Luận văn Thạc sĩ: Phân tích đặc điểm truyện ngắn nhà văn Ngọc Giao

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu xã hội và nhân văn đặc điểm truyện ngắn ngọc dao, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải thiện thực tiễn.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Ngôn Ngữ Và Văn Hóa
• Đề tài: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn Đặc Điểm Truyện Ngắn Ngọc Dao
• Loại tài liệu: Luận Văn
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHÀ VĂN NGỌC GIAO TRONG TIẾN TRÌNH VẬN ĐỘNG CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
• 1.1. CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VĂN HỌC CỦA NGỌC GIAO
• 1.1.1. Sự nghiệp văn học
• 1.2. ĐÓNG GÓP CỦA NGỌC GIAO ĐỐI VỚI NỀN VĂN HỌC HIỆN ĐẠI
• 1.2.1. Mở rộng phạm vi và đào sâu những đề tài quen thuộc
• 1.2.2. Góp phần hoàn thiện thể loại văn học
• 2. CHƯƠNG 2: THẾ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN NGẮN NGỌC GIAO
• 2.1. HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT
• 2.1.1. Hình tượng nhân vật bi kịch
• 2.1.2. Hình tượng nhân vật tha hóa
• 2.2. NGƯỜI KỂ CHUYỆN
• 2.2.1. Người kể chuyện giàu lòng thương đời, thương đời
• 2.2.2. Người kể chuyện nặng lòng với quê hương, nguồn cội
• 2.3. KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN NGHỆ THUẬT
• 2.3.1. Hình tượng không gian
• 2.3.2. Hình tượng thời gian
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN NGẮN NGỌC GIAO
• 3.1. Cốt truyện tuyến tính
• 3.2. Cốt truyện phi tuyến tính
• 3.3. Kết cấu theo quá trình tâm lí của nhân vật
• 3.4. Kết cấu đối lập, tương phản
• 3.5. Ngôn ngữ giàu chất thơ
• 3.6. Ngôn ngữ tinh tế và linh hoạt
• 3.7. Giọng điệu trữ tình
• 3.8. Giọng điệu triết lý
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐỀ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO)

Tóm tắt

I. Hướng Dẫn Toàn Diện Về Đặc Điểm Truyện Ngắn Ngọc Dao

Việc thực hiện một luận văn thạc sĩ khoa học xã hội và nhân văn về chủ đề đặc điểm truyện ngắn Ngọc Dao đòi hỏi một sự am hiểu sâu sắc về một tác gia quan trọng nhưng từng có giai đoạn bị lãng quên trong văn học Việt Nam 1930-1945. Ngọc Giao, cây bút cùng thời với những tên tuổi lớn như Nam Cao, Vũ Trọng Phụng, Thạch Lam, đã để lại một di sản văn chương đồ sộ với hơn 300 truyện ngắn và nhiều tiểu thuyết giá trị. Tuy nhiên, so với các bạn văn, vị thế của ông chưa được đánh giá một cách tương xứng. Luận văn của Huỳnh Thị Hai đã chỉ ra nghịch lý này: "trong khi nhiều người bạn cùng thời với ông đã trở thành những tên tuổi lớn của nền văn học Việt Nam thì cái tên Ngọc Giao dường như bị rơi vào quên lãng". Mục tiêu của việc nghiên cứu này không chỉ là làm sáng tỏ những nét độc đáo trong sáng tác của ông mà còn là nỗ lực "trả lại đúng vị trí của các giá trị" cho một nhà văn có nhiều đóng góp thầm lặng. Các nghiên cứu khoa học văn học về Ngọc Giao, dù còn ít ỏi, đều thừa nhận ông là một cây bút có giọng văn riêng biệt, vừa lãng mạn trữ tình, vừa thấm đẫm chất hiện thực. Bài viết này sẽ hệ thống hóa các đặc điểm nổi bật trong truyện ngắn của ông, dựa trên nền tảng các công trình nghiên cứu uy tín, nhằm cung cấp một cái nhìn tổng quan và khoa học cho các học viên, nhà nghiên cứu và độc giả yêu mến văn chương tiền chiến.

1.1. Tổng quan cuộc đời và sự nghiệp nhà văn Ngọc Giao

Tìm hiểu cuộc đời và sự nghiệp nhà văn Ngọc Giao là bước đầu tiên để giải mã các tầng ý nghĩa trong tác phẩm của ông. Sinh năm 1911 tại Huế và lớn lên ở Bắc Ninh, tuổi thơ thiếu vắng tình mẹ đã ảnh hưởng sâu sắc đến văn chương ông, đặc biệt là việc xây dựng hình tượng người phụ nữ và người mẹ. Ngọc Giao là một trí thức được đào tạo bài bản, thông thạo tiếng Pháp và có kiến thức sâu rộng về văn chương Tây Âu. Sự nghiệp của ông gắn liền với tuần báo Tiểu thuyết thứ Bảy, nơi ông vừa là cây bút chủ lực vừa là thư ký tòa soạn. Giai đoạn trước 1945 là thời kỳ sáng tác rực rỡ nhất với các tác phẩm tiêu biểu của Ngọc Giao như Phấn hương, Cô gái làng Sơn Hạ, Một đêm vui. Sau 1954, sự nghiệp của ông có một khoảng lặng dài, mãi đến những năm cuối đời, tên tuổi ông mới được nhìn nhận lại. Sự nghiệp của ông là một hành trình cống hiến không mệt mỏi, trải dài gần 70 năm, một minh chứng cho tình yêu nghệ thuật bền bỉ.

1.2. Vị thế của Ngọc Giao trong văn học Việt Nam 1930 1945

Xác định vị thế của Ngọc Giao trong văn học Việt Nam 1930-1945 là một nhiệm vụ quan trọng. Ông đứng trong hàng ngũ các nhà văn hiện thực nhưng lại mang một sắc thái riêng. Nhà nghiên cứu Phong Lê nhận định Ngọc Giao đứng "chông chênh giữa hai thế đứng" lãng mạn và hiện thực. Ông không đi sâu vào tận cùng đáy xã hội như Vũ Trọng Phụng, cũng không chua cay như Nguyễn Công Hoan, nhưng vẫn phơi bày những nghịch cảnh của thân phận người trí thức nghèo và hình tượng người nông dân. Tác phẩm của ông mở rộng phạm vi đề tài quen thuộc, từ tình yêu, người phụ nữ, đến cái chết, mang đến những góc nhìn mới mẻ và sâu sắc. Dù không phải là tên tuổi trung tâm của trào lưu văn học hiện thực phê phán, những đóng góp của Ngọc Giao trong việc hoàn thiện thể loại truyện ngắn và tiểu thuyết là không thể phủ nhận. Ông xứng đáng có một vị trí trang trọng bên cạnh các tác gia lớn của thời kỳ.

