Luận văn thạc sĩ giáo dục học tổ chức hoạt động dạy học số thập phân ở lớp 5 góp phần phát triển năng lực phẩm chất học sinh

Luận văn thạc sĩ giáo dục học tập trung vào tổ chức dạy học số thập phân lớp 5, nhằm phát triển năng lực và phẩm chất học sinh hiệu quả.

• Tác giả: Tô Văn Hoài
• Người hướng dẫn: TS. Hoàng Mai Lê
• Trường học: Đại học Hải Phòng
• Chuyên ngành: Giáo dục học
• Đề tài: Tổ chức hoạt động dạy học số thập phân ở lớp 5 góp phần phát triển năng lực, phẩm chất học sinh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN
• 3. THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ ĐÃ ĐƯỢC CÔNG BỐ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Dạy học số thập phân

Dạy học số thập phân là một phần quan trọng trong chương trình Toán lớp 5, giúp học sinh hiểu và vận dụng kiến thức về số thập phân trong các bài toán thực tế. Luận văn tập trung vào việc tổ chức các hoạt động dạy học nhằm phát triển năng lực toán học của học sinh. Các phương pháp dạy học được đề cập bao gồm việc sử dụng các ví dụ minh họa, bài tập thực hành và các hoạt động nhóm để học sinh có thể nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

1.1 Phương pháp dạy học

Phương pháp dạy học được đề xuất trong luận văn bao gồm việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành. Giáo viên cần tạo ra các tình huống học tập gần gũi với đời sống để học sinh có thể dễ dàng liên hệ và áp dụng kiến thức. Các hoạt động nhóm và thảo luận cũng được khuyến khích để phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác của học sinh.

1.2 Kỹ năng giải toán

Kỹ năng giải toán là một trong những mục tiêu chính của việc dạy học số thập phân. Luận văn nhấn mạnh việc rèn luyện kỹ năng này thông qua các bài tập từ cơ bản đến nâng cao. Học sinh cần được hướng dẫn cách tiếp cận và giải quyết các bài toán một cách hệ thống, từ đó phát triển tư duy logic và khả năng phân tích vấn đề.

II. Phát triển năng lực học sinh

Phát triển năng lực học sinh là mục tiêu hàng đầu của giáo dục hiện đại. Luận văn đề cập đến việc hình thành và phát triển các năng lực cốt lõi như năng lực tự học, năng lực giải quyết vấn đề và năng lực hợp tác. Các hoạt động dạy học được thiết kế nhằm khuyến khích học sinh chủ động, sáng tạo và độc lập trong quá trình học tập.

2.1 Năng lực toán học

Năng lực toán học được phát triển thông qua việc học sinh thực hành các bài toán số thập phân. Luận văn chỉ ra rằng việc rèn luyện kỹ năng tính toán và áp dụng kiến thức vào thực tế giúp học sinh nâng cao khả năng tư duy và giải quyết vấn đề. Các bài tập được thiết kế theo mức độ từ dễ đến khó, phù hợp với trình độ của từng học sinh.

2.2 Phẩm chất học sinh

Phẩm chất học sinh cũng được chú trọng trong quá trình dạy học. Luận văn đề cập đến việc giáo dục các phẩm chất như tính trung thực, tinh thần trách nhiệm và sự kiên trì. Các hoạt động nhóm và thảo luận giúp học sinh phát triển kỹ năng giao tiếp và hợp tác, từ đó hình thành nhân cách toàn diện.

III. Luận văn thạc sĩ

Luận văn thạc sĩ này là một công trình nghiên cứu khoa học nghiêm túc, tập trung vào việc đổi mới phương pháp dạy học số thập phân ở lớp 5. Luận văn không chỉ cung cấp các cơ sở lý luận mà còn đưa ra các giải pháp thực tiễn nhằm nâng cao chất lượng giáo dục. Các kết quả nghiên cứu được đánh giá thông qua thực nghiệm sư phạm, cho thấy sự hiệu quả của các phương pháp được đề xuất.

3.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận văn được xây dựng dựa trên các nghiên cứu về giáo dục và tâm lý học. Luận văn phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quá trình dạy học số thập phân, từ đó đề xuất các phương pháp phù hợp với đặc điểm tâm lý và nhận thức của học sinh lớp 5.

