Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp nghiên cứu một số cơ sở lý luận và thực tiễn của quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp và tiến hành quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp nghiên cứu cơ sở lý luận, thực tiễn quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp hiệu quả, bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Văn Quyết
• Người hướng dẫn: PGS.TS Vũ Nhâm
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Lâm Học
• Đề tài: Nghiên Cứu Một Số Cơ Sở Lý Luận Và Thực Tiễn Của Quy Hoạch Sử Dụng Đất Lâm Nông Nghiệp Và Tiến Hành Quy Hoạch Sử Dụng Đất Lâm - Nông Nghiệp Xã Bảo Lâm, Huyện Cao Lộc, Tỉnh Lạng Sơn
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Lâm Nghiệp
• Năm xuất bản: 2004
• Địa điểm: Hà Tây

Tóm tắt

I. Toàn cảnh luận văn quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Luận văn thạc sĩ khoa học lâm nghiệp với chủ đề nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quy hoạch sử dụng đất là một tài liệu chuyên sâu, đặt nền móng cho việc quản lý tài nguyên bền vững. Nội dung cốt lõi của công trình này tập trung vào việc hệ thống hóa các khái niệm, phương pháp luận và kinh nghiệm thực tiễn trong việc bố trí, sắp xếp không gian sản xuất nông lâm kết hợp. Đây không chỉ là một báo cáo khoa học đơn thuần, mà còn là một kim chỉ nam cho các nhà hoạch định chính sách và cán bộ địa phương. Luận văn nhấn mạnh rằng, quy hoạch sử dụng đất cấp xã giữ vai trò trung gian, kết nối hài hòa giữa định hướng vĩ mô của nhà nước và nhu cầu vi mô của cộng đồng. Một bản quy hoạch hiệu quả phải được xây dựng dựa trên sự tham gia tích cực của người dân, khai thác triệt để kiến thức bản địa và kết hợp với các công cụ khoa học hiện đại. Mục tiêu cuối cùng là tạo ra các mô hình sử dụng đất tối ưu, vừa đảm bảo hiệu quả kinh tế-xã hội, vừa góp phần bảo tồn đa dạng sinh học và ứng phó với biến đổi khí hậu và sử dụng đất. Luận văn này, đặc biệt là phần nghiên cứu tại xã Bảo Lâm, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn, đã cung cấp những dẫn chứng sống động về việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn, trở thành một luận văn mẫu ngành lâm nghiệp có giá trị tham khảo cao.

1.1. Tầm quan trọng của việc lập quy hoạch sử dụng đất

Lập quy hoạch sử dụng đất là một nhiệm vụ chiến lược trong quản lý đất đai. Đất đai là tư liệu sản xuất đặc biệt, nếu được sử dụng hợp lý sẽ ngày càng màu mỡ. Ngược lại, việc khai thác thiếu quy hoạch sẽ dẫn đến xói mòn, sa mạc hóa và suy thoái môi trường. Một kế hoạch sử dụng đất khoa học giúp phân bổ nguồn lực đất đai một cách tối ưu, tránh xung đột lợi ích giữa các ngành kinh tế như nông nghiệp, lâm nghiệp và xây dựng cơ sở hạ tầng. Theo tài liệu nghiên cứu, quy hoạch giúp định hướng phát triển bền vững, đảm bảo an ninh lương thực và cải thiện sinh kế cộng đồng. Nó cũng là cơ sở pháp lý để thực hiện giao đất, cho thuê đất và bảo vệ quyền lợi của người sử dụng đất theo Luật Lâm nghiệp và Luật Đất đai hiện hành.

1.2. Vai trò trung tâm của người dân trong quy hoạch hiện đại

Các phương pháp quy hoạch truyền thống "từ trên xuống" thường thiếu tính thực tiễn và khả thi do không khai thác được kinh nghiệm và nguyện vọng của người dân. Luận văn chỉ rõ, phương pháp tiếp cận có sự tham gia của người dân (PRA) là chìa khóa thành công. Khi người dân trực tiếp tham gia vào quá trình từ đánh giá hiện trạng sử dụng đất đến đề xuất giải pháp, họ sẽ trở thành chủ thể của bản quy hoạch. Điều này không chỉ tăng tính tự giác thực hiện mà còn đảm bảo kế hoạch phản ánh đúng nhu cầu thực tế, góp phần ổn định xã hội và phát triển kinh tế địa phương. Sự tham gia này biến người dân từ đối tượng bị động thành động lực chính của sự phát triển.

