các sản phẩm du lịch đặc thù.

1.2. Tầm quan trọng của du lịch bền vững đối với kinh tế tỉnh

Phát triển du lịch bền vững không chỉ là một xu hướng mà là yêu cầu sống còn đối với kinh tế du lịch Bình Định. Một chiến lược bền vững giúp tối đa hóa tác động của du lịch đến kinh tế thông qua việc giữ lại phần lớn doanh thu tại địa phương, tạo việc làm ổn định và thúc đẩy các ngành kinh tế khác cùng phát triển. Quan trọng hơn, nó đảm bảo rằng các tài nguyên thiên nhiên và văn hóa – vốn là “tài sản” cốt lõi của ngành du lịch – không bị suy thoái. Việc bảo vệ môi trường du lịch và bảo tồn di sản văn hóa giúp duy trì sức hấp dẫn lâu dài, thu hút du khách quay trở lại. Đồng thời, mô hình du lịch cộng đồng và du lịch sinh thái giúp phân bổ lợi ích một cách công bằng, nâng cao đời sống và ý thức bảo vệ tài nguyên của người dân, góp phần xóa đói giảm nghèo tại các vùng nông thôn, ven biển.

II. Phân tích thực trạng du lịch Bình Định và thách thức lớn

Mặc dù sở hữu tiềm năng vượt trội, thực trạng du lịch Bình Định giai đoạn 2001-2010 cho thấy sự phát triển chưa tương xứng. Luận văn của Trương Thị Thu (2011) đã chỉ ra nhiều hạn chế cố hữu. Nhận thức của các cấp ngành về vai trò của du lịch chưa nhất quán, chưa thực sự xem đây là ngành kinh tế mũi nhọn. Chính sách du lịch bền vững còn thiếu tính khả thi, việc chỉ đạo còn lúng túng. Nguồn vốn đầu tư cho cơ sở hạ tầng du lịch còn hạn hẹp, chưa thu hút được các nhà đầu tư chiến lược. Công tác quảng bá, xúc tiến còn yếu, khiến hình ảnh du lịch Bình Định chưa được biết đến rộng rãi. Các sản phẩm du lịch đặc thù còn đơn điệu, chủ yếu khai thác tự nhiên, thiếu các khu vui chơi giải trí quy mô lớn. Tình trạng này dẫn đến việc chưa giữ chân được du khách và mức chi tiêu bình quân còn thấp. Đây là những thách thức lớn mà ngành kinh tế du lịch Bình Định phải đối mặt trong hành trình hướng tới sự phát triển bền vững, đòi hỏi những giải pháp phát triển du lịch đồng bộ và quyết liệt.

2.1. Hạn chế về cơ sở hạ tầng và nguồn nhân lực du lịch

Hệ thống cơ sở hạ tầng du lịch tại Bình Định vẫn còn nhiều bất cập. Mạng lưới giao thông kết nối đến các điểm tham quan còn yếu, đặc biệt là các tuyến đường đến vùng sâu, vùng xa. Sân bay Phù Cát dù đã được nâng cấp nhưng tần suất chuyến bay chưa đáp ứng đủ nhu cầu của du khách, nhất là khách quốc tế. Cơ sở lưu trú tuy tăng về số lượng nhưng chất lượng chưa đồng đều, thiếu các khách sạn, resort cao cấp. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực du lịch là một điểm nghẽn lớn. Lực lượng lao động còn thiếu tính chuyên nghiệp, yếu về ngoại ngữ và kỹ năng phục vụ. Công tác đào tạo chưa được chú trọng đúng mức, dẫn đến chất lượng dịch vụ chưa cao, ảnh hưởng trực tiếp đến sự hài lòng và khả năng quay trở lại của du khách.

2.2. Nguy cơ suy thoái môi trường và di sản văn hóa địa phương

Sự phát triển du lịch tự phát, thiếu quy hoạch đang gây ra những áp lực tiêu cực. Việc đô thị hóa nhanh, san lấp mặt bằng xây dựng công trình đã làm thu hẹp không gian xanh và biến đổi cảnh quan. Vấn đề bảo vệ môi trường du lịch trở nên cấp bách khi rác thải sinh hoạt, nước thải từ các khu công nghiệp và hoạt động nông nghiệp gây ô nhiễm. Tình trạng khai thác tài nguyên tự nhiên bừa bãi như săn bắt động vật hoang dã, hải sản để bán cho du khách làm tổn hại đến đa dạng sinh học. Song song đó, việc bảo tồn di sản văn hóa cũng đối mặt nhiều thách thức. Nhiều di tích Chăm Pa Bình Định và các làng nghề truyền thống chưa được đầu tư tôn tạo đúng mức, có nguy cơ xuống cấp và mai một, làm mất đi giá trị độc đáo của điểm đến.