3.2 Thực nghiệm sư phạm

Thực nghiệm sư phạm được tiến hành để kiểm nghiệm tính khả thi của các phương pháp dạy học được đề xuất. Kết quả thực nghiệm cho thấy sự cải thiện đáng kể về năng lực và phẩm chất của học sinh, đồng thời khẳng định hiệu quả của các giải pháp được áp dụng trong thực tế giảng dạy.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục theo Nghị quyết số 29-NQ/TW năm 2013 và Chương trình giáo dục phổ thông 2018, việc phát triển năng lực (NL) và phẩm chất (PC) học sinh (HS) trở thành mục tiêu trọng tâm. Theo ước tính, việc hình thành NL và PC cho HS tiểu học góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Luận văn tập trung nghiên cứu tổ chức hoạt động dạy học số thập phân (STP) ở lớp 5 tại quận Hồng Bàng, thành phố Hải Phòng, nhằm phát triển NL và PC cho HS. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các trường tiểu học trên địa bàn quận, với thời gian khảo sát và thực nghiệm trong năm học 2018-2019.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu là nâng cao hiệu quả dạy học STP ở lớp 5, góp phần phát triển năng lực giải quyết vấn đề và phẩm chất đạo đức cho HS thông qua việc đề xuất các biện pháp tổ chức hoạt động dạy học phù hợp. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện ở việc cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn cho giáo viên tiểu học trong việc đổi mới phương pháp dạy học Toán, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học nói chung và môn Toán nói riêng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết về năng lực và phẩm chất trong giáo dục. Năng lực được hiểu là sự kết hợp của kiến thức, kỹ năng và thái độ để thực hiện thành công một công việc, bao gồm năng lực chung và năng lực đặc thù môn học. Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018, năng lực cốt lõi gồm năng lực tự chủ và tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo. Trong môn Toán tiểu học, năng lực toán học bao gồm tư duy và lập luận, mô hình hóa, giải quyết vấn đề, giao tiếp toán học và sử dụng công cụ học toán.

Phẩm chất được định nghĩa là những tính tốt thể hiện qua thái độ, hành vi ứng xử, bao gồm các yếu tố đạo đức, niềm tin và lối sống. Các phẩm chất cần hình thành cho HS tiểu học gồm chăm học, tự tin, trung thực, trách nhiệm, đoàn kết và yêu thương. Mối quan hệ giữa dạy học phát triển NL và PC với phát triển nhân cách được xem là hai mặt thống nhất của nhân cách con người.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kết hợp giữa nghiên cứu lý luận và thực tiễn. Nguồn dữ liệu bao gồm tài liệu chuyên ngành, chương trình giáo dục, sách giáo khoa Toán lớp 5, kết quả khảo sát thực trạng tại các trường tiểu học quận Hồng Bàng, và dữ liệu thu thập từ các hoạt động thực nghiệm sư phạm.

Phương pháp phân tích bao gồm điều tra bằng bảng hỏi với đối tượng là giáo viên và HS lớp 5, quan sát tiết dạy, phỏng vấn sâu, và phân tích phiếu bài tập về STP. Cỡ mẫu khảo sát khoảng 100 HS và 20 giáo viên tại các trường tiểu học trên địa bàn. Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 9/2018 đến tháng 6/2019, bao gồm giai đoạn khảo sát, thực nghiệm và đánh giá kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thực trạng tổ chức hoạt động dạy học STP ở lớp 5: Khoảng 85% giáo viên nhận thức được tầm quan trọng của việc phát triển NL và PC cho HS qua dạy học Toán, nhưng chỉ khoảng 60% trong số đó áp dụng các phương pháp tổ chức hoạt động dạy học theo hướng phát triển NL và PC một cách hiệu quả.

2. Khó khăn trong dạy học STP: Hơn 70% HS gặp khó khăn trong việc nắm bắt cấu tạo và thực hiện các phép tính với STP, đặc biệt là phép nhân và phép chia. Giáo viên thường tập trung vào truyền đạt kiến thức và rèn kỹ năng giải toán mà chưa chú trọng phát triển NL giải quyết vấn đề và phẩm chất đạo đức.

3. Ảnh hưởng của tổ chức hoạt động dạy học đến NL và PC HS: Qua thực nghiệm sư phạm tại hai trường tiểu học, HS tham gia các hoạt động trải nghiệm, khám phá và tự đánh giá có mức độ phát triển NL giải quyết vấn đề tăng khoảng 25% so với nhóm đối chứng. Phẩm chất trung thực, trách nhiệm và hợp tác cũng được cải thiện rõ rệt, với tỷ lệ HS thể hiện phẩm chất tích cực tăng từ 65% lên 85%.

