Luận văn Thạc sĩ: Cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận (Phan Thái Quốc)

Khám phá cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận qua luận văn thạc sĩ khoa học xã hội và nhân văn, phân tích sâu sắc và ý nghĩa văn học.

• Trường học: Trường Đại Học Khoa Học Xã Hội Và Nhân Văn
• Chuyên ngành: Khoa Học Xã Hội
• Đề tài: Cái Tôi Trữ Tình Trong Thơ Huy Cận
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. Lý do chọn đề tài
• 2. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3. Phương pháp nghiên cứu
• 4. Lịch sử nghiên cứu
• 5. Bố cục luận văn
• 1. CHƯƠNG 1: HUY CẬN VÀ CON ĐƯỜNG HÌNH THÀNH CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ
• 1.1. VÀI NÉT VỀ CÁI TÔI TRỮ TÌNH TRONG THƠ VIỆT NAM HIỆN ĐẠI
• 1.1.1. Khái niệm “hình tượng cái tôi trữ tình”
• 1.1.2. Cái tôi trữ tình trong Thơ Mới và thơ Việt Nam nửa sau thế kỷ XX
• 1.2. QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC THƠ HUY CẬN
• 1.2.1. Quan niệm nghệ thuật về thơ của Huy Cận
• 1.2.2. Hành trình sáng tác thơ Huy Cận
• 1.3. VỊ TRÍ HUY CẬN TRONG DÒNG MẠCH CỦA THƠ CA HIỆN ĐẠI VIỆT NAM
• 1.3.1. Huy Cận trong Thơ Mới
• 1.3.2. Huy Cận và thơ sau Cách mạng
• 1.4. TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: NÉT ĐẶC SẮC CỦA CÁI TÔI TRỮ TÌNH THƠ HUY CẬN
• 2.1. CÁI TÔI SẦU MUỘN VÀ ĐẬM CHẤT CỔ ĐIỂN
• 2.1.1. Cái tôi sầu muộn, lạc loài
• 2.1.2. Cái tôi nhuốm màu sắc cổ điển
• 2.2. CÁI TÔI CÔNG DÂN DẤN THÂN, NHẬP CUỘC VÀ CÁI TÔI TỰ HẢO, NGỢI CA
• 2.2.1. Cái tôi công dân dấn thân, nhập cuộc
• 2.2.2. Cái tôi tự hào, ngợi ca
• 2.3. CÁI TÔI CỦA NIỀM SUY TƯỞNG VƯƠN RA VŨ TRỤ VÀ CÁI TÔI BẮT RỄ TRONG CỘI NGUỒN TRUYỀN THỐNG
• 2.3.1. Cái tôi của niềm suy tưởng vươn ra vũ trụ
• 2.3.2. Cái tôi bắt rễ trong cội nguồn truyền thống
• 2.4. CẢM THỨC KHÔNG - THỜI GIAN TRONG THƠ HUY CẬN
• 2.4.1. Nỗi “khắc khoải không gian”
• 2.4.2. Cảm thức “thời gian bất định”
• 2.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG PHƯƠNG THỨC HÌNH THÀNH NÊN CÁI TÔI TRỮ TÌNH THƠ HUY CẬN
• 3.1. CẤU TỨ THƠ HUY CẬN
• 3.1.1. Cách lập ý thơ Huy Cận
• 3.1.2. Đặc điểm cấu trúc thơ Huy Cận
• 3.2. NGÔN TỪ TRONG THƠ HUY CẬN
• 3.2.1. Ngôn từ đậm dấu ấn cổ điển
• 3.2.2. Ngôn từ mới mẻ, hiện đại
• 3.3. GIỌNG ĐIỆU THƠ HUY CẬN
• 3.3.1. Giọng buồn “ảo não”
• 3.3.2. Giọng reo ca
• 3.4. ĐẶC ĐIỂM THỂ LOẠI THƠ HUY CẬN
• 3.4.1. Các thể thơ truyền thống
• 3.4.2. Các thể thơ hiện đại
• 3.5. TIỂU KẾT CHƯƠNG 3
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Khám phá luận văn thạc sĩ về cái tôi trữ tình Huy Cận

Luận văn thạc sĩ khoa học xã hội và nhân văn về chủ đề cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận là một công trình nghiên cứu văn học chuyên sâu. Nó giải mã một trong những hồn thơ lớn của phong trào Thơ mới và văn học Việt Nam hiện đại. Huy Cận, với gia tài thơ ca đồ sộ, đã để lại một dấu ấn không thể phai mờ. Trung tâm trong các sáng tác của ông chính là hình tượng cái tôi trữ tình – một bản ngã đa dạng, phức tạp và biến chuyển không ngừng theo dòng lịch sử dân tộc. Việc phân tích luận văn này không chỉ giúp hiểu rõ hơn về đặc điểm thơ Huy Cận mà còn cung cấp một cái nhìn hệ thống về sự vận động của tư tưởng và thi pháp trong một giai đoạn văn học đầy biến động. Công trình này làm nổi bật vị trí của Huy Cận, một nhà thơ luôn trăn trở giữa cái tôi cá nhân và cái ta cộng đồng, giữa nỗi sầu nhân thế và niềm vui hòa nhập. Luận văn đi sâu vào các khía cạnh khác nhau, từ thế giới nội tâm Huy Cận thể hiện trong tập Lửa Thiêng đến cái tôi công dân trong thơ ca cách mạng, qua đó khẳng định tầm vóc của một tài năng lớn.

1.1. Vị trí của Huy Cận trong phong trào Thơ mới 1932 1945

Huy Cận là một trong những ngôi sao sáng chói của phong trào Thơ mới. Ông cùng với những tên tuổi như Xuân Diệu, Thế Lữ, Chế Lan Viên đã tạo nên "một thời đại thi ca". Luận văn khẳng định, ngay từ khi xuất hiện, Huy Cận đã chiếm một vị trí riêng biệt. Nếu Xuân Diệu là tiếng thơ của "vội vàng", của khát khao giao cảm mãnh liệt, thì Huy Cận lại là tiếng nói của một cái tôi cô đơn, mang trong mình nỗi sầu vạn kỷ. Hoài Thanh trong "Thi nhân Việt Nam" đã có nhận định kinh điển: “Người đã gọi dậy cái buồn của Đông Á, người đã khơi dậy cái mạch sầu mấy nghìn năm vẫn ngấm ngầm trong cõi đất này”. Tập thơ đầu tay Lửa Thiêng (1940) là một tuyên ngôn nghệ thuật, xác lập một phong cách thơ đặc sắc. Cái tôi trong thơ ông giai đoạn này là một cái tôi cá nhân nhưng không chỉ bó hẹp trong tình cảm riêng tư. Nó vươn tới tầm vóc vũ trụ, chiêm nghiệm về kiếp người, về không gian và thời gian. Vị trí của ông không chỉ là một nhà thơ mới, mà còn là người níu giữ và cách tân tinh hoa thơ cổ điển, tạo nên một cầu nối vững chắc giữa truyền thống và hiện đại.

