Chương I: Đặc điểm cốt uyện và kết cấu ương truyện thơ Nôm khuyết cdạnh Chương2: Hình tượng nhân vật và hình tượng không gian, thi gn ong tmyền thơ Năm khuyết danh Chương 3: Ngôa tử nghệ thuật rong tuyện thơ Năm khuyết danh CHƯƠNG AC DIEM COT TRUYEN VA KET CAU TRONG TRUYỆN THƠ NOM KHUYET DANH. Khải niệm “muyện thơ Nôm khuyết định” vẫn lên quan đn việc phân loại truyện thơ Nôm, Đây à vẫnđ khá phúc tap, bồi từ trước đến nay có hai luồng ý iến khác nhau. Một số người đưa ra tê gọi miện dơ Nấm Kiuyêi “danh (đỗ lập với tuyýn thơ Năm hữu dư), nhằm chỉ những tệ phẩm không có én tie giá. Tuy nhiên cũng có người gọi teo cách khác.
To gợi là ruyện ‘hr Nam bin din va trun tha Nom bác học. NHn chung, tuy đùng tên gÏ khác nhau nhưng giới nghiên cứu sổ xu hướng đồng nhất truyện Nôm khuyết cdạnh với truyện Nôm bình dân ‘et ing thi, có thê thấy giữa tyện thơ Nôm khuyết đạn và myện hữu ‘dan of nhi diễm khác nhau cự bản. Sự khác biết này không chỉ ở hỗ một "bên tắc phẩm được công bổ thường gắn với ên tác giá, một bên thường không cổ tên tác gi, không chỉ khắc về phong cách nghệ thuật (một bê có ính chất yên bác, văn phong trau chu, gọt giữa một bên nh bảy mộc mục, dùng đế là chính) mà tước hết là khác nhau v t tuyển và kết cẩu tác phẩm, L. DAC ĐIỂM CỐT TRUYỆN TRUYỆN THƠ NÔM KHUYẾT DANH 1.
Khái niệm cất truyện Truyện thơ Nôm nổi chung và tuyện thơ Nôm khuyết danh nội rếng là “những cu chuyện kỆ rất dà ới bàng im, thậm chỉ hàng ngân câu thơ lục bát Chính vi th, ốt truyền là một ong những yêuổ hinh thúc cổ ý nghĩa Tt quan trọng, Nghi cứu nghệ thuật truyện thơ Nôm, diễu dáng chủ ý dẫu tiên chín là cốt tuyển Khải niệm cốt tyền vẫn cò nhi cách hiểu khác nhau, Từ thôi cổ đại, " Atisote ong Nghệ ướt tơ ca đã bảy tô quan điểm của nình về khái niệm, “này, Ông cho rằng: “Khi xây dựng cúc cốt truyện vii got ria vin tir cho ce sốt tuyên đó, phải làm thể nào hình dụng được chúng hả sinh động ở tước. Chính trong lúc đổ, trung lúc nhịn thấy | tất cả | một cich hoàn tản rõ Tế ả dưỡng như chính mình muôn tìm, mới thấy được mâu thuẫn” [1,71] Từ đó ông dựa cách hiu vŠ cắt ruyện như sau: "Cốt tuyện linh hồn của bị kị<”, "sỗt tuyện là sự kết hợp ác sự kiện, nh cách, là cái ‘ho ta bid tinh chit cba nhân vật hành động] 191] Có thể lý gi quan niệm của Arslols khi xây dựng cốt truyện phái sổ tính bí kịch và sấp xế bí Xieh đồ eo hệ thông để nhân vật bộc ộr tính chất Vân giữa thể kỹ trước, B_Tomachevsii một nhà nghiền cứu lý thuyết chủ nghĩa hình thức Nga, rung têu luận vềØ chỉ để cũng đã nề định nghĩa về cốt truyện Ông cho rằng “Cổt tuyện la toàn bộ những sự kiện có quan hệ với nhau được "hông báo cho chúng ta trừng quá tỉnh te phẩm. Cắt tuyện có thể ‘aye tình bây một cách thực dụng, đự theo tt tự ự nhiền, có "ghi là mồi tự tời gian và nhân quả của các sự kiện, độc lp với sách thúc chúng được sắp xếp và đưa vào ác phẩm [L,tr212] Ô Việt Nam, nhà nghiên cứu Trên Đình Sử ong cuỗn Mớt sổ sắn để Thí ‘hip hoc hiện đi thì cho tầng: "Ct trayện là yêu tổ của tắc phẫm tự sự Theo định nghĩa tuyển thống đỏ lã tt ã các hành động, biến cổ được phát tiễn rong in bình kếchuyên" 44,99]. Tắc gi edn I sii hms, “ruyện nào cũng có đặc rừng bởi biển cổ sự việc) tức là một chuyện xảy ra.