4. Hiệu quả đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá: Việc đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và đánh giá HS giúp HS phát huy tính tích cực, tự giác và sáng tạo trong học tập. Kết quả đánh giá định lượng cho thấy điểm trung bình môn Toán của HS lớp 5 tăng khoảng 1,2 điểm so với trước khi áp dụng biện pháp mới.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của khó khăn trong dạy học STP là do giáo viên chưa thực sự linh hoạt trong tổ chức các hoạt động học tập, còn áp đặt kiến thức và chưa tạo đủ cơ hội cho HS tự khám phá, vận dụng kiến thức vào thực tiễn. So sánh với các nghiên cứu trong nước và quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng giáo dục hiện đại nhấn mạnh vai trò của hoạt động trải nghiệm và phát triển năng lực giải quyết vấn đề.

Việc tổ chức hoạt động dạy học theo hướng phát triển NL và PC không chỉ giúp HS nắm vững kiến thức mà còn hình thành các phẩm chất như trung thực, trách nhiệm và hợp tác, góp phần xây dựng nhân cách toàn diện. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh mức độ phát triển NL và PC giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng, cũng như bảng thống kê kết quả học tập trước và sau thực nghiệm.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng giáo viên về tổ chức hoạt động dạy học theo hướng phát triển NL và PC: Tổ chức các khóa tập huấn chuyên sâu về phương pháp dạy học trải nghiệm, kỹ năng thiết kế bài giảng và đánh giá HS. Thời gian thực hiện trong vòng 6 tháng, do Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với các trường đại học sư phạm chủ trì.

2. Xây dựng và áp dụng hệ thống câu hỏi, bài tập đa dạng theo 4 mức độ khó dễ: Giúp HS phát triển tư duy logic, kỹ năng giải quyết vấn đề và vận dụng kiến thức vào thực tế. Giáo viên cần thiết kế bài tập phù hợp với từng đối tượng HS, áp dụng ngay trong năm học.

3. Đổi mới đồng bộ phương pháp dạy học và đánh giá HS: Kết hợp đánh giá thường xuyên, tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và đánh giá của giáo viên nhằm phát hiện kịp thời điểm mạnh, điểm yếu của HS để điều chỉnh phương pháp dạy học. Thực hiện liên tục trong các tiết học Toán.

4. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin và thiết bị dạy học hiện đại: Sử dụng phần mềm, mô hình trực quan, thiết bị hỗ trợ để tạo môi trường học tập sinh động, hấp dẫn, giúp HS phát triển NL và PC hiệu quả hơn. Triển khai thí điểm trong các trường tiểu học có điều kiện trong vòng 1 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Giáo viên tiểu học: Nắm bắt các phương pháp tổ chức hoạt động dạy học STP hiệu quả, phát triển NL và PC cho HS, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy môn Toán.

2. Nhà quản lý giáo dục: Áp dụng các đề xuất đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá HS trong các trường tiểu học, xây dựng kế hoạch đào tạo bồi dưỡng giáo viên phù hợp.

3. Nghiên cứu sinh, học viên cao học ngành Giáo dục Tiểu học: Tham khảo cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển NL và PC qua dạy học Toán, đặc biệt là số thập phân ở lớp 5.

4. Chuyên gia phát triển chương trình giáo dục: Sử dụng kết quả nghiên cứu để điều chỉnh, hoàn thiện chương trình, sách giáo khoa và các tài liệu hướng dẫn dạy học theo hướng phát triển NL và PC.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao cần tập trung phát triển năng lực và phẩm chất cho học sinh tiểu học?
   Phát triển NL và PC giúp HS không chỉ nắm kiến thức mà còn hình thành kỹ năng giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo và phẩm chất đạo đức, tạo nền tảng cho học tập suốt đời và phát triển nhân cách toàn diện.

2. Hoạt động dạy học số thập phân có vai trò gì trong phát triển năng lực toán học?
   STP là kiến thức mở rộng từ số tự nhiên và phân số, giúp HS vận dụng tư duy logic, kỹ năng tính toán và giải quyết các bài toán thực tế, qua đó phát triển năng lực toán học cốt lõi.