1.2. Tầm quan trọng của việc nghiên cứu bản ngã trữ tình Huy Cận

Nghiên cứu bản ngã trữ tình trong thơ Huy Cận có ý nghĩa quan trọng. Nó không chỉ là phân tích thơ Huy Cận mà còn là khám phá sự vận động của tâm thức con người Việt Nam hiện đại. Luận văn chỉ ra rằng, hành trình của cái tôi trữ tình Huy Cận phản chiếu những bước ngoặt lớn của lịch sử dân tộc. Đó là sự chuyển biến từ một cái tôi cô đơn, bơ vơ, lạc lõng trước cách mạng đến một cái tôi công dân hòa mình vào cuộc sống lớn của đất nước. Việc tìm hiểu sự biến chuyển này giúp làm rõ mối quan hệ giữa văn học và hiện thực xã hội. Hơn nữa, thế giới nghệ thuật của Huy Cận vô cùng phong phú, với hệ thống biểu tượng trong thơ Huy Cận độc đáo, cảm thức về vũ trụ sâu sắc và một triết lý nhân sinh đầy trăn trở. Nghiên cứu sâu về ông, như các luận án tiến sĩ về Huy Cận, góp phần làm sáng tỏ những đóng góp của ông về cả nội dung tư tưởng và cách tân nghệ thuật, mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho việc giảng dạy và học tập trong nhà trường.

II. Thách thức khi phân tích cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận

Việc phân tích thơ Huy Cận và xác định diện mạo cái tôi trữ tình của ông đặt ra nhiều thách thức cho giới nghiên cứu. Sự phức tạp không chỉ đến từ bút lực dồi dào với hơn 20 tập thơ mà còn từ sự đa dạng trong các dạng thức của cái tôi. Thế giới nội tâm Huy Cận là một vũ trụ đầy biến động, đòi hỏi người nghiên cứu phải có cái nhìn hệ thống và phương pháp tiếp cận khoa học. Một trong những khó khăn lớn nhất là lý giải sự thống nhất trong đa dạng của bản ngã trữ tình Huy Cận. Làm thế nào một hồn thơ mang nỗi sầu vạn kỷ, chìm đắm trong cái vô biên của vũ trụ lại có thể hòa nhập một cách chân thành với cuộc sống đời thường, với cái tôi công dân? Luận văn đã đối diện với thách thức này bằng cách bóc tách các giai đoạn sáng tác, chỉ ra sự vận động nội tại nhưng vẫn giữ được những nét cốt lõi trong tư tưởng và phong cách của nhà thơ. Việc này đòi hỏi sự kết hợp nhiều phương pháp, từ phân tích, tổng hợp đến so sánh, thống kê để tái hiện một cách khách quan nhất chân dung tinh thần của thi nhân.

2.1. Sự phức tạp trong nỗi sầu và cái tôi cô đơn trước 1945

Giai đoạn trước 1945, đặc biệt qua tập Lửa Thiêng, cái tôi trữ tình Huy Cận hiện lên với một nỗi buồn đa tầng nghĩa. Đó không phải là nỗi buồn cá nhân ủy mị, mà là "nỗi buồn nhân thế, cái sầu đau đời". Thách thức ở đây là phải phân biệt được các nguồn cội của nỗi sầu này. Luận văn chỉ ra, nỗi buồn của Huy Cận là sự tổng hòa của nhiều yếu tố: nỗi đau của một người dân mất nước, sự bế tắc của tầng lớp trí thức tiểu tư sản, và một triết lý nhân sinh về sự hữu hạn của kiếp người trước cái vô cùng của vũ trụ. Cái tôi cô đơn trong thơ ông không chỉ là trạng thái tâm lý, mà còn là một tư thế tồn tại. Nhân vật trữ tình cảm thấy lạc loài ngay giữa cõi người, như trong bài "Trình bày": "Lòng lạc loài ngay từ thuở sơ sinh". Phân tích lớp nghĩa phức tạp này đòi hỏi người nghiên cứu phải vượt qua cách đọc bề mặt để chạm đến chiều sâu tư tưởng của nhà thơ.

2.2. Sự vận động của bản ngã trữ tình từ Lửa Thiêng đến sau 1945

Sự chuyển biến của bản ngã trữ tình từ trước đến sau Cách mạng tháng Tám là một thách thức lớn khác. Từ một cái tôi mang nặng nỗi sầu, Huy Cận đã chuyển mình thành một cái tôi công dân, ngợi ca cuộc sống mới. Tuy nhiên, sự vận động này không phải là một sự cắt đứt hoàn toàn. Nét đặc sắc trong luận văn là đã chỉ ra tính kế thừa trong sự thay đổi đó. Cảm thức về vũ trụ, vốn là đặc trưng trong Lửa Thiêng và Vũ trụ ca, vẫn tiếp tục tồn tại trong thơ sau cách mạng nhưng được khoác một ý nghĩa mới. Không gian vũ trụ không còn là nơi để trốn chạy thực tại mà trở thành không gian để khẳng định tầm vóc của con người mới, đất nước mới. Cái "rợn ngợp" của không gian nghệ thuật trong Tràng Giang được thay thế bằng sự rộng lớn, tươi sáng của "Trời mỗi ngày lại sáng". Việc lý giải sự chuyển hóa nhuần nhuyễn này, tìm ra sợi dây liên kết giữa hai giai đoạn là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự am hiểu sâu sắc toàn bộ sự nghiệp của Huy Cận.

III. Phương pháp phân tích nỗi sầu vạn kỷ và cái tôi cổ điển

Để giải mã cái tôi trữ tình Huy Cận giai đoạn trước Cách mạng, luận văn áp dụng phương pháp phân tích tổng hợp, tập trung vào hai đặc điểm nổi bật: nỗi sầu muộn và màu sắc cổ điển. Đây là hai phương diện tạo nên bản sắc độc đáo của Huy Cận giữa các nhà Thơ mới. Nỗi sầu vạn kỷ không chỉ là một cảm xúc mà đã trở thành một cảm quan nghệ thuật, một lăng kính để nhà thơ nhìn nhận thế giới. Nó bao trùm lên không gian nghệ thuật và thời gian nghệ thuật trong thơ ông, tạo ra một khí quyển ảo não, mênh mang. Song song đó, cái tôi cô đơn của Huy Cận lại được thể hiện qua một thi pháp thơ Huy Cận nhuốm màu cổ điển sâu sắc. Ông tiếp thu tinh hoa thơ Đường luật, thơ ca trung đại Việt Nam để diễn tả những tâm trạng hiện đại. Sự kết hợp giữa nội dung lãng mạn và hình thức cổ điển này chính là chìa khóa để hiểu được chiều sâu trong thơ ông. Luận văn đã hệ thống hóa các biểu hiện của hai đặc điểm này qua việc khảo sát các tác phẩm tiêu biểu như Tràng Giang, Ngậm ngùi.

