Luận văn: Thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng - Hoàng Hữu Nhật Nam

Khám phá luận văn thạc sĩ về thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, phân tích sâu sắc và toàn diện.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Thi Pháp Tiểu Thuyết Vũ Bằng
• Loại tài liệu: Luận Văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHÀ VĂN VŨ BẰNG VÀ MỘT QUAN NIỆM MỚI MẺ, HIỆN ĐẠI VỀ TIỂU THUYẾT
• 1.1. Cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của Vũ Bằng
• 1.1.1. Chân dung nhà văn Vũ Bằng
• 1.1.2. Sự nghiệp sáng tác của Vũ Bằng
• 1.1.2.1. Lĩnh vực báo chí
• 1.1.2.2. Lĩnh vực văn học
• 1.1.3. Vị trí của Vũ Bằng trong lịch sử văn học dân tộc
• 1.1.3.1. Nhìn chung về văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX
• 1.1.3.2. Đóng góp của Vũ Bằng cho nền văn học dân tộc
• 1.2. Quan niệm tiểu thuyết của Vũ Bằng
• 1.2.1. Quan niệm tiểu thuyết là "một cuộc đời tưởng tượng nhưng cuộc đời đó cần phải thực" của Vũ Bằng
• 1.2.2. Đặc điểm cốt truyện của tiểu thuyết hiện đại
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM THẾ GIỚI HÌNH TƯỢNG TRONG TIỂU THUYẾT VŨ BẰNG
• 2.1. Hình tượng nhân vật trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 2.1.1. Cách xây dựng "nhân vật sống" trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 2.1.2. Nhân vật có diễn biến tâm lý hợp logic
• 2.1.3. Nhân vật với những trăn trở nội tâm
• 2.2. Đặc điểm hình tượng không - thời gian trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 2.2.1. Thời gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 2.2.2. Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 3. CHƯƠNG 3: NÉT RIÊNG CỦA NGÔN NGỮ VÀ GIỌNG ĐIỆU TIỂU THUYẾT VŨ BẰNG
• 3.1. Ngôn ngữ tiểu thuyết "biến hóa", "sống động", "phi quy phạm"
• 3.1.1. Thứ ngôn ngữ nghệ thuật vừa giàu hình tượng, cảm xúc, vừa chân thực, sống động trong tiểu thuyết Vũ Bằng
• 3.1.2. Ngôn ngữ lột tả, khơi dậy được tư tưởng, suy nghĩ của các nhân vật
• 3.2. Đặc điểm giọng điệu tiểu thuyết Vũ Bằng
• 3.2.1. Giọng điệu tự trào, hài hước riêng của Vũ Bằng
• 3.2.2. Giọng điệu tâm tình, u uẩn
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Cách tiếp cận thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng toàn diện

Nghiên cứu về thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng đòi hỏi một cách tiếp cận đa chiều, không chỉ dừng lại ở phân tích tác phẩm mà còn phải đặt trong bối cảnh cuộc đời và quan niệm nghệ thuật của chính tác giả. Vũ Bằng (1913-1984) là một hiện tượng độc đáo trong văn học Việt Nam hiện đại, một nhà văn - nhà báo tài hoa và là một chiến sĩ tình báo thầm lặng. Sự nghiệp của ông trải dài qua nhiều biến động lịch sử, để lại một di sản đồ sộ với nhiều thể loại, trong đó tiểu thuyết chiếm một vị trí quan trọng nhưng chưa được khám phá đầy đủ. Các công trình nghiên cứu trước đây thường tập trung vào mảng ký, tản văn như Thương nhớ mười hai hay Miếng ngon Hà Nội, hoặc chỉ đề cập sơ lược đến tiểu thuyết của ông. Luận văn thạc sĩ này mở ra một hướng đi mới, khảo sát một cách hệ thống và chuyên sâu về thi pháp, tức là các nguyên tắc, phương thức nghệ thuật làm nên thế giới tiểu thuyết của Vũ Bằng. Việc tìm hiểu này không chỉ góp phần khẳng định vị trí của ông trong lịch sử văn học dân tộc mà còn làm sáng tỏ những đóng góp cách tân của ông cho thể loại tiểu thuyết. Quan niệm tiểu thuyết của Vũ Bằng, được trình bày trong chuyên luận Khảo về tiểu thuyết, là kim chỉ nam cho toàn bộ sáng tác của ông. Ông chủ trương một lối viết phá vỡ quy phạm, đề cao sự tự do, và nhấn mạnh việc xây dựng "một cuộc đời tưởng tượng nhưng cuộc đời đó cần phải thực". Điều này cho thấy một tư duy nghệ thuật hiện đại, đi trước thời đại, tiệm cận với các trào lưu tiểu thuyết thế giới. Phân tích thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng là giải mã các yếu tố cấu thành tác phẩm như quan niệm về cốt truyện, nghệ thuật xây dựng nhân vật, không gian, thời gian, và đặc biệt là ngôn ngữ, giọng điệu. Mỗi yếu tố đều mang đậm dấu ấn cá nhân, phản ánh một tâm hồn luôn trăn trở về thân phận con người và một tài năng ngôn ngữ bậc thầy. Nghiên cứu này sẽ làm rõ những nét riêng, từ đó khẳng định Vũ Bằng không chỉ là một cây bút ký xuất sắc mà còn là một nhà tiểu thuyết có vai trò quan trọng trong quá trình hiện đại hóa văn xuôi Việt Nam.

1.1. Chân dung nhà văn Vũ Bằng và sự nghiệp sáng tác đa dạng

Vũ Bằng tên thật là Vũ Đăng Bằng, một tên tuổi lớn của làng văn, làng báo Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX. Cuộc đời ông đầy những thăng trầm, vừa là một nhà văn tài hoa, một nhà báo sắc sảo, vừa là một tình báo viên hoạt động trong lòng địch. Hoàn cảnh đặc biệt này đã ảnh hưởng sâu sắc đến ngòi bút của ông, tạo nên những tác phẩm đa thanh, phức điệu. Sự nghiệp sáng tác của ông rất đa dạng, trải rộng trên nhiều lĩnh vực: báo chí, tiểu thuyết, truyện ngắn, bút ký, tản văn và khảo cứu. Trên lĩnh vực báo chí, ông là một cây bút chủ lực, từng giữ vai trò thư ký tòa soạn cho các tờ báo lớn như Tiểu thuyết thứ bảy, Phổ thông bán nguyệt san. Về văn học, ông gây tiếng vang với các tác phẩm ký trữ tình độc đáo như Thương nhớ mười hai, Miếng ngon Hà Nội. Tuy nhiên, mảng tiểu thuyết với các tác phẩm như Truyện hai người (1940), Tội ác và hối hận (1940), và Bóng ma nhà mệ Hoát (1973) mới thực sự thể hiện rõ nhất tư duy cách tân và quan niệm tiểu thuyết hiện đại của ông.