3. Làm thế nào để giáo viên tổ chức hoạt động dạy học hiệu quả theo hướng phát triển NL và PC?
   Giáo viên cần thiết kế bài học dựa trên các bước: gợi động cơ, trải nghiệm, khám phá, luyện tập và vận dụng, đồng thời kết hợp đánh giá thường xuyên và sử dụng phương pháp dạy học tích cực, lấy HS làm trung tâm.

4. Các khó khăn phổ biến khi dạy học số thập phân ở lớp 5 là gì?
   HS thường gặp khó khăn trong việc hiểu cấu tạo số thập phân, thực hiện phép tính nhân, chia và vận dụng vào giải toán. Giáo viên cũng gặp khó khăn trong việc thiết kế hoạt động phù hợp để phát triển NL và PC.

5. Làm thế nào để đánh giá hiệu quả phát triển năng lực và phẩm chất của học sinh?
   Đánh giá cần đa dạng, bao gồm tự đánh giá, đánh giá đồng đẳng và đánh giá của giáo viên, tập trung vào quá trình học tập và kết quả thực hành, sử dụng các công cụ như quan sát, phiếu bài tập, sản phẩm học tập và phỏng vấn.

Kết luận

• Luận văn làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về tổ chức hoạt động dạy học số thập phân ở lớp 5 theo hướng phát triển năng lực và phẩm chất học sinh.
• Kết quả khảo sát và thực nghiệm cho thấy việc tổ chức hoạt động dạy học theo hướng này góp phần nâng cao hiệu quả học tập và phát triển phẩm chất đạo đức cho HS.
• Đề xuất các biện pháp cụ thể như đào tạo giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học và đánh giá, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học.
• Các biện pháp đã được kiểm nghiệm tính khả thi và có thể áp dụng rộng rãi trong các trường tiểu học.
• Khuyến nghị các nhà quản lý, giáo viên và chuyên gia giáo dục tiếp tục nghiên cứu, áp dụng và phát triển các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục tiểu học trong thời gian tới.

Hãy áp dụng những giải pháp này để nâng cao chất lượng dạy học Toán, phát triển toàn diện năng lực và phẩm chất cho học sinh tiểu học ngay từ hôm nay!

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA VIỆC TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC SỐ THẬP PHÂN Ở LỚP 5 GÓP PHẦN PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC, PHẨM CHẤT HỌC SINH 1. Khái niệm năng lực Theo Từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, Nguyễn Văn Hùng - Thái Xuân Đệ, 2008): NL là khả năng đủ để làm việc gì. Theo một số nhà nghiên cứu thì NL là sự kết hợp của kiến thức, kĩ năng và thái độ để thực hiện thành công một công việc. Mức độ và chất lượng hoàn thành công việc sẽ phản ánh mức độ NL của từng cá nhân.

Vì vậy, định nghĩa “Năng lực” khó định nghĩa một cách chính xác. Trong cuộc sống cũng như học tập, những nhiệm vụ cần phải giải quyết đòi hỏi phải có sự kết hợp của kiến thức, kĩ năng, thái độ.Vì thế có thể hiểu NL của một cá nhân là các khả năng và sự thành thạo giúp cho con người hoàn thành một công việc hay yêu cầu trong những tình huống học tập hay NL là “khả năng vận dụng những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ và sự đam mê để hành động một cách phù hợp và có hiệu quả trong các tình huống đa dạng của cuộc sống” (Québec - Ministere de l’Education, 2004). Các tác giả của Trung tâm Nghiên cứu châu Âu về việc làm và lao động năm 2005 đã tổng hợp các định nghĩa về NL trong đó nêu rõ: NL là tổ hợp những PC về thể chất và trí tuệ giúp ích cho việc hoàn thành một công việc với mức độ chính xác nào đó. Trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng đã đưa ra khái niệm: Năng lực là thuộc tính cá nhân được hình thành, phát triển nhờ tố chất sẵn có và quá trình học tập, rèn luyện, cho phép con người huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý 11 chí,.thực hiện thành công một loại hoạt động nhất định, đạt kết quả mongmuốn trong những điều kiện cụ thể [7].

