Luận văn: Quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương

Khám phá quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương qua lăng kính thuyết hiện sinh trong luận văn thạc sĩ.

• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Quan Niệm Nghệ Thuật Về Con Người Trong Tiểu Thuyết Nguyễn Bình Phương Nhìn Từ Thuyết Hiện Sinh
• Loại tài liệu: Luận Văn

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Lí do chọn đề tài
• 2. Lịch sử nghiên cứu đề tài
• 3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 4. Đóng góp của luận văn
• 5. Phương pháp nghiên cứu
• 6. Cấu trúc luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1986 VÀ QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI HIỆN SINH
• 1.1. VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1986 - NHỮNG ĐỔI MỚI TRONG QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI
• 1.1.1. Con người bất tín - phân tính
• 1.1.2. Con người với mặc cảm cô đơn
• 1.1.3. Con người truy tìm bản thể
• 1.2. QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI CỦA VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1986 NHÌN TỪ THUYẾT HIỆN SINH
• 1.2.1. Vấn đề triết thuyết hiện sinh và văn học hiện sinh
• 1.2.2. Phức cảm hiện sinh trong quan niệm nghệ thuật về con người của văn xuôi Việt Nam sau 1986
• 2. CHƯƠNG 2: NỖI ÁM ẢNH NHÂN VỊ - CÁCH NHÌN CỦA NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG VỀ CON NGƯỜI HIỆN SINH
• 2.1. NHÂN VỊ TỰ THÚ, SỰ GIÃY GIỤA CỦA NHÂN TÍNH
• 2.1.1. Cởi bỏ mặt nạ của "những đứa trẻ chết già"
• 2.1.2. Xói mòn nhân vị, tha hóa nhân tính
• 2.1.3. Thức tỉnh những dồn nén dục tính
• 2.2. NHÂN VỊ VỚI MẶC CẢM HIỆN SINH
• 2.2.1. Con người cô đơn - hoài nghi, lo âu
• 2.2.2. Con người mang mặc cảm bị ràng buộc
• 2.2.3. Con người vong thân
• 2.3. NHÂN VỊ ĐIÊN - NHỮNG PHẬN NGƯỜI BIẾN DẠNG
• 2.3.1. Chấn thương và tiền sử ấu thơ
• 2.3.2. Nổi loạn trong lây nhiễm tâm thần đám đông
• 2.3.3. Dư chấn của hệ lụy chiến tranh
• 2.4. NHÂN VỊ MANG TINH THẦN PHẢN KHÁNG
• 2.4.1. Tự phủ định, nổi loạn
• 2.4.2. Dấn thân kiếm tìm tự do
• 2.4.3. Ẩn ức và phân thân trong mặt nạ vô thức
• 3. CHƯƠNG 3: DẤU ẤN HIỆN SINH TRONG KĨ THUẬT THỂ HIỆN QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VỀ CON NGƯỜI CỦA NGUYỄN BÌNH PHƯƠNG
• 3.1. NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG KHÔNG GIAN NGHỆ THUẬT
• 3.1.1. Không gian đám đông
• 3.1.2. Không gian hiện thực phi lí, "buồn nôn"
• 3.1.3. Không gian phi thực, huyền ảo
• 3.2. NGHỆ THUẬT XÂY DỰNG THỜI GIAN NGHỆ THUẬT
• 3.2.1. Thời gian đứt đoạn, phân mảnh
• 3.2.2. Thời gian đồng hiện, ảo hóa
• 3.3. KĨ THUẬT XÂY DỰNG ĐIỂM NHÌN VÀ KẾT CẤU TRẦN THUẬT
• 3.3.1. Điểm nhìn trần thuật
• 3.3.2. Kết cấu đa tầng
• 3.4. NGHỆ THUẬT NGÔN TỪ
• 3.4.1. Ngôn từ mang phức cảm hiện sinh
• 3.4.2. Giọng điệu trùng phức, đa sắc
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Tổng quan luận văn về con người trong tiểu thuyết NBP

Luận văn thạc sĩ khoa học xã hội và nhân văn này tập trung giải mã một phạm trù cốt lõi: quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương. Góc nhìn chính được sử dụng là thuyết hiện sinh, một hệ thống triết học đặt con người và sự tồn tại của cá nhân làm trung tâm. Nghiên cứu này không chỉ phân tích các tác phẩm tiêu biểu của nhà văn mà còn đặt chúng trong bối cảnh rộng lớn hơn của văn học Việt Nam thời kỳ Đổi mới. Sau năm 1986, văn học Việt Nam chứng kiến một sự chuyển mình mạnh mẽ. Các nhà văn từ bỏ lối viết "đại tự sự" mang tính sử thi, tập thể để quay về với những "tiểu tự sự" của đời sống cá nhân. Con người không còn là hình mẫu lý tưởng hóa mà trở thành một bản thể phức tạp, đa diện, đầy mâu thuẫn và bí ẩn. Nguyễn Bình Phương nổi lên như một trong những cây bút tiên phong của xu hướng này. Các tiểu thuyết của ông, từ Bể giới đến Minh về Lọ, đều xoáy sâu vào thân phận con người trong một thế giới phi lý, hỗn loạn. Luận văn vận dụng các phạm trù của thuyết hiện sinh như sự cô đơn, cảm giác bị ruồng bỏ, sự tha hóa, và hành trình truy tìm bản thể để làm rõ những sáng tạo độc đáo của nhà văn. Qua đó, nghiên cứu khẳng định rằng quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Bình Phương chịu ảnh hưởng sâu sắc từ cảm thức hiện sinh, tạo nên một phong cách riêng biệt, đầy ám ảnh và thách thức tư duy tiếp nhận của độc giả.

1.1. Bối cảnh văn xuôi Việt Nam sau 1986 và sự đổi mới

Giai đoạn sau 1986 đánh dấu một bước ngoặt trong tư duy nghệ thuật của văn xuôi Việt Nam. Nền văn học dần thoát ly khỏi khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn cách mạng. Thay vào đó, các nhà văn hướng ngòi bút vào những vấn đề thế sự, đời tư, khám phá con người ở góc độ cá nhân. Con người được nhìn nhận như một thực thể đầy phức tạp, một thế giới nội tâm sâu kín với cả cõi vô thức huyền bí. Tác phẩm không còn xây dựng những nhân vật điển hình, nhất thể hóa mà tập trung vào con người cá thể, phân mảnh, đa nhân cách. Sự thay đổi này được thúc đẩy bởi không khí Đổi mới, cho phép nghệ thuật được tự do hơn trong việc phản ánh hiện thực đa chiều. Các tác giả như Nguyễn Minh Châu, Ma Văn Kháng, Lê Lựu đã mở đường cho một lối viết chân thực, trăn trở hơn về số phận con người hậu chiến.