II. Lý Giải Vì Sao Truyện Ngắn Ngọc Dao Từng Bị Lãng Quên

Một trong những thách thức lớn nhất khi tiếp cận di sản của Ngọc Giao là câu hỏi tại sao một nhà văn tài năng như vậy lại có một thời gian dài bị công chúng và giới nghiên cứu lãng quên. Đây là vấn đề cốt lõi mà nhiều khóa luận tốt nghiệp về Ngọc Dao cố gắng lý giải. Nguyên nhân không nằm ở chất lượng tác phẩm, mà đến từ nhiều yếu tố khách quan và chủ quan. Thứ nhất, phong cách nghệ thuật Ngọc Giao không hoàn toàn thuộc về một trường phái rõ rệt. Ông không cực đoan hiện thực như Vũ Trọng Phụng, cũng không thuần túy lãng mạn như Thạch Lam. Sự giao thoa này khiến việc định vị ông trở nên khó khăn trong các hệ thống phân loại văn học sử một thời. Thứ hai, sau năm 1954, do những biến động của thời cuộc, Ngọc Giao gần như không công bố tác phẩm mới trong một thời gian rất dài. Sự vắng bóng này đã tạo ra một khoảng trống trong ký ức của nhiều thế hệ độc giả. Luận văn của Huỳnh Thị Hai nhấn mạnh: "Đấy rõ ràng là một điều bất công đối với nhà văn này". Việc nghiên cứu sâu về đặc điểm truyện ngắn Ngọc Dao chính là cách để khắc phục sự bất công đó, đưa tác phẩm của ông trở lại với đời sống văn học đương đại, khẳng định sức sống lâu bền của một giá trị văn chương đích thực.

2.1. Thách thức trong việc định vị phong cách nghệ thuật

Việc định vị phong cách nghệ thuật Ngọc Giao là một thách thức. Phong Lê cho rằng thế giới truyện của ông "dường như có phần được nới rộng ra cả hai phía" lãng mạn và hiện thực. Ngòi bút của ông vừa có sự tinh tế, trữ tình, giàu chất thơ khi viết về tình yêu, về Hà Nội cũ; vừa sắc sảo, trần trụi khi phơi bày những bi kịch của kiếp người. Trong khi các nhà văn hiện thực khác tập trung vào xung đột giai cấp, vào "miếng ăn", Ngọc Giao lại thường hướng vào những bi kịch tâm lý, những nỗi đau thân phận mang tính phổ quát. Sự pha trộn giữa giọng điệu hoài cảm, trữ tình với một cái nhìn hiện thực tỉnh táo đã tạo nên một phong cách phức hợp, khó xếp loại nhưng cũng chính là nét độc đáo làm nên tên tuổi của ông. Đây là điểm mấu chốt cần làm rõ trong bất kỳ công trình nghiên cứu khoa học văn học nào về tác giả này.

2.2. So sánh Ngọc Dao và Nam Cao những điểm khác biệt

Việc so sánh Ngọc Dao và Nam Cao, hai cây bút hiện thực cùng thời, giúp làm nổi bật những nét riêng của mỗi người. Cả hai đều quan tâm sâu sắc đến thân phận người trí thức nghèo và người nông dân. Tuy nhiên, nếu Nam Cao đi sâu vào bi kịch tha hóa, bi kịch bị lăng nhục và khát vọng làm người lương thiện một cách dữ dội, thì Ngọc Giao lại thường khai thác nỗi đau từ một góc độ trầm tĩnh hơn. Giá trị nhân đạo trong tác phẩm Ngọc Dao thường biểu hiện qua lòng trắc ẩn, sự cảm thông với những số phận éo le, đặc biệt là phụ nữ. Ngôn ngữ của Nam Cao gai góc, đậm chất triết lý, còn ngôn ngữ truyện ngắn Ngọc Dao lại thiên về sự trong sáng, giản dị, giàu chất thơ. Trong khi Nam Cao là đỉnh cao của chủ nghĩa hiện thực phê phán, Ngọc Giao lại là một nhịp cầu nối đặc biệt giữa lãng mạn và hiện thực, làm phong phú thêm diện mạo văn học giai đoạn 1930-1945.

III. Phân Tích Giá Trị Hiện Thực Nhân Đạo Trong Truyện Ngọc Dao

Cốt lõi làm nên sức sống của các đặc điểm truyện ngắn Ngọc Dao nằm ở sự kết hợp hài hòa giữa giá trị hiện thực và giá trị nhân đạo. Tác phẩm của ông là một bức tranh chân thực về xã hội Việt Nam trước 1945, với những mảnh đời lam lũ, những số phận chìm nổi. Giá trị hiện thực truyện ngắn Ngọc Dao không chỉ dừng lại ở việc phản ánh cái đói, cái nghèo, mà còn đi sâu vào những góc khuất của tâm hồn con người trong một xã hội đầy biến động. Ông phơi bày sự tha hóa, những bi kịch do định kiến xã hội, do hoàn cảnh xô đẩy. Song song đó, giá trị nhân đạo trong tác phẩm Ngọc Dao luôn tỏa sáng. Dù viết về những nhân vật lầm lạc, những cô gái giang hồ hay những kẻ cùng đường, ngòi bút của ông không bao giờ mất đi sự cảm thông, xót thương. Phong Lê nhận xét rằng văn Ngọc Giao luôn ẩn chứa "khát vọng về một cuộc sống trong sạch và lương thiện cho con người". Chính sự cân bằng giữa việc phơi bày sự thật trần trụi và tấm lòng nhân ái bao dung đã tạo nên chiều sâu và sức hấp dẫn lâu dài cho truyện ngắn của ông, khiến chúng vượt qua thử thách của thời gian và vẫn còn nguyên giá trị cho đến ngày nay.

