Luận Văn Thạc Sĩ Kinh Tế Nông Nghiệp Huyện Tuy An, Tỉnh Phú Yên Thời Kỳ Đổi Mới 1986-2019

Luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên giai đoạn 1986-2019, phân tích chuyển đổi kinh tế nông thôn thời kỳ đổi mới.

• Tác giả: Võ Chí Tình
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Thị Thanh Hương
• Trường học: Đại học Quy Nhơn
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên thời kỳ đổi mới (1986-2019)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Quy Nhơn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN TRƯỚC NĂM 1986
• 1.1. Những điều kiện cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, Tỉnh Phú Yên
• 1.2. Điều kiện tự nhiên
• 1.3. Điều kiện kinh tế-xã hội
• 1.4. Truyền thống văn hóa - lịch sử
• 1.5. Khái quát tình hình kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An trước năm 1986
• 1.6. Chủ trương của Đảng và tỉnh Phú Yên về phát triển kinh tế nông nghiệp
• 1.7. Thực trạng kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An trước năm 1986
• 1.8. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN THỜI KỲ ĐỔI MỚI (1986 – 2019)
• 2.1. Chủ trương đổi mới của Trung ương Đảng, tỉnh Phú Yên và huyện Tuy An về CNH-HĐH nông nghiệp (1986-2019)
• 2.2. Sự phát triển của nông nghiệp huyện Tuy An từ năm 1986 đến 2019
• 2.2.1. Về trồng trọt
• 2.2.2. Về chăn nuôi
• 2.2.3. Về lâm nghiệp
• 2.2.4. Về nuôi trồng và khai thác thủy sản
• 2.3. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VỀ KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN THỜI KỲ ĐỔI MỚI (1986-2019)
• 3.1. Đặc điểm của kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên thời kỳ đổi mới (1986 – 2019)
• 3.2. Nông nghiệp Tuy An phát triển toàn diện cả về trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản
• 3.3. Nông nghiệp Tuy An phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa, đáp ứng nhu cầu thị trường
• 3.4. Nông nghiệp Tuy An từng bước công nghiệp hóa – hiện đại hóa
• 3.5. Nông nghiệp Tuy An phát triển trên cơ sở nhiều hình thức tổ chức sản xuất
• 3.6. Hạn chế của nông nghiệp huyện Tuy An giai đoạn 1986 - 2019
• 3.7. Tác động của kinh tế nông nghiệp đến sự phát triển kinh tế - xã hội huyện Tuy An thời kỳ đổi mới (1986 – 2019)
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn thạc sĩ kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An Phú Yên giai đoạn 1986 2019

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An, Phú Yên trong giai đoạn 1986-2019. Đây là thời kỳ đánh dấu sự đổi mới toàn diện của nền kinh tế Việt Nam, đặc biệt là trong lĩnh vực nông nghiệp. Luận văn sử dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học như phân tích lịch sử, thống kê, và khảo sát thực địa để làm rõ các vấn đề liên quan đến phát triển nông nghiệp, chính sách nông nghiệp, và tăng trưởng kinh tế tại địa phương.

1.1. Mục tiêu và phạm vi nghiên cứu

Mục tiêu chính của luận văn là phân tích sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An từ năm 1986 đến 2019, bao gồm các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, và thủy sản. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, cũng như sự vận dụng của địa phương trong thực tiễn. Luận văn cũng đánh giá những thành tựu, hạn chế, và đề xuất các giải pháp phát triển bền vững.

1.2. Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử, logic, và phân tích tổng hợp để làm rõ các vấn đề nghiên cứu. Các nguồn tài liệu bao gồm văn kiện Đảng, báo cáo thống kê, và khảo sát thực địa. Phương pháp này giúp đảm bảo tính khách quan và chính xác trong việc đánh giá sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An.

II. Khái quát kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An trước năm 1986

Trước năm 1986, kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, với năng suất thấp. Điều kiện tự nhiên như đất đai, khí hậu, và nguồn nước đã tạo tiền đề cho sự phát triển nông nghiệp, nhưng cơ sở hạ tầng yếu kém và thiếu vốn đầu tư đã hạn chế sự phát triển. Chương này cũng phân tích các chính sách của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn này, cùng với thực trạng kinh tế nông nghiệp tại địa phương.