III. Giải pháp quy hoạch chính sách phát triển du lịch bền vững

Để khắc phục những hạn chế, giải pháp phát triển du lịch hàng đầu là xây dựng một hệ thống quy hoạch và chính sách du lịch bền vững đồng bộ. Quy hoạch phát triển du lịch phải được tích hợp chặt chẽ vào quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế xã hội của tỉnh. Cần xác định rõ các vùng trọng điểm phát triển, phân khu chức năng hợp lý để tránh mâu thuẫn giữa phát triển du lịch với các ngành kinh tế khác. Chính sách cần tập trung vào việc thu hút đầu tư có chọn lọc, ưu tiên các dự án du lịch sinh thái, du lịch nghỉ dưỡng cao cấp, và các dự án có cam kết về bảo vệ môi trường du lịch. Nhà nước cần ban hành các cơ chế khuyến khích doanh nghiệp áp dụng công nghệ xanh, tiết kiệm năng lượng và xử lý chất thải hiệu quả. Đồng thời, cần xây dựng bộ tiêu chí đánh giá phát triển du lịch bền vững dành riêng cho Bình Định, làm cơ sở để giám sát và điều chỉnh các hoạt động du lịch. Sự tham gia của cộng đồng vào quá trình lập quy hoạch và xây dựng chính sách là yếu tố then chốt, đảm bảo lợi ích được hài hòa và các quyết sách mang tính thực tiễn cao.

3.1. Hoàn thiện chính sách thu hút đầu tư và liên kết vùng

Cần xây dựng các chính sách du lịch bền vững hấp dẫn để thu hút các nhà đầu tư lớn, có năng lực và tầm nhìn. Các chính sách này có thể bao gồm ưu đãi về thuế, đất đai, hỗ trợ thủ tục hành chính cho các dự án cam kết bảo vệ môi trường và tạo sinh kế người dân địa phương. Bên cạnh đó, việc tăng cường liên kết vùng với các tỉnh Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên là cực kỳ quan trọng. Cần xây dựng các tour du lịch liên tỉnh theo chủ đề “Con đường Di sản Miền Trung” hay “Hành trình khám phá biển đảo và cao nguyên”, kết nối du lịch biển đảo Quy Nhơn với các điểm đến lân cận. Hợp tác trong công tác quảng bá, xúc tiến chung sẽ giúp nâng cao hiệu quả và tạo ra một hình ảnh điểm đến khu vực hấp dẫn, đa dạng.

3.2. Tăng cường quản lý và nâng cao nhận thức cộng đồng

Vai trò quản lý nhà nước cần được thể hiện rõ nét hơn trong việc thanh tra, kiểm tra việc tuân thủ các quy định về môi trường và bảo tồn di sản. Cần xử lý nghiêm các hành vi gây tổn hại đến tài nguyên du lịch. Song song, việc nâng cao nhận thức cho cộng đồng là một giải pháp nền tảng. Cần tổ chức các chương trình tập huấn, tuyên truyền về lợi ích của du lịch bền vững, về cách thức tham gia vào hoạt động du lịch cộng đồng. Khi người dân hiểu rằng việc bảo vệ cảnh quan, giữ gìn bản sắc văn hóa chính là bảo vệ “cần câu cơm” của mình, họ sẽ trở thành những chủ thể tích cực nhất trong việc phát triển du lịch một cách có trách nhiệm.

IV. Cách đa dạng hóa sản phẩm nâng cao chất lượng nhân lực

Một trong những giải pháp phát triển du lịch then chốt là phải thoát khỏi sự đơn điệu về sản phẩm. Thay vì chỉ dựa vào khai thác tài nguyên sẵn có, Bình Định cần tập trung xây dựng các sản phẩm du lịch đặc thù mang đậm dấu ấn văn hóa và lịch sử. Cần kết hợp giữa du lịch biển đảo Quy Nhơn với du lịch văn hóa, lịch sử và du lịch làng nghề. Việc phát triển các loại hình mới như du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng, du lịch MICE (hội nghị, hội thảo) sẽ giúp thu hút nhiều phân khúc thị trường khác nhau và kéo dài thời gian lưu trú của du khách. Song song với việc phát triển sản phẩm, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực du lịch là nhiệm vụ cấp bách. Cần có chiến lược đào tạo và đào tạo lại bài bản, liên kết với các trường đại học, cao đẳng chuyên ngành để xây dựng một đội ngũ lao động chuyên nghiệp, có kỹ năng và thái độ phục vụ tốt, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Đây là yếu tố quyết định đến chất lượng dịch vụ và khả năng cạnh tranh của kinh tế du lịch Bình Định.

4.1. Khai thác du lịch sinh thái và du lịch cộng đồng địa phương

Bình Định có nhiều tiềm năng để phát triển du lịch sinh thái tại các khu vực như hồ Núi Một, đầm Trà Ô, bán đảo Phương Mai. Các tour du lịch khám phá hệ sinh thái rừng, đầm phá, kết hợp với các hoạt động trải nghiệm như chèo thuyền kayak, đi bộ xuyên rừng sẽ thu hút những du khách yêu thiên nhiên. Đồng thời, phát triển mô hình du lịch cộng đồng tại các làng chài ven biển hoặc các làng của đồng bào dân tộc thiểu số. Du khách có thể ở homestay, cùng người dân ra khơi đánh cá, học cách làm các sản phẩm thủ công truyền thống. Mô hình này không chỉ tạo ra sản phẩm độc đáo mà còn trực tiếp cải thiện sinh kế người dân địa phương, giúp họ hưởng lợi trực tiếp từ du lịch.

4.2. Bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa Chăm Pa

Hệ thống di tích Chăm Pa Bình Định là một tài sản vô giá. Cần có kế hoạch tổng thể về bảo tồn di sản văn hóa này, kết hợp giữa trùng tu, tôn tạo và khai thác du lịch một cách khoa học. Nên xây dựng các tour tham quan chuyên đề về văn hóa Chăm, kết nối các tháp Chàm với bảo tàng tổng hợp tỉnh và các làng nghề gốm truyền thống. Việc ứng dụng công nghệ như thực tế ảo (VR/AR) để tái hiện lịch sử tại các khu di tích sẽ làm tăng tính hấp dẫn. Các chương trình biểu diễn nghệ thuật dân gian Chăm, các lễ hội truyền thống cần được phục dựng và tổ chức thường xuyên để làm phong phú thêm trải nghiệm của du khách, biến di sản thành nguồn lực phát triển bền vững.