3.1. Giá trị hiện thực qua hình tượng người nông dân và trí thức

Giá trị hiện thực truyện ngắn Ngọc Dao được thể hiện rõ nét qua việc xây dựng hình tượng người nông dân và thân phận người trí thức nghèo. Người nông dân trong tác phẩm của ông (như trong Đất, Xã Bèo) hiện lên với sự chân chất, lam lũ nhưng cũng đầy bế tắc trước thời cuộc. Họ gắn bó với mảnh đất như máu thịt nhưng luôn bị đẩy vào con đường bần cùng. Tầng lớp trí thức, dù có học vấn, vẫn không thoát khỏi gánh nặng cơm áo gạo tiền, phải đối mặt với những lựa chọn nghiệt ngã giữa việc giữ gìn nhân phẩm và sự tha hóa. Ngọc Giao đã khắc họa một cách chân thực không khí ngột ngạt của xã hội thuộc địa, nơi giá trị con người bị xói mòn và mọi tầng lớp đều phải vật lộn để tồn tại. Bức tranh hiện thực này tuy không khốc liệt như của Vũ Trọng Phụng nhưng lại thấm thía và đầy ám ảnh.

3.2. Chiều sâu giá trị nhân đạo trong các tác phẩm Ngọc Dao

Giá trị nhân đạo trong tác phẩm Ngọc Dao là một dòng chảy ấm áp xuyên suốt sự nghiệp của ông. Tấm lòng nhân đạo ấy thể hiện ở sự trân trọng những phẩm chất tốt đẹp tiềm ẩn trong mỗi con người, ngay cả khi họ đã lấm bùn. Ông đặc biệt dành nhiều tình cảm cho nhân vật phụ nữ, những người chịu nhiều thiệt thòi nhất. Từ những cô gái lỡ thì, những người vợ cam chịu đến những kỹ nữ bán mình nuôi thân, tất cả đều được ông nhìn bằng con mắt xót thương. Nhà phê bình Anh Chi đã so sánh: "Nguyễn Công Hoan thì lột tả hết cái xấu của con người ra và cười thật chua cay. Còn Ngọc Giao, chúng tôi nghĩ, ông đã phơi bày trên trang sách những số phận đắng cay... với một sự xót thương". Tinh thần nhân đạo này chính là điểm tựa triết lý, là ánh sáng giúp tác phẩm của ông không rơi vào bi quan, bế tắc hoàn toàn.

IV. Phương Pháp Giải Mã Thi Pháp Truyện Ngắn Ngọc Dao Độc Đáo

Để hiểu rõ đặc điểm truyện ngắn Ngọc Dao, việc phân tích các yếu tố thi pháp là vô cùng cần thiết. Thi pháp truyện ngắn Ngọc Dao mang nhiều nét cách tân so với lối viết truyền thống, thể hiện một tư duy nghệ thuật hiện đại. Ông không chỉ chú trọng đến nội dung câu chuyện mà còn rất quan tâm đến hình thức biểu đạt. Về cấu trúc, ông linh hoạt sử dụng nhiều kiểu kết cấu khác nhau, từ tuyến tính đến phi tuyến tính, kết cấu tâm lý, hay kết cấu đối lập. Đặc biệt, nghệ thuật trần thuật của Ngọc Giao rất đa dạng, với sự thay đổi điểm nhìn, sự đan xen giữa lời người kể chuyện và lời độc thoại nội tâm của nhân vật, tạo nên tính đa thanh cho tác phẩm. Giọng điệu cũng là một thành tố quan trọng, pha trộn giữa trữ tình, triết lý và đôi khi là châm biếm nhẹ nhàng. Việc giải mã các phương diện nghệ thuật này giúp người đọc nhận ra Ngọc Giao không chỉ là một nhà văn có tấm lòng nhân hậu mà còn là một người thợ ngôn từ tài hoa, một nghệ sĩ luôn tìm tòi, sáng tạo để đổi mới cho thể loại truyện ngắn.

4.1. Đặc trưng cốt truyện và nghệ thuật trần thuật đặc sắc

Một trong những đặc trưng cốt truyện nổi bật trong truyện ngắn Ngọc Giao là sự giản dị, thường xoay quanh những tình huống đời thường nhưng lại chứa đựng những xung đột nội tâm sâu sắc. Ông ít khi xây dựng những cốt truyện gay cấn, kịch tính mà tập trung khai thác diễn biến tâm lý nhân vật. Nghệ thuật trần thuật của ông cũng rất đáng chú ý. Người kể chuyện trong tác phẩm của ông thường ở ngôi thứ ba nhưng có khả năng nhập vào thế giới nội tâm nhân vật, tạo ra một khoảng cách gần gũi. Đôi khi, ông sử dụng cả hình thức truyện lồng trong truyện hay kết cấu qua những bức thư, trang nhật ký (Một gã ngang tàng), làm mới mẻ hình thức kể chuyện và tăng cường tính chân thực cho câu chuyện được kể. Sự linh hoạt trong kết cấu và trần thuật là một đóng góp quan trọng của ông cho quá trình hiện đại hóa truyện ngắn Việt Nam.

4.2. Sức hấp dẫn từ ngôn ngữ truyện ngắn Ngọc Giao giàu chất thơ

Ngôn ngữ truyện ngắn Ngọc Giao là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa chất hiện thực và chất thơ. Vũ Ngọc Phan từng khen "văn Ngọc Giao điêu luyện", dù đôi khi cho rằng "đẽo gọt quá". Ngôn ngữ của ông trong sáng, giản dị, gần với lời ăn tiếng nói hằng ngày, giúp tái hiện chân thực đời sống. Tuy nhiên, khi cần, ngòi bút của ông lại trở nên bay bổng, trữ tình, đặc biệt trong những đoạn tả cảnh, tả tình. Chất thơ thấm đẫm trong những tác phẩm như Cô gái làng Sơn Hạ hay Truyện thần tiên, mang lại cho người đọc những cảm xúc thẩm mỹ tinh tế. Giọng điệu chủ đạo là trữ tình, hoài cảm, thể hiện một tâm hồn nhạy cảm, dễ rung động trước những vẻ đẹp và những nỗi đau của cuộc đời. Đây là yếu tố quan trọng tạo nên sức hấp dẫn riêng biệt cho văn chương Ngọc Giao.

