Luận văn thạc sĩ đánh giá phát thải khí nhà kính từ chất thải tại hà nội và đề xuất các giải pháp quản lý

Luận văn thạc sĩ đánh giá phát thải khí nhà kính từ chất thải tại Hà Nội và đề xuất giải pháp quản lý hiệu quả, bền vững cho môi trường.

• Tác giả: Trương Hồng Hạnh
• Người hướng dẫn: TS. Trương Đức Trí
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Biến đổi khí hậu
• Đề tài: Đánh giá phát thải khí nhà kính từ chất thải tại Hà Nội và đề xuất các giải pháp quản lý
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: PHÁT THẢI KHÍ NHÀ KÍNH TRÊN THẾ GIỚI VÀ VIỆT NAM
• 1.1. Phát thải khí nhà kính quy mô toàn cầu
• 1.2. Phát thải KNK trong lĩnh vực chất thải tại một số nước
• 1.2.1. Hiện trạng kiểm kê KNK của Nhật Bản
• 1.2.2. Hiện trạng kiểm kê KNK của Malaysia
• 1.2.3. Hiện trạng kiểm kê KNK của Singapore
• 1.3. Phát thải KNK tại Việt Nam
• 1.3.1. Hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia
• 2. PHƯƠNG PHÁP VÀ NGUỒN SỐ LIỆU
• 2.1. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 2.1.1. Phương pháp luận
• 2.1.2. Các phương pháp nghiên cứu của luận văn
• 2.1.3. Phương pháp tính toán phát thải khí nhà kính cho lĩnh vực chất thải ở Việt Nam
• 2.2. Tính toán phát thải KNK cho các tiểu lĩnh vực chất thải của IPCC
• 2.3. Phương pháp tính toán phát thải trong kiểm kê KNK trong lĩnh vực chất thải của Việt Nam
• 2.4. Các công thức áp dụng cho tính toán lượng KNK của các tiểu lĩnh vực chất thải cho thành phố Hà Nội
• 2.4.1. Phát thải CH4 từ các bãi chôn lấp chất thải
• 2.4.2. Phát thải CO2 từ quá trình đốt chất thải
• 2.4.3. Phát thải N2O từ chất thải của con người
• 2.4.4. Phát thải CH4 từ nước thải công nghiệp
• 2.4.5. Phát thải CH4 từ xử lý nước thải sinh hoạt
• 2.5. Nguồn số liệu hoạt động cho tính toán phát thải KNK của Hà Nội
• 2.5.1. Các nguồn số liệu phục vụ tính toán KNK cho đốt chất thải rắn
• 2.5.2. Các nguồn số liệu năm 1995 phục vụ tính toán KNK cho chất thải rắn y tế
• 2.5.3. Các nguồn số liệu phục vụ tính toán N2O
• 2.5.4. Các nguồn số liệu phục vụ tính toán KNK từ nước thải công nghiệp
• 2.5.5. Các nguồn số liệu phục vụ tính toán KNK từ nước thải sinh hoạt
• 3. KẾT QUẢ TỔNG HỢP VÀ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Kết quả tổng hợp tính toán kiểm kê KNK từ lĩnh vực chất thải cho thành phố Hà Nội
• 3.2. Kết quả tính toán phát thải CH4 từ các bãi chôn lấp chất thải
• 3.3. Phát thải CO2 từ quá trình đốt chất thải
• 3.4. Phát thải N2O từ chất thải của con người
• 3.5. Phát thải CH4 từ nước thải công nghiệp
• 3.6. Phát thải CH4 từ xử lý nước thải sinh hoạt
• 3.7. So sánh và đánh giá kết quả tính toán phát thải KNK của thành phố Hà Nội năm 2015
• 3.8. Tổng hợp kết quả tính toán lượng phát thải KNK của thành phố Hà Nội năm 2015
• 3.9. Đánh giá kết quả tính toán lượng phát thải KNK của Hà Nội năm 2015
• 3.10. Kết quả phát thải KNK của thành phố Hà Nội năm 2015
• 3.11. Đề xuất các giải pháp giảm phát thải KNK cho lĩnh vực chất thải thành phố Hà Nội
• 3.11.1. Các giải pháp kỹ thuật
• 3.11.2. Các giải pháp quản lý chất thải cho Hà Nội
• 4. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về phát thải khí nhà kính từ chất thải tại Hà Nội

