CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. KHÁI NIỆM ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC VÀ CÁC VẤN ĐỀ LIÊN QUAN 1. Khái niệm đào tạo nguồn nhân lực Đào tạo là một quá trình có hệ thống nhằm nuôi dưỡng việc tích lũy các kỹ năng, những quy tắc, khái niệm hay thái độ dẫn đến sự tương xứng tốt hơn giữa những đặc điểm của công nhân viên và những yêu cầu của công việc [4, tr. Đào tạo là các hoạt động học tập nhằm giúp cho người lao động có thể thực hiện hiệu quả hơn chức năng, nhiệm vụ của mình.
Đó chính là quá trình học tập làm cho người lao động nắm vững hơn về công việc của mình, là những hoạt động học tập để nâng cao trình độ, kỹ năng của người lao động để thực hiện nhiệm vụ lao động có hiệu quả hơn [10, tr. Đào tạo là tập hợp các hoạt động giúp người lao động thu nhận được thêm kiến thức mới và nâng cao kỹ năng làm việc, bao gồm cả các đào tạo ban đầu khi mới được tuyển dụng và đào tạo nâng cao trong cả quá trình làm việc để đáp ứng những yêu cầu mới của công việc [6, tr. Tóm lại: Đào tạo nguồn nhân lực là một loại hoạt động có tổ chức, được thực hiện trong một thời gian nhất định và nhằm đem đến sự thay đổi nhân cách và nâng cao năng lực của con người. Đào tạo nguồn nhân lực là cần thiết cho sự thành công của tổ chức và sự phát triển chức năng của con người.
Việc đào tạo nguồn nhân lực không chỉ được thực hiện bên trong một tổ chức, mà còn bao gồm một loạt những 8 hoạt động khác được thực hiện từ bên ngoài, như: Học việc, học nghề và hành nghề. Kết quả của quá trình đào tạo nguồn nhân lực sẽ nâng cao chất lượng, phát triển nguồn nhân lực đó [13]. Vai trò của đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Nguồn nhân lực là yếu tố then chốt đối với sự phát triển của doanh nghiệp. Đào tạo nguồn nhân lực giúp người lao động tự tin, tạo cho họ cảm giác yên tâm làm việc gắn bó với doanh nghiệp, đem hết khả năng của mình phục vụ cho doanh nghiệp coi sự phát triển lớn mạnh của doanh nghiệp là sự phát triển của bản thân mình.
Làm gia tăng năng suất lao động, thúc đẩy sản xuất phát triển, nâng cao tính ổn định và năng động. Đào tạo được coi là một vũ khí chiến lược nhằm nâng cao khả năng cạnh tranh trước các đối thủ, là điều kiện quyết định để các doanh nghiệp có thể tồn tại và phát triển trong nền kinh tế thị trường như hiện nay. Hoạt động đào tạo nguồn nhân lực có vai trò rất to lớn đối với nền kinh tế xã hội nói chung cũng như đối với các doanh nghiệp và người lao động nới riêng. - Đối với nền kinh tế xã hội: Đào tạo là vấn đề sống còn của một đất nước nó ảnh hưởng vô cùng to lớn đến sự phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia, là một trong những giải pháp để chống lại thất nghiệp.
Đầu tư cho đào tạo và giáo dục là những khoản đầu tư chiến lược chủ chốt cho sự phồn vinh của đất nước. Đào tạo là cơ sở thế mạnh, là nguồn gốc thành công của các nước phát triển mạnh trên thế giới như Mỹ, Anh, Nhật,… Sự phát triển nguồn nhân lực của doanh nghiệp cũng chính là yếu tố tích cực thúc đẩy nền kinh tế phát triển. - Đối với doanh nghiệp: Đào tạo được xem là một yếu tố cơ bản nhằm đáp ứng các mục tiêu, chiến lược của doanh nghiệp. Chất lượng nguồn nhân lực trở thành lợi thế 9 cạnh tranh quan trọng nhất của các doanh nghiệp.