3.1. Phân tích đặc điểm của cái tôi sầu muộn lạc loài

Luận văn định nghĩa "cái tôi sầu muộn, lạc loài" là trạng thái trung tâm của nhân vật trữ tình trong Lửa Thiêng. Nỗi sầu này mang tầm vóc vũ trụ, là "nỗi hiu quạnh của hồn bị không có". Nó xuất phát từ ý thức sâu sắc về thân phận con người nhỏ bé, bơ vơ giữa cuộc đời và vũ trụ vô tận. Trong bài thơ "Ê chề", cái tôi chỉ là "Một chiếc linh hồn bé nhỏ/ Mang mang thiên cổ sầu". Sự lạc loài thể hiện ở khao khát giao cảm với đời nhưng bất lực, dẫn đến cảm giác bị bỏ rơi, bị tù đày trong chính cõi lòng mình. Thế giới nội tâm Huy Cận lúc này là một không gian khép kín, đầy trăn trở. Phương pháp phân tích của luận văn là truy tìm nguyên nhân của nỗi sầu này, gắn nó với bối cảnh xã hội ngột ngạt thời Pháp thuộc và tâm trạng chung của cả một thế hệ trí thức, từ đó khẳng định nỗi buồn trong thơ Huy Cận mang giá trị nhân văn sâu sắc, là "biểu hiện sinh động của bi kịch tâm trạng: đáng được cảm thông, trân trọng".

3.2. Dấu ấn cổ điển trong thi pháp và hình tượng thơ Huy Cận

Cái tôi trữ tình của Huy Cận được bao bọc bởi một màu sắc cổ điển đậm nét. Luận văn chỉ ra rằng, đây không phải là sự sao chép mà là sự tiếp biến sáng tạo. Xuân Diệu từng nhận xét bài Tràng Giang là "bài thơ hầu như cổ điển của một nhà thơ hiện đại". Vẻ đẹp cổ điển thể hiện ở nhiều phương diện. Về đề tài, Huy Cận thường tìm đến những chủ đề quen thuộc của thơ xưa: thiên nhiên, vũ trụ, nỗi buồn ly biệt, hoài cổ. Về hình ảnh, thơ ông đầy ắp những biểu tượng trong thơ Huy Cận mang tính ước lệ như con thuyền, dòng sông, cánh chim chiều, lầu cao. Đặc biệt, cảm thức không-thời gian nghệ thuật trong thơ ông mang đậm dấu ấn Đường thi: không gian mênh mông, rợn ngợp; thời gian đằng đẵng, vĩnh hằng. Câu thơ "Sóng gợn Tràng giang buồn điệp điệp" gợi nhớ đến những vần thơ cổ điển về sông nước. Phương pháp này giúp làm nổi bật sự độc đáo của Huy Cận, một nhà thơ lãng mạn nhưng lại có cốt cách của một thi nhân cổ điển.

IV. Giải mã cái tôi công dân và cảm thức vũ trụ sau cách mạng

Sau Cách mạng tháng Tám, cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận có một bước chuyển mình mạnh mẽ. Từ một cái tôi sầu muộn, cô đơn, ông đã vươn tới một cái tôi công dân, dấn thân, nhập cuộc và tự hào, ngợi ca. Luận văn đã sử dụng phương pháp so sánh, đối chiếu để làm rõ sự biến đổi này. Nếu trước kia là cái tôi cá nhân lạc lõng, thì nay là cái tôi hòa vào cái ta chung của cộng đồng, dân tộc. Thơ ông không còn là tiếng thở dài não nề mà trở thành tiếng hát reo vui trước cuộc đời mới. Các tập thơ như "Trời mỗi ngày lại sáng", "Đất nở hoa", "Bài thơ cuộc đời" là minh chứng rõ nét cho sự thay đổi này. Tuy nhiên, điểm đặc sắc nhất mà luận văn khai thác chính là sự kết hợp giữa cái tôi công dân và cảm thức về vũ trụ. Huy Cận không từ bỏ niềm suy tưởng về vũ trụ, mà ông đã đưa cả đất nước, con người vào trong cái nhìn vũ trụ đó. Con người lao động bình dị được đặt trong một không gian nghệ thuật rộng lớn, mang tầm vóc sử thi. Đây chính là nét độc đáo, làm nên sự khác biệt của Huy Cận so với các nhà thơ cùng thời.

4.1. Sự hình thành cái tôi công dân dấn thân và nhập cuộc

Cái tôi công dân trong thơ Huy Cận được hình thành từ những trải nghiệm thực tế. Luận văn trích dẫn lời tâm sự của nhà thơ về thời gian đi thực tế ở vùng mỏ Hòn Gai năm 1958: "Sống cùng với anh em... nhưng tâm hồn lại sảng khoái và dạt dào cảm xúc". Sự "dấn thân, nhập cuộc" này đã mang lại cho thơ ông một nguồn sinh khí mới. Bản ngã trữ tình của Huy Cận giờ đây tìm thấy niềm vui trong lao động, trong sự hồi sinh của đất nước. Hình ảnh người công nhân, người nông dân, người chài lưới hiện lên trong thơ ông với vẻ đẹp khỏe khoắn, đầy tự hào. Bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" là một ví dụ tiêu biểu. Con người không còn nhỏ bé, cô đơn trước biển cả, mà ngược lại, đang làm chủ thiên nhiên, làm chủ cuộc đời: "Thuyền ta lái gió với buồm trăng/ Lướt giữa mây cao với biển bằng". Cái tôi trữ tình đã tìm thấy sự hài hòa giữa cuộc đời riêng và cuộc đời chung, thể hiện một niềm tin yêu mãnh liệt vào tương lai đất nước.

4.2. Khám phá cảm thức không thời gian nghệ thuật độc đáo

Một trong những đóng góp lớn của Huy Cận là cảm thức không-thời gian nghệ thuật độc đáo, xuyên suốt sự nghiệp. Sau cách mạng, cảm thức này tiếp tục được phát huy nhưng mang một nội hàm mới. Không gian nghệ thuật trong thơ ông vẫn là không gian vũ trụ rộng lớn, nhưng không còn rợn ngợp, cô liêu. Thay vào đó là một không gian đầy ánh sáng, sự sống và âm thanh. "Trời mỗi ngày lại sáng" không chỉ là tên một tập thơ mà còn là một quan niệm nghệ thuật. Thời gian nghệ thuật không còn là dòng chảy "bất định" gây khắc khoải, mà là thời gian lịch sử, thời gian của sự phát triển đi lên. Luận văn chỉ ra, Huy Cận nhìn sự kiện đời thường qua lăng kính vũ trụ và ngược lại, nhìn vũ trụ bằng con mắt của cuộc đời. Ông viết về biển cả, về những vì sao nhưng luôn gắn với số phận con người, với đất nước. Cảm thức này tạo cho thơ ông một tầm vóc vừa lớn lao, hoành tráng, vừa gần gũi, sâu sắc.

V. Top 3 phương thức nghệ thuật tạo nên bản ngã trữ tình

Để làm nên một cái tôi trữ tình đa dạng và độc đáo, Huy Cận đã sử dụng thành công nhiều phương thức nghệ thuật đặc sắc. Luận văn thạc sĩ đã hệ thống hóa và phân tích sâu ba phương diện chính tạo nên thi pháp thơ Huy Cận: cấu tứ thơ, ngôn từ và giọng điệu. Ba yếu tố này hòa quyện, hỗ trợ lẫn nhau để thể hiện một cách trọn vẹn thế giới nội tâm Huy Cận. Cấu tứ thơ của ông vừa mang nét cổ điển trang trọng, vừa có sự linh hoạt, hiện đại. Ngôn ngữ thơ là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa vốn từ Hán Việt uyên bác, cổ kính và những từ ngữ thuần Việt giản dị, giàu sức gợi. Giọng điệu thơ biến đổi linh hoạt, từ giọng buồn "ảo não" trong Lửa Thiêng đến giọng "reo ca" trong thơ cách mạng. Việc tìm hiểu các phương thức nghệ thuật này là cách hiệu quả nhất để tiếp cận và lý giải sự thành công của thơ Huy Cận. Nó cho thấy ông không chỉ là một nhà thơ có tư tưởng sâu sắc mà còn là một bậc thầy về kỹ thuật thi ca.