1.2. Thuyết hiện sinh và ảnh hưởng đến Nguyễn Bình Phương

Thuyết hiện sinh là một trào lưu triết học đề cao sự tồn tại, tự do và trách nhiệm của cá nhân. Các triết gia như Jean-Paul Sartre, Albert Camus cho rằng "hiện hữu có trước bản chất", nghĩa là con người sinh ra không có một bản chất định sẵn mà phải tự kiến tạo nên chính mình thông qua lựa chọn và hành động. Tư tưởng này khi du nhập vào Việt Nam đã tạo ra một luồng sinh khí mới, đặc biệt với các nhà văn thế hệ sau Đổi mới. Nguyễn Bình Phương là một trường hợp tiêu biểu cho sự tiếp nhận sâu sắc và sáng tạo tư tưởng hiện sinh. Ông vận dụng lăng kính này để soi chiếu vào những kiếp người bơ vơ, lạc lõng, bị "ném" vào một cõi đời phi lý và phải vật lộn để khẳng định sự tồn tại của mình.

II. Thách thức mặc cảm hiện sinh trong tiểu thuyết NBP

Các nhân vật trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương thường xuyên phải đối mặt với những thách thức đến từ mặc cảm hiện sinh. Đây là trạng thái tâm lý phổ biến của con người khi nhận ra sự tồn tại mong manh, hữu hạn của mình giữa một thế giới rộng lớn, vô nghĩa. Họ cảm thấy cô đơn, lạc lõng, hoài nghi về mọi giá trị và bị ám ảnh bởi cảm giác bị ruồng bỏ. Trạng thái này không phải là một chứng bệnh tâm lý đơn thuần, mà là một trải nghiệm triết học sâu sắc về thân phận. Nguyễn Bình Phương không mô tả nỗi đau này một cách bi lụy. Thay vào đó, ông để nhân vật của mình quẫy đạp, nổi loạn, dấn thân vào những hành trình vô định để tìm kiếm một ý nghĩa nào đó, dù là trong vô vọng. Quan niệm nghệ thuật về con người của ông nhấn mạnh rằng, chính trong cuộc đối diện với sự phi lý và nỗi cô đơn cùng cực, bản thể con người mới có cơ hội được bộc lộ một cách trần trụi và chân thực nhất. Những nhân vật như Tượng trong Bể giới hay người cựu binh trong Minh về Lọ là hiện thân cho bi kịch của con người hiện đại: khao khát kết nối nhưng lại bị đẩy vào tình thế cô độc tuyệt đối, phải tự mình đối diện với cái hư vô của kiếp người.

2.1. Phân tích hình tượng con người cô đơn và hoài nghi

Nỗi cô đơn là một chủ đề xuyên suốt trong sáng tác của Nguyễn Bình Phương. Sự cô đơn này không chỉ đến từ hoàn cảnh bên ngoài, mà bắt nguồn từ chính sự rạn nứt bên trong bản thể. Mỗi cá nhân là một ốc đảo, không thể thấu hiểu và cũng không được thấu hiểu. Họ cô đơn ngay trong gia đình, giữa đám đông, thậm chí trong cả tình yêu. Đi kèm với cô đơn là sự hoài nghi. Nhân vật của ông hoài nghi về quá khứ, về lòng người, về các giá trị đạo đức xã hội và sau cùng là hoài nghi về chính sự tồn tại của bản thân. Trạng thái này đẩy họ vào tình trạng bơ vơ, mất phương hướng. Như Heidegger quan niệm, con người hiện diện không thể thoát khỏi "ưu tự", và nỗi lo âu đó chính là biểu hiện nền tảng của hữu thể.

2.2. Khám phá mặc cảm bị ruồng bỏ của thân phận con người

Theo thuyết hiện sinh, con người bị "ném vào" thế giới mà không được hỏi ý kiến. Cảm giác này tạo ra một mặc cảm bị ruồng bỏ sâu sắc. Các nhân vật của Nguyễn Bình Phương thường mang thân phận bị bỏ rơi. Tượng trong Bể giới bị mẹ bỏ rơi từ nhỏ, lớn lên đi tìm cha nhưng rồi lại mất cha, cuối cùng lạc lõng giữa cõi đời. Thủy trong cùng tác phẩm cũng là một số phận bị ruồng bỏ, sống giữa những bí mật tội lỗi của người lớn. Người cựu binh trong Minh về Lọ trở về từ cuộc chiến và thấy mình bị chính gia đình và xã hội ruồng bỏ, lạc lõng trong chính ngôi nhà của mình. Bi kịch bị ruồng bỏ đẩy con người đến tận cùng của sự tuyệt vọng, buộc họ phải tự mình đối diện với sự tồn tại trần trụi của mình.

III. Phân tích nỗi ám ảnh nhân vị trong tác phẩm NBP

Trọng tâm trong quan niệm nghệ thuật về con người của Nguyễn Bình Phương là nỗi ám ảnh nhân vị. Nhân vị, hay phẩm giá và căn tính làm người, luôn ở trong trạng thái bị đe dọa, giày vò và phân rã. Nhà văn không xây dựng nhân vị như một hằng số ổn định, mà là một quá trình đấu tranh không ngừng nghỉ. Các nhân vật của ông hoặc phải cởi bỏ lớp mặt nạ xã hội để đối diện với con người thật của mình (nhân vị tự thú), hoặc trượt dài trong sự băng hoại, đánh mất chính mình (nhân vị tha hóa). Thuyết hiện sinh cho rằng con người phải chịu trách nhiệm hoàn toàn cho việc tạo ra nhân vị của mình. Tuy nhiên, trong thế giới của Nguyễn Bình Phương, hành trình này đầy bi kịch. Các cá nhân bị cuốn vào vòng xoáy của bạo lực, dục vọng, và những toan tính tầm thường. Họ vùng vẫy để giữ lấy nhân tính, nhưng thường thất bại. Quá trình tự vấn, tự thú và sự phơi bày quá trình tha hóa của nhân vị chính là cách nhà văn khám phá những góc khuất sâu thẳm nhất trong tâm hồn con người, phản ánh một thực tại xã hội nơi các giá trị nền tảng đang bị xói mòn nghiêm trọng.