II. Thách thức trong quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp

Công tác quy hoạch sử dụng đất lâm nông nghiệp tại các địa phương miền núi Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức lớn. Một trong những tồn tại chính được luận văn của Nguyễn Văn Quyết (2004) chỉ ra là sự thiếu thống nhất trong phương pháp quy hoạch cấp xã. Nhiều nơi vẫn áp dụng mô hình từ trên xuống, do cán bộ chuyên môn thực hiện mà thiếu sự tham gia của các chủ thể sử dụng đất như cộng đồng và hộ gia đình. Điều này dẫn đến các bản kế hoạch thiếu tính thực tiễn và khả thi không cao. Thêm vào đó, công tác điều tra cơ bản thường bỏ qua kinh nghiệm quý báu của người dân địa phương, dựa nhiều vào ý kiến chủ quan của nhà quy hoạch. Một thách thức khác là việc quy hoạch chủ yếu dựa trên chức năng đất đai, chưa chú trọng phân tích tiềm năng và khả năng thực tế của cộng đồng. Điều này dẫn đến việc lựa chọn cơ cấu cây trồng, vật nuôi chưa hợp lý, ảnh hưởng đến năng suất và sự ổn định của hệ sinh thái. Sự xung đột giữa chính sách đất đai lâm nghiệp của nhà nước và tập quán canh tác của người dân cũng là một rào cản, đặc biệt trong việc chuyển đổi từ du canh sang định canh, định cư.

2.1. Hạn chế của các phương pháp quy hoạch truyền thống

Phương pháp quy hoạch truyền thống thường mang tính áp đặt, một chiều. Các nhà quy hoạch xây dựng kế hoạch dựa trên số liệu thống kê và bản đồ, ít khi xem xét đến yếu tố văn hóa-xã hội và kiến thức bản địa. Hậu quả là các mô hình sử dụng đất được đề xuất không phù hợp với năng lực và mong muốn của người dân. Luận văn trích dẫn nhiều trường hợp kế hoạch quy hoạch dù được đầu tư công phu nhưng không thể triển khai vì không nhận được sự đồng thuận của cộng đồng. Việc thiếu các công cụ như phân tích SWOT trong quy hoạch hay đánh giá tác động môi trường (ĐTM) một cách toàn diện cũng làm giảm hiệu quả của các dự án.

2.2. Mâu thuẫn giữa sinh kế và mục tiêu bảo tồn tài nguyên

Tại các vùng đệm của khu bảo tồn hay rừng phòng hộ, mâu thuẫn giữa nhu cầu sinh kế cộng đồng và mục tiêu bảo tồn đa dạng sinh học là rất lớn. Người dân phụ thuộc vào tài nguyên rừng để kiếm sống, trong khi chính sách lại thắt chặt việc khai thác. Một bản quy hoạch sử dụng đất hiệu quả phải giải quyết được bài toán này bằng cách đề xuất các mô hình nông lâm kết hợp bền vững, vừa giúp người dân cải thiện thu nhập, vừa góp phần bảo vệ và phát triển rừng. Nếu không có giải pháp sinh kế thay thế, áp lực lên tài nguyên rừng sẽ không thể giảm bớt, dẫn đến phá rừng và suy thoái đất.