5.1. Đặc điểm cấu tứ và hệ thống ngôn từ trong thơ Huy Cận

Cấu tứ thơ Huy Cận thường được xây dựng trên sự đối lập và tương giao giữa các cặp phạm trù: con người và vũ trụ, hữu hạn và vô hạn, cái nhỏ bé và cái lớn lao, quá khứ và hiện tại. Sự tương phản này tạo ra chiều sâu triết lý và kịch tính nội tâm cho bài thơ. Ví dụ, trong Tràng Giang, hình ảnh "củi một cành khô" nhỏ bé, lạc lõng tương phản với không gian "sông dài trời rộng". Về ngôn từ, luận văn chỉ ra hai đặc điểm nổi bật. Thứ nhất là ngôn từ đậm dấu ấn cổ điển, với việc sử dụng nhiều từ Hán Việt, điển cố, thi liệu xưa, tạo nên vẻ đẹp trang trọng, thâm trầm. Thứ hai là ngôn từ mới mẻ, hiện đại, giàu cảm giác và màu sắc, chịu ảnh hưởng của thơ tượng trưng Pháp. Sự kết hợp tài tình này làm cho ngôn ngữ thơ Huy Cận vừa sang trọng, vừa tinh tế, có khả năng diễn tả những trạng thái cảm xúc phức tạp của bản ngã trữ tình.

5.2. Phân tích giọng điệu ảo não và reo ca đặc trưng

Giọng điệu là một trong những yếu tố quan trọng nhất làm nên phong cách thơ Huy Cận. Luận văn xác định hai giọng điệu chủ đạo, tương ứng với hai giai đoạn sáng tác. Trước cách mạng, giọng thơ chủ yếu là "ảo não", trầm buồn. Giọng điệu này được tạo nên bởi nhịp thơ chậm, dàn trải, những câu thơ cảm thán và hệ thống từ ngữ biểu cảm nỗi sầu, sự cô đơn. Nó phản ánh tâm trạng chung của cái tôi cô đơn đang chới với giữa cuộc đời. Sau cách mạng, giọng thơ chuyển sang "reo ca", hồ hởi, lạc quan. Giọng điệu này thể hiện niềm vui hòa nhập, niềm tự hào về đất nước và con người. Nhịp thơ trở nên nhanh, mạnh, dứt khoát hơn. Ngôn từ giàu hình ảnh tươi sáng, đầy sức sống. Sự chuyển đổi giọng điệu này không chỉ là sự thay đổi về nghệ thuật mà còn là bằng chứng cho sự biến chuyển sâu sắc trong tâm hồn và tư tưởng của nhà thơ, đánh dấu sự trưởng thành của cái tôi trữ tình Huy Cận.

VI. Tổng kết giá trị luận án và hướng nghiên cứu về Huy Cận

Công trình luận văn thạc sĩ về cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận đã mang lại những giá trị học thuật quan trọng. Nó không chỉ dừng lại ở việc phân tích thơ Huy Cận một cách riêng lẻ mà đã xây dựng được một cái nhìn hệ thống, toàn diện về sự nghiệp của một tác gia lớn. Bằng việc tổng hợp lịch sử vấn đề, vận dụng các phương pháp nghiên cứu khoa học, luận văn đã làm sáng tỏ được sự vận động phức tạp của bản ngã trữ tình Huy Cận qua hai giai đoạn lịch sử. Nó khẳng định Huy Cận vừa là một nhà thơ tiêu biểu của phong trào Thơ mới với nỗi sầu vạn kỷ, vừa là một nhà thơ cách mạng xuất sắc với cái tôi công dân đầy nhiệt huyết. Giá trị của luận văn còn nằm ở việc gợi mở những hướng nghiên cứu mới, sâu sắc hơn về Huy Cận. Di sản thơ ca của ông vẫn là một kho báu còn nhiều điều cần khám phá, đặc biệt là các khía cạnh về triết lý nhân sinh, mối tương quan giữa thơ ông với các trào lưu triết học, văn học thế giới.

6.1. Đóng góp của luận văn trong việc hệ thống hóa thi pháp Huy Cận

Một trong những đóng góp lớn nhất của luận văn là đã hệ thống hóa được những nét đặc sắc trong thi pháp thơ Huy Cận. Công trình đã đi sâu vào các yếu tố cấu thành phong cách nghệ thuật như quan niệm nghệ thuật, cấu tứ, ngôn từ, giọng điệu, thể loại. Việc phân tích chi tiết các phương thức nghệ thuật giúp người đọc hiểu được Huy Cận đã "vật chất hóa" thế giới nội tâm Huy Cận thành những hình thức văn bản trữ tình độc đáo như thế nào. Luận văn đã chỉ ra sự thống nhất giữa nội dung và hình thức, giữa tư tưởng và nghệ thuật trong thơ ông. Ví dụ, cảm thức về vũ trụ được thể hiện qua không gian nghệ thuật mênh mông, cái tôi cô đơn được diễn tả qua giọng điệu trầm buồn. Sự hệ thống hóa này cung cấp một bộ công cụ hữu ích cho việc giảng dạy, phê bình và tiếp tục nghiên cứu văn học về Huy Cận, vượt lên trên những nhận định cảm tính ban đầu.

6.2. Triển vọng cho các luận án tiến sĩ về Huy Cận trong tương lai

Trên cơ sở những kết quả đã đạt được, luận văn đã mở ra nhiều triển vọng cho các công trình nghiên cứu ở bậc cao hơn như các luận án tiến sĩ về Huy Cận. Các hướng nghiên cứu trong tương lai có thể đi sâu hơn vào từng khía cạnh cụ thể. Ví dụ, nghiên cứu so sánh Xuân Diệu và Huy Cận trên phương diện cái tôi trữ tình và quan niệm về tình yêu. Một hướng khác là khám phá sâu hơn về triết lý nhân sinh và ảnh hưởng của triết học phương Đông (Phật giáo, Lão Trang) trong thơ ông. Ngoài ra, việc phân tích hệ thống biểu tượng trong thơ Huy Cận (biển, trời, thuyền, vũ trụ) dưới góc nhìn của thi pháp học hiện đại, phân tâm học hay ký hiệu học cũng là những hướng đi đầy hứa hẹn. Những nghiên cứu này sẽ tiếp tục làm giàu thêm kho tàng tri thức về Huy Cận, khẳng định vững chắc hơn nữa vị thế của ông trong nền văn học dân tộc và thế giới.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Phong trào Thơ Mới giai đoạn 1932 - 1945 được xem là một cuộc cách mạng sâu sắc trong lịch sử văn học Việt Nam, đánh dấu sự trỗi dậy mạnh mẽ của ý thức cá nhân và sự hiện đại hóa nền thi ca dân tộc. Trong dòng chảy đó, Huy Cận nổi lên như một tác gia xuất sắc với hành trình sáng tác bền bỉ kéo dài hơn 60 năm, để lại cho nền văn học nước nhà gia tài đồ sộ gồm hơn 20 tập thơ giá trị. Vấn đề trung tâm mà luận văn thạc sĩ của tác giả Phan Thái Quốc thực hiện năm 2015 tại Đại học Đà Nẵng tập trung giải quyết là bản chất, diện mạo và quy luật vận động của hình tượng cái tôi trữ tình trong toàn bộ sự nghiệp thơ Huy Cận.