V. Đánh giá tác động của du lịch đến kinh tế và xã hội

Việc chuyển đổi sang mô hình du lịch bền vững sẽ mang lại những tác động của du lịch đến kinh tế một cách sâu rộng và tích cực. Thay vì chỉ tập trung vào tăng trưởng số lượng khách, hướng đi này chú trọng vào việc nâng cao chất lượng và giá trị gia tăng. Doanh thu du lịch sẽ tăng trưởng ổn định hơn, giảm phụ thuộc vào tính mùa vụ. Quan trọng hơn, một phần lớn lợi nhuận sẽ được giữ lại và tái đầu tư tại địa phương, thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội toàn diện. Về mặt xã hội, du lịch bền vững giúp tạo ra nhiều việc làm chất lượng, đặc biệt là cho lao động tại các vùng nông thôn, ven biển. Mô hình du lịch cộng đồng không chỉ cải thiện thu nhập mà còn góp phần nâng cao dân trí, củng cố sự gắn kết xã hội và khơi dậy niềm tự hào về văn hóa bản địa. Việc bảo vệ môi trường và di sản tốt hơn cũng đồng nghĩa với việc nâng cao chất lượng sống cho chính người dân Bình Định. Do đó, đây là con đường tất yếu để kinh tế du lịch Bình Định phát triển hài hòa và lâu dài.

5.1. Mô hình du lịch cộng đồng cải thiện sinh kế người dân

Các mô hình du lịch cộng đồng thí điểm tại các làng chài Nhơn Lý, Nhơn Hải hay các làng nghề truyền thống đã cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc cải thiện sinh kế người dân địa phương. Người dân có thêm nguồn thu nhập từ dịch vụ homestay, ăn uống, hướng dẫn tham quan, bán đặc sản. Điều này giúp giảm áp lực khai thác tài nguyên biển, khuyến khích họ chuyển đổi sang các ngành nghề thân thiện với môi trường. Hơn nữa, để phục vụ du khách, người dân được tham gia các lớp tập huấn về kỹ năng giao tiếp, vệ sinh an toàn thực phẩm, giúp nâng cao năng lực bản thân. Sự thành công của các mô hình này cần được nhân rộng, trở thành một trụ cột quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững.

5.2. Phân tích hiệu quả kinh tế từ các dự án du lịch bền vững

Các dự án đầu tư theo tiêu chí bền vững thường có chi phí ban đầu cao hơn, nhưng mang lại hiệu quả kinh tế lâu dài và ổn định. Các khu nghỉ dưỡng du lịch sinh thái sử dụng năng lượng tái tạo, tiết kiệm nước sẽ giảm được chi phí vận hành đáng kể. Việc duy trì cảnh quan thiên nhiên và môi trường trong lành giúp giữ giá trị thương hiệu và thu hút dòng khách cao cấp, có mức chi tiêu cao. Tác động của du lịch đến kinh tế không chỉ thể hiện qua doanh thu trực tiếp mà còn qua hiệu ứng lan tỏa: các nhà cung cấp thực phẩm địa phương, sản phẩm thủ công mỹ nghệ, dịch vụ vận tải đều được hưởng lợi. Do đó, việc đánh giá hiệu quả kinh tế cần được nhìn nhận một cách tổng thể và dài hạn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bình Định sở hữu bờ biển dài 134 km cùng hệ thống danh lam thắng cảnh đa dạng và bề dày văn hóa Sa Huỳnh - Chămpa đặc sắc. Trong giai đoạn 2001-2010, kinh tế tỉnh ghi nhận bước chuyển mình mạnh mẽ với tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt 9,9%/năm, đưa thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 940 USD, gấp 4,22 lần so với mức 223 USD năm 2000. Tuy nhiên, ngành du lịch địa phương vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng sẵn có, thường được ví như "người đẹp ngủ quên" khi đặt cạnh các trung tâm du lịch lân cận như Đà Nẵng hay Nha Trang.

Vấn đề cốt lõi đặt ra là sự phát triển du lịch của tỉnh còn mang tính tự phát, sản phẩm đơn điệu, cơ sở hạ tầng chưa đồng bộ và môi trường tự nhiên đứng trước nguy cơ ô nhiễm do đô thị hóa và áp lực chất thải. Nghiên cứu này hướng tới mục tiêu hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững, phân tích toàn diện thực trạng phát triển du lịch Bình Định giai đoạn 2001-2010, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp mang tính chiến lược đến năm 2015 và tầm nhìn 2020.

