CHƯƠNG 1 “TRUYỆN NGAN VIET NAM PAU THE KY XX VA HANH TRÌNH. SANG TAO VAN CHONG CUA THANH TINIL 'ruyện ngắn Việt Nam dẫu thé ky NX Đầu thể ký XX, xã hội Việt Nam buổi giao thời luôn có sự đụng chạm cọ tia phương Dóng với phương Tây. giữa cổ tuyền với hiện đi giữa cái Vi cli mới, giữa cá nhân và cộng đông, ích thích những người cm bột ti ti. LY tung thie mỹ của thời đại đã thay đỗi.
Quan niệm dễ cao cơn người cả nhân của phương Tây như làn gió mới, thối bùng lên khát vọng giải phỏng, khit vọng tự do. Sự thức nh củaÿ thức cá nhân trước hết xuất hiệnở tông lớp tí thức Tây học, vì ọ sớm có điều kiện được Êp xúc với dời ng văn mình. Đã có sự gặp gồ giữa chất phống túng, cao ngạo côa nhân cách kế sử Tất năng khuất” với cải ti phá phách, nội loạn củ các trường phái wit “học tự sản mới đủ nhập vào (chủ ng]ĩa hiện nh, chủ nghĩa siêu nhân, chủ nghĩa xẽ địch.) Trên cơ sở nỀn lãng của văn xuôi tự sự tung đại, sự hình thỉnh và phát tiền của văn xuôi quốc ngữ Nam bộ cuỗi thé ky XIX, ruyện ngắn Vi Nam đấu th ky XS đã pht iễn theo những chăng đường sau * Từ đâu tế ý XY độn năm 1935, Đây là bước chuẩn h, thâm độ về khã năng hình thành của th lại ruyện ngắn hiện đại. Phần lớn ruyện ngắn ch ý “nhiều đến vẫn đểsuythoái của đạo đức ty thông, kết cầu chưa tích khối cảnh hưởng cña truyga dân gian và văn xuôi trung đại.
Những thoát ra khối những bước đi chập chững đầu tiên ấy, ruyện ngắn Việt Nam đã dạt được những thành tựu nhất định gắn lida với các tác giả như Nguyễn Bá Học, Phạm Duy Tén, Phan Boi Chiu, Nguyén Ai Que wi Khong íttie phẩm chất lượng, sốp phần quan rong thú dây tiền nh hiện dại hóa sẵn văn học trên lĩnh vúc * Từ năm 1936 đỗn năm 1932, Đày là chăng đường vân động đa dạng của tyện ngẫn trên cơn đường hình thành của th lai, Đặc điểm lớn nhất của chăng dưỡng này là sự phân hóa đù chưa rõ rằng của ruyện ngắn theo hai huynh hướng: hiện thục và lăng mạn, ở chăng đường thứ bai này thấy nỗi bit ên vai rồ của một số bảo, tạp chỉ như Nam phong tgp chi, An Nam tap chí, Đông Dương tạp chí. tong việc đăng ti tuayện ngẫn thời bếy gi. “Cũng với tuyển ngẫn tên bảo chỉ, cc tập ruyện ngần của Nguyễn Tường Tum, Tam Lang, Thể Lũ. gộp phẫn tô đậm bc anh dẫy màu sắc của vẫn học ừ đu thể kỹ XX đến 1932 Trong quản niệm của các cậy bút đầu thể kỷ XX, các khá niệm tryyện ‘agin, truyện vừa, ễu huyết chư tích bạch rõ rũng và cũng khổ có thể ch "bạch được, Do vây quả ình bình thành thể loại ruyện ngắn, ước hốt nằm, ‘wong gui nh hình thành thể loại tiểu thuy.
Xuất phát từ quan niệm như. th chúng ôi đŠ cập đến qu tình ình tình thể lai tiêu thay, rong đồ cố gắng chủ ý nhắn mạnh đến những yếu tổ ít nhiễu khu biệt tạo nề sự hình thành th loại ruyện ngắn Bắt sứ một thể loi v nào hình thành, tước hết cũng xuất phát từ yêu sầu của cuộc sống xã hội và tực iếp nhất à yêu cầu của công chứng, của người đục. Sự hinh hành thể loại truyện ngắn gii đoạn tử dẫu thể kỹ XX đến căm 1948 cũng nằm tong quy luật chung đó. Vì thể, di im gu tình hình thành thloại ruyện ngẫn, không thể không để cập sơ qua bối cảnh lịch sử xã hội cối thể kỹ XIX đẫu thể ký XX đã đẫn dến sự hình thành của một loi Hình công chúng mới của văn họ.