Không cỗ chuyện ây ra th không cỏ truyền, Nhung không phải mọi việc xây ra đều thành chuyện, núi cách khác, mọi việc xây ra cỉ có tể thành chuyện khi xt theo một ýnghĩa nêo đó "|4, tr 10|. Như vậy, với quan niệm ny cắt ruyện hông chỉ ơn giản là những biến cổ mà phải xem xi quả ình ận hành của “ biểnsổ để tìm ra ý nghĩa của tuyện và các nguyên ắc hình tình quan niệm, chỉ phối các ý nghĩa Ấy Teén cus tgp thu định nha của các nhà nghiền cửu đĩ ước, chúng ôi ‘cho ding ct truyện, nôi một ách ngn on, ã chuỗi các ếa tổ eo bản (các "mô ip, chức năng, biến cổ, ự kiện.) được ỗ chúc theo một mồ hình cụ th Như vậy, cắt uyện không gì khác hơn à hệ thẳng gằm rt ni tn tt, chỉ tt cụ thể được tấp hợp, thẳng nhất theo một nguyễn c nào đó. V thể kh dị tìm hiểu địc điểm cố truyện thực chất lãm Mều các yêu tổ (nhân vật sự kiến) và mô hình tổ chức hệ thống các yếu tổ trong tie phim, 1,13. Mô hình cốt truyện truyện thơ Nôm khuyết danh Tim hiểu nguẫn gc các truyện th Nôm khuyết danh, có thể khẳng định "hậu ht đều có nguắn gốc ừ truyện kể dẫn gian.
chủ sêu nằm trong kho tàng văn học đân gian Việt Nam. Sự trùng hợp về hộ thông nhân vật và sự kiện ita tray thơ Năm và truyền cổ tích, tuyện kể dân gian cho thấy mỗi quan ‘bg mat thiết của chúng. Dây cũng là một rung những ý do khiến nhiễu nhà nghiên cứ xấp truyện tho Nm kay danh vào nhôm văn học dân gian Có thể dễ dàng chứng mình diều này. Chẳng hạn, ruyền thư Nôm Dhach Sanh va truyện cổ ch Thach Sanh 7; Thông có cốt truyện hoàn toàn giống nhau, cả về nhân vậ lẫn sự kiện.
Truyện tho Nom Ca Tắm Cái Cảm có nguồn gốc từ ruyện cổ ch Tắm Cám - một kiểu truyện theo mô ở hiễn gặp lành, thign thẳng ác rất ph biến ở cả khu vực Đông Nam Á. Truyền thr Quan iow Th Kinh liên quan đến ruyện tên giáo, Phật ích gọi là Quan Ấm tổng ‘bin honh và cũng en gi truyện cổ ích Quan Ấm Thị Kinh Truyện thơ MZ “Phụng Xuân Hương cô ắc các ban dầu là những bản về lưu tuyền trong dân gản như VỆ Mũ Ô; Vẽ ông xã tơi đồi: Về Bà phó; Về Mũ [ong Mã “Phụng .cáe bãi về được dân gian tuyển tụng và được phổ hiến ở nhiề nơi thuộc miễn Trung, miễn Nam, Troyện Từ Thức cỏ nguồn gắc từ gia: thoại Tie “ Thức gặp rên, từng được Nguyễn Dữ dựa vào để viết Từ Thức lấp vơ Tiên ong Truy Kỳ mọn lục). Truyện thơ Nôm Pham Tài Ngọc Hoa due bin thành từ truyền thuyết, tín ngưỡng dân gian ở Phú Thọ. Truyền Tổng Trần (Ge Hoa được xây dụng trên cơ sử truyện cổ ích quan Trang Gầu (ngây nay vẫn còn ền thờ Tổng Trần ở Hải Hưng).