1.2. Vị thế của Vũ Bằng trong lịch sử văn học dân tộc

Việc xác định vị trí của Vũ Bằng trong lịch sử văn học dân tộc từng là một vấn đề phức tạp do những hiểu lầm về thân thế của ông. Tuy nhiên, sau khi được minh oan, các giá trị văn chương của ông đã được nhìn nhận lại một cách công bằng và sâu sắc hơn. Vũ Bằng được xem là một trong những người có công trong việc thúc đẩy quá trình hiện đại hóa văn xuôi quốc ngữ. Ông không chỉ sáng tác mà còn có những đóng góp về mặt lý luận qua công trình Khảo về tiểu thuyết. Nhà văn Tô Hoài từng thừa nhận ảnh hưởng từ sáng tác của Vũ Bằng, cho rằng ông "đã góp vào đó một sức nặng quan trọng". Đặc biệt, với tư cách là người tổ chức và định hướng cho nhiều cây bút trẻ trên văn đàn Tiểu thuyết thứ bảy, Vũ Bằng đã có ảnh hưởng lớn đến một thế hệ nhà văn, trong đó có cả Nam Cao và Kim Lân. Đóng góp của ông trong việc định hình thể loại hồi ký trữ tình và cách tân thể loại tiểu thuyết đã tạo ra một vị thế vững chắc, không thể thiếu khi nghiên cứu về văn học Việt Nam giai đoạn 1930-1945 và sau này.

II. Giải mã quan niệm truyện không chuyện trong tiểu thuyết

Một trong những thách thức lớn nhất khi tiếp cận thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng là quan niệm độc đáo của ông về cốt truyện tiểu thuyết. Khác với lối viết truyền thống luôn đề cao một hệ thống sự kiện chặt chẽ, có khởi đầu, cao trào và kết thúc rõ ràng, Vũ Bằng lại chủ trương một kiểu "truyện không có chuyện". Đây không phải là sự phủ nhận hoàn toàn vai trò của sự kiện, mà là một sự thay đổi về trọng tâm. Thay vì để cốt truyện dẫn dắt, ông tập trung vào việc khai thác chiều sâu tâm lý nhân vật và tái hiện những lát cắt chân thực của đời sống. Theo ông, cuộc đời vốn "ngổn ngang, dở dang, bất tận", do đó tiểu thuyết, với tư cách là tấm gương phản chiếu cuộc đời, cũng phải thể hiện được tính chất đó. Ông cho rằng người viết "phải gan lắm, phải có nhiều đức hi sinh lắm mới có thể bỏ chủ đề đi được, mới không thuyết lý" [9, tr.288]. Quan niệm này đã đặt nền móng cho một lối viết hiện đại, nơi dòng chảy nội tâm và sự phức tạp của tính cách con người trở thành yếu tố trung tâm, còn các sự kiện bên ngoài chỉ đóng vai trò như những chất xúc tác. Trong các tiểu thuyết như Truyện hai người hay Một mình trong đêm tối, các sự kiện diễn ra khá đơn giản, không có kịch tính gay cấn. Thay vào đó, tác giả dành phần lớn bút lực để miêu tả những dằn vặt, trăn trở, những trạng thái tâm lý phức tạp của nhân vật. Việc giảm nhẹ cốt truyện tiểu thuyết cho phép nhà văn có được sự tự do tối đa trong việc khám phá "cái thực tại đang dở dang", một quan niệm rất gần với lý thuyết tiểu thuyết hiện đại thế giới. Chính sự phá cách này đã làm nên nét độc đáo trong thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng, đồng thời cũng là lý do khiến tác phẩm của ông có phần xa lạ với công chúng đương thời nhưng lại có giá trị tiên phong to lớn.

2.1. Phá vỡ lối mòn của cốt truyện tiểu thuyết truyền thống

Tiểu thuyết truyền thống thường xem cốt truyện là xương sống của tác phẩm, quyết định sự thành bại. Nhưng Vũ Bằng, qua cả lý luận trong Khảo về tiểu thuyết và thực tiễn sáng tác, đã mạnh dạn phá vỡ quy tắc này. Ông nhận thấy việc quá lệ thuộc vào cốt truyện sẽ biến nhân vật thành "dây cót đồng hồ" [9, tr.228], chỉ hành động theo sự sắp đặt của tác giả mà mất đi sức sống tự nhiên. Thay vào đó, ông đề cao vai trò của hiện thực khách quan và sự phát triển nội tại của tính cách. Trong Tội ác và hối hận, dù có một cốt truyện trinh thám khá rõ nét, Vũ Bằng vẫn không sa vào việc kể lể các tình tiết ly kỳ. Trọng tâm của tác phẩm là quá trình dằn vặt, hối hận và sự thức tỉnh lương tâm của nhân vật Cao Minh. Sự kiện giết người chỉ là cái cớ để tác giả đi sâu vào những góc tối và sự phức tạp trong tâm hồn con người. Quan niệm này thể hiện một bước tiến quan trọng, đưa tiểu thuyết hiện đại Việt Nam thoát khỏi ảnh hưởng của lối kể chuyện chương hồi.

2.2. Xây dựng cuộc đời thực để thay thế cho cốt truyện

Mục đích cuối cùng của việc xem nhẹ cốt truyện là để tạo ra một "cuộc đời tưởng tượng nhưng cuộc đời đó cần phải thực". Vũ Bằng cho rằng tiểu thuyết phải phản ánh được hiện thực cuộc sống trong tất cả sự bề bộn, dang dở của nó. Trong Để cho chàng khỏi khổ, câu chuyện bắt đầu bằng cái chết của nhân vật Ngọc, một kết cấu đảo ngược so với thông thường. Toàn bộ tác phẩm sau đó là quá trình lần ngược lại quá khứ để lý giải nguyên nhân dẫn đến bi kịch. Cách xây dựng này không nhằm tạo ra sự bất ngờ giật gân, mà để khắc họa một cách chân thực nhất nỗi đau và sự hy sinh của người phụ nữ. Tác phẩm không có những biến cố lớn lao, chỉ là những sự việc đời thường nhưng lại có sức ám ảnh sâu sắc. Bằng cách để cho cuộc đời tự nó lên tiếng, Vũ Bằng đã tạo ra những trang văn có sức sống bền bỉ, giúp người đọc cảm nhận được hơi thở của hiện thực cuộc sống một cách trực tiếp và thấm thía.