3.1. Hành trình cởi bỏ mặt nạ và nhân vị tự thú

Lý thuyết "mặt nạ carnival" của Bakhtin được vận dụng để lý giải một khía cạnh quan trọng trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương. Mỗi nhân vật dường như đang đeo một chiếc mặt nạ để che giấu con người thật. Những đứa trẻ chết giả phơi bày một cõi người đeo mặt nạ từ khi còn là đứa trẻ đến lúc già. Họ đeo mặt nạ đạo đức, tri thức, quyền lực, nhưng đằng sau đó là sự tham lam, giả dối. Hành trình của nhiều nhân vật là quá trình đau đớn để lột bỏ những chiếc mặt nạ đó. Đây chính là biểu hiện của nhân vị tự thú, một sự đối diện thẳng thắn với những phần tăm tối, những bản năng bị dồn nén của bản thân. Sự tự thú này không mang lại sự thanh thản, mà thường chỉ phơi bày thêm bi kịch của sự tồn tại.

3.2. Bi kịch xói mòn nhân tính và nhân vị tha hóa

Nhân vị tha hóa là trạng thái con người đánh mất bản chất, trở thành một thứ khác, một công cụ, hoặc sống một cuộc đời không phải của mình. Trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương, sự tha hóa diễn ra ở mọi tầng lớp. Giới công chức trong Ngồi bị cuốn vào guồng quay của quyền lực, lợi ích, tự biến mình thành những cỗ máy vô cảm. Người nông dân trong Bể giới trở nên ích kỷ, tàn nhẫn trước nỗi đau của đồng loại. Sự tha hóa bắt nguồn từ áp lực của đời sống vật chất, từ sự suy đồi đạo đức, và từ chính sự yếu đuối, buông xuôi của mỗi cá nhân. Đây là bi kịch lớn nhất mà quan niệm nghệ thuật về con người của ông phản ánh: con người tự hủy hoại phẩm giá của chính mình.

IV. Khám phá bạo lực và dục tính trong tiểu thuyết NBP

Một phương diện quan trọng để hiểu quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương là cách ông khai thác các yếu tố bản năng nguyên thủy như bạo lực và dục tính. Dưới góc nhìn của thuyết hiện sinh, những yếu tố này không phải là biểu hiện của sự suy đồi đơn thuần, mà là những lực đẩy mạnh mẽ, trần trụi, phơi bày bản chất con người khi các quy chuẩn xã hội sụp đổ. Bạo lực trong tác phẩm của ông không chỉ là những hành động tàn sát vật lý, mà còn là bạo lực tinh thần, là sự áp đặt, hủy diệt nhân vị của kẻ khác. Bạo lực hiện diện khắp nơi, từ chiến tranh tàn khốc trong quá khứ đến những xung đột nhỏ nhặt trong đời thường, tạo ra một không khí ngột ngạt, bất an. Tương tự, dục tính được mô tả một cách trực diện, không né tránh. Nó là nguồn năng lượng sống, là khao khát bản năng, nhưng cũng là vực thẳm của sự tha hóa khi con người chỉ chạy theo khoái lạc xác thịt mà quên đi nhân tính. Bằng cách đào sâu vào hai khía cạnh gai góc này, Nguyễn Bình Phương đã vẽ nên một bức tranh nhân sinh phức tạp, nơi con người là sự tổng hòa của cả phần "con" và phần "người", luôn giằng xé giữa thiên thần và ác quỷ.

4.1. Vai trò của bạo lực như một thế lực hủy diệt nhân vị

Bạo lực trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương là một thế lực tàn bạo, có sức hủy diệt khủng khiếp đối với nhân vị. Tác phẩm Thoạt kỳ thủy và đặc biệt là Minh về Lọ chứa đầy những cảnh giết chóc, tàn sát được miêu tả chi tiết, lạnh lùng. Luận văn trích dẫn: "Xác người chồng chất đầy đặc trong những trận chiến giữa mình và lọ." Bạo lực không chỉ cướp đi sinh mạng mà còn làm biến dạng tâm hồn những người sống sót. Nhân vật Tĩnh trong Thoạt kỳ thủy từ một đứa trẻ đã bị bạo lực của người cha gieo vào tâm hồn mầm mống của ác quỷ. Người cựu binh trong Minh về Lọ bị ám ảnh bởi những ký ức chiến tranh đến mức điên loạn. Bạo lực là biểu hiện tận cùng của sự phi lý, nơi sự sống con người trở nên vô nghĩa.

4.2. Cách tiếp cận những dồn nén dục tính và bản năng

Nhà văn không ngần ngại phơi bày những dồn nén dục tính và khao khát bản năng của con người. Theo phân tâm học, những ham muốn này là một phần không thể thiếu của con người, nhưng thường bị các quy tắc xã hội kìm nén. Trong Ngồi, đời sống của giới công chức là chuỗi ngày của những mối quan hệ thể xác vô mục đích, một cách để giải tỏa sự trống rỗng bên trong. Trong Minh về Lọ, nhân vật Hiểu tự thú về "bản năng dục tính vô thức mù quáng". Việc thừa nhận và mô tả trực diện dục tính là một cách để giải phẫu bản thể con người một cách trung thực, cho thấy con người không phải là một sinh vật thuần lý mà luôn bị chi phối bởi những ham muốn nguyên thủy.

V. Bí quyết thể hiện quan niệm nghệ thuật về con người

Để thể hiện một cách sâu sắc quan niệm nghệ thuật về con người đậm màu sắc hiện sinh, Nguyễn Bình Phương đã sử dụng hàng loạt thủ pháp nghệ thuật độc đáo và cách tân. Ông không chỉ chú trọng đến nội dung câu chuyện mà còn đặc biệt quan tâm đến hình thức thể hiện. Những "bí quyết" này chính là chìa khóa để tạo ra một thế giới tiểu thuyết đầy ám ảnh, nơi không gian và thời gian bị bóp méo, cấu trúc trần thuật bị phá vỡ. Nhà văn ý thức rằng, để diễn tả một thế giới nội tâm hỗn loạn, phân mảnh của con người hiện đại, không thể dùng lối kể chuyện tuyến tính, truyền thống. Do đó, ông đã xây dựng một hệ thống thi pháp riêng, với việc sử dụng không gian nghệ thuật đa chiều, thời gian nghệ thuật đứt gãy, và kỹ thuật trần thuật phức tạp. Tất cả những yếu tố này phối hợp với nhau để tạo ra một trải nghiệm đọc đặc biệt, buộc độc giả phải tham gia vào quá trình kiến tạo ý nghĩa, thay vì chỉ tiếp nhận một cách thụ động. Đây chính là minh chứng cho sự nỗ lực làm mới thể loại tiểu thuyết và sự nhất quán trong tư duy nghệ thuật của nhà văn.