III. Phương pháp tiếp cận hệ thống trong quy hoạch sử dụng đất

Để khắc phục những hạn chế của phương pháp truyền thống, luận văn đề xuất áp dụng quan điểm hệ thống trong quy hoạch sử dụng đất. Cách tiếp cận này xem xét xã, thôn bản như một hệ thống phức hợp, bao gồm nhiều yếu tố tự nhiên, kinh tế, xã hội có mối quan hệ tương tác hữu cơ. Thay vì chỉ tập trung vào thuộc tính riêng lẻ của đất, phương pháp này phân tích toàn diện các mối liên kết giữa đất đai, cây trồng, vật nuôi, con người và thị trường. Cơ sở khoa học của cách tiếp cận này là lý thuyết hệ thống, giúp nhận diện các điểm nghẽn và cơ hội trong hệ thống canh tác hiện tại. Luận văn nhấn mạnh, một hệ thống sử dụng đất bền vững phải cân bằng được ba mục tiêu: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và bảo vệ môi trường. Việc quản lý tài nguyên rừng không thể tách rời khỏi phát triển nông nghiệp và cải thiện đời sống người dân. Bằng cách phân tích các luồng vật chất, năng lượng và thông tin trong hệ thống, các nhà quy hoạch có thể đề xuất những can thiệp phù hợp, tạo ra các mô hình sử dụng đất có khả năng chống chịu cao và mang lại lợi ích lâu dài.

3.1. Phân tích hệ thống canh tác nông lâm kết hợp

Phân tích hệ thống canh tác là công cụ cốt lõi để hiểu rõ thực trạng sản xuất tại địa phương. Quá trình này bao gồm việc xác định các thành phần của hệ thống (ruộng, vườn, rừng, ao, chuồng), phân tích mối quan hệ giữa chúng và đánh giá hiện trạng sử dụng đất. Luận văn đã sử dụng công cụ này để xác định các mô hình canh tác hiệu quả tại xã Bảo Lâm như VAC (Vườn - ao - chuồng), RVAC (Rừng - vườn - ao - chuồng). Kết quả phân tích là cơ sở để lựa chọn và đề xuất các loại cây trồng, vật nuôi phù hợp với từng điều kiện lập địa và năng lực của hộ gia đình.

3.2. Áp dụng phân tích SWOT để xác định chiến lược quy hoạch

Công cụ phân tích SWOT trong quy hoạch (Điểm mạnh, Điểm yếu, Cơ hội, Thách thức) được sử dụng để tổng hợp và đánh giá một cách hệ thống các yếu tố ảnh hưởng đến việc sử dụng đất. Tại xã Bảo Lâm, điểm mạnh là kinh nghiệm canh tác của người dân và tiềm năng đất đai. Điểm yếu là thiếu vốn, kỹ thuật lạc hậu và cơ sở hạ tầng yếu kém. Cơ hội đến từ chính sách đất đai lâm nghiệp của nhà nước và nhu cầu thị trường. Thách thức là sự biến đổi khí hậu và sức ép dân số. Dựa trên phân tích này, luận văn đã xây dựng các chiến lược quy hoạch phù hợp, phát huy thế mạnh và tận dụng cơ hội để khắc phục điểm yếu và đối phó với thách thức.

IV. Hướng dẫn quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của dân

Luận văn cung cấp một quy trình chi tiết về cách tiến hành quy hoạch sử dụng đất theo phương pháp có sự tham gia của người dân, một hướng đi mang tính đột phá so với cách làm truyền thống. Trọng tâm của phương pháp này là trao quyền cho cộng đồng, biến họ thành những nhà quy hoạch thực thụ. Quá trình này được chia thành các bước rõ ràng, bắt đầu từ khâu chuẩn bị, thu thập thông tin, đến đánh giá hiện trạng và xây dựng kế hoạch. Các công cụ của phương pháp Đánh giá Nông thôn có sự tham gia (PRA) như vẽ sơ đồ thôn bản, điều tra theo tuyến (lát cắt), thảo luận nhóm, và phỏng vấn hộ gia đình được sử dụng triệt để. Việc ứng dụng GIS trong quy hoạch cũng được đề cập như một công cụ hỗ trợ để trực quan hóa dữ liệu và xây dựng bản đồ quy hoạch chính xác. Sự kết hợp giữa kiến thức bản địa của người dân và kỹ thuật hiện đại của chuyên gia tạo ra một bản kế hoạch vừa khoa học, vừa có tính khả thi cao, đảm bảo sự đồng thuận và cam kết thực hiện từ cộng đồng. Đây là chìa khóa cho sự thành công của phát triển bền vững.