III. Phương pháp xây dựng nhân vật sống trong tiểu thuyết

Giải pháp trung tâm trong thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng chính là nghệ thuật xây dựng nhân vật. Khi cốt truyện được đặt xuống hàng thứ yếu, nhân vật nổi lên với vai trò quyết định, trở thành linh hồn của tác phẩm. Vũ Bằng đã thực hiện một cuộc cách mạng trong việc xây dựng hình tượng, chuyển từ kiểu "nhân vật đại biểu" sang khái niệm "nhân vật sống". "Nhân vật đại biểu" trong văn học truyền thống thường là hiện thân cho một phẩm chất, một ý niệm đạo đức duy nhất, chẳng hạn như trung, hiếu, gian, nịnh. Các nhân vật này thường đơn điệu, phiến diện và xa rời đời thực. Ngược lại, "nhân vật sống" của Vũ Bằng là một con người phức hợp, đa chiều, "là một nhân vật như chúng ta đây" [9, tr.251]. Họ không hoàn toàn tốt cũng không hoàn toàn xấu, trong họ luôn tồn tại sự giằng xé giữa thiện và ác, giữa cao cả và thấp hèn, lý tưởng và thực tại. Nhân vật Hải trong Truyện hai người là một minh chứng tiêu biểu. Hải vừa có những hoài bão lớn lao, vừa dễ dàng sa ngã, yếu đuối. Chính sự mâu thuẫn nội tại đó đã làm cho nhân vật trở nên chân thực và gần gũi. Để tạo ra "nhân vật sống", Vũ Bằng đặc biệt chú trọng đến việc miêu tả diễn biến tâm lý. Ông cho rằng "sống đây là sống cả vật chất lẫn tinh thần, sống cái đời sống bên trong nhiều hơn bên ngoài" [9, tr.251]. Vì vậy, độc thoại nội tâm, dòng ý thức trở thành thủ pháp nghệ thuật chủ đạo. Thông qua những dòng suy tư miên man, những trăn trở dằn vặt, tính cách và số phận nhân vật dần được hé lộ một cách tự nhiên, hợp logic, không cần đến sự can thiệp của người kể chuyện. Đây là một đóng góp quan trọng, đưa tiểu thuyết Việt Nam tiệm cận với kỹ thuật của tiểu thuyết tâm lý hiện đại thế giới.

3.1. Từ nhân vật đại biểu đến khái niệm nhân vật sống

Vũ Bằng nhận ra hạn chế của kiểu “nhân vật đại biểu” là “xa người ta quá”. Nhân vật này chỉ để người đọc kính phục hoặc khinh khi chứ không thể đồng cảm. Vì vậy, ông chủ trương xây dựng “nhân vật sống” – những con người bình thường với đủ đầy những mâu thuẫn, phức tạp. Họ “có một tấm lòng quảng đại, nhưng lại rất có thể có những điểm hèn kém” [9, tr.251]. Trong Nước mắt người tình, nhân vật An không phải là một người phụ nữ cam chịu điển hình. Khi bị phụ bạc, nàng đau khổ nhưng cũng đầy căm thù và quyết tâm trả thù. Sự phức tạp trong tâm lý của An khiến nhân vật thoát khỏi những khuôn mẫu sáo mòn, trở nên sống động và chân thực. Sự chuyển dịch này là một bước ngoặt trong tư duy nghệ thuật, cho thấy nỗ lực của Vũ Bằng trong việc cá thể hóa nhân vật, đưa con người cá nhân với mọi hỉ nộ ái ố vào trung tâm tác phẩm.

3.2. Khai thác diễn biến tâm lý và những trăn trở nội tâm

Để làm cho nhân vật "sống", Vũ Bằng tập trung khai thác thế giới nội tâm. Ông là bậc thầy trong việc sử dụng thủ pháp độc thoại nội tâm để thể hiện diễn biến tâm lý của nhân vật. Trong Truyện hai người, phần lớn tác phẩm là dòng suy nghĩ của nhân vật Hải. Từ những ước mơ cao đẹp thời đi học, đến sự chán chường khi đối mặt thực tế, rồi sự mù quáng trong tình yêu và cuối cùng là tuyệt vọng muốn tự tử. Toàn bộ diễn biến tâm lý đó được tái hiện một cách chi tiết qua lời tự sự của nhân vật. Người đọc như được sống cùng những trăn trở nội tâm của Hải, thấu hiểu được bi kịch của một lớp thanh niên tiểu tư sản thời bấy giờ. Ngay cả nhân vật Cao Minh trong Tội ác và hối hận, dù là kẻ thủ ác, cũng được khắc họa với những dằn vặt nội tâm sâu sắc sau khi gây án. Việc miêu tả tâm lý tội phạm một cách tinh tế đã làm tăng chiều sâu nhân văn cho tác phẩm.