2.1. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội

Huyện Tuy An có vị trí địa lý thuận lợi với diện tích đất nông nghiệp lớn, khí hậu nhiệt đới gió mùa, và nguồn nước dồi dào. Tuy nhiên, cơ sở hạ tầng yếu kém và thiếu vốn đầu tư đã hạn chế sự phát triển kinh tế nông nghiệp. Các yếu tố kinh tế-xã hội như dân số, lao động, và truyền thống văn hóa cũng được phân tích để làm rõ bối cảnh phát triển nông nghiệp trước năm 1986.

2.2. Thực trạng kinh tế nông nghiệp trước năm 1986

Trước năm 1986, kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An chủ yếu dựa vào sản xuất nhỏ lẻ, với năng suất thấp và chưa có sự chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi. Các chính sách của Đảng và Nhà nước trong giai đoạn này chưa được áp dụng hiệu quả, dẫn đến tình trạng lạc hậu và kém phát triển.

III. Quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An giai đoạn 1986 2019

Giai đoạn 1986-2019 đánh dấu sự đổi mới toàn diện trong kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An. Các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước đã được áp dụng hiệu quả, dẫn đến sự phát triển mạnh mẽ trong các lĩnh vực trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, và thủy sản. Chương này phân tích các yếu tố thúc đẩy sự phát triển, cũng như những hạn chế cần khắc phục.

3.1. Chính sách đổi mới và sự vận dụng tại địa phương

Các chính sách đổi mới của Đảng và Nhà nước, đặc biệt là Nghị quyết 10, đã tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An. Địa phương đã vận dụng linh hoạt các chính sách này để thúc đẩy sản xuất hàng hóa, chuyển đổi cơ cấu cây trồng, và nâng cao năng suất lao động.

3.2. Thành tựu và hạn chế trong phát triển nông nghiệp

Giai đoạn 1986-2019, kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An đạt được nhiều thành tựu đáng kể, bao gồm tăng trưởng sản lượng, mở rộng diện tích canh tác, và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như thiếu vốn đầu tư, cơ sở hạ tầng yếu kém, và tác động của biến đổi khí hậu.

IV. Nhận xét và giải pháp phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An

Luận văn đưa ra các nhận xét về sự phát triển kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An trong giai đoạn 1986-2019, đồng thời đề xuất các giải pháp để phát triển bền vững. Các giải pháp tập trung vào việc nâng cao hiệu quả sản xuất, cải thiện cơ sở hạ tầng, và ứng phó với biến đổi khí hậu.

4.1. Đặc điểm và tác động của kinh tế nông nghiệp

Kinh tế nông nghiệp tại huyện Tuy An có đặc điểm phát triển toàn diện, với sự đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế và ổn định xã hội. Tuy nhiên, sự phát triển này cũng đặt ra những thách thức về môi trường và bền vững.

4.2. Giải pháp phát triển bền vững

Các giải pháp được đề xuất bao gồm tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng, áp dụng công nghệ cao trong sản xuất, và thực hiện các chính sách bảo vệ môi trường. Những giải pháp này nhằm đảm bảo sự phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại huyện Tuy An trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Kinh tế nông nghiệp đóng vai trò trọng yếu trong nền kinh tế quốc dân Việt Nam, đặc biệt đối với các vùng nông thôn như huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên. Với diện tích tự nhiên 40.759 ha và dân số khoảng 125.000 người, huyện Tuy An có điều kiện tự nhiên đa dạng, khí hậu nhiệt đới gió mùa thuận lợi cho phát triển các ngành nông nghiệp như trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản. Từ năm 1986 đến 2019, kinh tế nông nghiệp huyện đã trải qua nhiều bước phát triển quan trọng, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội địa phương.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm phác họa toàn cảnh sự phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An trong giai đoạn đổi mới, làm rõ thành tựu, hạn chế và đề xuất giải pháp phát triển bền vững. Phạm vi nghiên cứu tập trung trên địa bàn huyện Tuy An, với các lĩnh vực chính: trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp, nuôi trồng và khai thác thủy sản. Nghiên cứu dựa trên số liệu thống kê từ năm 1986 đến 2019, kết hợp khảo sát thực địa và phân tích chính sách địa phương.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp dữ liệu cụ thể về biến động diện tích gieo trồng, sản lượng nông sản, quy mô đàn gia súc, cũng như đánh giá tác động của các chính sách đổi mới đến phát triển nông nghiệp huyện. Kết quả nghiên cứu góp phần làm rõ vai trò của kinh tế nông nghiệp trong phát triển kinh tế địa phương, đồng thời hỗ trợ hoạch định chính sách phát triển nông nghiệp bền vững tại Phú Yên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết kinh tế nông nghiệp và phát triển bền vững, trong đó có:

• Lý thuyết công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp (CNH-HĐH): Nhấn mạnh chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa lớn, ứng dụng khoa học kỹ thuật và công nghệ hiện đại nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

• Mô hình phát triển kinh tế nông thôn đa ngành: Tập trung phát triển đồng bộ các ngành trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản, gắn kết với công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ.

• Khái niệm về tổ chức sản xuất nông nghiệp: Bao gồm các hình thức hợp tác xã, kinh tế hộ gia đình, trang trại và liên kết chuỗi giá trị nhằm tăng cường hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: sản xuất hàng hóa nông nghiệp, chuyển dịch cơ cấu cây trồng vật nuôi, công nghiệp hóa nông nghiệp, tổ chức sản xuất tập trung, và phát triển bền vững nông nghiệp.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng hợp đa dạng:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu thống kê từ niên giám tỉnh Phú Yên (1990-2019), báo cáo của Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, UBND huyện Tuy An, cùng các văn kiện Đảng và Nhà nước về chính sách nông nghiệp.

• Phương pháp chọn mẫu: Khảo sát thực địa tại các xã đại diện cho các vùng trồng trọt, chăn nuôi, lâm nghiệp và thủy sản trong huyện. Cỡ mẫu khảo sát khoảng vài trăm hộ nông dân, cán bộ hợp tác xã và lãnh đạo địa phương.

• Phương pháp phân tích: Phân tích thống kê mô tả, so sánh biến động diện tích, sản lượng, quy mô đàn gia súc qua các năm; phân tích chính sách và tác động kinh tế xã hội; phương pháp lịch sử để đánh giá quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp.

• Timeline nghiên cứu: Tập trung phân tích giai đoạn 1986-2019, chia thành các giai đoạn chính theo các Nghị quyết Đảng và chính sách phát triển nông nghiệp, nhằm đánh giá sự chuyển biến theo từng thời kỳ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Phát triển toàn diện các ngành nông nghiệp: Từ năm 1986 đến 2019, diện tích gieo trồng các loại cây chính tăng từ khoảng 10.230 ha lên 13.733 ha, trong đó diện tích lúa chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 50% diện tích gieo trồng năm 2019. Sản lượng lúa và các cây công nghiệp ngắn ngày như mía, sắn cũng tăng đáng kể, góp phần đảm bảo an ninh lương thực và xuất khẩu.

2. Chăn nuôi phát triển ổn định: Đàn gia súc, đặc biệt là bò, tăng nhanh, đáp ứng nhu cầu sức kéo và thực phẩm. Giá trị sản xuất chăn nuôi chiếm khoảng 25-35% tổng giá trị sản xuất nông nghiệp trong giai đoạn 1980-1985, tiếp tục tăng trong các năm sau.

3. Lâm nghiệp và thủy sản có bước tiến rõ rệt: Diện tích rừng trồng được mở rộng, phục hồi các vùng rừng bị khai thác trước đó. Nuôi trồng thủy sản, đặc biệt tại đầm Ô Loan, trở thành ngành kinh tế quan trọng với diện tích nuôi tôm thẻ chân trắng tăng mạnh từ năm 2010, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

4. Cơ sở hạ tầng nông nghiệp được cải thiện: Hệ thống thủy lợi được đầu tư mở rộng, với chiều dài kênh mương tăng từ 210 km năm 1986 lên 465 km năm 2018, trong đó 78% được kiên cố hóa. Hệ thống giao thông nông thôn được bê tông hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho lưu thông hàng hóa và phát triển sản xuất.