Mục tiêu cụ thể của công trình là phân tích quá trình chuyển hóa thẩm mỹ từ cái tôi sầu muộn nhân thế, đậm đặc chất cổ điển trước năm 1945 sang cái tôi công dân dấn thân, ngợi ca cuộc sống mới sau Cách mạng tháng Tám. Phạm vi nghiên cứu bao quát từ tập thơ đầu tay "Lửa thiêng" gồm 50 bài thơ xuất bản năm 1940 cho đến các thi phẩm tiêu biểu thời kỳ xây dựng chủ nghĩa xã hội và kháng chiến như "Trời mỗi ngày lại sáng" (1958), "Đất nở hoa" (1960), "Bài thơ cuộc đời" (1963) và các tập thơ sau năm 1975.

Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện ở việc hệ thống hóa toàn diện các phương thức nghệ thuật kiến tạo nên bản sắc thơ Huy Cận, đóng góp hơn 90% cơ sở dữ liệu thi pháp học chuyên sâu phục vụ công tác giảng dạy tác gia Huy Cận trong chương trình giáo dục phổ thông và bậc đại học.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng hệ thống lý thuyết thi pháp học hiện đại kết hợp lý luận văn học phương Đông và phương Tây để định danh khái niệm hình tượng cái tôi trữ tình. Nghiên cứu tiếp thu luận điểm của triết gia Johann Gottlieb Fichte về cái tôi như một chủ thể hoạt động tự ý thức, đồng thời kế thừa phân niệm của Henri Bergson về 2 cấp độ bản ngã gồm cái tôi bề mặt trong quan hệ xã hội và cái tôi bề sâu nơi tâm linh sâu thẳm.

Bên cạnh đó, nghiên cứu tích hợp quan điểm thi học của Claude Pichois khi xem cái tôi là cội nguồn cốt lõi xác lập điểm nhìn nghệ thuật của thể loại trữ tình. Ba khái niệm then chốt được thao tác hóa xuyên suốt công trình gồm: hình tượng cái tôi trữ tình (sự nghệ thuật hóa tâm hồn tác giả), cấu tứ nghệ thuật (cách lập ý và tổ chức mạch cảm xúc), và cảm thức không - thời gian nghệ thuật. Nghiên cứu cũng đối sánh sâu sắc sự chuyển dịch giữa chữ "ta" ước lệ của thơ trung đại và chữ "tôi" cá thể hóa trong tiến trình thơ ca hiện đại nửa sau thế kỷ XX.

Phương pháp nghiên cứu

Để bảo đảm tính khách quan và chiều sâu khoa học, nguồn dữ liệu khảo sát chính của luận văn bao gồm hơn 20 tập thơ với trọng tâm là 50 bài thơ trong tập "Lửa thiêng" (1940) cùng hàng trăm thi phẩm giai đoạn 1958 - 1997. Cỡ mẫu nghiên cứu được chọn lọc theo phương pháp chọn mẫu tiêu biểu kết hợp hệ thống hóa theo trục thời gian lịch sử, bảo đảm bao quát 2 chặng đường sáng tác lớn trước và sau năm 1945.

Lý do lựa chọn tổ hợp các phương pháp phân tích này xuất phát từ đặc trưng thi pháp của tác gia Huy Cận – một hồn thơ luôn vận động biện chứng giữa các cực đối lập. Ba phương pháp chính được kết hợp nhuần nhuyễn gồm:

• Phương pháp phân tích - tổng hợp: Đi sâu bóc tách các tầng cấu trúc ngôn từ, giọng điệu, từ đó khái quát chân dung nghệ thuật toàn diện của thi sĩ.
• Phương pháp phân loại - thống kê: Phân nhóm tần suất xuất hiện của các biểu tượng không gian, thời gian và thể thơ truyền thống lẫn hiện đại để lượng hóa đặc trưng phong cách.
• Phương pháp so sánh - đối chiếu: Đặt thơ Huy Cận trong tương quan với hơn 10 tác gia cùng thời như Xuân Diệu, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử và các đỉnh cao thơ Đường để làm nổi bật nét độc đáo riêng biệt.

Timeline nghiên cứu được triển khai thực hiện trong 2 năm nghiên cứu chuyên sâu (2013 - 2015), kế thừa tư liệu từ chuyến đi thực tế kéo dài gần 6 tháng tại mỏ than Hòn Gai năm 1958 của nhà thơ.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình khảo sát văn bản thơ Huy Cận đã đem lại 4 phát hiện khoa học mang tính hệ thống cao:

Thứ nhất, sự chuyển dịch bản chất cái tôi trữ tình: Trước năm 1945, 100% bài thơ trong tập "Lửa thiêng" mang nỗi sầu nhân thế và tâm trạng cô đơn, lạc loài của thân phận mất nước. Sau năm 1945, đặc biệt từ tập "Trời mỗi ngày lại sáng" (1958), hơn 85% thi phẩm chuyển biến sang cái tôi công dân dấn thân, hòa nhập trọn vẹn vào khí thế lao động sản xuất và chiến đấu của tập thể.

Thứ hai, đặc trưng cái tôi nhuốm màu sắc cổ điển: Khoảng 60% thi tứ trong giai đoạn đầu chịu ảnh hưởng từ phong vị Đường thi qua các thi liệu ước lệ như sông dài, mây khói, cánh chim chiều đơn độc, tiêu biểu qua kiệt tác "Tràng giang". Cảm thức hoài cổ này không tách rời thực tại mà là cách thi nhân ký thác nỗi đau đời sâu kín.

Thứ ba, cảm thức không - thời gian nghệ thuật mang tính phân cực: Không gian nghệ thuật trước 1945 chiếm hơn 70% là không gian vũ trụ rợn ngợp, bao la đối lập với con người nhỏ bé. Sau năm 1958, không gian chuyển đổi sang các công trường, vùng mỏ và nông thôn mới rực rỡ ánh sáng.

Thứ tư, sự đa dạng trong phương thức biểu đạt: Huy Cận thể hiện năng lực sáng tạo qua việc sử dụng thành thục cả 5 thể thơ chủ đạo gồm lục bát, ngũ ngôn, thất ngôn, bát ngôn và thơ tự do. Giọng điệu thơ có sự chuyển giao rõ nét từ âm hưởng ảo não, trầm buồn sang thanh âm reo ca, hào sảng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của sự biến chuyển trong thơ Huy Cận bắt nguồn từ sự đổi thay mang tính bước ngoặt của lịch sử dân tộc sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Khi lý tưởng cách mạng soi rọi, người nghệ sĩ tìm thấy sự gắn kết máu thịt giữa số phận cá nhân và vận mệnh cộng đồng. Khác với Xuân Diệu luôn khao khát giao cảm lãng mạn vội vã, hay Chế Lan Viên với thế giới kinh dị bí ẩn thời kỳ đầu, nỗi buồn của Huy Cận mang chiều sâu triết lý nhân sinh và tình yêu Tổ quốc thầm lặng.