4.1. Quy trình 3 bước thực hiện quy hoạch cấp xã

Luận văn đề xuất quy trình thực hiện gồm 3 bước chính: (1) Chuẩn bị: Thành lập ban chỉ đạo, thu thập tài liệu thứ cấp, rà soát quy hoạch cấp trên và tổ chức họp dân lần đầu. (2) Đánh giá hiện trạng và xác định nhu cầu: Sử dụng các công cụ PRA để người dân tự phân tích thực trạng, tiềm năng và các vấn đề của địa phương. (3) Lập quy hoạch: Dựa trên kết quả đánh giá, cộng đồng cùng cán bộ kỹ thuật xây dựng các phương án sử dụng đất, dự thảo quy hoạch 3 loại rừng, và tổ chức các cuộc họp tham vấn để đi đến thống nhất cuối cùng. Quy trình này đảm bảo tính minh bạch, dân chủ và hiệu quả.

4.2. Sử dụng các công cụ PRA để thu thập thông tin

Các công cụ PRA đóng vai trò then chốt. Vẽ sơ đồ thôn bản giúp người dân hình dung không gian sử dụng đất của cộng đồng. Lịch thời vụ cho thấy sự phân bổ lao động và các hoạt động sản xuất trong năm. Biểu đồ Venn thể hiện mối quan hệ giữa các tổ chức trong cộng đồng. Phân tích xu hướng giúp nhận diện những thay đổi về môi trường, kinh tế, xã hội qua thời gian. Những thông tin này, do chính người dân cung cấp và phân tích, có độ tin cậy cao và là đầu vào vô giá cho việc xây dựng một kế hoạch quản lý đất đai phù hợp.

V. Kết quả quy hoạch sử dụng đất thực tiễn tại xã Bảo Lâm

Phần nghiên cứu thực địa tại xã Bảo Lâm, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn là minh chứng rõ nét cho tính hiệu quả của phương pháp quy hoạch có sự tham gia. Luận văn đã tiến hành đánh giá hiện trạng sử dụng đất một cách chi tiết, từ điều kiện tự nhiên đến kinh tế-xã hội. Kết quả cho thấy, xã có tiềm năng lớn về đất lâm nghiệp nhưng việc sử dụng còn manh mún, hiệu quả chưa cao. Dựa trên phân tích hiệu quả kinh tế của các loại cây trồng và sự tham vấn cộng đồng, một phương án quy hoạch sử dụng đất mới đã được xây dựng. Phương án này đề xuất chuyển đổi một phần diện tích đất nương rẫy kém hiệu quả sang trồng rừng sản xuất, phát triển các mô hình nông lâm kết hợp như trồng hồi, thông xen cây ngắn ngày. Việc phân chia 3 loại rừng (phòng hộ, đặc dụng, sản xuất) cũng được điều chỉnh lại cho phù hợp với thực tế, đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu bảo vệ và phát triển. Kế hoạch sử dụng đất đến năm 2010 đã được vạch ra cụ thể, kèm theo dự tính đầu tư và hiệu quả kinh tế-xã hội, tạo cơ sở vững chắc cho địa phương triển khai thực hiện.

5.1. Phân bổ lại cơ cấu các loại đất đến năm 2010

Bản quy hoạch đề xuất một cơ cấu sử dụng đất hợp lý hơn. Cụ thể, diện tích đất lâm nghiệp được tăng lên, đặc biệt là rừng sản xuất, nhằm tạo vùng nguyên liệu và tăng thu nhập cho người dân. Diện tích đất nông nghiệp được quy hoạch tập trung, đầu tư thâm canh để tăng năng suất. Đất chưa sử dụng được khoanh vùng để giao cho các hộ gia đình trồng rừng theo chương trình 661. Sự thay đổi cơ cấu này không chỉ tối ưu hóa việc sử dụng tài nguyên đất mà còn góp phần tăng độ che phủ rừng, bảo vệ môi trường, đúng theo tinh thần của Luật Lâm nghiệp.