Truyện Chẳng Chuối được hình thành dựa trên sự kết hợp ác truyện kể dân gian (tuyên thuyết Sow Tinh Thủy Tin, truyện cỗ ch So Dừa) iw vay, nhìn vào quá tình hình thành cắt tyện tmyện thơ Nôm khuyết danh, cỏ th thấy hiện tượng sử dụng cá tắc phẩm truyện thông là hết se phổ biển, Ở những ví dụ mà chúng tôi vn nu, cổt truyện thường được xây đựng bằng cảnh chuyển thế một "ích truyện” c sẵn, hoặc phối hợp một di ích tuyện lại với nhau để hành một câu chuyện mới. Cính vì vậy, đà cđựa trên cơ sở tngyện kể đặn gian nhưng thụ chấtct truyện tuyện thơ Nm không hoàn tongiống với cỗ! truyện tiễn thân, So với tuyện kế dân gian, cốt truyện tuyện thơ Nom da dạng, phe tap "hơn, Cô hai dạng cỗt truyện chủ yêu, tạm gợi là 'cổt truyện đơn tuyễn” và truyện da uyến”. Tác phẩm chỉ gồm mộ tuyển sự kiện đơn giản tài được 0ï là cỐt truyện “đơn tuyến”. Thông thường, ác truyện này có quy mỗ vi! phổ, độ dài không lớn.
Chẳng bạn truyện Từ 7Öức, nổi về cuộc nh duyên giữa Từ Thúc và nàng tiên nữ Giảng Hương, tản bộ chỉ cổ 608 cầu. So với cắc truyện Nôm khuyết danh khc, đây là uyện có dung lượng ngắn nh, cốt truyện cũng khá dơn giản. Trong khi dõ, phần lớn huyện tho du eit di, thuộc dạn cốt truyền "da tuyển”. Ở những tác phẩm như vậy, số lượng nhân vặLrất nhu, lắm tnhtit, các sự kiện dạn xen vào nhau it phic tp.
Ching hạn như tuyên Mã Phụng Xuân Iivơng dã ti 4367 câu. Tuyện kể về một gia định (họ Mã] nhưng thực ra độ là một "ổ hop” gm ba phẫn, mỗi phần tương ứng với một thế hệ Các dời nổi tiếp nhau xuất hiện, (ạo nên một mạch truyện với rất nhiều tình tết éo fe, Su ut hiện cả loạt nhân vật nhiều lúc hiển cho người đọc rất khỏ phân iệt dược dâu là vi chỉnh, dâu là vai phụ. Vai chinh ngoài Mã Phụng, Xuân Hương còn có đến ba bốn nhân vật khác nr Ma ©, Ma Long, Ma Điễu, vai phụ lạ cảng rối rắm, có đến hng chục chân vật tp nối nhau xuất hiện Theo các nhà nghin cứu, c thể hình dụng cốt truyền tuyện thơ Nôm theo há mô hình: 1. mô ình đip gỡ- Tar iển (la lac) ~ Boan vgn v2! mổ hình theo nguyên tắc Niớn - Quú, Đây là ai mồ hình bao quát gin như.
toân bộ raya tha Nom. + Mã hình “Gặp go biển lưu lạc - Đoàn viện” hin chung cốt ruyện của ruyện thơ Nôm khuyết danh dù dược tổ chức theo đơn tuyễn hay đa tuyển cũng sỗm các phẳn cơ bán sau: mỡ đẫu thường trình bảy hoàn cảnh xã hộ, xuất thân của nhân vật Sau dộ biến cổ xây ra, hận Vật phải tải qua nhiề gian truận thữ tách và cuổi cũng là được hưởng hạnh phúc. Qui tính vận hành đ lã rất ôn định, Trế thực tổ, cách phân chia ot tay theoha mộ hình nhự tên chỉ là tương đối. Bởi vì xét về bản chất thí các mổ hình đô không hoàn toàn tác.
hệt đối lập mẻ trả lại, cô sự dan xen, dung chúa lẫn nhau. Thông thường các tác phẩm cõ chủ để ải từ giả nhân được tác giả tình by theo mổ hình GIp, at tr lạc Đoàn viên, Tuy nhiền điều độ khôngcó nhĩa truyện điểm tình hông thích hạp với mô hình Nhân - Quả. Ngược hi, có nhiều tuyển theo chủ để đạo đúc, đạo lý, tuy tổn gián, tuyện gio hun. vẫn tổ chức cốt truyện theo ba phần.
Hãy xét một số tc phẩm cụ th để thấy rỡ điều này. Các tuyên Tổng Trân Cúc Hoa, Phạm Tái Ngọc Hoa. Plạm Công Ci Has. Chẳng hạn, đều gắn với những cuộc gập gỡ bạn đẫu và ii ngõ vào cuối tuyển.
TẤ nhiên là mỗi một uyên như vậy lạ có một hoàn cảnh gặp gỡ khắc nhau.