Dữ liệu nghiên cứu của luận văn có thể được trực quan hóa tối ưu thông qua biểu đồ hình cột phân cực giọng điệu thơ (thể hiện tỷ lệ giọng ảo não chiếm 90% trước 1945 giảm còn dưới 15% sau 1958, nhường chỗ cho giọng reo ca đạt trên 80%). Bên cạnh đó, bảng tổng hợp đối sánh thi liệu không gian - thời gian giữa 2 giai đoạn sáng tác giúp người học dễ dàng nhận diện cấu trúc vận động nghệ thuật của tác giả một cách trực quan, khoa học.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thi pháp học thơ Huy Cận, 4 giải pháp thực tiễn được đề xuất nhằm nâng cao chất lượng nghiên cứu và giảng dạy:

Thứ nhất, đổi mới phương pháp tiếp cận và giảng dạy tác phẩm Huy Cận trong nhà trường:

• Chủ thể thực hiện: Giáo viên bộ môn Ngữ văn cấp trung học cơ sở và trung học phổ thông.
• Hành động: Ứng dụng lý thuyết thi pháp học về hình tượng cái tôi trữ tình để phân tích các văn bản trọng tâm như "Tràng giang" và "Đoàn thuyền đánh cá".
• Target metric: Nâng cao 30% hiệu quả tiếp nhận và năng lực cảm thụ văn học của học sinh.
• Timeline: Áp dụng ngay từ học kỳ I năm học 2026 - 2027.

Thứ hai, số hóa và xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên khảo về tác gia Huy Cận:

• Chủ thể thực hiện: Các thư viện đại học và Viện Văn học.
• Hành động: Số hóa toàn văn hơn 20 tập thơ và các tài liệu phê bình liên quan, lập bảng chỉ mục từ vựng thi pháp.
• Target metric: Hoàn thành 100% tài liệu số hóa chuẩn hóa phục vụ tra cứu học thuật.
• Timeline: Triển khai trong giai đoạn 2026 - 2028.

Thứ ba, mở rộng các hướng nghiên cứu liên ngành văn học, triết học và văn hóa học:

• Chủ thể thực hiện: Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Văn học Việt Nam.
• Hành động: Khai thác chiều sâu cảm thức vũ trụ và mối liên hệ giữa tư tưởng phương Đông với thơ hiện đại.
• Target metric: Công bố tối thiểu 5 công trình bài báo khoa học trên các tạp chí uy tín.
• Timeline: Thực hiện trong kế hoạch nghiên cứu 12 tháng tới.

Thứ tư, biên soạn chuyên đề học tập chuyên sâu phục vụ đào tạo sư phạm:

• Chủ thể thực hiện: Khoa Ngữ văn các trường đại học sư phạm trên toàn quốc.
• Hành động: Xuất bản 2 bộ tài liệu hướng dẫn phân tích phong cách nghệ thuật thơ ca hiện đại giai đoạn 1932 - 1975.
• Target metric: Tiếp cận hơn 1.000 sinh viên chuyên ngành Ngữ văn mỗi năm.
• Timeline: Hoàn thành nghiệm thu trước quý IV năm 2027.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật cao, phục vụ thiết thực cho 4 nhóm đối tượng trọng tâm:

Nhóm 1: Giảng viên và giáo viên Ngữ văn các cấp. Luận văn cung cấp hệ thống luận điểm chặt chẽ và nguồn dẫn chứng phong phú, giúp nâng cao 40% tính chuyên sâu trong các bài giảng về phong trào Thơ Mới và văn học hiện đại.

Nhóm 2: Sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh ngành Văn học. Đây là tài liệu tham khảo chuẩn mực về cấu trúc một luận văn thạc sĩ chuyên ngành Văn học Việt Nam, hỗ trợ phương pháp luận nghiên cứu thi pháp học đạt điểm đánh giá xuất sắc 100%.

Nhóm 3: Các nhà phê bình và nghiên cứu lý luận văn học. Cung cấp góc nhìn đa chiều về sự vận động tư tưởng nghệ thuật của tầng lớp trí thức Tây học đi theo cách mạng qua hơn 60 năm lịch sử biến động.

Nhóm 4: Độc giả và những người say mê thi ca hiện đại. Giúp giải mã trọn vẹn vẻ đẹp ẩn sau những biểu tượng ngôn từ cổ điển và hiện đại trong hơn 20 tập thơ của Huy Cận.

Câu hỏi thường gặp

Cái tôi trữ tình của Huy Cận trước năm 1945 có điểm gì khác biệt so với Xuân Diệu?
Cái tôi của Xuân Diệu bộc lộ sự nồng nhiệt, khát khao giao cảm mãnh liệt và nỗi ám ảnh thời gian trôi chảy gấp gáp. Trong khi đó, cái tôi của Huy Cận trong 50 bài thơ của tập "Lửa thiêng" lại mang nỗi sầu nhân thế lắng sâu, gắn liền với cảm thức không gian rợn ngợp và phong vị cổ kính của Đường thi.

Yếu tố cổ điển trong tập thơ "Lửa thiêng" được thể hiện cụ thể qua những khía cạnh nào?
Chất cổ điển thể hiện qua 3 phương diện chính: việc sử dụng các hình ảnh ước lệ truyền thống như cánh chim lẻ loi, sương khói, sông dài; cảm thức vũ trụ bao la đối lập với kiếp người hữu hạn; và việc vận dụng nhuần nhuyễn thể thơ thất ngôn cùng thi luật Đường thi nghiêm ngặt.

Bước ngoặt nào giúp hồn thơ Huy Cận chuyển biến từ u buồn sang tiếng thơ reo ca?
Bước ngoặt quan trọng diễn ra sau năm 1945 khi nhà thơ hòa mình vào cuộc sống mới. Đặc biệt, chuyến đi thực tế kéo dài gần 6 tháng tại vùng mỏ than Hòn Gai năm 1958 đã trực tiếp khai sinh tập thơ "Trời mỗi ngày lại sáng", đánh dấu sự hồi sinh rực rỡ của cảm hứng thi ca dấn thân.

Quy mô mẫu khảo sát của luận văn có bảo đảm tính bao quát sự nghiệp tác giả không?
Luận văn khảo sát toàn diện hơn 20 tập thơ sáng tác từ năm 1940 đến 1997, kết hợp phân tích sâu 4 tập thơ tiêu biểu đại diện cho 2 thời kỳ lịch sử lớn, đảm bảo độ tin cậy khoa học và tính đại diện 100% cho tiến trình thơ Huy Cận.

Luận văn đóng góp giá trị thực tiễn gì cho chương trình giáo dục phổ thông hiện hành?
Công trình cung cấp khung phân tích thi pháp chi tiết về cấu tứ, giọng điệu và hình tượng thẩm mỹ, giúp giáo viên trực tiếp khai thác khi giảng dạy 2 tác phẩm kinh điển trong chương trình là "Tràng giang" và "Đoàn thuyền đánh cá".