Cùng với khái niệm NL là khái niệm “NL cốt lõi” bao gồm một số NL được coi là nền tảng. HS có thể thực hiện được yêu cầu của học tập cũng như các yêu cầu khác trong các tình huống, điều kiện, hoàn cảnh khác nhau. Theo định nghĩa của các nước có nền kinh tế phát triển (OECD), NL cốt lõi bao gồm: Những NL nền tảng như NL đọc hiểu, NL tính toán, NL giải quyết vấn đề, NL giao tiếp… Theo Chương trình giáo dục phổ thông 2018: Năng lực cốt lõilà năng lực cơ bản, thiết yếu mà bất kì ai cũng cần phải có để sống, học tập và làm việc hiệu quả [7]. Đi sâu vào ngành hoặc chuyên ngành cụ thể, NL lại được định nghĩa ở phạm vi hẹp hơn phù hợp với đặc thù của từng ngành,chuyên ngành.

Năng lực là một yếu tố cấu thành trong một hoạt động cụ thể. NL chỉ tồn tại trong sự phát triển, vận động của một hoạt động cụ thể. Vì vậy, NL vừa là mục tiêu, vừa là kết quả hoạt động; nó là điều kiện hoạt động nhưng cũng phát triển trong chính hoạt động đó. Năng lực gồm có năng lực chung và năng lực đặc thù.

Năng lực chung là năng lực cơ bản cần thiết mà bất cứ người nào cũng cần phải có để sống và học tập, làm việc. Năng lực đặc thù thể hiện trên từng lĩnh vực khác nhau như năng lực đặc thù môn học là năng lực được hình thành và phát triển do đặc điểm của môn học đó tạo nên. Các năng lực cần phát triển trong trường tiểu học - Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT đã hướng dẫn ĐG sự hình thành và phát triển NL của HS gồm NL: Tự phục vụ, tự quản; hợp tác; tự học và giải quyết vấn đề [6]. - Chương trình giáo dục phổ thông 2018, hình thành và phát triển cho HS những NL cốt lõi sau: + Những NL chung được hình thành, phát triển thông qua các môn học 12 và hoạt động giáo dục: NL tự chủ và tự học, NL giao tiếp và hợp tác, NL giải quyết vấn đề và sáng tạo [7].

+ Những NL đặc thù được hình thành, phát triển chủ yếu thông qua một số môn học và hoạt động giáo dục nhất định: NL ngôn ngữ, NL tính toán, NL khoa học, NL công nghệ, NL tin học, NL thẩm mĩ, NL thể chất [7]. Năng lực cần phát triển trong môn Toán Môn Toán cấp tiểu học nhằm góp phần hình thành và phát triển NL toán học với yêu cầu cần đạt: Thực hiện được các thao tác tư duy ở mức độ đơn giản; nêu và trả lời được câu hỏi khi lập luận, giải quyết vấn đề đơn giản; lựa chọn được các phép toán và công thức số học để trình bày, diễn đạt (nói hoặc viết) được các nội dung, ý tưởng, cách thức giải quyết vấn đề; sử dụng được ngôn ngữ toán học kết hợp với ngôn ngữ thông thường, động tác hình thể để biểu đạt các nội dung toán học ở những tình huống đơn giản; sử dụng được các công cụ, phương tiện học toán đơn giản để thực hiện các nhiệm vụ học tập toán đơn giản [8]. Môn Toán góp phần hình thành và phát triển cho HS NL toán học (biểu hiện tập trung nhất của NL tính toán) bao gồm các thành phần cốt lõi sau: NL tư duy, lập luận toán học; NL mô hình hoá toán học; NL giải quyết vấn đề toán học; NL giao tiếp toán học; NL sử dụng công cụ, phương tiện học toán[8]. Các phẩm chất cần hình thành và phát triển của HS tiểu học 1.

Khái niệm phẩm chất Theo Từ điển Tiếng Việt (Nhà xuất bản Từ điển Bách khoa, Nguyễn Văn Hùng - Thái Xuân Đệ, 2008): PC là cái làm nên giá trị con người hay vật. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 cũng đã đưa ra khái niệm: PClà những tính tốt thể hiện ở thái độ, hành vi ứng xử của con người; cùng với năng lực tạo nên nhân cách con người. PC của con người được hình thành sau một quá trình giáo dục, bao gồm những yếu tố đạo đức, niềm tin, tình cảm, hành vi ứng xử, ý thức pháp luật. 13 Như vậy, PC là sự kết hợp của Đạo đức (đạo đức và hành vi đạo đức) - Tư tưởng (tư tưởng và tình cảm) - Lối sống (giao tiếp và ứng xử).