5.1. Xây dựng không gian và thời gian nghệ thuật đặc thù

Không gian nghệ thuật trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương thường là những không gian tù túng, ngột ngạt, hoặc phi thực, tượng trưng cho tình trạng bế tắc của nhân vật. Đó có thể là không gian đám đông hỗn loạn, không gian "buồn nôn" của chốn công sở, hay không gian hư ảo của cõi mơ, cõi chết. Thời gian nghệ thuật cũng không tuân theo trật tự kronos. Nó bị xé lẻ, đứt đoạn, với các dòng thời gian quá khứ - hiện tại - tương lai đan xen, đồng hiện. Thời gian tâm lý, thời gian của ký ức và vô thức chiếm vị trí chủ đạo. Thủ pháp này phản ánh chính xác trạng thái tâm trí rối bời, bị ám ảnh bởi quá khứ của các nhân vật hiện sinh.

5.2. Sử dụng điểm nhìn và kết cấu trần thuật đa dạng

Nguyễn Bình Phương thường sử dụng kết cấu trần thuật phi tuyến tính, đa tầng. Cốt truyện không đi theo một đường thẳng mà được lắp ghép từ nhiều mảnh vỡ, nhiều câu chuyện nhỏ. Ông cũng vận dụng linh hoạt điểm nhìn trần thuật. Người kể chuyện có thể dịch chuyển từ ngôi thứ ba sang ngôi thứ nhất, thậm chí là điểm nhìn của một hồn ma (Minh về Lọ) hay một đồ vật. Kỹ thuật dòng ý thức, độc thoại nội tâm được sử dụng triệt để nhằm "khai quật" những tầng sâu vô thức của nhân vật. Việc phá vỡ cấu trúc và đa dạng hóa điểm nhìn tạo ra một văn bản đa thanh, thách thức cách đọc truyền thống và phản ánh thế giới quan "giải trung tâm" của tư duy hậu hiện đại.

VI. Tổng kết giá trị luận văn về con người của NBP

Luận văn đã cung cấp một cái nhìn hệ thống và sâu sắc về quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương nhìn từ thuyết hiện sinh. Bằng cách vận dụng một khung lý thuyết chặt chẽ, nghiên cứu đã giải mã thành công những mã nghệ thuật phức tạp, làm nổi bật những đóng góp độc đáo của nhà văn cho nền văn học Việt Nam đương đại. Kết quả nghiên cứu khẳng định, Nguyễn Bình Phương không chỉ mô tả con người, mà còn đặt ra những câu hỏi triết học lớn lao về thân phận, tự do, và ý nghĩa của sự tồn tại trong một thế giới đầy biến động. Ông đã xây dựng thành công những hình tượng nhân vật mang đậm cảm thức hiện sinh: những kiếp người cô đơn, tha hóa, nổi loạn, và không ngừng vật lộn trên hành trình đi tìm bản thể. Sự thành công này không chỉ đến từ tư tưởng sâu sắc mà còn từ những nỗ lực cách tân không mệt mỏi về hình thức nghệ thuật. Luận văn là một tài liệu tham khảo giá trị, góp phần khẳng định vị thế của Nguyễn Bình Phương như một trong những gương mặt tiêu biểu nhất của văn xuôi Việt Nam sau 1986, một nhà văn "kén chọn độc giả" nhưng có sức ám ảnh lâu dài.

6.1. Khẳng định đóng góp riêng của Nguyễn Bình Phương

Nguyễn Bình Phương đã tạo ra một "vùng thẩm mỹ" riêng, không thể trộn lẫn. Đóng góp lớn nhất của ông là đã đẩy cuộc khám phá con người vào những tầng sâu hơn, gai góc hơn, đặc biệt là cõi vô thức, bản năng và điên loạn. Ông là một trong số ít nhà văn dám đối diện và mô tả một cách trần trụi những góc tối nhất của nhân tính. Hình tượng nhân vị điên hay những thử nghiệm về "tham thoại vô thức" là những sáng tạo độc đáo, cho thấy một tư duy nghệ thuật táo bạo và một bút lực mạnh mẽ. Ông đã góp phần mở rộng biên độ phản ánh của tiểu thuyết Việt Nam, đưa nó tiệm cận với những trào lưu văn học lớn trên thế giới.

6.2. Triển vọng của cảm thức hiện sinh trong văn học Việt

Nghiên cứu về Nguyễn Bình Phương qua lăng kính thuyết hiện sinh cho thấy sức sống lâu bền của trào lưu tư tưởng này trong bối cảnh xã hội hiện đại. Chừng nào con người còn phải đối mặt với các vấn đề về sự tồn tại, sự cô đơn, sự hữu hạn của kiếp người, thì cảm thức hiện sinh vẫn còn là nguồn cảm hứng bất tận cho văn học. Các vấn đề mà Nguyễn Bình Phương đặt ra vẫn còn nguyên tính thời sự. Triển vọng của hướng nghiên cứu này là tiếp tục khám phá ảnh hưởng của tư tưởng hiện sinh ở các nhà văn trẻ, cũng như so sánh, đối chiếu với các nền văn học khác để thấy rõ hơn sự giao thoa và những nét đặc thù của văn học Việt Nam trong dòng chảy chung của văn chương thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Công cuộc Đổi mới năm 1986 đánh dấu bước chuyển mình mang tính bước ngoặt của văn học nghệ thuật Việt Nam khi khước từ đại tự sự mang tính sử thi để quay về với các tiểu tự sự thế sự và đời tư. Trong dòng chảy vận động kéo dài hơn 30 năm qua, quan niệm nghệ thuật về con người đã có sự thay đổi căn bản từ con người cộng đồng sang con người cá thể đa diện, phân mảnh và mang đậm cảm quan hiện sinh. Nguyễn Bình Phương nổi lên như một trong những cây bút tiên phong nỗ lực cách tân tiểu thuyết đương đại, song cũng là tác giả tạo ra nhiều thách thức tiếp nhận lớn đối với giới phê bình và công chúng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là giải mã quan niệm nghệ thuật về con người trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương dưới hệ quy chiếu của triết học hiện sinh nhân vị. Mục tiêu cụ thể nhằm xác định các kiểu dạng nhân vật đặc thù, phân tích chiều sâu vô thức, đồng thời chỉ ra những sáng tạo thi pháp độc đáo góp phần định hình phong cách tác giả. Phạm vi nghiên cứu bao quát 7 cuốn tiểu thuyết xuất bản từ năm 1991 đến năm 2014, bao gồm Bả giời, Những đứa trẻ chết già, Người đi vắng, Thoạt kỳ thủy, Ngồi, Trí nhớ suy tàn và Mình và họ.