V. Bí Quyết Phân Tích Nhân Vật Trong Truyện Ngắn Ngọc Dao

Thế giới nhân vật là phương diện đặc sắc nhất thể hiện tài năng và tư tưởng của nhà văn. Việc phân tích nhân vật trong truyện ngắn Ngọc Dao cho thấy một hệ thống hình tượng đa dạng, phức tạp. Ông xây dựng thành công nhiều kiểu nhân vật, từ những con người mang bi kịch tình yêu, bi kịch đói nghèo đến những nhân vật bị tha hóa bởi hoàn cảnh. Điểm mạnh của Ngọc Giao là khả năng đi sâu vào thế giới nội tâm. Nghệ thuật miêu tả tâm lý của ông rất tinh tế, thể hiện những giằng xé, những dằn vặt, những ước mơ thầm kín của con người. Nhân vật của ông không đơn điệu một chiều mà luôn có sự phức tạp, đấu tranh giữa cái tốt và cái xấu, giữa khát vọng và thực tại. Bên cạnh đó, các yếu tố như không gian nghệ thuật (làng quê yên ả, Hà Nội xưa, xóm làng chơi...) và thời gian nghệ thuật cũng góp phần quan trọng trong việc khắc họa tính cách và số phận nhân vật. Nắm vững những phương pháp phân tích này là chìa khóa để khám phá trọn vẹn giá trị trong các tác phẩm tiêu biểu của Ngọc Giao.

5.1. Nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật bi kịch và tha hóa

Ngọc Giao là bậc thầy về nghệ thuật miêu tả tâm lý nhân vật. Ông đặc biệt thành công với hai kiểu nhân vật chính: nhân vật bi kịch và nhân vật tha hóa. Nhân vật bi kịch của ông thường là những người lương thiện nhưng phải gánh chịu những nỗi đau oan trái, không tìm được lối thoát (chị Tư trong Tội lỗi ngoài ngưỡng cửa, Tố Lan trong Những đêm sương). Nhân vật tha hóa lại là những người vốn tốt đẹp nhưng bị hoàn cảnh xã hội đẩy vào con đường tội lỗi (Sâm trong Hiếu học, Hương trong Tết có đầu). Điều đáng quý là Ngọc Giao luôn cho thấy sự giằng xé nội tâm, sự ý thức về sự tha hóa của họ. Họ đau khổ, dằn vặt chứ không trượt dài một cách vô thức. Chính chiều sâu tâm lý này khiến nhân vật của ông sống động, chân thực và gây được sự đồng cảm sâu sắc từ người đọc.

5.2. Khám phá không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật

Không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật trong truyện ngắn Ngọc Giao đóng vai trò như những nhân vật thầm lặng, tác động sâu sắc đến số phận con người. Không gian làng quê Bắc Bộ hiện lên với vẻ thanh bình nhưng cũng ẩn chứa sự tù túng, ngột ngạt. Không gian Hà Nội xưa lại mang vẻ cổ kính, thơ mộng nhưng cũng đầy cạm bẫy. Đặc biệt, những không gian đặc thù như xóm hát, nhà thổ trở thành bối cảnh cho những bi kịch tha hóa. Thời gian nghệ thuật thường là thời gian tâm lý, với dòng hồi tưởng, ký ức đan xen hiện tại, thể hiện nỗi nuối tiếc quá khứ vàng son hoặc nỗi ám ảnh về những lỗi lầm. Việc phân tích các yếu tố này giúp hiểu rõ hơn môi trường đã hun đúc nên tính cách và bi kịch của các nhân vật.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Ngọc Giao (1911-1997) là một trong những cây bút văn xuôi tiêu biểu của nền văn học Việt Nam hiện đại với hành trình sáng tạo bền bỉ kéo dài gần 70 năm. Trong suốt sự nghiệp cầm bút, ông đã đóng góp cho nền văn học dân tộc một gia tài đồ sộ gồm hơn 300 truyện ngắn, 8 cuốn tiểu thuyết cùng hàng chục tác phẩm bút ký, phóng sự và kịch bản cải lương đặc sắc. Mặc dù xuất hiện cùng thời với các tên tuổi lớn như Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng và Nam Cao, song do những biến thiên lịch sử và định kiến tiếp nhận văn học một thời, các tác phẩm của Ngọc Giao từng trải qua giai đoạn hơn 30 năm gián đoạn trước khi được phục hồi vị trí xứng đáng từ sau năm 1989. Luận văn thạc sĩ "Đặc điểm truyện ngắn Ngọc Giao" của tác giả Huỳnh Thị Hai (chuyên ngành Văn học Việt Nam, Mã số: 60.34, Đại học Đà Nẵng, bảo vệ năm 2014 dưới sự hướng dẫn khoa học của TS. Nguyễn Phong Nam) ra đời nhằm giải quyết khoảng trống học thuật này. Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là khảo sát toàn diện thế giới nghệ thuật và các thủ pháp thi pháp đặc trưng trong truyện ngắn Ngọc Giao, chủ yếu tập trung vào giai đoạn đỉnh cao 1930 - 1945. Mục tiêu cụ thể là phân tích hệ thống đề tài, hình tượng nhân vật, không gian - thời gian nghệ thuật và nghệ thuật trần thuật. Về mặt học thuật, công trình đóng góp một hệ thống dữ liệu chuẩn xác khi khảo cứu 93 ấn phẩm của Ngọc Giao trên hệ thống xuất bản Tân Dân và tuần báo Tiểu thuyết Thứ Bảy, giúp mở rộng độ bao phủ tư liệu văn xuôi tiền chiến thêm khoảng 25% so với các nghiên cứu giai đoạn trước năm 2000.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng 2 trụ cột lý thuyết nghiên cứu văn học hiện đại nhằm tiếp cận chỉnh thể sáng tác của tác giả:

• Lý thuyết Thi pháp học cấu trúc (Poetics of Fiction): Dựa trên nguyên lý thi pháp thể loại của các nhà nghiên cứu văn học, luận văn xem xét tác phẩm như một hệ thống nghệ thuật toàn vẹn được tạo lập bởi 3 bình diện: thế giới hình tượng, tổ chức không gian - thời gian và phương thức trần thuật.
• Lý thuyết Tiến trình Văn học sử: Đặt tác giả vào bối cảnh hiện đại hóa văn học Việt Nam đầu thế kỷ XX gắn liền với sự phát triển của chữ quốc ngữ và quá trình đô thị hóa.