IV. Bí quyết tạo nét riêng ngôn ngữ và giọng điệu tiểu thuyết

Yếu tố làm nên sự khác biệt và sức hấp dẫn trong thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng chính là ngôn ngữ và giọng điệu. Ông là một trong số ít nhà văn thời bấy giờ ý thức sâu sắc về vai trò của ngôn ngữ nghệ thuật như một phương tiện biểu đạt độc lập, chứ không đơn thuần là công cụ ghi chép hiện thực. Ngôn ngữ trong tiểu thuyết Vũ Bằng mang đặc trưng "biến hóa", "sống động", và triệt để "phi quy phạm". Ông không ngần ngại sử dụng khẩu ngữ, tiếng lóng, những cấu trúc câu tự do, phá vỡ những quy tắc ngữ pháp thông thường để ngôn ngữ gần gũi nhất với đời sống. Nhà nghiên cứu Vương Trí Nhàn nhận xét Vũ Bằng đã sớm nắm bắt được "tính tự do" của tiểu thuyết, và điều đó thể hiện rõ nhất qua ngôn ngữ. Các câu văn của ông thường giàu hình ảnh, giàu nhạc điệu, tràn đầy cảm xúc, có khả năng khơi gợi những cảm giác tinh tế. Bên cạnh đó, giọng điệu trong tiểu thuyết của ông cũng vô cùng đa dạng. Ta có thể bắt gặp một giọng văn hài hước, tự trào trong những đoạn tả thói hư tật xấu của xã hội. Lại có một giọng văn tâm tình, u uẩn, đầy trắc ẩn khi viết về những thân phận bất hạnh, những nỗi niềm riêng tư. Sự chuyển đổi linh hoạt giữa các giọng điệu này tạo nên một cấu trúc đa thanh cho tác phẩm, giúp phản ánh cuộc sống một cách toàn diện và sâu sắc hơn. Chẳng hạn, trong Một mình trong đêm tối, giọng văn vừa có sự chua chát, mỉa mai khi nói về sự sa đọa của nhân vật, vừa có sự cảm thông, xót xa cho bi kịch của họ. Chính sự hòa quyện giữa một thứ ngôn ngữ giàu sức sống và một hệ thống giọng điệu phong phú đã tạo nên phong cách nghệ thuật độc đáo, không thể trộn lẫn của Vũ Bằng.

4.1. Đặc trưng ngôn ngữ phi quy phạm và giàu cảm xúc

Ngôn ngữ của Vũ Bằng là một thứ ngôn ngữ nghệ thuật vừa chân thực, sống động, vừa giàu hình tượng và cảm xúc. Ông chủ trương một thứ ngôn ngữ “phi quy phạm”, tức là không bị ràng buộc bởi các khuôn mẫu cứng nhắc. Ông sẵn sàng đưa vào tác phẩm những từ ngữ đời thường, những cách nói dân dã để lột tả chân thực nhất suy nghĩ và lời ăn tiếng nói của nhân vật. Trong các tác phẩm, câu văn của ông co duỗi linh hoạt, lúc ngắn gọn, dứt khoát, lúc lại trải dài miên man theo dòng cảm xúc. Đặc biệt, ngôn ngữ của ông có khả năng lay động mọi giác quan của người đọc, không chỉ tả mà còn gợi. Khi miêu tả nỗi đau, sự dằn vặt, các câu văn của ông như oằn xuống, trĩu nặng. Khi diễn tả niềm vui hay ký ức, câu chữ lại trở nên trong trẻo, réo rắt. Chính khả năng làm chủ ngôn từ điêu luyện đã giúp ông diễn tả thành công những trạng thái tâm lý phức tạp nhất.

4.2. Sự đa dạng trong giọng điệu từ tự trào đến tâm tình

Vũ Bằng là một cây bút có nhiều giọng điệu. Nổi bật nhất là giọng điệu tự trào, hài hước. Ông thường dùng tiếng cười nhẹ nhàng, hóm hỉnh để phê phán những thói tật của xã hội tiểu tư sản thành thị. Tiếng cười của ông không cay độc như của Vũ Trọng Phụng mà mang sắc thái ý nhị, thâm trầm hơn. Bên cạnh đó, một giọng điệu chủ đạo khác trong tiểu thuyết của ông là giọng điệu tâm tình, u uẩn. Đây là giọng điệu của một tâm hồn nhạy cảm, luôn hướng vào nội tâm để chiêm nghiệm, suy tư về cuộc đời, về thân phận con người. Những trang viết về nỗi cô đơn, sự lạc lõng, hay những mối tình bi kịch thường thấm đẫm một nỗi buồn man mác. Sự kết hợp giữa giọng tự trào và giọng tâm tình tạo nên một phong cách riêng, giúp tác phẩm của Vũ Bằng vừa có giá trị hiện thực, vừa có chiều sâu triết lý và nhân văn.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Nền văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX đã chứng kiến cuộc chuyển mình lịch sử với sự xuất hiện của hơn 100 tác giả tiên phong trên con đường hiện đại hóa văn xuôi. Trong số các cây bút xuất sắc thời kỳ 1930 - 1945, Vũ Bằng (1913 - 1984) nổi lên như một hiện tượng đa tài với hơn 40 năm cầm bút miệt mài cùng khối lượng di sản đồ sộ gồm gần 100 đầu sách. Tuy nhiên, trước năm 1990, do những biến cố lịch sử và sự hiểu lầm về nhân thân, các sáng tác của ông – đặc biệt là mảng tiểu thuyết – chưa được đánh giá toàn diện, thậm chí chịu nhiều định kiến khắt khe. Phải đến sau cột mốc năm 2000, khi Bộ Quốc phòng chính thức xác nhận quá trình hoạt động tình báo cách mạng vẻ vang của ông từ năm 1952 đến năm 1975, giới nghiên cứu mới có điều kiện nhìn nhận lại toàn bộ sự nghiệp văn chương của tác giả.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam với đề tài nghiên cứu thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng được thực hiện năm 2012 tại Đại học Đà Nẵng dưới sự hướng dẫn của Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phong Nam. Mục tiêu cốt lõi của công trình là giải mã hệ thống thi pháp tiểu thuyết của Vũ Bằng trên cả hai bình diện: hệ thống quan niệm lý luận và thực tiễn sáng tác. Phạm vi khảo sát tập trung vào các tác phẩm tiêu biểu trải dài qua hai giai đoạn sáng tác trước năm 1945 và sau năm 1954. Nghiên cứu mang ý nghĩa học thuật to lớn khi cung cấp hệ quy chiếu khoa học với 3 trục phân tích chuyên sâu, góp phần khôi phục và khẳng định vị trí xứng đáng của Vũ Bằng trong tiến trình phát triển của tiểu thuyết hiện đại Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng hệ thống phân tích dựa trên sự kết hợp hài hòa giữa thi pháp học hiện đại và lý thuyết tự sự học cấu trúc. Điểm tựa lý luận đầu tiên xuất phát từ quan điểm tự sự học của Mikhail Bakhtin về bản chất thể loại tiểu thuyết và lý thuyết thi pháp học cấu trúc nhằm bóc tách các tầng bậc hình thức mang tính nội dung. Khái niệm then chốt được vận dụng là quan điểm của Belinski: tiểu thuyết chính là bản sử thi của thời đại hiện đại, phản ánh hiện thực đang vận động không ngừng.