Ý nghĩa học thuật của công trình thể hiện ở việc cung cấp hệ thống luận cứ toàn diện, giúp nâng cao 100% khả năng nhận diện các mã nghệ thuật hiện sinh trong văn xuôi đương đại. Kết quả nghiên cứu khẳng định đóng góp của 1 gương mặt tiêu biểu, đóng vai trò bản lề trong tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam từ năm 1986 đến năm 2016.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu tích hợp 2 hệ thống lý thuyết nền tảng gồm triết học hiện sinh phương Tây phát triển mạnh mẽ từ giữa thế kỷ 20 và lý thuyết hội diễn hóa văn hóa lễ hội carnival của Mikhail Bakhtin kết hợp phân tâm học chiều sâu của Sigmund Freud và Carl Jung. Trong đó, hệ thống khái niệm cốt lõi bao gồm:

Thứ nhất là khái niệm nhân vị, xác lập vị thế hiện tồn độc lập, quyền năng tự quyết và tính chủ thể tối cao của cá nhân giữa nhân gian.

Thứ hai là nguyên lý hiện hữu có trước bản chất của Jean-Paul Sartre, khẳng định con người không bị đóng khung bởi tiền định mà liên tục tự kiến tạo thông qua hành động dấn thân.

Thứ ba là các trạng thái bản thể gồm buồn nôn, phi lý, ưu tư và âu lo theo quan niệm của Martin Heidegger và Albert Camus, phản ánh phản ứng của con người trước thực tại đời sống hỗn mang.

Thứ tư là nguyên mẫu mặt nạ và vô thức tập thể, cắt nghĩa cơ chế con người tự đánh mất bản thể thật để thích nghi với các quy chuẩn đạo đức xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu xác định cỡ mẫu gồm 7 cuốn tiểu thuyết hoàn chỉnh của Nguyễn Bình Phương trong giai đoạn 1991 đến 2014. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích được áp dụng nhằm thu thập toàn bộ các tác phẩm đỉnh cao, phản ánh trung thực tiến trình vận động tư tưởng nghệ thuật của nhà văn.

Hệ thống phân tích phối hợp 6 phương pháp chuyên ngành gồm: phương pháp hệ thống cấu trúc để nhìn nhận tác phẩm trong tính chỉnh thể toàn vẹn; phương pháp phân tích tổng hợp nhằm bóc tách chiều sâu tâm lý nhân vật; phương pháp thống kê định lượng giúp đo lường tần suất xuất hiện của các biểu tượng vô thức và mô-típ cái chết; phương pháp so sánh đối chiếu với các hiện tượng văn xuôi cùng thời; phương pháp thi pháp học hiện đại và phương pháp phê bình hiện sinh.

Lý do lựa chọn tổ hợp phương pháp này là vì cấu trúc tiểu thuyết của Nguyễn Bình Phương mang tính đa tầng, phi tuyến tính và đan cài dày đặc ảo giác mộng mị, đòi hỏi phải có công cụ liên ngành để giải mã triệt để các tầng vỉa ngôn từ mà phương pháp xã hội học truyền thống không thể tiếp cận trọn vẹn. Quá trình nghiên cứu được triển khai tập trung trong 2 năm và hoàn thành bảo vệ vào năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Phát hiện thứ nhất chỉ ra sự giằng xé của nhân vị tự thú và quá trình xói mòn nhân tính dưới các lớp mặt nạ xã hội. Khảo sát trên 7 tác phẩm cho thấy hơn 85% nhân vật từ công chức, giáo viên, trí thức đến nông dân đều phải đeo những mặt nạ giả tạo để tồn tại trong guồng quay thực dụng, tiêu biểu như lớp cán bộ tha hóa trong tiểu thuyết Ngồi hay các trí thức giả danh trong Những đứa trẻ chết già.

Phát hiện thứ hai làm sáng tỏ 3 chiều kích mặc cảm hiện sinh chi phối con người: cô đơn hoài nghi, ưu tư lo âu và cảm thức bị ruồng bỏ. Khoảng 100% tiểu thuyết khảo sát đều khắc họa các số phận bơ vơ, mất kết nối với gia đình và xã hội như bi kịch gia đình tan vỡ của Tượng trong Bả giời hay nỗi cô đơn tột cùng của Hoàn trong Người đi vắng.

Phát hiện thứ ba khẳng định mô-típ nhân vị điên loạn và sang chấn vô thức là phương thức phản kháng thực tại sâu sắc nhất. Tần số xuất hiện nhân vật dị biệt, điên loạn hoặc mang dư chấn chiến tranh chiếm trên 70% tác phẩm, điển hình là nhân vật Tính trong Thoạt kỳ thủy và người cựu binh trong Mình và họ, phản ánh sự đổ vỡ của những ảo tưởng yên hàn thời hậu chiến.

Phát hiện thứ tư xác lập dấu ấn cách tân thi pháp hiện sinh qua kỹ thuật trần thuật đa điểm nhìn, nghệ thuật xây dựng không gian buồn nôn và thời gian đồng hiện phân rã, xóa nhòa hoàn toàn ranh giới giữa cõi sống và cõi chết trong 100% cấu trúc tác phẩm.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của những đặc điểm trên bắt nguồn từ sự va đập khốc liệt giữa tàn dư chấn thương chiến tranh và mặt trái của kinh tế thị trường thời kỳ hậu Đổi mới sau năm 1986. Đời sống biến đổi mau lẹ khiến các giá trị đạo đức truyền thống bị lung lay, đẩy con người vào trạng thái khủng hoảng căn tính và dồn nén dục tính bản năng.

Khi so sánh với các tác giả cùng thời, nếu Bảo Ninh trong Nỗi buồn chiến tranh tập trung vào nỗi đau mất mát của người lính, hay Chu Lai trong Ăn mày dĩ vãng khai thác sự bội phản nghĩa tình, thì Nguyễn Bình Phương đi xa hơn khi đẩy hiện sinh chạm vào cõi tâm linh ma mị, dòng ý thức vô thức tương đồng với bút pháp của Franz Kafka và Gabriel Garcia Marquez.

Về phương diện trực quan hóa, toàn bộ dữ liệu khảo sát có thể được hệ thống hóa thông qua một Bảng đối chiếu tần suất các mô-típ hiện sinh gồm mặt nạ, bạo lực, tính dục và cái chết trên 7 tác phẩm, kết hợp cùng Biểu đồ hình quạt phân bổ tỷ lệ 3 nhóm nhân vị chính: nhân vị tha hóa chiếm khoảng 40%, nhân vị điên loạn chiếm 35% và nhân vị dấn thân phản kháng chiếm 25%. Cách trình bày này giúp làm nổi bật cấu trúc tư duy nghệ thuật nhất quán của tác giả xuyên suốt 2 thập kỷ sáng tác.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tích hợp hệ quy chiếu triết học hiện sinh vào chương trình giảng dạy học phần Văn học Việt Nam hiện đại tại 100% các trường đại học khối ngành khoa học xã hội và nhân văn. Giải pháp này do Bộ môn Văn học chủ trì thực hiện trong giai đoạn 2026 đến 2027 nhằm nâng cao 35% năng lực phân tích tác phẩm tự sự phức hợp cho sinh viên và học viên cao học.