Phạm vi nghiên cứu bao quát toàn bộ các hoạt động kinh tế du lịch trên địa bàn tỉnh Bình Định, tập trung đánh giá mối tương quan giữa tăng trưởng kinh tế, bảo tồn sinh thái và công bằng xã hội. Luận văn mang ý nghĩa thiết thực trong việc cung cấp cơ sở khoa học giúp chuyển dịch cơ cấu kinh tế tỉnh, nâng cao tỷ trọng khu vực dịch vụ từ mức 37,1% năm 2010 lên các mốc cao hơn, tạo sinh kế bền vững cho hơn 1,493 triệu người dân địa phương và bảo tồn nguyên vẹn 41 làng nghề truyền thống cùng các di sản văn hóa vô giá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên sự tích hợp của các học thuyết kinh tế và môi trường hiện đại. Trước hết, nền tảng cốt lõi là Báo cáo Brundtland năm 1987 của Ủy ban Quốc tế về Môi trường và Phát triển (WCED) cùng Tuyên bố Rio de Janeiro năm 1992 và Hội nghị Johannesburg năm 2002. Theo đó, phát triển bền vững được định nghĩa là sự kết hợp chặt chẽ, cân bằng giữa ba trụ cột: tăng trưởng kinh tế, tiến bộ công bằng xã hội và bảo vệ môi trường sinh thái, đảm bảo thỏa mãn nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.

Thứ hai, nghiên cứu vận dụng lý thuyết phát triển kinh tế của Paul A. Samuelson và William D. Nordhaus (2007) để phân định rõ ranh giới giữa tăng trưởng đơn thuần về quy mô sản lượng với sự hoàn thiện về cơ cấu và chất lượng thể chế ngành. Bên cạnh đó, luận văn làm rõ 5 khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm: sản phẩm du lịch tổng hợp, thị trường du lịch, sức chứa môi trường, cơ cấu khách du lịch và quản trị du lịch có trách nhiệm. Cơ sở pháp lý của nghiên cứu bám sát Chỉ thị số 36-CT/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ môi trường, Quyết định số 153/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình phát triển bền vững và các quy định của Luật Du lịch Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của đề tài được thu thập từ Niên giám Thống kê tỉnh Bình Định giai đoạn 2001-2010, các báo cáo chuyên ngành của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Bình Định, Tổng cục Du lịch và Cục Thống kê tỉnh. Dữ liệu sơ cấp được tổng hợp thông qua phương pháp điều tra bảng hỏi với cỡ mẫu khảo sát gồm 250 phiếu, được phân bổ cho 100 khách du lịch, 80 doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ du lịch và 70 hộ dân tại các vùng trọng điểm như thành phố Quy Nhơn, bán đảo Phương Mai và huyện Tây Sơn.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng nhằm đảm bảo tính đại diện cao cho các nhóm đối tượng tham gia vào chuỗi giá trị du lịch, đạt độ tin cậy thống kê 95% với sai số biên dưới 5%. Tác giả kết hợp phương pháp duy vật biện chứng, phương pháp phân tích thống kê mô tả, phân tích so sánh đối chiếu và phương pháp chuyên gia. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm nhận diện bản chất mối liên hệ nhân quả giữa hoạt động khai thác du lịch và biến động môi trường - xã hội, từ đó đưa ra những luận chứng khách quan, khắc phục tình trạng nhận định cảm tính trong công tác hoạch định chính sách du lịch cấp địa phương.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, bức tranh kinh tế tổng thể của Bình Định trong giai đoạn 2001-2010 có sự chuyển biến tích cực nhưng ngành du lịch chưa phát huy hết vai trò mũi nhọn. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân toàn tỉnh đạt 9,9%/năm, trong đó khu vực công nghiệp - xây dựng tăng 14,2%/năm, khu vực dịch vụ tăng 11,1%/năm và nông lâm thủy sản tăng 6,5%/năm. Cơ cấu kinh tế có sự chuyển dịch đúng hướng khi tỷ trọng nông nghiệp giảm mạnh từ 42,3% năm 2000 xuống 35,7% năm 2010, công nghiệp - xây dựng tăng từ 22,6% lên 27,2%, và khu vực dịch vụ duy trì ở mức 37,1%.

Thứ hai, năng lực thu hút vốn đầu tư và quy mô doanh nghiệp dịch vụ có bước tăng trưởng nhanh nhưng thiếu chiều sâu. Đến năm 2010, toàn tỉnh có 2.976 doanh nghiệp đăng ký hoạt động với tổng vốn 10.346 tỷ đồng, quy mô vốn bình quân đạt 3,5 tỷ đồng/doanh nghiệp. Riêng năm 2010, tỉnh đã thu hút 22 dự án đầu tư với tổng vốn đăng ký 132.475 tỷ đồng, bao gồm 5 dự án FDI trị giá 5,07 tỷ USD. Dẫu vậy, số lượng cơ sở lưu trú đạt chuẩn xếp hạng từ 3 đến 5 sao còn rất khiêm tốn, dẫn đến công suất buồng phòng và doanh thu du lịch trên đầu khách còn thấp.

Thứ ba, sự phân bổ tài nguyên du lịch không đồng đều và công tác bảo tồn di sản còn nhiều bất cập. Tài nguyên tập trung chủ yếu ở phía Nam tỉnh với các điểm đến ven biển như Ghềnh Ráng, Quy Nhơn, Phương Mai và cụm di tích Tây Sơn. Mặc dù tỉnh có 4 nguồn nước khoáng nóng giá trị cao tại Hội Vân, Chánh Thắng, Hồ Trảy, Bình Quang cùng 41 làng nghề truyền thống (trong đó 5 làng nghề được quy hoạch du lịch), nhưng hệ thống di tích văn hóa Chăm như tháp Bánh Ít, tháp Dương Long và Thành Đồ Bàn chưa được đầu tư tôn tạo tương xứng, gây lãng phí tiềm năng du lịch văn hóa.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của những hạn chế trên bắt nguồn từ hạ tầng giao thông kết nối chưa hoàn chỉnh, đặc biệt là năng lực tiếp nhận các chuyến bay trực tiếp tại Cảng hàng không Phù Cát còn thấp, cùng với khoảng cách địa lý xa hai trung tâm kinh tế lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh. So sánh với tỉnh Khánh Hòa trong cùng năm 2010 – nơi đón 1,84 triệu lượt khách (tăng 20,25%), phục vụ 390.000 lượt khách quốc tế, đón 26 chuyến tàu biển cao cấp với 28.000 du khách và đạt doanh thu du lịch 1.880 tỷ đồng – du lịch Bình Định vẫn ở khoảng cách khá xa về cả lượng khách lẫn doanh thu.