5.2. Các giải pháp hỗ trợ thực hiện quy hoạch hiệu quả

Để bản quy hoạch đi vào cuộc sống, luận văn đã đề xuất một nhóm các giải pháp đồng bộ. Về chính sách, cần hoàn thiện việc giao đất, cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất để người dân yên tâm đầu tư. Về vốn, cần có chính sách tín dụng ưu đãi cho trồng rừng và phát triển kinh tế trang trại. Về khoa học công nghệ, cần tăng cường công tác khuyến nông, khuyến lâm, chuyển giao kỹ thuật canh tác bền vững trên đất dốc. Về thị trường, cần hỗ trợ người dân trong việc kết nối và tiêu thụ sản phẩm. Các giải pháp này tạo thành một hệ thống hỗ trợ toàn diện, đảm bảo tính bền vững của kế hoạch.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Đất đai là tài nguyên vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi truờng sống, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá xã hội an ninh, quốc phòng [26]. Khác tư liệu sản xuất khác, nếu được sử dụng hợp lý thì trong quá trình sản xuất, đất đai không những không bị bào mòn mà ngày càng tốt lên Quy hoạch sử dụng đất là một trong những nội dung rất quan trọng, đặc biệt đối với sản xuất lâm - nông nghiệp. Quy hoạch sử dụng đất có vai trò và chức năng quan trọng để tổ chức sử dụng đất đạt hiệu quả cao. Nó có nhiệm vụ bố trí, sắp xếp nẻn sản xuất lâm - nông nghiệp.

Hiện tại vấn để quy hoạch sử dụng đất cấp xã chưa được thống nhất tại các địa phương. Hiện nay vẫn tồn tại ở nhiều nơi sự tách biệt giữa công tác quy hoạch và quản lý thực hiện kế hoạch, phân biệt giữa người quy hoạch và người sản xuất mà không cho rằng người sản xuất phải là người tiến hành quy hoạch. - Trong phát triển kinh tế xã hội của nông thôn miễn núi nước ta. Quy hoạch sử dụng đất cấp xã có sự tham gia của người dân giữ một vị trí hết sức quan trọng, nhằm giúp người dân có thể tham gia tích cực vào quy hoạch trong sử dụng đất của mình một cách hợp lý, có hiệu quả và trên nguyên tắc bền vững, bảo đảm hài hoà giữa lợi kinh tế, lợi ích xã hội và môi trường sinh thái.

Cao Lộc là một huyện biên giới thuộc tỉnh Lạng Sơn. Trên địa bàn huyện còn nhiều xã chưa có quy oạch sử dụng đất (16 xã/ 23 xã, thị trấn đang tiến hành quy hoạch, 7 xã chưa quy hoạch ). Do vậy, việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế, mà chủ yếu chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi còn nhiều lúng túng. Hệ thống canh tác còn lạc hậu, người dân thiếu vốn sản xuất, thiếu kiến thức.

Do đó, hướng giải quyết hiện nay là giúp các xã lập kế hoạch sử dụng đất dựa trên phương pháp PRA, kết hợp với kỹ thuật canh tác NLKH nhằm tạo cơ hội cho người dân tự phân tích, giác ngộ và quan tâm đến hoàn cảnh của mình. Từ đó, thúc đẩy cộng đồng phát triển. Đồng thời giúp người dân để xuất được cơ cấu vật nuôi, cây trồng phù hợp với gia đình và phù hợp với nền kinh tế thị trường. Nhìn lại tình hình thực hiện công tác quy hoạch sử dụng đất tại địa phương trong thời gian vừa qua cho thấy một số tồn tại chính sau đây: ~ Phương pháp tiến hành quy hoạch cấp xã được thực hiện từ trên xuống, công việc được làm bởi cần bộ địa chính huyện cùng với ban nông - lâm xã có sự giúp dỡ vẻ chuyên môn của tập thể cán bộ Trung tâm Địa chính - Trường Đại học Nông nghiệp I - Hà nội.

Việc làm này chưa thu hút được sự tham gia đóng góp cũng như ý kiến trao đổi, thảo luận của các chủ thể sử dụng đất như: Cộng đồng, hộ gia đình nông đân, các tổ chức đóng trên địa bàn của xã. Điều này rất cần với bản kế hoạch sử dụng đất tương lai. - Công tác điều tra cơ bản tuy được tiến hành khá tỷ mỉ, song chỉ do cán bộ chuyên môn thực hiện, thiếu sự đóng góp và sự tham gia của người dân. Vì vậy không khai thác được những kinh nghiệm của người dân địa phương.