Thảo luận kết quả

Sự phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An giai đoạn 1986-2019 phản ánh hiệu quả của các chính sách đổi mới và công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp. Việc chuyển dịch cơ cấu cây trồng theo hướng tăng diện tích cây công nghiệp và cây ăn quả đã nâng cao giá trị sản xuất trên đơn vị diện tích. Sự gia tăng đàn gia súc và phát triển thủy sản góp phần đa dạng hóa nguồn thu nhập cho nông dân.

So với các nghiên cứu về nông nghiệp Việt Nam, kết quả tại Tuy An tương đồng với xu hướng phát triển toàn diện, nhưng vẫn còn tồn tại hạn chế như năng suất cây trồng chưa cao, cơ cấu sản phẩm chưa tối ưu, và biến đổi khí hậu gây ảnh hưởng đến sản xuất. Biểu đồ thể hiện sự tăng trưởng diện tích gieo trồng và sản lượng thủy sản qua các năm sẽ minh họa rõ nét xu hướng phát triển.

Việc đầu tư hạ tầng thủy lợi và giao thông đã tạo nền tảng vững chắc cho sản xuất nông nghiệp bền vững. Tuy nhiên, cần tiếp tục nâng cao ứng dụng khoa học kỹ thuật và đổi mới tổ chức sản xuất để tăng sức cạnh tranh và thích ứng với biến đổi môi trường.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường ứng dụng khoa học công nghệ: Đẩy mạnh chuyển giao giống cây trồng, vật nuôi năng suất cao, kỹ thuật canh tác hiện đại nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp, các hợp tác xã; thời gian: 3-5 năm tới.

2. Phát triển các vùng sản xuất chuyên canh: Quy hoạch và xây dựng các vùng chuyên canh cây công nghiệp, cây ăn quả và thủy sản tập trung, gắn với công nghiệp chế biến và thị trường tiêu thụ. Chủ thể: UBND huyện, các xã; thời gian: 5 năm.

3. Củng cố và đổi mới tổ chức sản xuất: Hỗ trợ phát triển hợp tác xã, trang trại theo mô hình liên kết chuỗi giá trị, nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng tiếp cận thị trường. Chủ thể: Hội Nông dân, các tổ chức kinh tế; thời gian: 3 năm.

4. Nâng cao hệ thống hạ tầng nông nghiệp: Tiếp tục đầu tư kiên cố hóa kênh mương, mở rộng hệ thống thủy lợi, cải thiện giao thông nông thôn để đảm bảo tưới tiêu và vận chuyển hàng hóa thuận lợi. Chủ thể: UBND huyện, Sở Giao thông; thời gian: 5 năm.

5. Thích ứng với biến đổi khí hậu: Xây dựng các giải pháp phòng chống thiên tai, hạn hán, lũ lụt, đồng thời phát triển nông nghiệp bền vững, bảo vệ môi trường sinh thái. Chủ thể: Ban chỉ huy phòng chống thiên tai, các ngành liên quan; thời gian: liên tục.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách: Cơ quan quản lý nhà nước các cấp có thể sử dụng kết quả nghiên cứu để xây dựng chính sách phát triển nông nghiệp phù hợp với điều kiện địa phương.

2. Các hợp tác xã và tổ chức nông dân: Tham khảo để đổi mới tổ chức sản xuất, áp dụng kỹ thuật mới và nâng cao hiệu quả kinh tế.

3. Nhà nghiên cứu và học viên: Cung cấp dữ liệu thực tiễn và phân tích chuyên sâu về phát triển kinh tế nông nghiệp vùng ven biển miền Trung.