Sự ính tình ã hội mai theo hướng Âu bán ở Việt Nam đẫu thể kỹ XX như vừa nói, đã lâm thay đối suộ sẵng vật chất lấn tinh thin, tim 1 va eich suy ng của các giai ep, ting lop mới, cđinhiênchủ yêu là ở thành thị. Người ta phải tư diễu chin dễ tịch ứng trong điều kiện ca xã hộ phức tạp, sồi đồng vàđĩ hiên là mới lạ. Và như thể, có một bộ phận công chúng mới hình thành ở thành thị LLL Ki nig vi đặc tưng Hể og Lịch sử vn học Viết Nam k từ kh * i tg ig bất chữ" (T6 “Xươmg), gỗn lên với chữ quốc ngũ, tì văn xui nghệ thuật rong đổ cổ truyện ngắn đã bắt đu hinh thảnh và đồng vai rô quan trọng, ĐỀ nh biết rõ em, sự hạnh thành kệ ng với tư cch là một lại tong vấn bọc dân `. yn gn Tan Tn ie chuomg sa ching 1d tam ko vận dang ei ý kiến, qua nfm cin ce nhà nghiên in Viê Nanvà rên th giối Ruby V.
Ringer wong Bich na toàn dự Mỹ(Enciclopadyn American) xe nh: "Tuyên ngẫ ã một hình hố văn học, bán hit ea a Bao ion trong nhữn ừ lần Dành phần o nn tên gợi của nó, Với các là một câu uy, a mit hui skin hae mt idm ein quan đến con ng ong oot dg thé eit hoe in thin. Vi giống mọi hình ae vin xi hư cấu hóc, nỗ mô tà bằng ngôn tc và thinh cng ea n6 py hue vio se "tấp xó rực tấp đ được gia người đạc và đội ượng miu Với ech Ui wuyéa agin df ahi. 6 king th thục hiện mi tấp ức rực ep ny i ec phuong tie phổ ign di iu tuyệc hu xy dmg nn vit hi Tả, miệu tả thật chỉ tất và lấp lạ. Đặc biệ là nó hãi miễu ả với độ nhanh nhạy và won ven gh g như mộtlắm gương” (dẫn theo Lê Huy Bie) [5,19] “Tương ty những nhận định rên ở Việt Nam, Nhiễu nhà nghiên cứu lý luận phế bình như Hà Minh Đức, Lê Bá Hán, Vương Trí Nhân, Nguyễn Ngoc, “Trần Định Sử, Bồi Việt Tháng.
đưa rà hàng loạt các Ki niệm và đặc trương cửa ruyện ngắn, Hầu hết các tác giá đu thông nhất ruyớn ngất là tóc phẩm tự sự sỡ nhỏ. Nội đung thể logi bao âm hầu hết các phương diện cửa đời sống: đời tực thể sự hạy sử thí những cái độc đáo là ngắn. Tất nhiên về khái niệm dung lượng ngẫn của truyền ngắn đã, dang và sẽ là một vấn để côn nhiễu tranh ci, có điều mọi người thông nhất tuyên viết ma để tếp hủ liền một mạch, dọc một hơi không nghỉ. Truyền ngắn hiện dại thuộc một kiểu tr uy mới mang cũ tính ng tao, một cách nhịn chốc đời, nắm bắt đời sống Tiếng mang tính chất th lại Một rừng những đặc điễm của uyễn ngẫn hiện “đi là gắn iễn với báo chí.