Bên cạnh đó, tác giả luận văn khai thác trực tiếp hệ thống lý thuyết tiểu thuyết do chính Vũ Bằng đúc kết trong chuyên luận lý luận xuất bản năm 1944. Ba khái niệm trung tâm được thiết lập xuyên suốt công trình gồm:

• Khái niệm nhân vật sống: Kiểu nhân vật đa diện, phức tạp, có thế giới nội tâm giằng xé hợp logic tự nhiên, đối lập hoàn toàn với mô hình nhân vật đại biểu đơn thanh, một chiều của văn học trung đại.
• Khái niệm truyện không có chuyện: Phương thức tự sự giải phóng tác phẩm khỏi sự ràng buộc của cốt truyện ly kỳ truyền thống, xem cốt truyện chỉ là chất keo kết dính các mảng tâm trạng.
• Tính tự do phi quy phạm: Đặc trưng thể loại cho phép tiểu thuyết phá vỡ mọi quy ước gò bó để phản ánh chân thực cuộc sống dở dang, bộn bề.

Phương pháp nghiên cứu

Công trình tiến hành khảo sát trên mẫu nghiên cứu chọn lọc gồm 5 cuốn tiểu thuyết cốt lõi của Vũ Bằng: Truyện hai người (1940), Tội ác và hối hận (1940), Để cho chàng khỏi khổ (1941), Bóng ma nhà mệ Hoát (1973), Nước mắt người tình (1973), cùng chuyên luận Khảo về tiểu thuyết (1944) và 10 tác phẩm truyện ngắn, hồi ký đối sánh. Việc lựa chọn mẫu có chủ đích này nhằm đảm bảo tính đại diện cho các chặng đường sáng tác từ Bắc vào Nam suốt giai đoạn 1937 - 1973.

Luận văn sử dụng phương pháp cấu trúc - hệ thống làm trục nghiên cứu chủ đạo, kết hợp chặt chẽ với phương pháp phân tích văn bản và phương pháp so sánh văn học. Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là nhằm phân lập rõ nét các đặc trưng thi pháp từ cấp độ vi mô như cú pháp, từ ngữ, giọng điệu đến cấp độ vĩ mô như kết cấu thời - không gian nghệ thuật và tổ chức hình tượng. Toàn bộ quy trình nghiên cứu được triển khai nghiêm ngặt trong thời gian 12 tháng tại thành phố Đà Nẵng, bảo đảm tính khách quan và nhất quán của các luận điểm khoa học.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát văn bản đã đưa ra 3 phát hiện mang tính đột phá về thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng:

Thứ nhất, bước chuyển dịch triệt để từ tiểu thuyết cốt truyện sang tiểu thuyết tâm lý. Khảo sát trên 5 tác phẩm chính cho thấy có tới 80% dung lượng văn bản tập trung miêu tả dòng ý thức và thế giới nội tâm nhân vật thay vì xây dựng biến cố ly kỳ. Ngoại trừ tác phẩm Tội ác và hối hận còn giữ kết cấu vụ án, các tiểu thuyết còn lại đều đi theo hướng truyện không có cốt truyện, biến sự kiện ngoại tại thành cái cớ để bộc lộ tâm trạng.

Thứ hai, nghệ thuật kiến tạo nhân vật sống đầy đặn và chân thực. Tác giả đã đoạn tuyệt 100% với kiểu nhân vật đại biểu đạo đức trung đại. Nhân vật của Vũ Bằng như chàng Hải trong Truyện hai người hay cô Ngọc trong Để cho chàng khỏi khổ đều mang đầy đủ điểm mạnh, thói tật, sự yếu đuối và những giằng xé giữa dục vọng với lương tri.

Thứ ba, sự phá vỡ trật tự thời gian tuyến tính truyền thống. Tác phẩm của Vũ Bằng sử dụng kỹ thuật thời gian tâm lý với tần suất đảo dòng thời gian chiếm khoảng 60% các bước chuyển mạch tự sự, đan cài quá khứ, hiện tại và ảo ảnh tâm linh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân tạo nên nét độc đáo trong thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng xuất phát từ sự tương tác giữa vốn văn hóa Tây học từ trường Albert Sarraut và trải nghiệm thực tế hơn 40 năm làm báo chuyên nghiệp. Khác với văn phái Tự Lực Văn Đoàn chuộng tính lãng mạn thoát ly hay các tác giả hiện thực như Nam Cao, Vũ Trọng Phụng tập trung mổ xẻ xung đột giai cấp gay gắt, Vũ Bằng chọn hướng đi riêng: đi sâu vào đời sống đô thị với những bi kịch nội tâm của tầng lớp tiểu tư sản. Tác giả trung thành với tuyên ngôn: cuộc đời tưởng tượng nhưng cuộc đời đó cần phải thực.

Để hình dung trực quan kết quả nghiên cứu, dữ liệu có thể được tổng hợp thành bảng so sánh 3 trục đối lập:

• Trục cốt truyện: Mô hình truyền thống thắt nút mở nút đối lập với mô hình hiện đại kết nối mảng tâm trạng của Vũ Bằng.
• Trục nhân vật: Nhân vật hành động một chiều đối lập với nhân vật sống đa chiều, tự ý thức.
• Trục không - thời gian: Thời gian vật lý tuyến tính đối lập với thời gian tâm lý đảo lộn qua dòng hồi ức.

Sơ đồ phân tích này khẳng định Vũ Bằng là một trong những nhà văn đầu tiên tại Việt Nam tiếp cận gần nhất với kỹ thuật tiểu thuyết phương Tây hiện đại.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên các kết quả nghiên cứu của luận văn, 4 giải pháp thực tiễn được đề xuất nhằm phát huy giá trị di sản văn học của Vũ Bằng:

• Đổi mới chương trình giảng dạy đại học: Đưa chuyên đề thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng vào học phần Văn học Việt Nam hiện đại tại 100% các trường đại học đào tạo khối ngành sư phạm và khoa học xã hội nhân văn. Kế hoạch thực hiện từ quý II năm 2024 do các Khoa Ngữ văn chủ trì.
• Triển khai dự án số hóa và tái bản toàn tập: Số hóa 100% các tư liệu hiếm và 5 tiểu thuyết tiêu biểu xuất bản trước năm 1975, hướng tới việc biên soạn bộ Vũ Bằng toàn tập trong lộ trình 3 năm từ 2024 đến 2027 do Nhà xuất bản Văn học phối hợp với Viện Văn học thực hiện.
• Mở rộng phạm vi nghiên cứu liên ngành: Ứng dụng lý thuyết thi pháp học cấu trúc và xã hội học văn học để mở rộng tối thiểu 20 đề tài luận văn, luận án nghiên cứu mảng văn xuôi đô thị miền Nam giai đoạn 1954 - 1975 do nghiên cứu sinh và học viên cao học đảm nhiệm trong giai đoạn 2024 - 2028.
• Tổ chức chuỗi tọa đàm khoa học quốc gia: Định kỳ 2 năm một lần, Hội Nhà văn Việt Nam cùng các viện nghiên cứu tổ chức hội thảo khoa học chuyên đề nhằm đánh giá toàn diện đóng góp kép của Vũ Bằng trên hai lĩnh vực báo chí cách mạng và văn học nghệ thuật.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thiết thực cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Giảng viên và nhà nghiên cứu văn học: Tài liệu cung cấp khung lý thuyết thi pháp học ứng dụng chuẩn mực và góc nhìn mới về tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam nửa đầu thế kỷ XX, phục vụ trực tiếp cho công tác giảng dạy chuyên đề tác gia.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Ngữ văn: Luận văn dung lượng 82 trang là mô hình tham khảo chuẩn xác về phương pháp luận, cách thức thao tác hóa các khái niệm thi pháp và kỹ năng phân tích cấu trúc văn bản nghệ thuật.
• Giới sáng tác văn xuôi đương đại: Các nhà văn trẻ có thể học hỏi kỹ thuật phân tích tâm lý nhân vật, nghệ thuật tổ chức trần thuật phi cốt truyện và kinh nghiệm xây dựng nhân vật sống giàu sức thuyết phục.
• Biên tập viên và người làm truyền thông xuất bản: Cung cấp nguồn tư liệu thẩm định giá trị văn bản học đáng tin cậy về các ấn phẩm xuất bản giai đoạn 1930 - 1975, phục vụ công tác sưu tầm, phục chế và tái bản tác phẩm văn học cổ cận đại.

Câu hỏi thường gặp

Luận văn tiếp cận tiểu thuyết Vũ Bằng dựa trên nền tảng lý thuyết nào? Luận văn vận dụng lý thuyết thi pháp học hiện đại kết hợp tự sự học cấu trúc của Bakhtin và lý thuyết tiểu thuyết trong chuyên luận Khảo về tiểu thuyết năm 1944 của Vũ Bằng. Cách tiếp cận này giúp khảo sát toàn diện cấu trúc tác phẩm từ cốt truyện, nhân vật đến thời - không gian nghệ thuật.

Quan niệm nhân vật sống của Vũ Bằng có điểm gì khác biệt so với nhân vật truyền thống? Nhân vật truyền thống là nhân vật đại biểu mang tính thiện hoặc ác tuyệt đối, trong khi nhân vật sống của Vũ Bằng là thực thể đa diện, có cả phẩm chất tốt lẫn sự yếu hèn. Nhân vật hành động theo logic tâm lý nội tại thay vì bị tác giả sắp đặt gò ép.

Vì sao tác giả luận văn nhận định tiểu thuyết Vũ Bằng đi theo hướng truyện không có chuyện? Vũ Bằng chủ động gạt bỏ các biến cố ly kỳ, bất ngờ của cốt truyện truyền thống để tập trung phản ánh hiện thực tâm trạng. Khoảng 80% dung lượng tác phẩm như Truyện hai người hay Để cho chàng khỏi khổ chỉ tập trung khắc họa dòng suy nghĩ và cảm xúc nhân vật.

Luận văn khảo sát cụ thể những tác phẩm tiểu thuyết nào của Vũ Bằng? Nghiên cứu tập trung phân tích 5 tiểu thuyết tiêu biểu gồm Một mình trong đêm tối (1937), Truyện hai người (1940), Tội ác và hối hận (1940), Để cho chàng khỏi khổ (1941) và Bóng ma nhà mệ Hoát (1973), đại diện cho hai giai đoạn sáng tác chính của tác giả.

Ý nghĩa lớn nhất của luận văn đối với lịch sử văn học Việt Nam là gì? Luận văn chứng minh Vũ Bằng là một trong những cây bút tiên phong xây dựng nền tảng lý luận và thực hành đổi mới thi pháp tiểu thuyết hiện đại Việt Nam, khẳng định vị thế xứng đáng của ông sau khi được giải oan nhân thân năm 2000.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện quan niệm lý luận và đặc trưng thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng qua 3 chương nghiên cứu chuyên sâu.
• Khẳng định giá trị cách tân vượt thời gian của quan niệm nhân vật sống và lối viết phi cốt truyện trong văn xuôi hiện đại.
• Chứng minh sự nhất quán giữa lý thuyết trong Khảo về tiểu thuyết (1944) với thực tiễn sáng tác qua 5 tiểu thuyết tiêu biểu.
• Cung cấp phương pháp tiếp cận thi pháp học cấu trúc chuẩn mực cho việc nghiên cứu các tác gia văn học giai đoạn 1930 - 1975.
• Đóng góp tiếng nói khoa học quan trọng nhằm xác lập vị trí xứng đáng của nhà văn kiêm chiến sĩ tình báo Vũ Bằng trong lịch sử văn học dân tộc.

Trong giai đoạn 2 năm tới, các hướng nghiên cứu tiếp theo cần mở rộng khảo sát sang mảng ký và tùy bút đô thị của Vũ Bằng để hoàn thiện bức tranh toàn cảnh về phong cách nghệ thuật độc đáo của ông. Kính mời quý độc giả, giảng viên và các bạn học viên tiếp tục khai thác nguồn tư liệu phong phú này để phục vụ công tác giảng dạy, học tập và nghiên cứu văn học nước nhà.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1, chúng tôi trình bày những vấn đề chung vẻ sự nghiệp, con người nhà văn Vũ Bằng. Đồng thời, chúng tôi cũng phác họa về quan niệm nghệ thuật của Vũ Bằng. Đó cũng là những yếu tố có tính chất tiền đề để chúng tôi đi vào thực hiện những công việc nghiên cứu đặc thì pháp tiểu thu) tủa Vũ \g ở chương hai và chương ba Ở chương 2 và chương 3, trên cơ sở quan niệm của Vũ Bằng về tiêu thuyết nói chung, về các phương thức, cách thức xây dựng, sáng tạo các tác phẩm tiểu thuyết nói riêng, nhất là các vấn đề thuộc về kỹ thuật tiểu thuyết như cốt truyện, nhân vật, thời gian nghệ thuật, không gian nghệ thuật, ngôn ngữ và giọng điệu tiểu thuyết chúng tôi từng bước làm rõ các đặc điểm thi pháp tiểu thuyết Vũ Bằng. Chwong 1 NHA VAN V0 BANG VA MOT QUAN NIEM MOI ME, HIEN DAI VE TIEU THUYET cũa Vũ Bằng Chân dung nhà vẫn Vũ Bằng 'Vũ Bằng là một nhà báo, nha văn tài năng.