Nó giúp doanh nghiệp giải quyết được các vấn đề về tổ chức, chuẩn bị đội ngũ cán bộ kế cận và giúp doanh nghiệp thích ứng kịp thời với sự thay đổi của xã hội. Quá trình đào tạo nguồn nhân lực thành công sẽ mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp như: + Trình độ người lao động được nâng cao, là cơ sở cho việc nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng công việc, chất lượng sản phẩm và hiệu quả công việc. + Trình độ giữa những người lao động trong mỗi dây chuyền, trong một bộ phận và trong toàn doanh nghiệp tương thích làm cơ sở cho sự gia tăng năng suất lao động chung, năng suất lao động nhóm. + Do trình độ cao, người lao động hiểu rõ công việc hơn, thành thạo kỹ năng hơn nên ít cần kiểm tra, giám sát, giảm chi phí không tạo giá trị gia tăng.
+ Khi đã thành thạo nghề nghiệp và ý thức kỷ luật lao động được nâng cao thì tai nạn lao động sẽ ít xảy ra. + Khả năng sáng tạo trong sản xuất và quản lý được nâng cao là một lợi thế tuyệt đối trong cạnh tranh. +Tạo điều kiện áp dụng tiến bộ khoa học công nghệ vào sản xuất kinh doanh và quản lý. + Nâng cao tính ổn định và nâng động của doanh nghiệp, chúng đảm bảo giữ vững hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp ngay cả khi thiếu những người chủ chốt do có nguồn đào tạo dự trữ để thay thế.
+ Kết quả cuối cùng đạt được là công việc kinh doanh sẽ tăng trưởng, hiệu quả và bền vững. - Đối với người lao động: Đào tạo nguồn nhân lực không chỉ đem lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp mà nó còn giúp cho người lao động cập nhật các kiến thức, kỹ năng mới, áp dụng thành công các thay đổi về công nghệ, kỹ thuật. Nhờ có đào tạo 10 mà người lao động trở nên nhanh nhẹn đáp ứng sự thay đổi của môi trường làm việc, tránh được sự đào thải trong quá trình phát triển của doanh nghiệp, xã hội. Đáp ứng nhu cầu và nguyện vọng được học tập, phát triển người lao động có cách nhìn mới, tư duy mới là cơ sở để phát huy tính sáng tạo trong công việc.
Từ đó tạo điều kiện để cá nhân thăng tiến trong lĩnh vực của mình. Sự cần thiết của việc đào tạo nguồn nhân lực trong doanh nghiệp Hoạt động hiệu quả của doanh nghiệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, một trong những yếu tố quyết định là chất lượng nguồn nhân lực. Nguồn nhân lực bao gồm cả lao động quản lý và lao động hoạt động trực tiếp, gián tiếp trong quá trình sản xuất kinh doanh của các doanh nghiệp. Nếu được đào tạo cơ bản về kiến thức, giáo dục thường xuyên về đạo đức, kỹ năng nghề nghiệp cho người lao động, việc nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả lao động sẽ được duy trì và phát triển.
Thông qua đào tạo, bồi dưỡng, người lao động hiểu được bản chất công việc, thành thạo các kỹ năng nghiệp vụ, làm việc có trách nhiệm, gắn bó với doanh nghiệp và dĩ nhiên hiệu suất lao động tăng, thu nhập của công nhân ổn định, doanh nghiệp phát triển bền vững. Chất lượng nguồn nhân lực là lợi thế so sánh hàng đầu của doanh nghiệp bởi vì nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ góp phần quan trọng trong việc duy trì và phát triển của doanh nghiệp. Chính vì vậy, đào tạo nguồn nhân lực là sự đầu tư sinh lời đáng kể nhất cho doanh nghiệp vì đào tạo nguồn nhân lực là phương tiện để đạt được sự phát triển của doanh nghiệp có hiệu quả nhất, tạo ra lợi thế cạnh tranh cho doanh nghiệp. Hiện nay, nền kinh tế thị trường hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, cùng với sự phát triển của khoa học, công nghệ thì việc đào tạo nguồn nhân lực trở nên rất cần thiết với doanh nghiệp.