Kinh nghiệm quốc tế từ đảo Crete (Hy Lạp) chỉ ra rằng việc kết hợp du lịch sinh thái nông nghiệp với việc sử dụng 10% nguồn điện từ năng lượng tái tạo và tham gia chương trình LEADER của Liên minh châu Âu là chìa khóa để bảo vệ môi trường trong mùa cao điểm. Trong luận văn, các dữ liệu được biểu diễn trực quan qua bảng tổng hợp tốc độ tăng trưởng kinh tế, biểu đồ phân tích cơ cấu ngành và biểu đồ cột so sánh lượng khách lưu trú. Các bảng số liệu chứng minh rõ nét rằng nếu không chuyển đổi mô hình từ khai thác tự nhiên thô sang du lịch sinh thái - nhân văn có kiểm soát, áp lực rác thải và suy thoái cảnh quan tại các vũng vịnh sẽ làm suy giảm hơn 30% lượng khách quay trở lại trong tương lai.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, nâng cấp kết cấu hạ tầng giao thông và dịch vụ phụ trợ. Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định cần phối hợp chặt chẽ với Bộ Giao thông Vận tải hoàn thành nâng cấp Cảng hàng không Phù Cát thành cảng hàng không tiếp nhận được các dòng máy bay hiện đại, đồng thời mở rộng Quốc lộ 19 nối liền vùng kinh tế Tây Nguyên trong giai đoạn 2012-2015. Mục tiêu đặt ra là gia tăng lượng khách trung chuyển đường hàng không và đường bộ lên 25%/năm.

Thứ hai, đa dạng hóa và chuẩn hóa sản phẩm du lịch đặc thù. Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì đề án phát triển chiều sâu cho 5 làng nghề trọng điểm bao gồm rượu Bàu Đá, tiện gỗ Nhạn Tháp, rèn Tây Phương Danh, nón ngựa Phú Gia và dệt thổ cẩm Hà Ri. Đồng thời, tỉnh cần hoàn thành trùng tu quần thể di tích Tháp Chăm và bảo tàng Quang Trung trước năm 2015, nâng mức chi tiêu bình quân của du khách lên ít nhất 30% so với giai đoạn trước.

Thứ ba, đẩy mạnh xúc tiến quảng bá và liên kết vùng liên tỉnh. Hiệp hội Du lịch Bình Định cùng các doanh nghiệp lữ hành cần thiết lập liên minh tour du lịch "Con đường di sản miền Trung" kết nối Đà Nẵng, Quảng Nam, Bình Định, Phú Yên và Khánh Hòa, tiến hành các chiến dịch quảng bá quốc tế tại các thị trường trọng điểm như Tây Âu, Nhật Bản và Bắc Mỹ, hướng tới mục tiêu đón trên 500.000 lượt khách nội địa và 80.000 lượt khách quốc tế vào năm 2015.

Thứ tư, thiết lập cơ chế giám sát môi trường và chia sẻ lợi ích cộng đồng. Sở Tài nguyên và Môi trường cần ban hành quy chế kiểm soát sức chứa sinh thái tại các khu du lịch biển Quy Nhơn - Phương Mai, yêu cầu 100% cơ sở kinh doanh du lịch lắp đặt hệ thống xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn loại A trước năm 2014. Trích tối thiểu 15% nguồn thu phí tham quan danh thắng để tái đầu tư bảo tồn cảnh quan và hỗ trợ nâng cao thu nhập cho cư dân bản địa.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước như Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Ủy ban nhân dân các huyện, thị xã, thành phố tại Bình Định. Luận văn cung cấp luận cứ khoa học để xây dựng quy hoạch phát triển không gian du lịch và ban hành các chính sách thu hút đầu tư có chọn lọc.

Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ lữ hành, khách sạn, khu nghỉ dưỡng và nhà đầu tư trong, ngoài nước. Các đơn vị này có thể khai thác số liệu phân tích thị trường, xu hướng thị hiếu khách du lịch và các điểm nghẽn hạ tầng để thiết kế các sản phẩm tour tuyến mới, tối ưu hóa nguồn vốn kinh doanh.

Nhóm thứ ba là giảng viên, học viên cao học, sinh viên thuộc các chuyên ngành Kinh tế phát triển, Quản trị dịch vụ du lịch và lữ hành, Quản trị kinh doanh và Địa lý kinh tế. Công trình này là tài liệu tham khảo giá trị về phương pháp luận nghiên cứu định lượng kết hợp định tính trong đánh giá phát triển bền vững cấp địa phương.

Nhóm thứ tư là các tổ chức phi chính phủ, các ban quản lý di sản, hội làng nghề truyền thống và cộng đồng dân cư địa phương. Tài liệu giúp họ hiểu rõ quyền lợi, trách nhiệm và phương thức tham gia vào mô hình du lịch cộng đồng nhằm bảo vệ tài nguyên sinh thái và nâng cao sinh kế hộ gia đình.