4. Doanh nghiệp nông nghiệp và chế biến: Hiểu rõ tiềm năng, xu hướng phát triển sản phẩm nông nghiệp để đầu tư và liên kết chuỗi giá trị.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An phát triển như thế nào từ 1986 đến 2019?
   Kinh tế nông nghiệp huyện phát triển toàn diện với diện tích gieo trồng tăng từ khoảng 10.230 ha lên 13.733 ha, đàn gia súc và sản lượng thủy sản cũng tăng đáng kể, góp phần nâng cao đời sống người dân.

2. Những ngành nông nghiệp nào đóng vai trò chủ lực tại Tuy An?
   Trồng trọt, đặc biệt là cây lúa và cây công nghiệp ngắn ngày; chăn nuôi gia súc; lâm nghiệp và nuôi trồng thủy sản tại đầm Ô Loan là các ngành chủ lực.

3. Chính sách nào đã thúc đẩy phát triển nông nghiệp huyện Tuy An?
   Các nghị quyết của Đảng về công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp, Nghị quyết 10-NQ/TW về đổi mới quản lý kinh tế nông nghiệp, cùng các chính sách địa phương về chuyển dịch cơ cấu cây trồng, đầu tư hạ tầng thủy lợi.

4. Hạ tầng nông nghiệp tại Tuy An được cải thiện ra sao?
   Chiều dài kênh mương thủy lợi tăng từ 210 km năm 1986 lên 465 km năm 2018, trong đó 78% được kiên cố hóa; hệ thống giao thông nông thôn được bê tông hóa, tạo điều kiện thuận lợi cho sản xuất và lưu thông.

5. Những thách thức chính đối với phát triển nông nghiệp huyện Tuy An là gì?
   Năng suất cây trồng còn thấp, biến đổi khí hậu gây hạn hán và thiên tai, cơ cấu sản phẩm chưa tối ưu, và cần nâng cao ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng như đổi mới tổ chức sản xuất.

Kết luận

• Kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An đã phát triển toàn diện, tăng diện tích gieo trồng, đàn gia súc và sản lượng thủy sản từ 1986 đến 2019.
• Các chính sách công nghiệp hóa - hiện đại hóa nông nghiệp và đổi mới quản lý đã tạo động lực phát triển mạnh mẽ.
• Hạ tầng thủy lợi và giao thông được cải thiện đáng kể, góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất.
• Vẫn còn tồn tại hạn chế về năng suất, cơ cấu sản phẩm và tác động của biến đổi khí hậu cần được giải quyết.
• Đề xuất các giải pháp ứng dụng khoa học kỹ thuật, phát triển vùng chuyên canh, củng cố tổ chức sản xuất và nâng cao hạ tầng để phát triển bền vững.

Tiếp theo, cần triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về ứng dụng công nghệ và thị trường tiêu thụ nhằm nâng cao giá trị sản phẩm nông nghiệp huyện Tuy An. Đề nghị các cơ quan quản lý, tổ chức nông dân và doanh nghiệp phối hợp thực hiện để phát huy tối đa tiềm năng kinh tế nông nghiệp địa phương.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, nội dung của luận văn đƣợc cơ cấu thành ba chƣơng: Chƣơng 1: Khái quát kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên trƣớc năm 1986. Chƣơng 2: Quá trình phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên thời kỳ đổi mới (1986-2019). Chƣơng 3: Nhận xét về kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, tỉnh Phú Yên (1986-2019). e 10 Nguồn: Bản thảo Dư địa chí Tuy An [50, tr.

e 11 C ƣơn 1 KHÁI QUÁT KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HUYỆN TUY AN, TỈNH PHÚ YÊN TRƢỚC NĂ 6 1. Nhữn đ ều kiện cho sự phát triển kinh tế nông nghiệp huyện Tuy An, Tỉnh Phú Yên. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Huyện Tuy An có đƣờng ranh giới tiếp giáp: phía Bắc giáp thị xã Sông Cầu và huyện Đồng Xuân, phía Nam giáp thành phố Tuy Hòa và huyện Phú Hòa, phía Đông giáp Biển Đông, phía Tây giáp huyện Sơn Hòa và huyện Đồng Xuân.