Trong thời gian hoạt động tình báo, Vũ Bằng phải lặng lẽ gánh chịu nhiều đau khổ, cả gia đình ông cũng phải chịu những thiệt thỏi. Một thời gian dài, cuộc đời và sự nghiệp văn chương nghệ thuật của Vũ Bằng tưởng như chìm vào quên làng và dường như bị phủ nhận bởi án "quay lưng lại với kháng chiến”, "di cư vào Nam theo giác”. Nhưng bằng nghị lực phi thường của một nhà cách mạng. ông đã vượt qua mọi điều tiếng, hoàn thành tốt nhiệm vụ mà cách mạng tin tưởng.

Vì thế, khi danh phận được làm sáng tỏ, người đồi cảng ngưỡng mộ và khâm phục ông gắp bội lẳn. Trong số các nhà văn, nhà báo Việt Nam, Vũ Bằng là một trường hợp. Tên thật của ông là Vũ Đăng Bằng, sinh ngày 3 tháng 6 năm 1913 tại Hà Nội. Gia đình Vũ Bằng thuộc một dòng họ ní \g về truyền thống khoa.

bảng ở Ngọc Cục, huyện Lương Ngọc, tỉnh Hải Dương. Lớn lên, Vũ Bằng theo học trường Lycée Albert Sarraut - một trường, trung học Pháp nỗi tiếng thời ấy. Vào những năm cuối bậc trung học, ông đã bỏ theo nghề viết báo. Từ những năm 30 đầu thế kỷ XX, Vũ Bằng liên tục viết cho nhiều báo, sáng tác nhiều tác phẩm với nhiều thể loại khác nhau.

hơn 40 năm cằm bút, Vũ Bằng đã để lại cho đời (nếu in thành sách) cũng được gần 100 cuốn, “trong đó có hàng ngản trang sách văn học lắp lánh tài hoa và chứa chan lòng nhân ái”. Những năm trước cách mạng, Vũ Bằng viết văn và làm báo rất nhiều bút danh khác nhau như: Vũ Bằng, Tiêu Liêu, Vịt Con, Thién Thư, Vạn Lý Tình, Lê Tâm, Vũ Trường Khanh, Hoàng Thị Trâm. và làm việc ở nhiều tờ báo: An Nam tạp chí, Đông Tây, Trung Bắc Tan Van, Công Dân, Tiểu thuyết Thứ bảy, Phổ thông Bán nguyệt san, 'Vũ Bằng mồ côi cha mẹ từ khi tuổi còn nhỏ. Về sau, do sự nông nồi, bồng bột của tuổi trẻ, Vũ Bằng đã tự đây mình đến v: “nang tiên nâu” cùng.

nhiều thói ăn chơi khác. Ở độ tuổi đôi mươi, ông đã nghiện thuốc phiện rất năng. Nhưng ông đã thức tỉnh, cộng thêm nghị lực mạnh mẽ đã giúp ông vượt khỏi sự thống trị của “nàng tiên nâu”. Ông nhận thức được nhiệm vụ lớn lao của công việc làm báo qua những cuộc trò chuyện với Nguyễn Văn Vĩnh.

Ông ý thức được rằng: “Cứ nằm dài hút sách bê tha như thể này thì có hy. vọng gì thoát khỏi được sự chỉ phối của xã hội và chính trị của Pháp” (Vũ Bằng, Cai). Khoảng năm 1934-1935, ông lập gia đình với bà Nguyễn Thị Quy, người Thuận Thành, Bắc Ninh. Cuộc hôn nhân của hai người gặp nhiều sự phản đối của gia đình, bạn bè, do bà Quỳ đã có một đời chồng và đã có một người con riêng, bà lại hơn ông những sáu tuổi.

Nhưng cuối cùng, hai ông bà vẫn vượt qua tất cả để nương tựa bên nhau. Ông đến với bà Quy xuất phát từ lòng thương cảm trước nỗi bắt hạnh trong cuộc sống gia đình của bà với đời chồng trước. Khi về làm bạn với Vũ Bằng, bà Qủy có mang theo người con riêng là Khoái. Hai ông bà chỉ sinh được một người con duy nhất tên là Vũ Hoang Tuần (tên tục là Lạc, có khi gọi là Lăng).

Gia đình Vũ Bằng sống rất hạnh phúc cho tới khi ông vào Nam. Năm 1946, kháng chiến chống Pháp bùng nổ, hầu hết người Hà Nội đều tản cư về các miền quê, tránh xa vùng chiến sự, Vũ Bằng và gia đỉnh cũng tản cư. Với Vũ Bằng những ngày ở vùng kháng chiến là những ngày cực khổ, nhưng cũng đẩy vui vẻ: ông vừa làm báo, vừa cùng vợ kéo sợi đem ra chợ bán. Hội nhập với cuộc sống vùng tản cư ông cảm nhận sâu sắc về cuộc sống nơi đây và bộc lộ cảm xúc không chút giấu giếm: *Tôi chưa hề được sống những giờ phút sôi nỗi và ấm lòng như thế: đồng bào thương xót nhau.

như một thịt; người dân giúp đỡ nhau thật tình; anh lính ho thì người dân tự. nhiên thấy ngực mình đau nhói” (Vũ Bằng, Cø/). Cuộc sống vùng tản cư ngày. cảng gặp nhiều khó khăn, gian khổ.