Khuôn khổ báo chí quy định tính chất ngắn gọn ‘ia tuyén agin. Tuy nhiên những đặc trưng mang ỉnh chuẪn mực của tuyện, ‘nin hign dai chỉ có thẻ lấy làm iu eh đểnhậnđiện, phân định túc phẩmkhỉ nổ thứ sự hoàn thiện. Côn trong giai đoạn hình thảnh vận động của th li, “khái niêm truyện ngắn có tính lịch sử của nó. Theo Bũt Việt Thing "Tuyên ngắn rất ngắn trước hết là một truyện ngắn heoÿ nghĩa thông thường, ói chung có ngủĩa là nó không phải là một truyện đi, đường nhiên, Những tắt ngắn đến mức độ ảo kế cũng khó ti buậc nổ một cách dứt khoá, tuyệtđổi (độ đãi của một truyện ngắn ắt ng thưởng từ «im che ehoén dim trăm ch).
Nếu đồng hình ảnh tì truyền ngắn rất ngắn là một "đá sản” của truyện ngắn thông thường: mà đã Mặc tần” tỉ thường "iểm và có kh là đất Nhưng nó hội đủ những đặc điểm của tuyn ngắn với t cách à một thé log văn học cỏ lịch sử lâu đời, có vị tí cũng như sông "năng lớn trung bệ thẳng các th lại ăn bọc nỗi chung, văn xuỗi nôi rễng” "Nhà văn Nguyễn Minh Chiu (1930-1989) đã có một ý kiến khi định nghĩa truyện ngắn: “Tôi thường hình dung thể loại truyện ngắn như mặt cắt giữa một ân hy fe Ci ie gu những đương ăn tên tag tròn kia, di sau trăm năm vẫn thấy cả cuộc đời của thảo mộc". Dinh nghĩa "nảy có thể giúp bạn hiểu một cách giản dị rằng truyện ngắn thông thường hay. truyện ngắn rất ngắn dễu là những dai sing”, trong đỏ nhà vẫn chủ. "yÊu tập trừng miêu tả những "khoảnh kh * ing hi Khác với nhì văn Nguyễn Minh Châu trong bãi “Nhân đọc tiêu lâm”) nhà văn Nguyễn Tuân (1910-1987) đã đưa ra một ý kiễn đăng suy nghĩ "Tâm ở.
“iể kim một khóc cười, một nết cười, một khía cạnh của ái cười sing khoái và vài sing. Những theo tối nghi, sòntm ở Tiểu lâm có một sấ gỉ có nh chất kỹthuật viết tuyển ngắn tật ngắn nữa. Nhiều tuyền Tiểu lâm chỉ ngắn hông tới mười dòng", Rõ rắng thấy, nhà văn Nguyễn Tuân đã đưa ma một thuật ngữ tất Việt Nam là tuyện ngắn thật ngắn. Truyền ngắn rắt ngắn phủ hợp với quy lut sáng tic khi iy chất lượng làm tiêu chuẳn hàng dẫu `Và theo “Từ điễn thuật ngữ văn học" Trin Dinh Sử, Lê Bá Hán, Nguyễn Khắc Phi, *.tuyền ngẫn thường hướng tới việc khắc họ một hệ tượng, ‘hit ign mgt nt bin chit ương quan hệ shin sinh hay doi ống của tâm hỗn con người.
Cất truyện của yện ngắn thưởng diễn ra ông một thời mm, và không gian hạn chế, chúc năng của nó nôi chung là nhận ra một điều gỉ đỗ sảu sắc về cuộc dời và nh người. ấu tổ quan ong bộc nhất của uyện ngắn những chỉ tết cổ đủc, có dụng lượng ồn và lồi ảnh văn mang nhiễu n tạo cho túc phẩm những hiều sấu chưa nói hết"J23, 371]. Từ những ý kiến, nhận định trên cho tẤy ruyện ngắn là một hình (hức cỡ nhỏ nhưng chứa đựng một dụng lượng lớn” của đời sống. Nó có thể lã Nồi "ải bảy dặm)" đưa người đục qua khắp cõi nhân nh để ải nghiệm những, tbuển vi của đối người `Yếu tổ quan trọng bậc nhất của tuyền ngắn là những chỉ tết cô đúc, cổ đăng lượng lớn và lỗ hành văn mang nhiều ân ý, to cho tắc phẩm những ghiễu su chưa nối hết.
Truyện ngắn là th lại gẵn gũi với đối ng hằng "gây, súc ch, để đọc, ï thường gắn lin vi boại động báo chí, do đồ có tác dung, dh ung kip thải rùng đôi sống.