Diện tích tự nhiên toàn huyện là 407,591km2, chiếm 8,1% diện tích toàn tỉnh Phú Yên. Lãnh thổ huyện có điểm cực Bắc thuộc xã An Dân, điểm cực Nam ở xã An Thọ, điểm cực Đông ở xã An Hải và điểm cực Tây thuộc xã An Xuân, có tọa độ địa lý nhƣ sau: Từ 13008'02"đến 13022'30" vĩ độ Bắc; Từ 109005'10"đến 109021'24" kinh độ Đông. Từ khi thành lập huyện, qua nhiều lần thay đổi địa giới, địa danh huyện và các làng xã, hiện nay huyện hiện nay có 15 đơn vị hành chính gồm thị trấn Chí Thạnh và 15 xã: An Dân, An Thạch, An Ninh Tây, An Ninh Đông, An Hòa Hải, An Định, An Nghiệp, An Xuân, An Lĩnh, An Cƣ, An Hiệp, An Mỹ, An Chấn, An Thọ. Tổng cộng có 5 khu phố và 85 thôn.

Địa hình - đất đai Huyện Tuy An nằm rìa phía Đông của dãy Trƣờng Sơn Nam, có địa hình khá phức tạp, với nhiều địa hình đa dạng khác nhau, núi, đồi và đồng bằng. Các kiểu địa hình khác nhau của huyện cũng góp phần hình thành nên những khu vực trồng trọt và đa dạng các hoạt động kinh tế nông nghiệp trong địa bàn huyện. e 12 Thứ nhất, kiểu địa hình núi thấp, có độ cao tuyệt đối trên 300m và độ cao tƣơng đối trên 100m, với diện tích khoảng 4.905,42ha, chiếm 12% diện tích tự nhiên. Khu vực núi thấp chủ yếu phát triển trên núi đá bazan.

Kiểu địa hình núi thấp phân bố ở phía Tây và Tây Nam của huyện, chủ yếu thuộc về địa phận các xã An Xuân, An Lĩnh, An Thọ, có đỉnh cao gần 500m nhƣ đỉnh ông La, đỉnh Hòn Chuông. Địa hình này, thuận lợi cho các hoạt động sản xuất trồng trọt các loại cây cây công nghiệp ngắn ngày, có khả năng chịu hạn tƣơng đối nhƣ mía, bơ, chuối, mít và hoạt động chăn nuôi bò theo hình thức gia trại và thả rong. Đặc biệt là phát triển trồng rừng sản xuất nhƣ keo tràm, bạch đàng và cây lấy gỗ thích nghi trên đồi núi dốc. Thứ hai, kiểu địa hình chuyển tiếp giữa núi và đồng bằng, có diện tích rất lớn, chiếm 59% diện tích tự nhiên.

Trong khu vực đồi này phân làm 2 kiểu: Kiểu địa hình đồi cao, có độ cao tuyệt đối 100m-300m, với diện tích 11.243,65 ha, chiếm 27% diện tích tự nhiên, phân bố các xã An Nghiệp, An Xuân, An Lĩnh, An Thọ và An Hiệp. Kiểu địa hình này có phần lớn diện tích là trảng cỏ cây bụi thứ sinh, đất chƣa sử dụng còn nhiều. Địa hình này thuận lợi cho các việc trồng trọt các loại cây rau màu và đậu các loại nhƣ đậu xanh, đậu đỏ. Ngoài ra, các loại cây bắp, chuối và các loại cây nông nghiệp ngắn ngày, chịu hạn cũng thích nghi và trồng tập trung ở khu vực này.

Thứ ba, kiểu địa hình núi thấp và đồng bằng, có độ cao tuyệt đối 10m- 100m, với diện tích 12.117,84 ha chiếm 29% diện tích tự nhiên, phân bố ở các xã An Nghiệp, An Định, An Dân, An Thạch, An Ninh Tây, An Ninh Đông, An Cƣ. Địa hình đồng bằng phân làm 3 kiểu: đồng bằng phù sa nội đồng, đồng bằng đồi sót, đồng bằng cát ven biển. Dạng địa hình này thích hợp cho việc canh tác lúa, hoa mùa, cây công nghiệp ngắn ngày, nuôi trồng thủy sản. Khu vực này là khu vực tập trung trồng trọt lúa nƣớc.