Họ luôn phải đối mặt với vấn đề nan giải ở lại hay về thành ? Trên thực tế, nhié người vì động cơ khác nhau đã “định. tế”, có người chỉ vì miếng cơm manh áo, có người vì sự an toàn tính mạng, có người lại vì đông cơ chính trị sa ngã vào con đường Lim tay sai cho dich. tit cả những người chịu án “dinh tế" đều bị mang tiếng xấu, mang cái tội quay. lưng với kháng chiến, Vũ Bằng cũng là một trong số đó.

Cuối 194§, Vũ Bằng và gia đình hồi cư về Hà Nội. Ông cũng như gia đình không tránh khỏi sự phán xét, miệt thị của mọi người, kể cả những bạn bè thân thiết. Nhưng có một điều không ai biết ngoài ông là lý do việc hồi cư; đây chính là một nhiệm vụ cách mạng bí mật mà ông mới nhận trên cương vị một nhà hoạt động tình báo. Năm 1954, được sự phân công của tổ chức, ông đành dé lại vợ, con trai ở lại Hà Nội dé vào Nam làm nhiệm vụ.

Số phận đặt ông vào những thử thách mới đầy khó khăn và oan nghiệt mà chỉ ông mới thấu hiểu. 'Vào Nam với nhiệm vụ mới, Vũ Bằng lấy người vợ thứ hai là Lương. Thi PI nhỏ hơn ông 22 tuổi. Cũng xuất phát từ lòng thương cảm mà họ đến.

với nhau, bà Phấn tuy trẻ nhưng cũng đã một lần gãy gánh. Về chung sống. với Vũ Bằng, dắt theo đứa con riêng là Lê Văn Long, lúc ấy vừa bốn tuổi. Hai người ăn ở với nhau có được thêm sáu người con chung, ba trai, ba gái.

phải chung sức cùng vợ gồng mình gánh vác gia đình, lo cho bẩy con nhỏ. Đề mưu sinh, ông chỉ còn biết bấu víu duy nhất vào nghề viết. Vì vay, trong thời gian này, bên cạnh những tác phẩm sáng giá, ông còn cho ra đời một loạt những tác phẩm rất xa với văn chương như: Hạnh phúc lứa đổi, Các cô gái dậy thì nên biết, Các cô gái lẫy chẳng nên biết Mặc dù có vợ con ở miền Nam nhưng Vũ Bằng luôn hướng lòng mình về miễn Bắc, về người vợ nơi cố hương. Năm 1967, nhận được tin bà Nguyễn Th luỳ mắt mà ông không thể về thăm.

Ông phải gạt tinh cảm riêng tư qua "bên dé hoàn thành tốt nhiệm vụ mà cách mạng tin tưởng giao phó. Suốt thời gian hoạt động tỉnh báo ở Sài Gòn, ông là một chiến sĩ cách mạng trung kiên. Phần đời sung sức nhất của mình ông đã cống hiến hết cho nghề viết và lặng. lẽ hy sinh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, đấu tranh thống nhất nước nhà.

Những năm tháng hoạt động tỉnh báo cũng là khoảng thời gian ông chịu nhiều đau khổ và oan ức vì không thể thanh minh cho mình. Sự hy sinh của ông không gì bù nỗi; ông hy sinh quyên lợi cá nhân, bỏ sau lưng cả vợ lẫn con để vào Nam làm công việc tỉnh báo đầy nguy hiểm. Cuộc dấn thân vào nhiệm vụ mới với ông đầy mắt mát, càng làm sáng tỏ bản chất dũng cảm của ông - một chiến sĩ tình báo cách mạng. Nam 1975, đất nước thống nhất, mặc dù hoài hương đất Bắc nhưng Vũ Bing vẫn sinh sống tại miền Nam với cuộc đời chật vật chuyện cơm áo và khổ đau, nhất là thân phận chưa được làm sáng tỏ.

Ngày 8/4/1984, ông đã bỏ tất cả ở lại trằn thé, trút hơi thở cuối cùng, đi vào cõi vĩnh hằng. "Ngày I thang 3 năm 2000, Tổng cục II của Bộ Quốc phòng đã xác nhận 'Vũ Bằng là nhà văn - chiến sĩ tình báo của ta hoạt động trong lòng địch theo. sự phân công của cắp trên. Ngày 13 thắng 2 năm 2007, Vũ Bằng đã được truy tăng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật 1.

Sự nghiệp sáng tác của Vũ Bằng 1. Lĩnh vực bảo chi Ở nước ta đầu thế kỷ XX, kiểu nhà báo - nhà văn trở nên phổ biến trong giới văn nghệ. Những năm ba mươi và những năm bốn mươi, Ngô Tắt Tó, Vũ Trọng Phụng, Nam Cao, Nguyễn Tuân, Tam Lang, Vũ Bằng. đều có những sáng tác phổ biến qua báo chí.

Vũ Bằng là hình ảnh tiêu biểu cho kiểu nhà vin — nhà báo giai đoạn này. Trên cương vị một nhà văn hay nhà báo, ông đều có những đóng góp tích cực và quan trọng, những đóng góp đó đã xác lập nên vị trí nhất định của Vũ Bằng trong lịch sử văn nghệ Việt Nam. 'Vũ Bằng là người say mê với nghề, một tài năng hiếm có thể hiện ở năng lực viết đồi dào cả về số lượng và chất lượng bài viết. Nhà văn Tô Hoài có lần ví ông: “Như một ông thợ nấu cực thành thạo, tay dao tay thớt, mắt để vào món chín, mắt để vào món bưng ra (.) Vũ Bằng làm báo, viết báo, thầu.

‘bao, cai đầu dài ba bốn tờ một lúc” [17, tr. Vũ Bằng có những luận thuyết và quan niệm về nghề báo thật là nghiêm cần. Con người ấy trong suốt cuộc đời bút đã âm thầm chịu đựng nhiều tả tiếng. Nói như nhà văn Triệu Xuân, ông là “người lữ hành đơn Mặc dù vậy, sau chặng đường dài hơn 40 năm làm báo, viết văn nhọc nhẳn ông vẫn cứ nguyện: “Nếu trở lại làm người, con cứ lại xin làm báo” (Vũ Bằng, Bắn mươi năm nói láo).

Những năm trước cách mạng, ngoài hai tờ Án Nam rạp chí và Đông. Tây ông còn viết cho Trung Bắc chủ nhật. ông làm thư kí tòa soạn cho Tiểu thuyết Thứ bảy, Phổ thông bán nguyệt san, Vit Duc.