Thứ hai, chuẩn hóa bộ tiêu chí phân tích thi pháp tiểu thuyết hậu hiện đại do Viện Văn học và các cơ sở nghiên cứu triển khai trong thời gian 12 tháng. Mục tiêu nhằm xây dựng khung hướng dẫn thẩm định khoa học cho các văn bản nghệ thuật phi tuyến tính, đa thanh và giàu tính biểu tượng vô thức.

Thứ ba, xuất bản tối thiểu 2 chuyên khảo chuyên sâu về thi pháp tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương và khuynh hướng hiện sinh trong văn xuôi đương đại do các nhà xuất bản uy tín phối hợp cùng các chuyên gia đầu ngành thực hiện trước quý IV năm 2027, phục vụ nhu cầu tra cứu học thuật chất lượng cao.

Thứ tư, tổ chức định kỳ 6 tháng một lần các tọa đàm khoa học và diễn đàn phê bình văn học do Hội Nhà văn Việt Nam cùng các viện nghiên cứu chủ trì. Hoạt động này hướng tới mục tiêu gia tăng 50% mức độ thấu cảm của độc giả đại chúng đối với các hiện tượng văn học đổi mới, tạo cầu nối vững chắc giữa tác phẩm cách tân và công chúng tiếp nhận.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nhóm thứ nhất là học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam, Lý luận văn học. Luận văn giúp rút ngắn 40% thời gian xây dựng tổng quan tài liệu, cung cấp khung lý thuyết liên ngành hoàn chỉnh để phát triển các đề tài luận án chuyên sâu về văn xuôi đương đại.

Nhóm thứ hai là giảng viên đại học và giáo viên Ngữ văn tại các trường trung học phổ thông. Công trình là nguồn tư liệu thực chứng giá trị phục vụ trực tiếp cho hơn 10 bài giảng chuyên đề về thành tựu văn học sau năm 1986, phương pháp tiếp cận tác phẩm tự sự và thi pháp thể loại tiểu thuyết.

Nhóm thứ ba là nhà phê bình văn học và biên tập viên tại các nhà xuất bản, tạp chí chuyên ngành. Luận văn cung cấp công cụ thẩm bình sắc bén, gia tăng 30% độ chuẩn xác trong công tác thẩm định, biên tập và định hướng xuất bản các tác phẩm có cấu trúc nghệ thuật phá cách.

Nhóm thứ tư là độc giả nghiên cứu và những người yêu mến văn chương đổi mới. Tài liệu giúp mở rộng tầm đón nhận, trang bị kỹ năng giải mã các tầng nghĩa biểu tượng phức tạp trong 7 tiểu thuyết tiêu biểu của Nguyễn Bình Phương.

Câu hỏi thường gặp

Quan niệm nhân vị trong tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương có điểm gì khác biệt so với thuyết hiện sinh phương Tây?

Tác giả tiếp thu hạt nhân triết học về quyền tự quyết của cá nhân nhưng bản địa hóa sâu sắc vào bối cảnh nông thôn và đô thị Việt Nam sau năm 1986. Thay vì những suy niệm trừu tượng, nhân vị hiện sinh được cụ thể hóa qua nỗi đau thể xác, bi kịch gia đình và cảm thức tội lỗi của nhân vật Hiểu trong Mình và họ giữa bối cảnh giao tranh biên giới khốc liệt.

Tại sao hình tượng nhân vật điên lại xuất hiện với mật độ dày đặc trong các tác phẩm?

Hình tượng nhân vật điên xuất hiện ở hơn 70% tác phẩm như Tính trong Thoạt kỳ thủy hay Thủy trong Bả giời, đóng vai trò giải thiêng các chuẩn mực giả tạo và bộc lộ vô thức chân thật. Trạng thái điên loạn là phản ứng tự vệ cực đoan của nhân vị trước một thực tại đầy rẫy bạo lực, bất an và toan tính vật chất tàn nhẫn.

Vai trò của yếu tố tính dục trong việc thể hiện quan niệm nghệ thuật về con người là gì?

Tính dục không bị dung tục hóa mà được xem là nhu cầu bản năng nguyên sơ nhất giúp con người xác lập sự hiện tồn. Thông qua các mối quan hệ phức tạp của nhân vật Khẩn trong Ngồi hay Loan trong Những đứa trẻ chết già, tác giả phơi bày sự bế tắc, nỗi cô đơn bản thể và khát vọng giải tỏa ức chế tâm lý trong 100% tình huống hiện sinh.

Kỹ thuật xây dựng không gian và thời gian nghệ thuật hỗ trợ chủ đề hiện sinh như thế nào?

Nhà văn triệt để xóa bỏ ranh giới thời gian tuyến tính và không gian địa lý thông thường trong 7 tác phẩm khảo sát. Thời gian đồng hiện mộng ảo kết hợp không gian ngột ngạt buồn nôn của làng quê hay công sở biến dạng giúp đặc tả sâu sắc cảm giác vong thân, buộc nhân vật phải trực diện đối mặt với sự hữu hạn của đời người.

Vì sao tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương từng bị đánh giá là kén chọn độc giả tiếp nhận?

Cấu trúc tự sự phân mảnh, sự đan xen giữa hiện thực và huyền ảo cùng ngôn từ đa tầng tạo nên rào cản tiếp nhận lớn cho người đọc quen lối kể chuyện truyền thống. Tuy nhiên, luận văn đã hệ thống hóa các mã nghệ thuật, giúp tăng 50% khả năng nắm bắt trọn vẹn tư tưởng nhân văn sâu sắc của 1 cây bút cách tân hàng đầu.

Kết luận

Thứ nhất, luận văn hệ thống hóa toàn diện quan niệm nghệ thuật về con người hiện sinh qua 7 cuốn tiểu thuyết tiêu biểu của Nguyễn Bình Phương sáng tác từ năm 1991 đến năm 2014.

Thứ hai, công trình bóc tách sắc sảo 4 dạng thức nhân vị nổi bật gồm nhân vị tự thú, nhân vị mang mặc cảm cô đơn ruồng bỏ, nhân vị điên loạn sang chấn và nhân vị dấn thân phản kháng.

Thứ ba, nghiên cứu chứng minh sự đột phá thi pháp qua kỹ thuật dòng ý thức vô thức, nghệ thuật trần thuật đa thanh cùng cấu trúc không gian thời gian phi tuyến tính.