Công tác quy hoạch thường dựa vào vào ý kiến chủ quan của nhà quy hoạch, thiếu sự quan tâm đến nhu cầu và nguyện vọng của người dân. Chính vì lẽ đồ, mặc dù công tác quy hoạch được. tiến hành rất công phu, song thiếu tính thực tiễn và tính khả thi không cao. - Quy hoạch sử dụng đất thường dựa trên chức năng của đất dai, lấy mục đích sử dụng đất làm đối tượng quy hoạch sản xuất, chưa chú trọng tới việc phân tích đánh giá tiểm năng của đất đai cũng như khả năng thực tế tại cộng đồng.

Cho nên việc xác định lựa chọn cơ cấu cây trồng vật nuôi, các hệ thống biện pháp canh tác chưa được hợp lý dẫn đến năng suất chất lượng chưa cao, đồng thời việc bảo vệ môi trường sinh thái chưa thực sự ổn định, bển vững. Xuất phát từ nhận (húc và thực tiễn trên, để góp phần hệ thống lại lý luận quy hoạch sử dụng đất cấp xã và giúp các xã vận dụng phù hợp với điều kiện địa phương, làm sao kết hợp hài hoà ưu tiên, định hướng của nhà nước với nhu cầu, nguyện vọng của nhân dân địa phương. Chúng tôi tiến hành thực hiện dé tai: “ Nghién cttu một số cơ sở lý luận và thực tiễn của quy hoạch sử dụng đất lâm- nông nghiệp và tiến hành quy hoạch sử dụng đất lâm — nông nghiệp xã Bảo Lâm, huyện Cao Lộc, tỉnh Lạng Sơn”. TONG QUAN VAN DE \GHIEN CỨU 1.1 Những nghiên cứu liên quan đến cơ sở khoa học của quy hoạch sử dụng đất vĩ mô Khoa học vẻ đất đã trải qua hơn 100 năm nghiên cứu và phát triển, những thành tựu về phân loại đất đã được sử dụng làm cơ sở quan trọng cho việc tăng nang suất và sử dụng đất đai một cách có hiệu quả.

Hiện nay trên thế giới có khoảng trên 6 tỷ người, teo tài liệu của FAO thì thế giới đang sử dụng khoảng 1,5 tỷ ha đất nông nghiệp, trong đó đất đổi núi 973 triệu ha (chiếm 65,9%). Trong quá trình sử dụng nhân loại đã làm hư hại khoảng 1,4 tỷ ha đất. Theo Norman Myers {Gaian atlas of planet management. London, 1993] ước lượng hàng năm toàn cầu mất khoảng I1 triệu ha đất nông nghiệp do các nguyên nhân xói mòn, sa mạc hoá, nhiễm độc hoặc bị chuyển hóa sang các dạng khác.

Tại Mỹ, bang Wiscosin đã ra đạo luật sử dụng đất đai vào năm 1929, tiếp theo là xây dựng kế hoạch sử dụng đất đầu tiên cho vùng Oneide của Wiscosin. Kế hoạch này đã xác định các diện tích cho sử dụng lâm nghiệp, nông nghiệp và nghỉ ngơi giải trí [48]. Năm 1966, Hội đất học và Hội nông dân học Mỹ cho ra đời chuyên khảo về hướng dẫn điều tra đất, đánh giá khả năng của đất và ứng dụng quy hoạch sử dụng đất. Tại Đức tác giả Haber năm 1972 đã xuất bản tài liệu “Khái niệm về sử dụng đất khác nhAu; đây được coi là lý thuyết sinh thái về quy hoạch sử dụng đất dựa trên quan điểm: vể rối quan hệ hợp lý giữa tính đa dạng của hệ sinh thái cũng như sự ổn định của chúng với năng suất và khả năng điều chỉnh.

Từ năm 1967 Hội đồng nông nghiệp Châu Âu đã phối hợp với tổ chức FAO tổ chức nhiều hội nghị về phát triển nông thôn và quy hoạch sử dụng đất. Các hội nghị này khẳng định rằng quy hoạch vùng nông thôn trong đó quy hoạch các ngành sản xuất như nông nghiệp, lâm nghiệp, chăn nuôi, chế biến nhỏ. cũng như quy hoạch cơ sở hạ tầng, đặc biệt là giao thông phải dựa trên cơ sở quy hoạch đất đai. Năm 1971 và 1975 các chuyên gia tư vấn họp tại Rome (Italia) và Geneve (Thuy sỹ) để thảo luận về phương pháp luận quy hoạch nông thôn.