Câu hỏi thường gặp

Mục tiêu cốt lõi của việc phát triển du lịch bền vững tại tỉnh Bình Định là gì? Mục tiêu cốt lõi là tạo ra sự tăng trưởng kinh tế du lịch ổn định lâu dài, nâng cao tỷ trọng đóng góp của ngành dịch vụ vào GDP tỉnh, đồng thời bảo tồn nguyên vẹn tài nguyên thiên nhiên bờ biển dài 134 km, các di tích lịch sử văn hóa Chămpa - Tây Sơn và nâng cao thu nhập, chất lượng cuộc sống cho cộng đồng dân cư địa phương.

Những chỉ số kinh tế nào phản ánh tiềm năng phát triển của Bình Định giai đoạn 2001-2010? Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân toàn tỉnh đạt 9,9%/năm, thu nhập bình quân đầu người năm 2010 đạt 940 USD (tăng gấp 4,22 lần so với năm 2000). Toàn tỉnh thu hút 2.976 doanh nghiệp với số vốn 10.346 tỷ đồng, cơ cấu ngành dịch vụ duy trì ổn định ở mức 37,1%, tạo nền tảng vững chắc để chuyển dịch sang nền kinh tế du lịch.

Tại sao du lịch Bình Định thời kỳ này chưa bứt phá như Nha Trang hay Đà Nẵng? Du lịch Bình Định gặp trở ngại lớn do hạ tầng sân bay Phù Cát chưa đón được nhiều chuyến bay lớn, sản phẩm du lịch còn nghèo nàn, kinh phí quảng bá xúc tiến hạn hẹp. Năm 2010, Khánh Hòa đón 1,84 triệu lượt khách và đạt doanh thu 1.880 tỷ đồng, vượt trội nhờ cảng hàng không quốc tế Cam Ranh và hệ thống khách sạn cao cấp đồng bộ.

Mô hình quốc tế nào được luận văn phân tích để rút ra bài học cho Bình Định? Nghiên cứu phân tích mô hình phát triển du lịch bền vững tại đảo Crete (Hy Lạp). Điểm nổi bật của mô hình này là việc kết hợp bảo tồn văn hóa nông nghiệp truyền thống, áp dụng 10% năng lượng tái tạo vào hệ thống vận hành và cấp chứng chỉ du lịch sinh thái WWF, giúp cân bằng giữa tăng trưởng du lịch và bảo vệ tài nguyên nước, đất.

Những làng nghề truyền thống nào tại Bình Định được ưu tiên quy hoạch phát triển du lịch? UBND tỉnh Bình Định đã phê duyệt quy hoạch 5 làng nghề truyền thống gắn liền với phát triển du lịch bền vững bao gồm: Làng rượu Bàu Đá (An Nhơn), Làng nghề tiện gỗ mỹ nghệ Nhạn Tháp (An Nhơn), Làng rèn Tây Phương Danh (Đập Đá), Làng nón ngựa Phú Gia (Phù Cát) và Làng dệt thổ cẩm Hà Ri (Vĩnh Thạnh).

Kết luận

• Hệ thống hóa hoàn chỉnh khung lý thuyết và bộ tiêu chí phát triển du lịch bền vững trên ba phương diện kinh tế, xã hội và môi trường sinh thái.
• Đánh giá toàn diện thực trạng du lịch Bình Định giai đoạn 2001-2010 trên nền tảng tăng trưởng GDP 9,9%/năm và phân tích sâu sắc các rào cản nội tại của ngành.
• Khẳng định lợi thế vượt trội về bờ biển dài 134 km, hệ thống 4 nguồn khoáng nóng, 41 làng nghề và chiều sâu văn hóa Sa Huỳnh - Chămpa - Tây Sơn.
• Đề xuất hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá về hạ tầng giao thông, đa dạng hóa sản phẩm đặc thù, liên kết vùng và quản lý sức chứa môi trường đến năm 2015, tầm nhìn 2020.
• Kêu gọi các cấp chính quyền, cộng đồng doanh nghiệp và người dân địa phương nhanh chóng hành động, chuyển hóa tiềm năng tài nguyên thành động lực kinh tế xanh, đưa du lịch Bình Định phát triển bền vững và khẳng định vị thế trên bản đồ du lịch quốc gia.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn kết cấu gồm 3 chương: Chương l: Cơ sở lý luận về phát triển du lịch bền vững Chương 2: Thực trạng phát triển du lịch bền vững ở tỉnh Bình Định Chương 3: Giải pháp phát triển du lịch tỉnh Bình Định theo hướng bền vững Chuong 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIÊN DU LỊCH BÈN VỮNG 1. MỘT SỐ KHÁI NIEM LIEN QUAN DEN PHAT TRIEN DU LICH BEN VUNG 1. Khái niệm phát triển du lịch 1. Tăng trưởng và phát triễn Nếu xét ở góc độ tổng thể của nền kinh tế, “Tăng trưởng kinh tế” là sự gia tăng của tông sản phẩm quốc nội (GDP) hoặc tổng sản lượng quốc gia (GNP) hoặc quy mô sản lượng quốc gia tính bình quân trên đầu người (PCI) trong một thời gian nhất định.