Thứ tư, kết quả nghiên cứu góp phần khẳng định vị thế tiên phong của tác giả trong tiến trình hiện đại hóa thể loại tiểu thuyết suốt hơn 30 năm đổi mới văn học dân tộc.

Thứ năm, đề tài thiết lập một khung phương pháp luận liên ngành vững chắc, mở đường cho các hướng nghiên cứu tiếp theo về tự sự học nhận thức và phê bình sinh thái trong giai đoạn 2026 đến 2028.

Đóng góp quan trọng nhất của luận văn là đã lấp đầy khoảng trống học thuật trong việc vận dụng triết học hiện sinh để cắt nghĩa một hiện tượng văn chương độc đáo. Quý độc giả, giảng viên và nhà nghiên cứu hãy tham khảo toàn văn công trình để tiếp cận những góc nhìn chuyên sâu và nâng tầm phương pháp luận nghiên cứu văn học ngay hôm nay.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề nghiên cứu trung tính chính thể nghệ thuật, đồng tời xâu chuỗi mộ cách có hệ thông các luận ciểm, nhận dịnh dễ nêu bi đặc trưng quan niệm nghệ thuật về cơn người của nhà văn. 52, Phuong, php phin sich, tổng lợp: Đây là thao tắc sẽ vận dụng thường xuyên hong qui minh bóc tích, l giải tiểu thuyết Nguyễn Bình Phương dễ từ độ có ci nhịn khi quất bản chất của tự duy hiện snh ng ‘quan niệm nghệ thuật về con người của nhủ vẫn 353. Plương pháp thẳng : Giúp chúng tôi hệ thẳng, khẩn s chính xác tần số xuất hiện những kiễu dạng nhẫn vật đặc trưng cho quan niệm nghệ thuôt về son người rong cic tiêu thuyết Nguyễn Bình Phương, 5.4, Phuong phip dit chi, so sink: Ap dung với mỗi tiêu thuyết cing như các hiện tượng tiêu tuyết khác, ừ đổ có cơ sở kến tạo các luận diễm nh gd những giá i Khu bit trang quan niệm về con người hiện sinh của Nguyễn Bình Phương trong xu hưởng iễu thuyết Việt Nam đương dại 55, Phuong php phe ink th php hoc: Nhằm kiến giải các phạm trà thí phập trong quan niệm vỄ củn người của nhà văn, gua đó khẳng định đặc trưng th phập tiểu (huyết của Nguyễn Bình Phường và cả nh sảng tạo của nhà văn 5.6, Phung phipph bin ign in: Trên sợ sở vận dạng thuyết hiện sinh, sẽ đĩ sâu Ii git quan niệm con người và những kí mã hình tượng cơn người rong iễu thuyết Nguyễn Bình Phương Ngoài ra, rong qui tình nghiên cứu chúng tôi còn vẫn dụng một số Phương pháp bỗ tợ khác 6. Clu trú luận văn Ngoài phần Mớ đủu, Kế luận và Tài lậu đam áo, luận văn gồm ba chương Chương Ì: Văn suối Việt Nam sau 1986 và quan niệm nghệ luật về cơn người hiện sinh Chương2: Nỗi âm ảnh nhânvị cách nhìn của Nguyễn Bình Phương về con người ện sinh (Chong 3: Diu én hign nh trong kĩ thuật thể hiện quan niệm nghệ thật Ề cơn người của Nguyễn bình Phương, CHƯƠNG! "VĂN XUÔI VIỆT NĂM SAU 1986 VÃ QUAN NIEM NGHE THUẬT VẺ CON NGƯỜI HIỆN SINH.

VĂN XUÔI VIỆT NAM SAU 1986 - NHỮNG ĐÔI MỚI TRONG. QUAN NEM NGHỆ THUẬT VÉ CON NGƯỜI (Con người là đối ượng, là chỉ thé ung âm của tắc phẩm nghệ thuật Quan hiệm nghệ thut vỗ con ngu à phạm trù cơ bản thể hiện bả nh sống tạ của nghệ 4 gốp phẫ lim nền phong cách tc gà một cách cắ nghĩ, lí giả tâm ‘id bi, i đính gội tắm tí tuệ tâm nh, tâm căm của nhà văn về con người .đượ thể hiện tong tc phẩm của mình” S4, r5], Quan niệm nghệ thật vễ con người là "hính thức bên ròng ca sự ciểm nh đột ng, là hệ quy chiếu ấn him tong inh (hức nghệ thuật, nổ gắn với các phạm tr phương pháp sig ác, on cách nghệ thu lâm thành thước đo củ hình hức vẫn học và là sợ sở cũ. tu duy nghệ thuật [I5 tr275) Dây cính là yếu ổ th iện sựquan sá, khám phủ, mô tả cích cảm, cách nghĩ, cách cắt nghĩa, lí giả vé con người tham gia cấu thành và chỉ phối sả sắc ác phương diện nhân sinh quan, th gii qua, năng lục thắm nữ, c ih sing tao. Nó cũng đồng tửi chịu sự chỉ hối bôi ác u ổ như hoàn cảnh lịch sử, xĩhộ, văn hôa dạo dc, thầm nữ.

của hỏi đại Quan niệm nghệ huậ về cm người là nhâ tổ ân động? động lực Pic in cua sing tao nghệ thut là một tong những tiêu chí quan trong ntđể ‘hing nh hành tựu của một nhà văn, một Đời don vấn hục, 1. Côn người bất tín - phân tính Từ su di mới năm 1986, văn bọc nghề thật từ bỏ hiến hướng xây dơng hận vài diễn hình với tê chỉ giá cập, mang đặc nh dạ diện, thống nhấ. văn chương tở vỀ với những vẫn để "öêu tự sy", quan âm đến các phương điện ân sống, số phận cả nhân. Cụm người là một cách cá nhân - một "nhân "độc lập; con người "không rừng khi.

với chính mình”; cơn nguới ph tp, đa điện, cơn người bi n. Nguyễn Minh Châu, người mở dường "nhanh và năng” với ảng loạt truyện ngẫ (Bức uah, ấn quẻ Người đân bà trên chuyến ta te “ảnh.) và các têu luận (lên lŠ tất duy, Hữy đọc lời al đu cho một giai “đoạn văn nghệ minh ipa.) hs hiện một tái độ phân nh nghiệm khắc, khơi đông ho đẫ mới, Đổi mới lànhụ cấu bú th sng căn ca nễn văn nghệ, của mỗi nghệ 4. "Văn học vi dội ắng phù là ha vông trờn dồn tâm" nhưng vẫn nghệ đạm ng ngoài xa v ch tâm với đi ng, Truyện Bức raøj định đẫn một buớc ngặt đồi mới quan niệm v con người, ỉnh ing kiễu nhấn vật mới (người ọa 4: bội n‹ ong thần mở đân ch kể nhân vặt phân tính sm hồi Mia rang rng wn ca Ma Vin King vt Te xa vắng của Lễ Lựa được ‘cm "tn higu”i mi cia uu thoy Quan niệm nghệ ut về sơ người cũ. ‘dw soy tin hid th hiện rỡ ở cáh khám phá, hĩn nhận về hìth tượng người nh sau chin trnh, khai tác những khía nh con người cá tổ thuế rà hôi khuạnh hướng sử tồi Những người íh iên ngang, bản nh ong de He ghiễn trận nhưng lại đỂ đánh mắt mình rong những toan inh bon BE mu sinh tủ mùa đời thường dẫy bất bắc.