Nội dung các cuộc thảo luận đã để cập đến các phương pháp cùng tham gia trong quy hoạch cấp vi mô [20] Những kết quả phân tích hệ thống canh tác tại Châu Á, châu Phi và Nam Mỹ đã xác nhận rằng phân tích hệ thống canh tác là một công cụ quy hoạch, lập kế hoạch sử dụng đất lâm nghiệp cấp địa phương. Năm 1990, Luning đã nghiên cứu kết hợp đánh giá đất đai với phân tích hệ thống canh tác cho quy hoạch sử dụng đất. Trong nghiên cứu các hệ thống canh tác, Robert Chamerts năm 1985 đã đưa ra các cách tiếp cận như : Tiếp can Sondeo cia Peter Hildeband-( Hildebran,1981); tiếp cận* Nông thôn - trở lại - về nông thôn” của Robert Rhoades- ( Rhoades, 1982); các sử dụng cụm kiến nghị của L. Năm 1990 tổ chức FAO đã xuất bản cuốn Phát triển hệ thống canh tác (Faming, system development)[13}.Trong dé da khéi quát phương pháp tiếp cận nông thôn trước đây là phương pháp tiếp cận một chiều ( từ trên xuống).

Qua nghiên cứu và thực tiễn đã đưa ra phương pháp tiếp cận mới nhằm phát triển các hệ thống trang trại và cộng đồng, nông thôn trên cơ sở bền vững, Theo Erwin (nam1999); phan tích hệ thống canh tác là công cụ cho phân tích cdc ui ngại trong hệ thống aông trại hộ gia đình để xác định mục tiêu quy hoạch, xác định các kiểu sử dụng đấi mới, đánh giá các phương án sử dụng đất khác nhau nhằm. mục đích lựa chọn phưZ2 én te nhất.12 Những nghiên: cứu liên quan đến sử dụng đất cấp vi mô có sự tham gia của người dân 'Vấn để quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của người dân đã được nhiều nhà khoa học trên thé gi i, trong nước nghiên cứu và công bố kết quả. ~ Tại Hội thảo quốc tế tại Việt Nam năm 1998 vé vấn để quy hoạch sử dụng đất cấp làng bản [50] đã được FAO để cập một cách khá chỉ tiết cả về mặt khái niệm lẫn sự tham gia trong việc để xuất các chiến lược quy hoạch sử dụng đất va giao đất cấp làng bản. - Tai cuộc Hội thảo giữa trường Đại học Lâm nghiệp Việt Nam và Trường “Tổng hợp Kỹ thuật Dresden, vấn để quy hoạch sử dụng đất có sự tham gia của người dân đã được Holm Uibrig để cập khá dây đủ và toàn diện [49].

Tài liệu đã phân tích một cách đẩy đủ vẻ mối quan hệ giữa các loại hình canh tác có liên quan như: Quy hoạch rừng, vấn đẻ phát triển nông thôn, quy hoạch sử dụng đất, phân cấp hang đất và phương pháp tiếp cận mới trong quy hoạch sử dụng đất 1.1 Một số nghiên cứu về cơ sở lý luận và thực tiên của quy hoạch sử dung dat lâm nông nghiệp ~ Ở Việt nam, từ thé ky 15 trong “Van dai loại ngữ ” của Lê Quý Đôn đã khuyên nông dân áp dụng luân canh với cây họ đậu để tăng năng suất lúa. ~ Trong thời kỳ Pháp thuộc các công trình nghiên cứu đánh giá và quy hoạch sử dụng đất đã được các nhà khoa học Pháp ighiên cứu phát triển với quy mô rộng. ~ Từ năm 1955 - 1975, công tác điều tra phân loại đã được tổng hợp một cách có hệ thống trong phạm vi toàn miền Bắc. Nhưng đến sau năm 1975 các số liệu nghiên cứu vê phân loại đất mới được thống nhất.