Xét về lâu về dài thì nó vô cùng 11 quan trọng. Thực tế cho thấy ngày càng có thêm nhiều bằng chứng và nhận thức rõ hơn rằng đào tạo và giáo dục là những khoản đầu tư chiến lược chủ chốt cho sự phồn vinh của doanh nghiệp. Sự thành công vượt trội của các doanh nghiệp Singapore, Nhật bản, Hàn quốc… là minh chứng cho thắng lợi của họ khi đầu tư vào công tác đào tạo. Có thể nói rằng, sự cạnh tranh ngày nay giữa các quốc gia hay giữa các doanh nghiệp thực chất là cạnh tranh về chất lượng của nguồn nhân lực.
Mà chất lượng của nguồn nhân lực liên hệ chặt chẽ với quá trình giáo dục, đào tạo và phát triển. NỘI DUNG CỦA CÔNG TÁC ĐÀO TẠO NGUỒN NHÂN LỰC TRONG DOANH NGHIỆP 1. Xác định nhu cầu và đối tượng đào tạo a. Xác định nhu cầu đào tạo Xác định nhu cầu đào tạo là xác định khi nào, ở bộ phận nào cần phải đào tạo, đào tạo chuyên môn, kỹ năng nào, bao nhiêu người.
Đây là công việc không thể thiếu khi tiến hành công tác đào tạo. Bởi nó sẽ loại trừ những chương trình đào tạo không thích hợp, nhận biết những nhu cầu đào tạo thích hợp còn chưa được đáp ứng, nó quyết định đến phương pháp và đối tượng đào tạo. Hơn thế nữa, xác định nhu cầu đào tạo sẽ phân tích kỹ lưỡng về sự cần thiết phái tiến hành đào tạo để không gây ra lãng phí và thái độ tiêu cực ở người được đào tạo. Công tác đào tạo giúp ích cho việc thực hiện chiến lược phát triển của doanh nghiệp.
Chính vì vậy, nhu cầu đào tạo được xem xét bắt đầu từ nhu cầu của doanh nghiệp. Khi xác định nhu cầu đào tạo cần phải tìm hiểu mục tiêu chiến lược phát triển, kế hoạch sản xuất kinh doanh, chiến lược về nguồn nhân lực, hiệu suất của doanh nghiệp, kết quả công việc, kiến thức kỹ năng của người lao động. 12 Để xác định nhu cầu đào tạo người ta nghiên cứu các kết quả của các phân tích liên quan đó là phân tích doanh nghiệp, phân tích công việc và Phân tích nhân viên. - Phân tích doanh nghiệp: Liên quan đến ba vấn đề là phân tích mục tiêu chiến lược phát triển của doanh nghiệp, phân tích nhu cầu nguồn nhân lực và phân tích hiệu suất của doanh nghiệp.
+ Phân tích mục tiêu chiến lược phát triển của doanh nghiệp: Bao gồm các mục tiêu chiếc lược ngắn hạn và dài hạn. Đây là nhân tố đóng vai trò quyết định trong xác định nhu cầu đào tạo và phát triển tổng thể. + Phân tích nhu cầu nguồn nhân lực của doanh nghiệp: Số lượng và chất lượng nguồn nhân lực mà doanh nghiệp cần có để thực hiện mục tiêu chiến lược trong thời gian tới. + Phân tích hiệu suất của doanh nghiệp: Chỉ tiêu của việc phân tích hiệu suất bao gồm chi phí lao động, sản lượng sản phẩm, tình hình sử dụng tài sản cố định, chi phí bảo dưỡng, nhằm xác định hiệu suất mà doanh nghiệp mong muốn được nâng cao thông qua việc đầu tư cho đào tạo.