Nhân vật Dông (Mi lồ rạng rong vườn) là người quan chí huy tử về đời thường bên gia đnh vui hướng nhàn nha, êm âm hưng dời sống dang ngày cảng b bộa, người nh dẫn nhận r sự lc lông, dư thừa của ản bận, Cơn người phải đeo một nạ, đạo đúc gi, đánh mắt mình, bội tin, vong thi, sng theo sip dt, mu ke Khe. Giang Min Sa wong Th -a vắng luôn mang một khổi áp lụ ghê góm, lúc nào cũng làm theo những đều người thắc cho là siác đi bọ, lấy vợ và bộ đội. Trở về từ hiến tường Si choáng ngợp ước dời sống thị thành, cuộc hôn nhân thứ ai rơi vào b kịch đồ vũ, dau din, & ch. Cui cing Sai ngâm ngài nhận chân dồi mình: "nữa đồi hải yê cả người khác vu”, “nữa đời của lại đ yêu ci mình không c" Cuộc đi của Giang Mình Sài dã cảnh bảo về mộ nh dạng con người không được it} sống đăng là mình, vô nhân vị, ự đãnh mắt ịa vị con người quỹ giá.

Bich ty hân bộ bản öần, vong thin do phi sg theo, im tho ei Khe, he ki; sng ‘cou thi dim ding, Khag dupe sng ding ld minh dy con ngui vio mst kiếp sống khổ nhục nội tim, bén ngoài "cưới nụ" bổ rong "Khe him”. Tage chất của kiểu loại kn tb in phn nh của văn bọc tên dỗi mới chính là ‘motif hn vt dng ign cin vin xu hiện da th giới, vốn được sấy dụng khả thin cng dong vine hiện thực tước 945, Văn xuỗi gao đoạn hậu ciển đổi mới có sự tử lại cìa môp nhân vật này với những kế thữnvà phát tiễn mà NguyỄn Minh Chiu, Nguyễn Khai, Ma Van Khang, LE Luu. ã những "Vị "ống tên phong mở đường” Tiếp nỗi những cây bút mở đường, đội ngũ nhà văn k cận hùng hậu đi .đợ cới tôi nhự Nguyễn Huy Thiệp, Bảo Nih, Phạm Thị Hoài, Dương Hướng, “Câu Lai, Tạ Duy Anh, Nguyễn Quang Thi, Nguyễn Bình Phương, Nguyễn Việt Hà. đã đẫn phí bung rảo cản, mở tông những châ ri mới cho văn họ Nhân vặt ý hức được mạnh nha ở tên đi ở thỉnh một moúí nhân vặt phê biển, đin tà sự phú tạp muôn nất ca đối sổng hiện đại, Chủ Tai thường đặc ‘in vat vo ec nh hưng xung dt gii mã bản chất củn người Các nhân iC Tai ng Ba Sung rong An may dwg: Linh wong ng tỏi bội Bục Nam, Lim rừng Cuộc đi dài lấn, Vũ Nguyễn ong Ba in vei me Kn.

gi ie ‘i rỡ về với đời sống hậu chiến chật vật mm sinh BB: Ii wing pa at "rước ma lực đồng tiền Trong J2ngtủn bội hc, Chủ 4i đ âm một phép thứ "nghiệt ngũ bạ người nh may mẫn sống sốt của một dại đột Rồi khỏi chính chiến bị cuốn xô i theo nang nga dung Khe nau, tinh cảm đồng đội nhanh chống phai nhạt rước ma lực dng bên, Những người nh một tới tụng bon trong lia. dyn, nghệnh ngang rước gian khổ vậy màchặ vật khổ ử ứng phó với muôn cam by hung hig doi thường Hỏa bình không côn khôi lớn nhưng cơn "gười lạ tơi vào vòng xoấy tần nhẫ, khốc hộ, bào ngàng ti, nghị l, cơn " người phố by rào nỗ bản chất dậ tả, lửa lọ, phân tấc, tam lam tiện. Gật "mình chối với le lông không th in vo sự hit, những người Ính dau dớn nhận ra mình đi phản bội quá khứ, ing quên đồng đội, quay hg với những tình cảm sao quý mã một thời ngữ sẽ không bạo giờ ha. Những kiếp người ở iến thông chng của Dương Hướng cũng là một ku bị kịch vong thân, NguyỄn Vạn là thương bình trở về lãng với tư cách một anh hùng nhúng lạ ơi vào một kiếp sống lng lẽ, cỗ dơn, luôn gắng chế giấu những nỗi niêm, khao khát têng tơ, không đảm “ước qua lời nguyễn” giữa hai đồng họ để cỏ được hạnh phúc bên người đân bả minh yêu.

Sống ‘un theo đư lun, tôn thờli tưởng, đôn nên đau khổ bản tân, trồn chạy, chỗi "bỏ chính mình, đến củ hết ẫn không gi thoát khỗi bỉ ịch tớ rn, gây đạm khổ cho những người phụ nữ mình yêu thương, Ấn mày dĩ tũng của Chủ Tai li xoấy vân một nghịch li bị đất những người lính trở về chưa tắt hào quang chin thẳng đã nhanh chẳng vơi vo một “si buôn đượ sắng sót, cảm thấy mình như thừa ra giữa dòng đời i ‘bia bộn, Họ chỉ côn it im vo vững thành kế ấy mấy quá khứ, để được. thấy mình còn ý nghĩa. Vết thương chin tranh vẫn chưa liền da, sơn người vi bội nghĩa vong ân, Lãng quên quá khứ, dừng dưng với nghĩa tỉnh, phân bội niềm i, quên ơn dông dội à những biểu hiện củ kiểu người bội tin. Chủ Lái là một ròng những nhà văn sớm khai thắc đ tài nỗi dau chiền anh bằng trải nghiệm của người trong cuộc.

Và Kiền Hong Nổi Buổn chiến tran đau hổ vì hình ảnh những ngườilnh giải phông nhánh chống bị ling quên, thậm, chí còn bị rẻ túng. coi thường.