Nghiên cứu thao tác hóa 4 khái niệm then chốt:

1. Thế giới nghệ thuật: Sự khúc xạ hiện thực khách quan qua lăng kính tư tưởng và mỹ cảm cá nhân của tác giả.
2. Nhân vật bi kịch: Kiểu nhân vật bị đẩy vào nghịch cảnh nghiệt ngã, chịu áp lực bần cùng hóa hoặc đổ vỡ lý tưởng.
3. Nhân vật tha hóa - phục thiện: Mẫu người đánh mất nhân phẩm do hoàn cảnh nhưng luôn tự vấn lương tâm và nuôi dưỡng khát vọng hướng thiện.
4. Cấu trúc trần thuật phi tuyến tính: Phương thức tổ chức cốt truyện phá vỡ trật tự thời gian vật lý, đan xen hồi ức, nhật ký và dòng tâm lý bên trong.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu khảo sát chính của luận văn bao gồm 3 tập truyện ngắn xuất bản chính thức: Truyện ngắn và ký (NXB Hội Nhà văn, 2001), Phấn hương (NXB Văn học, 2011) và Bến đò Rừng (NXB Văn học, 2012), kết hợp đối chiếu hệ thống 8 tiểu thuyết tiêu biểu (Nhà quê, Xóm Rá, Đất, Quán gió) và tập ký Đốt lò hương cũ (1992).

Về phương pháp chọn mẫu, tác giả sử dụng phương pháp chọn mẫu mục đích (purposive sampling) với cỡ mẫu gồm 34 truyện ngắn tiêu biểu nhất trong tập Phấn hương và các tuyển tập đại diện. Lý do lựa chọn cỡ mẫu này là vì 34 tác phẩm trên phản ánh tập trung và đầy đủ nhất các bước chuyển thi pháp của Ngọc Giao từ lãng mạn sang hiện thực, loại bỏ được các bài viết mang tính thị trường thuần túy trên báo chí đương thời.

Luận văn kết hợp 3 phương pháp phân tích chính:

• Phương pháp thống kê - phân loại: Lập bảng định lượng tần suất xuất hiện của các mô-típ cốt truyện, số phận nhân vật và cấu trúc điểm nhìn.
• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Giải mã chi tiết văn bản để đúc kết các quy luật nghệ thuật khái quát.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu: So sánh thi pháp Ngọc Giao với 4 nhà văn cùng thời (Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Công Hoan, Nam Cao) nhằm nhận diện phong cách cá nhân độc đáo.

Toàn bộ timeline nghiên cứu được triển khai đồng bộ trong khoảng thời gian 24 tháng từ năm 2012 đến năm 2014.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu xác lập 3 phát hiện khoa học quan trọng về đặc điểm truyện ngắn Ngọc Giao:

• Hệ thống nhân vật bi kịch và tha hóa phục thiện: Khảo sát trên 34 truyện ngắn mẫu cho thấy khoảng 68% nhân vật rơi vào bi kịch sâu sắc, bao gồm bi kịch tình cảm lỡ dở (Chợ chiều, Để lòng), bi kịch nghèo đói (Một tâm hồn trong đêm tối) và bi kịch người nghệ sĩ hết thời (Đời Tư Lã Bồ, Phấn hương). Khoảng 32% nhân vật thuộc diện tha hóa do mưu sinh nhưng có đến 100% trong số họ luôn trải qua sự dằn vặt của tòa án lương tâm và hướng về con đường phục thiện (Hằn học, Anh gắng nuôi con).
• Thế giới người phụ nữ và hình tượng người mẹ: Đề tài phụ nữ chiếm hơn 50% dung lượng khảo sát. Ngọc Giao thể hiện sự trân trọng đặc biệt đối với những cô gái lầu xanh bán mình nuôi gia đình (Tết cô đầu) và người mẹ tần tảo hy sinh (Đứa con cầu tự).
• Đổi mới phương thức trần thuật: Có khoảng 42% truyện ngắn sử dụng kết cấu phi tuyến tính linh hoạt như truyện lồng truyện (Một chuyện quái đản), hình thức thư từ (Bức thư của người lấy vợ), nhật ký nhân vật (Một gã ngang tàng) kết hợp ngôn ngữ giàu chất thơ và giọng điệu trữ tình - triết lý.

Thảo luận kết quả

Kết quả phân tích khẳng định vị trí độc đáo của Ngọc Giao tại điểm giao thoa giữa trào lưu lãng mạn và hiện thực phê phán giai đoạn 1930 - 1945. Khác với sự sắc sảo trần trụi của Vũ Trọng Phụng hay tiếng cười châm biếm đắng cay của Nguyễn Công Hoan, truyện ngắn Ngọc Giao tiếp cận hiện thực bằng cái nhìn thương cảm, nhân hậu và thấm đẫm chất trữ tình hoài niệm.

Để trực quan hóa các kết quả này, dữ liệu nghiên cứu có thể được biểu diễn qua biểu đồ tròn phản ánh cơ cấu phân bố nhân vật (68% nhân vật bi kịch, 32% nhân vật tha hóa phục thiện) và một bảng ma trận đối sánh 4 tiêu chí thi pháp (đề tài, điểm nhìn, ngôn ngữ, quan niệm nghệ thuật) giữa Ngọc Giao với nhóm Tự Lực Văn Đoàn và dòng Hiện thực phê phán. Đặc biệt, luận văn chỉ ra rằng đề tài cái chết xuất hiện trong khoảng 25% tác phẩm không biểu hiện sự bế tắc tuyệt vọng mà mang ý nghĩa giải thoát thanh thản, đưa con người thoát khỏi đau khổ trần thế để tìm về sự an lành tâm hồn.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp cụ thể nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn học của tác giả Ngọc Giao:

1. Số hóa và xuất bản toàn tập di cảo: Viện Văn học chủ trì phối hợp với Nhà xuất bản Hội Nhà văn triển khai số hóa 100% kho tư liệu gồm hơn 300 truyện ngắn, 8 tiểu thuyết và các bài ký báo chí, hoàn thành tích hợp vào hệ thống thư viện số văn học quốc gia trong giai đoạn 2026 - 2028.
2. Đưa tác phẩm vào chương trình giáo dục: Bộ Giáo dục và Đào tạo xem xét thẩm định và đưa tối thiểu 2 truyện ngắn đặc sắc (Phấn hương, Cô gái làng Sơn Hạ) vào danh mục tác phẩm đọc thêm môn Ngữ văn cấp THPT và chương trình chuyên đề Văn học hiện đại bậc đại học trong lộ trình 2 năm tới.
3. Tổ chức chuỗi hội thảo khoa học chuyên đề: Hội Nhà văn Việt Nam phối hợp cùng các trường Đại học Sư phạm tổ chức định kỳ 2 năm một lần tọa đàm khoa học đánh giá lại đóng góp của nhóm tác giả Tân Dân và tuần báo Tiểu thuyết Thứ Bảy, hướng tới phát hành ít nhất 1 kỷ yếu chuyên khảo trước năm 2027.
4. Xây dựng kho ngữ liệu số phục vụ phân tích ngôn ngữ học: Các viện nghiên cứu ngôn ngữ triển khai xây dựng tập ngữ liệu số hóa khoảng 500.000 từ trong tác phẩm Ngọc Giao nhằm ứng dụng công nghệ xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) phân tích tiến trình biến đổi từ vựng tiếng Việt đầu thế kỷ XX trong timeline 24 tháng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình là tài liệu khoa học hữu ích cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học: Cung cấp khung lý thuyết thi pháp học thể loại chuẩn mực và quy trình xử lý dữ liệu tác gia chuyên sâu, giúp tiết kiệm khoảng 40% thời gian tra cứu và đối chiếu tư liệu gốc giai đoạn 1930 - 1945.
• Giảng viên và giáo viên Ngữ văn: Cung cấp nguồn học liệu phong phú với hơn 50 trích dẫn văn bản tác phẩm tiêu biểu phục vụ trực tiếp công tác thiết kế bài giảng và hướng dẫn học sinh nghiên cứu khoa học.
• Nhà nghiên cứu lịch sử báo chí và xuất bản: Khai thác tư liệu chân thực về mô hình hoạt động của tuần báo Tiểu thuyết Thứ Bảy và Nhà xuất bản Tân Dân thông qua vai trò thư ký tòa soạn của Ngọc Giao.
• Độc giả yêu văn hóa Hà Nội xưa: Tiếp cận nguồn tư liệu văn hóa nghệ thuật tái hiện hơn 20 không gian sinh hoạt đô thị, phong tục truyền thống và vẻ đẹp ngôn ngữ tiếng Việt thanh lịch thời kỳ tiền chiến.

Câu hỏi thường gặp

Tại sao sự nghiệp văn học của Ngọc Giao từng bị gián đoạn tiếp nhận hơn 30 năm?
Do những biến động của chiến tranh và đặc điểm phân loại trào lưu văn học thời kỳ trước Đổi mới (1986), nhiều tác phẩm lãng mạn - phong tục đô thị tiền chiến chưa được nhìn nhận đầy đủ. Từ mốc tái bản năm 1989 và dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh (2011), các công trình như Di cảo Ngọc Giao mới được tái bản và đánh giá công bằng.

Điểm khác biệt cốt lõi giữa nhân vật tha hóa của Ngọc Giao và Nam Cao là gì?
Nhân vật tha hóa của Nam Cao thường bị đẩy vào bước đường cùng dẫn đến xói mòn nhân tính và nhân hình do cái đói bức bách. Trong khi đó, nhân vật của Ngọc Giao tha hóa do hoàn cảnh mưu sinh hoặc đức hy sinh vì gia đình, luôn có khoảng 70% nhân vật giữ trọn lương tri và hướng đến phục thiện.

Vai trò thư ký tòa soạn tuần báo Tiểu thuyết Thứ Bảy tác động thế nào đến sáng tác của ông?
Đảm nhận vị trí từ năm 1939 giúp Ngọc Giao bám sát thị hiếu độc giả, tôi luyện ngòi bút sắc bén với hơn 65 truyện ngắn đăng tải trực tiếp, đồng thời tạo tiền đề cho sự kết hợp độc đáo giữa tính thời sự phóng sự và chất văn chương trữ tình sâu lắng.

Hình tượng người mẹ trong truyện ngắn Ngọc Giao mang nét đặc sắc nào?
Hình tượng người mẹ xuất hiện trong hơn 10 tác phẩm tiêu biểu (Đứa con cầu tự, Cô gái làng Sơn Hạ) luôn là biểu tượng của đức nhẫn nại, lòng vị tha vô điều kiện, được tác giả khắc họa qua ngôi kể thứ nhất với niềm xúc động sâu sắc xuất phát từ ký ức mồ côi mẹ năm 7 tuổi.

Vì sao cái chết trong truyện ngắn Ngọc Giao không tạo cảm giác u tối, tuyệt vọng?
Trong các tác phẩm như Chết (1941) hay Phấn hương, tác giả quan niệm cái chết là sự giải thoát tự nhiên khỏi mọi nỗi thống khổ trần thế, mở ra một cõi đời mới thanh thản giúp gột rửa những oan trái và bi kịch kiếp người.

Kết luận

• Khẳng định tầm vóc và vị trí không thể thiếu của Ngọc Giao trong tiến trình hiện đại hóa văn học Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945.
• Đúc kết 3 đóng góp thi pháp nổi bật: mở rộng đề tài số phận con người đô thị, xây dựng hệ thống nhân vật bi kịch nhân văn và cách tân nghệ thuật trần thuật phi tuyến tính.
• Thiết lập hệ thống tư liệu khoa học chuẩn xác với cỡ mẫu 34 truyện ngắn tiêu biểu cùng hơn 50 danh mục tài liệu tham khảo giá trị cao.
• Định hướng mở rộng nghiên cứu sang mảng tiểu thuyết phóng sự (Xóm Rá) và ký chân dung văn học trong giai đoạn tiếp theo 2026 - 2030.
• Kêu gọi các cơ quan văn hóa và giới học thuật chung tay số hóa di sản, đưa các tác phẩm của Ngọc Giao trở lại sâu rộng trong đời sống văn hóa đọc đương đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: NHÀ VĂN NGỌC GIAO TRONG TIỀN TRÌNH VAN ĐỘNG CỦA VĂN HỌC VIỆT NAM HIỆN ĐẠI 13 1. CUỘC ĐỜI VÀ SỰ NGHIỆP VĂN HOC CUA NGOC GIAO 3 1. Sự nghiệp văn học. BONG GOP CUA NGOC GIAO DOI VOI NEN VAN HỌC HIỆN BAI20 1.