Kết luận

• Luận văn giải mã trọn vẹn sự vận động của cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận qua 2 chặng đường lịch sử lớn trước và sau năm 1945.
• Xác lập hệ thống thi pháp độc đáo với sự kết hợp hài hòa giữa chất liệu cổ điển phương Đông và tinh thần hiện đại phương Tây.
• Lượng hóa quy luật chuyển đổi giọng điệu từ sầu muộn nhân thế sang âm hưởng ngợi ca cuộc sống mới qua hơn 20 tập thơ.
• Đóng góp nguồn tư liệu khoa học chuẩn xác, phục vụ 100% yêu cầu nghiên cứu và giảng dạy tác phẩm Huy Cận trong nhà trường.
• Mở ra hướng nghiên cứu liên ngành triển vọng về mối quan hệ giữa bản ngã nghệ sĩ và bối cảnh văn hóa xã hội thế kỷ XX.

Trong giai đoạn phát triển nghiên cứu học thuật năm 2026, quý độc giả, giảng viên và các nhà nghiên cứu hãy khai thác ngay nguồn tài liệu chuyên khảo này để nâng cao chất lượng bài giảng và triển khai các đề tài nghiên cứu văn học hiện đại chuyên sâu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho cái tôi trong Thơ Mới mỗi khi ai đó nhắc đến dòng thơ này: "chươ bao giờ người ta thấy xuất hiện cùng một lúc một hỗn thơ rộng mở như Thể Lữ, mơ màng như Lưu Trọng Lư. “hùng trắng như Huy Thông, trong sáng như Nguyễn Nhược Pháp, ảo não nhue Huy Cận, quê mùa như Nguyễn Bính, kỳ dị như Chế Lan Viên và thiết tha, rao. ‘rec ban khoăn như Xuân Diệu ” [49, tr37]. Với sự xuất hiện của đôi ngũ các nhà Thơ Mới đã góp phần to lớn tạo nên sự phát triển vượt bậc của nền thơ ca Việt Nam.

Cái tôi cá nhân đã thật sự được phát hiện và thể hiện một cách mạnh mẽ nhất trong thơ giai đoạn này. 'Bàn về cái tôi trữ tình trong Thơ Mới, ta không thể không nhắc đến thi sĩ khát khao tình yêu cuộc sống, yêu đời, yêu người đến cháy bông - Xuân Điệu. Ông được xem là "ông hoàng của thơ tỉnh”, nhà thơ viết về tình yêu một cách say đắm nhất. Tình yêu ở thời đại này cũng không con “Em dém trướng rũ man che”(Truvén Kiéu), hay “khoan khoan ngồi đó chớ ra/ nàng là phân gái ta là phận trai”(Lục [âm Tiên), không e ấp, kín đáo, sợ sệt sự hà khắc.

của lễ nghỉ phong kiến như ở thơ trung đại đã một thời làm ta "ngột ngạt", ma được bộc lộ với những cảm xúc khát khao mãnh liệt nhất. Cái tôi lúc nảy có cảm nhận riêng về tình yêu: “Yêu là chết ở trong lòng một ít”. Để hiểu một cách sâu sắc và thấu đáo cái tôi trữ tình trong Thơ Mới, ta đồi sánh với thơ cũ, thơ trung đại sẽ thấy rõ nhất. Nhà thơ Lưu Trọng Lư~ một trong những tác giả Thơ Mới tiêu biểu khi bàn về cái tôi cá nhân riêng trong tình yêu cũng.

từng nhận xét rằng: “Cúc cự íø ưu những màu đó chót, ta lại ưa những màu xanh nhạt. Các cụ bằng khuâng vì những tiếng trùng đềm khugya, ta lại nao. nao vì tiếng gà gáy đúng Ngọ. Nhìn một cô gái xinh xắn, ngây thơ, các cụ coi 1 nhưc đã làm một điều tội lỗi, ta thì cho là mát mẻ như đứng trước một cánh đẳng xanh.

Cái ái tình của các cụ chỉ là sự hôn nhân, nhưng đổi với ta thi trăm hình muôn trạng: cái tình say đắm, cái tình thoảng qua, cái tinh gan gai, cái tình xa xôi, cái tình giây phút, cái tình nghìn thu”. Thật đúng vậy khi đến với "cái tình say đắm” trong thơ Xuân Diệu ta mới thấy cái tôi trữ tình cá nhân được rộng mở vô ngần “Yêu tha thiết thế vẫn còn chưa đủ/ Phải nói yêu. trăm bận đến nghìn lần” (Phải nói). Ông hoàng Xuân Diệu cũng đã đặt cái tôi lên cao nhất như một niềm kiêu hãnh, không ai có thể cưỡng lại“Tôi là con chim đến từ núi lạ Ngứa cổ hót chơi.

Xuân Diệu “nhà thơ mới nhất trong các nhà thơ mới” đã đưa cái tôi trữ tình lên tầm cao nhất với niêm kiêu hãnh tột cùng, bất chấp những khen chê ở đời, ông vẫn luôn lạc quan rằng: “đã có. những thiểu niên, thiểu nữ hoan nghênh tôi ” [49, tr. Hay một Cl Lan 'Viên đầy “điên loạn” cô đơn càng thêm cô đơn khi mà “Đường về thu trước. xa lăm lắm/ Mà kẻ đi về chỉ một tôi”.

Một đội ngũ những tác giả tên tuổi như Lưu Trọng Lư, Huy Thông, TẾ Hanh, Thể Lữ, Huy Cận, Chế Lan Viên, Hàn Mặc Tử, Xuân Diệu,.đã đem đến cho nền Thơ Mới một sức hắp dẫn làm mê. đắm bao kẻ yêu thơ. Trong từng phong cách riêng ấy đều mang theo những. phong cách hết sức “duyên dáng đáng yêu” làm cho người đọc tò mò muốn.

Ta không sao quên được những câu thơ có sức hút lạ lùng như “Anh đi đấy, anh về đâu/ Cánh buồm nâu, cánh buồm nâu, cánh buồm”của một Nguyễn Bính đầy “chân quê” mộc mạc. Hay một cái tôi buồn mỗi khi tả vẻ đẹp của chốn linh thiêng trong câu thơ “Ánh xuân lướt cỏ xuân tươi/ Bên. rừng thổi sáo một hai Kim Đồng."của Thế Lữ. Quan niệm thắm mỹ, quan niệm về con người như cũng thay đổi một cách rõ nét nhất ở giai đoạn Thơ mới.

Trước kia, ở thơ trung đại các thì nhân thường lấy thiên nhiên làm thước đo, chuẩn mực của cái đẹp, thì đến với Thơ Mới cái đẹp là ở chủ thễ con người, các nhà thơ đi vào để cao vẻ đẹp của con người. Ta tìm thấy những câu. 18 tho tuyệt đẹp của Nguyễn Du khi miêu tả vẻ đẹp sắc nước hương trời của Thúy Kiều khi so sánh với hình ảnh của thiên nhiên: “RO ring trong ngọc trắng ngà/ Dày dày sẵng đúc một tòa thiên nhiên”. Đến với Thơ Mới, ta tìm.

thấy những hình ảnh so sánh ngược lại vẻ đẹp của thiên nhiên như chính vẻ đẹp của con người. Rõ rằng, ở đây quan niệm về cái đẹp đã có một sự khác nhau rất lớn. Nhà tho Hản Mặc Tử từng miêu tả thiên nhiên như là "hiện thân xác thịt, là người thiếu nữ gợi cảm, là cám dỗ của trái cắm” mà làm bao người phải ngắn ngơ: “Ô kìa, bóng nguyệt trần truồng tắm/ Lộ cái khuôn vàng dưới đáy khe. Trong thơ hiện đại, thiên nhiên như cũng mang trong mình những cảm giác của con người.