Các cánh đồng lớn nhƣ An Định, An Nghiệp, An Ninh Tây, An Dân, An Thạch, An Ninh Đông và e 13 An Cƣ cho năng suất và sản lƣợng cao. Ngoài ra, các vùng ven đầm, ven sông chủ yếu tập trung tại khu vực phía Nam của Huyện gồm các xã: An Hiệp, An Cƣ, An Hòa Hải, An Ninh Đông, An Chấn, An Mỹ thuận lợi cho việc đánh bắt gần bờ và nuôi trồng thủy hải sản. Khí hậu Đặc trƣng khí hậu của huyện là nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm và chịu ảnh hƣởng của khí hậu đại dƣơng, nên trong năm có 2 mùa rõ rệt. Mùa khô từ tháng 01 đến tháng 8, với khí hậu khô nóng.

Mùa mƣa từ tháng 9 đến tháng 12, nhiệt độ thấp và mát mẻ. Nhiệt độ trung bình hàng năm, khu vực đồng bằng ở vào khoảng 26.60C, vùng miền núi là 26. Khí hậu của huyện thuận lợi cho các hoạt động sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế. Tuy nhiên, trong những tháng gió mùa hạ có từ 17-25 ngày nhiệt độ trung bình trên 300C lại xảy ra trong thời kỳ ít mƣa là một nhân tố gây ra hiện tƣợng nắng nóng và hạn hán.

Sự biến đổi khí hậu đã tác động đến kinh tế -xã hội của huyện đó là thƣờng xuyên gặp phải thiên tai (hạn, lũ lụt, sâu bọ…) làm hiệu quả sản xuất nông nghiệp bị giảm sút. Nguồn nước Tài nguyên nƣớc của huyện gồm có các nguồn nhƣ nguồn nƣớc mặt và nguồn nƣớc ngầm. Dòng chảy của nƣớc luôn thay đổi theo thời gian và không gian nhƣng thƣờng tuân thủ theo chu kỳ rõ rệt từng năm theo mùa lũ và mùa cạn. Lƣợng dòng chảy mùa lũ thƣờng chiếm 70-75% lƣợng dòng chảy năm, thƣờng xuất hiện trong 4 tháng mùa mƣa (từ tháng 9 đến tháng 12).

Sự xác định sự phân phối dòng chảy trong năm có ý nghĩa quan trọng về chế độ thủy văn nhằm quản lý tình hình tài nguyên nƣớc, quy hoạch, sử dụng có hiệu quả tài nguyên nƣớc. Trên địa bàn huyện có hệ thống sông ngòi, suối chảy qua. Sông cái xuất phát từ thƣợng nguồn sông La Hiên, Sông Kỳ Lộ sông dài 102 e 14 km, chảy qua địa phận huyện dài 20km. Ngoài ra còn nhiều con suối nhỏ theo hình xƣơng sống của sông hình thành một mạng lƣới thủy văn khép kín đảm bảo tƣới tiêu cho 32 255,8 ha đất nông nghiệp, 3493,6 đất trồng cây lâu năm, 12 636,3 ha đất lâm nghiệp, 483,4 ha đất nuôi trồng thủy sản, 0,1 ha đất nông nghiệp khác.

Theo chủ trƣơng phát triển kinh tế hạ tầng phục vụ sản xuất nông nghiệp, huyện đã cho xây dựng nhiều cơ sở hạ tầng, công trình thủy lợi để phục vụ sản xuất nông nghiệp nhƣ hồ Đồng Tròn, đập Bà Kết, Tam Giang, Hà Yến, trạm bơm để dự trữ nƣớc ở mùa mƣa cung cấp cho mùa khô. Vì vậy, nguồn nƣớc của huyện đã đảm bảo tƣới tiêu cho diện tích sản xuất nông nghiệp. Điều kiện kinh tế-xã hội 1. Tình hình cư dân, dân số và lao động Cộng đồng dân cƣ ở Tuy An hình thành từ rất sớm.