Còn “Phát triển kinh tế" được hiểu là quá trình lớn lên, tăng tiến mọi mặt của nền kinh tế. Nó bao gồm sự tăng trưởng kinh tế và đồng thời có sự hoàn chinh về mặt cơ , thể chế kinh tế, chất lượng cuộc sống”! Nếu xét ở góc độ ngành kinh tế, phát triển được hiểu là sự gia tăng tổng sản lượng hoặc giá trị sản lượng sản xuất của ngành hoặc gia tăng mức độ đóng góp giá trị sản lượng của ngành cho nền kinh tế đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành. Phát triển du lịch Du lịch là ngành dịch vụ hoạt động trong nền kinh tế nhằm thỏa mãn những nhu cầu vui chơi giải trí, tìm hiểu thiên nhiên, các nét đẹp văn hóa.của dân cư các miền khác nhau trên thế giới để thu được lợi nhuận Vi vay, việc đầy mạnh phát triển du lịch thường được các quốc gia trên thế giới quan tâm đề cao vì tính hiệu quả của nó, đôi khi nó còn được gọi là “nền công nghiệp không khói. Trên cơ sở khái niệm tăng trưởng và phát triển đã được giới thiệu ở trên, ta có thể đi đến việc xác lập nội hàm của phát "I Samuelson Paul A., Nordhalls William D, Kinh rể học, NXB Tai chinh (2007) triển du lịch như sau: Đó là sự gia tăng sản lượng và doanh thu cùng mức độ đóng góp của ngành du lịch cho nên kinh tế, đồng thời có sự hoàn thiện về mặt cơ cấu kinh doanh, thể chế và chất lượng kinh doanh của ngành du lịch.

Khách du lịch: Là người khởi hành rời khỏi nơi cư trú thường xuyên của mình nhằm thỏa mãn nhu cầu tham quan, giải trí, nghỉ dưỡng trong một khoảng thời gian nhất định ở nơi cư trú. Theo khoản 2 Điều 4 Luật Du lịch của nước ta, khách du lịch là người đi du lịch, trừ trường hợp đi học, làm việc hoặc hành nghề để nhận thu nhập ở nơi đến. Điều 34 Luật Du lịch quy định khách du lịch gồm khách du lịch nội địa và khách du lịch quốc tế. Khách du lịch nội địa là công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam đi du lịch trong lãnh thổ Việt Nam.

Khách du lịch quốc tế là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài vào Việt Nam du lịch; công dân Việt Nam, người nước ngoài thường trú tại Việt Nam ra nước ngoài du lịch. Sản phẩm du lịch: là một loại sản phẩm đặc biệt do nhiều yếu tố hop thành, cung cắp cho thị trường chủ yếu ở các mặt: nhà ở, giao thông du lich, cung cấp ăn uống, du ngoạn tham quan, hạng mục vui chơi giải trí, dịch vụ mua sắm, tuyến du lịch, sắp xếp chương trình và các dịch vụ chuyên môn khác. Du khách thực hiện một chuyến du lịch rất quan tâm nơi mình đến có những gì, việc di chuyển, ăn ở như thế nào. Doanh nghiệp du lịch sẽ cung cấp cho du khách theo nhu cầu, đó chính là sản phẩm du lịch.

Sản phẩm du lịch có các đặc điểm sau: Bộ phận dịch vụ chiếm tỷ trọng cao trong sản phẩm du lịch như vận chuyển, lưu trú, ăn uống, vui chơi, giải trí. Hoạt động du lịch của du khách trước tiên phải thỏa mãn những nhu cầu thiết yếu ăn, uống, đi lại. Do vậy trong sản phẩm du lịch, các dịch vụ trên tắt yếu chiếm tỷ trọng cao. Sản phẩm du lịch do nhiều nhà cung ứng cùng tham gia tạo ra.

Đặc điểm của kinh tế du lịch là tính đa ngành như giao thông, ngân hàng, văn hóa. Do vậy, du khách được cung cấp nhiều dịch vụ bởi nhiều nhà cung ứng khác nhau. Sản phẩm du lịch thỏa mãn nhu cầu tiêu dùng đặc biệt, nhu cầu thứ yếu, cao cấp của du khách. Du khách mong muốn nghỉ ngơi, giải trí, thư giãn trong chuyến đi, do vậy các dịch vụ của doanh nghiệp du lịch mang lại phải thỏa mãn tối đa về mặt tỉnh thần cho du khách Sản phẩm du lịch về cơ bản là không cụ thể nên không thể đặt ra vấn đề nhãn hiệu như hàng hóa thông thường.

Và đồng thời sản phẩm du lịch rất dễ bị bắt chước, dễ dàng bị sao chép. Do tính chất không cụ thể mà khách hàng. không thể kiểm tra chất lượng sản phẩm trước khi mua và gây khó khăn cho du khách khi lựa chọn sản phẩm, vì vậy kênh quảng bá thương hiệu của sản phẩm du lịch có vị trí quan trọng là sự lan truyền từ người tiêu dùng trước, cũng như vấn đẻ quảng cáo. Sản phẩm du lịch có tính tổng hợp, được biểu hiện ở chỗ sản phẩm du lịch hoàn chinh không chỉ là sự kết hợp các loại dịch vụ, hàng hóa của nhà cung ứng du lịch mà còn liên quan tới rất nhiều ngành nghề khác và các nhà cung cấp dịch vụ công.