NL cùng với PC tạo nên nhân cách con người. phẩm chất cần hình thành và phát triển ở học sinh Thông tư số 22/2016/TT-BGDĐT hướng dẫn ĐG sự hình thành và phát triển PC của HS gồm: Chăm học, chăm làm; tự tin, trách nhiệm; trung thực, kỉ luật; đoàn kết, yêu thương [6]. Chương trình giáo dục phổ thông 2018 với mục tiêu hình thành và phát triển cho HS những PC chủ yếu: Yêu nước, nhân ái, chăm chỉ, trung thực, trách nhiệm [7]. Mối quan hệ giữa dạy học phát triển NL&PC với phát triển nhân cách - Khi nói nhân cách của con người, các nhà khoa học tâm lí, giáo dục đưa ra các cấu trúc với những thành phần khác nhau: + Cấu trúc 2 thành phần: Đức, tài.

+ Cấu trúc 3 thành phần: Ý thức, tiềm thức, vô thức. + Cấu trúc 4 thành phần: Nguồn gốc sinh học - đặc điểm quá trình tâm lí - vốn kinh nghiệm - xu hướng nhân cách. Cấu trúc 2 thành phần của các nhà tâm lí học Việt Nam, được nghiên cứu và vận dụng rộng rãi nhất là trong công tác giáo dục, coi cấu trúc nhân cách gồm hai mặt cơ bản NL&PC (đức và tài). Trong đó NL bao gồm 4 nội dung cơ bản: NL xã hội hóa, NL chủ thể hóa, NL hành động và NL giao tiếp; PC bao gồm: PC xã hội, PC cá nhân, PC ý chí và PC ứng xử.

Như vậy, NL&PC là hai mặt thống nhất của nhân cách (đức, tài). Nếu con người có đức mà không có tài và ngược lại thì nhân cách chưa hoàn chỉnh và chúng ta cũng khó phân biệt được giữa đức và tài trong một nhân cách hoàn chỉnh vì đức và tài hòa quyện nhau thành một chỉnh thể thống nhất. - Dạy học phát triển NL&PC với phát triển nhân cách được thể hiện trong mối quan hệ như sau: 14 + Là hai thành phần cơ bản của nhân cách. + Chỉnh thể thống nhất giữa hai mặt NL&PC chính là nhân cách.

+ Dạy học phát triển NL&PC là phương pháp để tích tụ dần dần để chuyển hóa các yếu tố của PC, NL và để góp phần cho việc hình thành, phát triển nhân cách HS. Dạy học phát triển NL&PC vừa là phương pháp, vừa là nội dung, vừa mục tiêu giáo dục.Vì vậy, dạy học phát triển NL&PC có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách vì hướng người học đi vào hoạt động cá nhân, mà các hoạt động có vai trò quyết định đối với hình thành nhân cách. Do đó, vấn đề đặt ra là HS thực hiện các hoạt động như thế nào để hình thành và phát triển nhân cách bản thân. Dạy học phát triển NL&PC người học được xem như một nội dung giáo dục, một phương pháp giáo dục như phương pháp dạy học nêu vấn đề, phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của HS.

Dạy học phát triển PC&NL người học có yêu cầu, mức độ cao hơn, khó hơn; người dạy phải có PC&NL giảng dạy cao hơn so với trước. Dạy học phát triển NL&PC sẽ làm cho việc dạy của GV, việc học của HS được tiếp cận gần hơn với mục tiêu hình thành và phát triển nhân cách con người. Cơ sở thực tiễn 1. Mục tiêu dạy học môn Toán ở Tiểu học 1.

Mục tiêu chung Giúp HS đạt các mục tiêu chủ yếu sau: - Hình thành và phát triển NL toán học bao gồm các thành tố cốt lõi sau: NL tư duy và lập luận toán học; NL mô hình hoá toán học; NL giải quyết vấn đề toán học; NL giao tiếp toán học; NL sử dụng công cụ, phương tiện học toán. - Góp phần hình thành và phát triển ở HS các PC chủ yếu và NL chung theo các mức độ phù hợp với môn học, cấp học. 15 - Có kiến thức, kĩ năng toán học phổ thông, thiết yếu, cơ bản; phát triển khả năng giải quyết vấn đề có tính tích hợp môn Toán và các môn học khác; tạo cơ hội để HS được trải nghiệm, áp dụng vào thực tiễn. - Có hiểu biết tương đối tổng quát về sự hữu ích của toán học đối với từng ngành nghề liên quan để làm cơ sở định hướng nghề nghiệp, cũng như có đủ NL tối thiểu để tự tìm hiểu những vấn đề liên quan đến toán học trong suốt cuộc đời.