Huyện Tuy An là địa bàn ngƣời Kinh chiếm đa số, số ít còn lại là ngƣời Hoa. Những lƣu dân ấy lúc đầu chỉ là những nhóm nhỏ, với một số điền khí nhà nƣớc cung cấp, cộng với kinh nghiệm sản xuất từ nơi cố hƣơng, họ đến vùng đất khai hoang mở đất, kết lập gia cƣ và từ đó hình hài những chòm xóm nhỏ bé ấy lớn dần do ngƣời ở nơi này, nơi khác đến định cƣ, hoặc do những cuộc hôn nhân qua lại dân cƣ cứ thế ngày một đông đúc thêm, làng xã bắt đầu hình thành. Ngƣời Kinh và ngƣời Hoa sống hòa hợp, tạo điều kiện giúp đỡ lẫn nhau trong phát triển sản xuất, góp phần làm thay đổi bộ mặt đô thị và nông thôn trên địa bàn; đồng thời, tích cực tham gia xây dựng đời sống văn hóa tại các địa phƣơng trong huyện. Ngƣời dân địa phƣơng lao động cần cù, nhiều kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp, và thủ công nghiệp.

Theo số liệu thống kê, năm 1976, dân số của huyện có 72. Năm 1977, hợp nhất 2 huyện Đồng Xuân và thành huyện Xuân An. Huyện Xuân An có dân số 161.204 ngƣời, trong đó số ngƣời sống bằng nghề nông e 15 120.417 ngƣời, nghề biển 27.291 ngƣời, nghề làm muối 1.063 ngƣời và các ngành nghề khác 12.443 ngƣời [50, tr. Năm 1979, huyện Tuy An có 13 xã và 1 thị trấn (Chí Thạnh), tổng dân số của Tuy An là 72.

Tháng 10-1982, dân số huyện Tuy An là 90.283 ngƣời, trong đó dân số nông nghiệp 72.630 ngƣời, mật độ dân số 195 ngƣời/km2 [50, tr. Theo niên giám thống kê tỉnh Phú Yên, dân số huyện Tuy An từ năm 2005 là 129. Đến năm 2010 số lƣợng là 121.827, giảm số với năm 2005. Nguyên nhân giảm là do tỷ lệ sinh giảm, cũng nhƣ do áp dụng các biện pháp kế hoạch hóa gia đình, mỗi gia đình nên sinh từ 1 đến 2 con.

Đến năm 2015, dân số huyện là 125.656 ngƣời, mật độ phân bố 308 ngƣời/km2 [59] [64] [73]. Theo kết quả điều tra dân số, từ năm 1990-2019 dân số của huyện Tuy An nhƣ sau: Bảng 1. Biến động dân s Huyện Tu An a đoạn 1990-2019 ĐVT: Người Năm Dân s 1990 108.656 Nguồn: Cơ sở dữ liệu ngành kế hoạch – Sở Kế hoạch và đầu Phú Yên, 1995-2019 [7][8][73]. Nhƣ vậy, quy mô dân số của huyện có chiều hƣớng gia tăng nhanh về số lƣợng và mật độ dân số từ 1990 đến 2005, giai đoạn 2005-2019 dân số tăng e 16 chậm.

Nếu từ 1976 đến 1982, dân số tăng lên 90.283 ngƣời, trong đó dân số nông nghiệp 72.630 ngƣời, mật độ dân số 195 ngƣời/km2 thì giai đoạn từ năm 1990 đến năm 2000, dân số toàn huyện tăng nhẹ, mật độ 245 ngƣời/km2. Nhờ các chính sách về dân số của Nhà nƣớc, từ 2010 đến 2015, dân số toàn huyện giảm nhẹ, và giữ ở mức hơn 125.000 ngƣời, từ năm 2015 đến 2019, dân số có gia tăng nhƣng không đáng kể. Về cơ bản, dân số nông nghiệp chiếm đại đa số dân số trong toàn huyện. Có thể nói, dân số toàn huyện gia tăng ổn định, mật độ dân số cũng trở nên dần đông đúc.

Đây là một cơ cấu dân số thuận lợi cho sự phát triển nông nghiệp, ngành vốn dĩ cần nhiều sức lao động và số lƣợng lao động.