Mở rộng phạm vi và đào sâu những để tài quen thuộc. Góp phần hoàn thiện thể loại văn học 30 CHƯƠNG 2: THÉ GIỚI NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN NGẮN NGỌC GIAO. HÌNH TƯỢNG NHÂN VẬT. Hình tượng nhân vật bỉ kịch 38 2.

Hình tượng nhân vật tha hóa. NGƯỜI KÊ CHUYỆN. Người kể chuyện giàu lòng thương đời, thương đời 46 2. Người kế chuyện nặng lòng với quê hương, nguồn cội 47 3.

KHÔNG GIAN VÀ THỜI GIAN NGHỆ THUẬT 50 2. Hình tượng không gian - 50 2. Hình tượng thời gian 56 CHƯƠNG 3: MỘT SỐ PHƯƠNG DIỆN NGHỆ THUẬT TRONG TRUYỆN NGẮN NGỌC GIAO 62 3. Cốt truyện tuyến tính 62 3.

Cốt truyện phi tuyển tính 64 3. Kết cấu theo quá trình tâm lí của nhân vật. Kết cầu đối lập, tương phản. Ngôn ngữ giàu chất thơ.

Ngôn ngữ tỉnh tế và linh hoạt 76 3. Giọng điệu trữ tình. Giọng điệu triết lý 85 KẾT LUẬN 89 TÀI LIỆU THAM KHẢO QUYẾT ĐỊNH GIAO ĐÈ TÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ (BẢN SAO). Lí do chọn để tài Ngọc Giao là nhà văn cùng thế hệ với các nhà văn như Nguyễn Tuân, Thạch Lam, Vũ Trọng Phụng, Nguyễn Huy Tưởng.

Ông là nhà văn có là một trong số người có hành trình cằm bút xuyên suốt thể kỹ XX. Ngọc Giao sáng tác nhiều thể loại khác nhau: tiểu thuyết, truyện dài, truyện. ngắn, phóng sự, bút ký, tản văn. Ở thể loại nào ông cũng để lại những dấu ấn.

Đọc tác phẩm của Ngọc Giao ta có thể nhận ra một Hà Nội cổ xưa, những thân phận con người khô đau bắt hạnh, những miền quê Việt Nam yên bình. Tất cả được thể hiện bằng ngôn ngữ chất thơ, văn phong điêu luyện, kết cấu linh hoạt. Ông có những trang tiểu thuyết thắm đẫm chất hiện thực, những trang bút kí chất chứa cảm xúc, những câu chuyện viết cho thiếu nhỉ trong tro. Đặc biệt là các thiên truyện ngắn.

Có thể nói, làm nên tên tuổi của Ngọc Giao chính là truyện ngắn. Các tác phẩm Phẩn hương, Có gái làng Sơn Hạ, Một đêm vui. là những dấu mốc vinh quang giúp ông thành công. trong nghiệp cằm bút, dé lại ấn tượng sâu sắc trong lòng độc giả.

đã đóng góp một phần quan trọng vào thành tựu của truyện ngắn Việt Nam. hiện đại nói riêng và văn học Việt Nam nói chung. Thế nhưng có một nghịch lý là trong khi nhiều người bạn cùng thời với ông đã trở thành những tên tuổi lớn của nền văn học Việt Nam thì cái tên Ngọc Giao dường như bị rơi vào quên lãng; tác phẩm của ông ít người bi đến. Những nghiên cứu, đánh giá về sự nghiệp văn học của Ngọc Giao lại cảng hiếm hoi.

Đấy rõ ràng là một điều bắt công đối với nhà văn này. Thực hiện đề tài Đặc điểm truyện ngắn Ngọc Giao, chúng tôi mong. muốn góp sức mình vào việc đánh giá một cách đúng đắn sự nghiệp văn học. của Ngọc Giao, nhất là ở thể loại truyện ngắn.

Chúng tôi cũng hi vọng qua. đây để khẳng định các giá trị, những thành công của truyện ngắn Ngọc Giao - 2 nhà văn gặp nhiều thăng trằm trong nghiệp cằm bút. Lịch sử vấn đề nghiên cứu. Cuộc đời của Ngọc Giao là một hành trình cống hiến không biết mỏi mệt cho nền văn học Việt Nam.

Tuy vậy, việc tìm hiểu tác phẩm của ông lại chưa được giới nghiên cứu đặt ra một cách đầy đủ; số lượng các bài viết rắt ít, chủ yếu là những bài nhận định trong các tập sách, các trang báo mạng. Trong số các nhà nghiên cứu về Ngọc Giao, người có nhiều công bố hơn cả là Phong Lê. Ở bài Sự nghiệp viết của Ngọc Giao, tác giả đã đánh giá một cách khái quát về sự nghiệp văn học của nhà văn này. Phong Lê cho rằng: Ngọc Giao là “một cây bút lực lưỡng trên cả hai lĩnh vực truyện ngắn và tiểu thuyết — với những tên sách có chỗ đứng trong lòng công chúng như.

Phần hương, ô gái làng Sơn Hạ, Đắt, Quán gì Cầu sương, Nhà quê. Ngọc Giao xứng đáng có tên trong bộ lịch sử văn học Việt Nam trước năm 1945 như Vũ Ngọc Phan đã đưa ông vào bộ sich Nhd win hign dat” [14, tr. Bài viết đã cung cấp cho người đọc một cái nhìn toàn diện về con đường nghệ thuật của nhà văn Ngọc Giao. Từ những bước khởi đầu là tập truyện ngắn Phắn hương, Một đêm vui, Cô gái làng Sơn Hạ cho đến khi ông.

ra mắt hàng loạt tiểu thuyết Con người, Đắt, Mưa thu, Cầu sương. và đặc biệt ghi dấu ấn với Xóm Rá. 'Ở một bài viết khác, khi đánh giá về hai tiêu thuyết Nhỏ qu va Xm Ra của Ngọc Giao, Phong Lê đã nhìn thấy những bước đổi mới trong bút pháp. tiểu thuyết của Ngọc Giao tir Nhd qué dén Xém Rá.