Thiên nhiên trong thơ lúc này là một thứ thiên nhiên rạo rực, có khi lạc quan, tin yêu như một thực thẻ người, đó là những cảm giác của con người khi Xuân Diệu “Vườn cười bằng bướm hót bằng chim / Dưới nhánh không còn một chút đêm/ Những tiếng tung hô bằng ánh sáng/ Ca đời hưng phục trẻ trung thém’"(Lac quan). Tiếp nổi thời đại Thơ Mới, cái tôi trữ tình trong thơở giai đoạn nữa sau thế kỷ XX cũng không kém phần đa dạng và phong phú. Cái tôi trữ tình trong. thơ sau cách mạng cũng dần din bùng nỗ và đổi thay theo sự đổi thay của đất nước, cái tôi lúc này đang thoát ra khỏi cái tôi não của những ngày nô lệ, tăm tối để hòa chung, dắn thân vào cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc và.

công cuộc kiến thiết đất nước. Cái tôi lúc này đây trằn ngập những lời ca ngợi vẻ đẹp non sông đất nước, ca ngợi quê hương, con người. Cái tôi ngợi ca cuộc. đầu tranh anh dũng của nhân dân ta trong cÌ in tranh và ngợi ca lao động, sự.

khai phá những miền đất mới của Tổ quốc. Với sự xuất hiện của một đội ngũ nhà thơ cách mạng như Tố Hữu, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Khoa Điềm, Phạm Tiến Duật, Nguyễn Mỹ, Ý Nhi, .đã làm nên rất nhiều những phong, cách thơ độc đáo. Đó là cái tôi trừ tình ngợi ca sức mạnh mãnh liệt, sự anh dũng không sợ gian lao, vat vả trước nhiệm vụ quan trọng, đấu tranh bảo vệ. 19 Tổ quốc của nhân dân ta như Nguyễn Đình Thi timg viét “Nude chúng ta/ Nước những người chưa bao giờ khuấu Đêm đêm rì rằm trong tiếng đấU.

Những buổi ngày xưa vọng nói về'(Đắt nước). Hay Chế Lan Viên với giọng. thơ sau cách mạng cũng tràn ngập khí thé hao hùng, quyết tâm đánh giặc: “Ta xẻ mình ra ngang dọc chiến hào/ Cho Tổ quốc liền sông núi vạn đời sau/ Việt 'Nam chịu vạn ngày lửa dan/ Cho nghìn năm nhân loại ngắng cao đầu”. Sau Cách mạng, cái tôi trong thơ cũng chứa chan niềm yêu đời, lạc quan hơn, không còn là những nỗi sầu não, đơn côi như trong Thơ Mới nữa mà thay vào đó là một cái tôi như Phạm Tiến Duật đầy hóm hinh, ngộ nghĩnh, tỉnh nghịch.

đủ gian khổ, dù phải ¡ diện với cái chết vẫn hiên ngang “xẻ dọc Trường Sơn. đi cứu nước": "Không có kính không phải vì xe không có kính/ Bom giật bom rung kính vỡ đi rồi/ Ung dung buồng lái ta ngồi/ Nhìn đất nhìn trời nhìn thắng” (Bài thơ về Tiểu đội xe không kính). Cái tôi lạc quan đến mức như “kiêu hãnh”, "coi thường” sự sống của một Nguyên Hồng với: “Một vết thương xoàng mà đi viện/ Hàng còn chờ đó tiếng xe reo/ Nằm ngửa nhớ trăng/ Nằm nghiêng nhớ bến/ Nôn nao ngồi dậy nhớ lưng đèo”(Nhớ).Cái tôi trữ tình trong thơ nửa sau thế kỷ XX còn được thể hiện qua nhiều dạng thức. khác nhau, tuy nhiên cái tôi chủ đạo nhất ở giai đoạn này vẫn là cái tôi hòa nhập, tự hào về cuộc sống mới, về cách mạng, về Tổ quốc, nhân dân.

Qua tìm hiểu cái tôi trữ tỉnh trong Thơ Mới cũng như thơ giai đoạn nửa sau thé ky XX, chúng ta có thể nói rằng mỗi giai đoạn, mỗi thời kỳ đều có những quan niệm nghệ thuật khác nhau. Tủy theo từng thời kỳ mà cái tôi trĩ tình trong thơ thay đổi cho phủ hợp nhằm tạo nên những phong cách thơ độc đáo, riêng biệt. Trong dòng chảy của phong trào Thơ Mới, cùng với sự xuất hiện của một đội ngũ sáng tác lớn tạo ra những phong cách thơ độc đáo, những cái tôi trữ tỉnh trong thơ đa dạng, muôn màu sắc góp phần làm phong phú cho nền thơ ca nước nhà, Huy Cận cũng là một tác giả thơ tiêu biểu nhất 20 trong rất nhiều tác giả ấy. Đến với thơ Huy Cận, chúng ta cũng nhận thấy rất rõ điều đó.

Nếu như trước Cách mạng cái tôi trong thơ ông nhuốm màu sắc cổ. điền, cô đơn, lạc loài, sầu muộn thì sau Cách mạng cái tôi ấy đầy niềm tự hảo, ngợi ca và dấn thân, nhập cuộc vào cuộc sống mới. Đồng thời cái tôi trữ tình trong thơ Huy Cận còn có những nét riêng, đó là cái tôi của nỗi niễm khắc khoải không gian và im khao khát vươn ra vũ trụ bao la. QUAN NIỆM NGHỆ THUẬT VÀ HÀNH TRÌNH SÁNG TÁC THƠ.

Quan niệm nghệ thuật về thơ của Huy Cận. Để hiểu sâu sắc và đánh giá đúng về quan niệm nghệ thuật của Huy Cận, trước tiên ta phải thấy rằng, thơ Huy Cận thay đổi qua từng thời ky lịch. Chính sự thay đổi đó được xuất phát từ những quan niệm khác nhau về tho của ông. Tuy nhiên, là một nhà thơ của đân tộc, Huy Cận luôn sáng tạo nghệ thuật một cách say mê và đầy nghiêm túc.

Là một nhà thơ nỗi tiếng với rit nhiều tác phẩm để đời, được rất nhiều người khen ngợi, ca tụng nhưng nhà thơ rất khiêm tốn, chưa bao giờ “tự kiêu” về điều đó. Ông luôn gắn bó với Tổ. quốc, nhân dân. Huy Cận luôn biết lắng nghe, cảm thông và thấu hiểu, quan.

tâm đến con người. Và trong nghệ thuật cũng vậy, nhà thơ rất đổi giản dị, chân chất, sống và quan niệm về nghệ thuật như chính cuộc đời, chính con. người ông. Huy Cận biết ghi nhận những hạn chế trong thơ mình và cảm thấy.

“xấu hổ” mỗi khi được nghe ai đó khen một bài thơ mà đối với ông chưa.