Việc kết hợp một cách hữu cơ các sản phẩm đơn lẻ mới có thể tạo ra sản phẩm du lịch phù hợp với tính tổng hợp của nhu cầu trong quá trình du lịch của khách. Thị trường du lịch: Thị trường du lịch được quan niệm là tổng thể các hành vi và quan hệ kinh tế thể hiện ra trong quá trình trao đổi sản phẩm du lịch. Dựa trên các tiêu chí khác nhau và vì mục đích nghiên cứu khác nhau mà du lịch thường được phân chia thành các loại hình như; Căn cứ theo sở thích nhu cầu làm nảy sinh chuyến đi du lịch có loại hình du lịch nghỉ ngơi giải trí, chữa bệnh, hành hương tôn giáo, sinh thái, văn hóa, tìm hiểu lịch sử, thể thao, Căn cứ vào nơi tham quan có du lịch nghỉ biển, nghỉ núi, tham quan danh thắng, di tích. 10 Căn cứ vào phạm vi lãnh thổ của chuyến đi có loại hình du lịch nội dia, loại hình du lịch quốc tế 1.

Tiêu chí đánh giá trình độ phát triển du lịch Trình độ phát triển du lịch thường được biểu thị thông qua các tiêu chí sau day 4) Các tiêu chí đánh giá quy mô phát triển. + Quy mô buồng phòng: Sự phát triển của kinh tế du lịch cũng được thể khách quan qua số lượng các doanh nghiệp kinh doanh du lịch. Vì kinh tế du lịch phát triển, nguồn cầu cao đòi hỏi phải có lượng cung tương ứng. Các doanh nghiệp kinh doanh du lịch với những yếu tố bên trong như là nơi đến mới và thú vị, nơi đến có giá cả phù hợp, đảm bảo sự an toàn, có dịch vụ tiện nghỉ, có bản sắc văn hóa bảo đảm nâng cao chất lượng dịch vụ du lịch, thu hút được du khách và phát triển du lịch + Số lượng khách du lịch: Số lượng du khách gia tăng tại điểm đến phản ánh rằng đó là điểm đến an toàn, sản phẩm du lịch đa dạng thú vị, thỏa mãn nhu cầu của du khách.

Đây chính là sự thể hiện du lịch phát triển Thị trường du khách đa dạng cho thấy sự quảng bá hình ảnh, xúc tiến các hoạt động du lịch được rộng rãi, mở rộng thị trường ra nhiều khu vực, mang hình ảnh của nơi du lịch đến với rộng rãi du khách. Để đạt được điều này, đòi hỏi sự đầu tư rất cao cho công tác, quảng bá, xúc tiến du lịch. tgày khách lưu trú: Du khách lưu trú bao lâu ở điểm đến cho biết mức độ hấp dẫn, lôi kéo của nơi du lịch. Thông thường những nơi đến đáp ứng được sự đa dạng, phong phú, tiện nghỉ của sản phẩm du lịch sẽ kéo dài sự lưu trú của du khách, tăng nguồn thu cho hoạt động kinh doanh du lịch.

Số ngày lưu trú của khách tăng, khách chỉ tiêu nhiều hơn và sự cung ứng các dịch vụ cảng phải tốt hon i + Doanh thu du lịch: Doanh thu du lịch được tổng hợp từ nhiều nguồn thu gồm doanh thu lưu trú, doanh thu ăn uống, doanh thu bán hàng và dịch vụ, doanh thu lữ hành và vận chuyển. Doanh thu du lịch phản ảnh sự phát triển của du lịch không chỉ thể hiện ở số lượng như tỷ trọng thu nhập của ngành so với GDP mà còn phải thê hiện tỷ lệ trên một du khách và cơ cấu của doanh thu. Doanh thu/khách du lịch tăng cho thấy việc tăng chỉ tiêu của du khách do thỏa mãn nhu cầu của mình về các dịch vụ, điều này có được do doanh nghiệp có sự đầu tư, quan tâm đến hoạt động kinh doanh. Nhìn tông thể ngành, đây là thể hiện sự phát triển du lịch.

b) Các chỉ tiêu đánh giá vẻ chất lượng phát triển: + Chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh: Phát triển du lịch còn được thể hiện qua chỉ tiêu tăng cường chất lượng cơ sở vật chất kinh doanh du lịch. “Tiêu chí này thường được thể hiện tổng hợp qua việc xếp hạng “sao“ trong du lịch. Tuy nhiên, hoạt đông du lịch không chỉ dừng lại ở hoạt động lưu trú, nghỉ ngơi mà còn được thể hiện thông qua nhiều hoạt động phong phú khác. Do đó khi đánh giá chất lượng cơ sở vật chất cho kinh doanh du lịch cũng phải quan tâm đến các cơ sở vật chất khác nữa.

Thường việc đánh giá này. được tiến hành thông qua các tiêu chí quy định của ngành hoặc của các tổ chức du lịch quốc tế. Ngoài ra, cũng có thể đánh giá thông qua khảo sát ý kiến của khách du lịch và các đối tượng hữu quan. + Chất lượng nguồn nhân lực: Trong những năm gần đây, chất lượng của đội ngũ lao động trong ngành du lịch của Bình Định đã có sự cải thiện và tiến bộ.

Đã phối hợp các trường nghiệp vụ du lịch tổ chức và đào tạo các lớp nghiệp vụ hướng dẫn, khách sạn: buồng, bàn, bar. cho lao động trong ngành. Số cán bộ có trình độ đại học, nhất là đại học chuyên ngành du lịch tăng đều trong những năm gần đây.