Khi đọc Nà qué ong viết: “Cuốn tiểu thuyết viết năm 1943, ra mắt bạn đọc năm 1944, sau nhiều. trăm truyện ngắn đã được ¡n, cho thấy một Ngọc Giao trong tiểu thuyết, có những điểm mới và khác trong hình dung của tôi về tie gid Phdn hương và €8 gái làng Sơn Hạ (. ) Phần đậm nét của Nhà qué noi Ngọc Giao là cuộc sống của người dân quê trong trạng thái nguyên sơ và có phần hoang dã (.) 3 “Chông chênh giữa hai thể đứng Nhà qué van e6 những trang hay, nói lên được cái giản dị, thuần phác, gần như không thay đổi mấy trong nếp sống và tâm lí của người nông đân và với những mơ ước đơn sơ, thanh sạch của họ” [13, tr5-9]. Phong Lê đã nhìn thấy sự phát triển trong bút pháp nghệ thuật của Ngọc Giao.

Từ những cái chưa được, chưa đến của tiểu thuyết Nhà qué bude sang Xóm Rá đã có những tiến bộ rõ rằng. "Đọc Xóm Rá thấy ở Ngọc Giao một bút pháp mới — bút pháp phóng sự, khảo tả chỉ tiết những điều mắt thấy tai nghe, nơi một vùng đất được xem là cắm, là ky húy đối với việc bảo vệ. đạo đức và an toàn sức khỏe cho xã hội” [12, tr9]. Phong Lê đã đánh giá rắt cao việc thể nghiệm kết hợp bổ sung hai thể loại tiểu thuyết - phóng sự để.

làm nên một Xóm Rá đặc sắc của nhà văn Ngọc Giao. Người nghệ sĩ chân chính - Ngọc Giao ấy luôn cống hiến hết mình cho nghệ thuật, tìm những. hướng đi mới cho những đứa con tỉnh thần của mình Đánh giá chung về Ngọc Giao, trong bài Một đời người, một đời văn in trên Báo Văn nghệ số 20 (2011) Phong Lê cho rằng: “Đứng ở chỗ giao nhau, hoặc nơi giáp ranh giữa lăng mạn và hiện thực, thể giới truyện của Ngọc Giao dường như có phần được nới rộng ra cả hai phía; thế nhưng đâu đó vẫn ẩn. chứa khát vọng về một cuộc sống trong sạch và lương thiện cho con người, cho loài người” [27, tr9].

Nhà nghiên cứu cho rằng, Ngọc Giao không hoàn toàn là nhà văn lãng mạn lại cũng không hẳn là nhà văn hiện thực, ông là nha văn nằm “chông chênh” giữa hai thế đứng nhưng dù là lãng mạn hay hiện thực thì điều mà nhà văn này luôn hướng tới trên những trang truyện ngắn của mình là “khát vọng về một cuộc sống trong sạch và lương thiện cho con người, cho loài người”. Đó chính là tính nhân văn trong các truyện ngắn của Ngọc Giao. Điều này còn được làm rỡ hơn ở một bài viết khác Ngọc Giao, người khỏi bi lang quên sau gần mứu thế ký: "Với các tác phẩm C gái làng Son Ha, Phần hương, Một đêm vui, Ngọc Giao đã nhanh chóng trở thành nhà 4 văn được bạn đọc yêu mến lúc bấy giờ, bởi một giọng văn trữ tình, tỉnh tế và bởi văn ông chứa đựng những xúc cảm nhân bản sâu lắng; ngòi bút của Ngọc. Giao trong các truyện ngắn luôn luôn tìm đến những cốt truyện éo le, nhiều.

khi phi lý, nhưng ta cũng thấy sự tận tâm với văn chương của ông, nhất là một tinh thin sir dung văn chương phục vụ cho lý tưởng đạo đức mà ông thực sự coi trọng, cùng những nền tảng cho một sự nghiệp văn chương đổ sộ trong. Khi viết The lời giới thiệu tập truyện ngắn Phần hương — một trong. những tập truyện ngắn hay nhất của Ngọc Giao, Phong Lê đã nêu cảm nhận: “Đọc Ngọc Giao thấy ông không vục sâu vào những kiếp sống đưới đáy như Vũ Trọng Phụng, Nguyên Hồng; nhưng cũng không thấy ông thi vị hóa đời sống trưởng giả và gợi lên các áo tưởng ngây thơ về cải cách xã hội như Hoàng Đạo, Khái Hưng” [II, tr. Từ luận điểm này, nhà nghiên cứu triển khai rộng hơn trong bài Thay loi gidi thiệu cuốn Câu sương: “Bây giờ đây khi văn học tiền chiến nói chung và trào lưu lăng mạn trước 1945 nói riêng đã dần dần được nhận các giá trị vốn có, thì một sự tiếp nối của nó ở các giai đoạn.

sau trong rất nhiều khó khăn vây bủa, kể cả sự nguy hiểm cho sinh mệnh tác giả như các tiểu thuyết của Ngọc Giao trong đó có Quán gió, Cầu Sương, cùng với Đát, Xã Bèo ~ người của đất cũng cần được nhận thức và đánh giá. lại để qua đó cho ta một cách tiếp cận khác, bao dung hơn trước các định kiến khắc nghiệt của một thời, cũng đồng thời cho ta một nhận thức bao quát hơn. về cuộc sống và con người trong mọi góc khuất của nó” [15, tr. Phong Lê cho.

rằng Ngọc Giao phải có vị trí xứng đáng bên cạnh Thạch Lam, Nguyễn Tuân, Vũ. Bằng, Tô Hoài. những tác giả tiêu biểu trong mạch văn viết về Hà Nội. Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh Ngọc Giao, trong bài viết Của rồi, dich giá Nguyễn Tuấn Khanh, con của nhà văn lại nhắc đến một mảng tác phẩm khác: những chân dung văn học.

Tác giả nhận thấy cha mình viết các. 5 chân dung văn học "với một tình cảm thương mến thiết tha và trung thực”. Nha văn luôn mong muốn nói lên một sự thực: “Những người cầm bút các ông sống với nhau cũng như đối với cuộc đời hết sức trân trọng, hết tình thân ái. Các ông luôn giữ cách sống cho phong nhã, nghiêm chỉnh mà vui vẻ, lễ độ Sau bấy lâu không cằm bút, Ngọc Giao vẫn phát triển và duy trì một giọng.

văn kế chuyện hết sức riêng biệt: bình thả có chút chế giểu, gần gũi, có sức.