Phát thải khí nhà kính (KNK) từ chất thải là một vấn đề nghiêm trọng tại Hà Nội, nơi mà sự gia tăng dân số và đô thị hóa đã dẫn đến lượng chất thải tăng nhanh chóng. Theo nghiên cứu, các loại khí như CO2, CH4 và N2O phát sinh từ các hoạt động xử lý chất thải đang gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường. Việc đánh giá chính xác lượng phát thải KNK từ chất thải là cần thiết để đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả.

1.1. Định nghĩa và vai trò của khí nhà kính trong môi trường

Khí nhà kính là các khí có khả năng hấp thụ bức xạ nhiệt từ mặt đất, gây ra hiệu ứng nhà kính. Các khí này bao gồm CO2, CH4 và N2O, mỗi loại có mức độ ảnh hưởng khác nhau đến biến đổi khí hậu. Việc hiểu rõ vai trò của các khí này giúp xác định các nguồn phát thải và tìm kiếm giải pháp giảm thiểu.

1.2. Tình hình phát thải khí nhà kính tại Hà Nội

Hà Nội hiện đang đối mặt với tình trạng phát thải KNK từ chất thải rắn và nước thải. Theo số liệu, lượng phát thải từ các bãi chôn lấp và quá trình đốt chất thải đang gia tăng, đòi hỏi các biện pháp quản lý hiệu quả hơn để giảm thiểu tác động đến môi trường.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý chất thải tại Hà Nội

Quản lý chất thải tại Hà Nội đang gặp nhiều thách thức, bao gồm sự gia tăng lượng chất thải, thiếu cơ sở hạ tầng xử lý và nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường. Những vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng mà còn làm gia tăng phát thải KNK.

2.1. Tăng trưởng dân số và đô thị hóa

Sự gia tăng dân số và tốc độ đô thị hóa nhanh chóng tại Hà Nội đã dẫn đến lượng chất thải phát sinh ngày càng lớn. Điều này tạo áp lực lên hệ thống quản lý chất thải, làm gia tăng phát thải KNK từ các hoạt động xử lý chất thải.

2.2. Thiếu cơ sở hạ tầng và công nghệ xử lý

Hệ thống xử lý chất thải tại Hà Nội còn nhiều hạn chế về công nghệ và cơ sở hạ tầng. Nhiều bãi chôn lấp không đạt tiêu chuẩn, dẫn đến phát thải khí độc hại và KNK. Cần có đầu tư mạnh mẽ vào công nghệ xử lý chất thải hiện đại để giảm thiểu tác động đến môi trường.

III. Phương pháp đánh giá phát thải khí nhà kính từ chất thải

Để đánh giá chính xác lượng phát thải KNK từ chất thải, cần áp dụng các phương pháp tính toán khoa học và chính xác. Các phương pháp này bao gồm việc thu thập dữ liệu từ các nguồn phát thải và áp dụng các công thức tính toán theo hướng dẫn của IPCC.

3.1. Phương pháp thu thập dữ liệu

Việc thu thập dữ liệu từ các nguồn phát thải là rất quan trọng. Các số liệu cần được thu thập từ các bãi chôn lấp, nhà máy xử lý chất thải và các hoạt động sản xuất khác để có cái nhìn tổng quan về tình hình phát thải KNK.

3.2. Công thức tính toán phát thải khí nhà kính

Các công thức tính toán phát thải KNK từ chất thải được áp dụng theo hướng dẫn của IPCC. Những công thức này giúp xác định lượng khí phát thải từ các hoạt động xử lý chất thải, từ đó đưa ra các giải pháp quản lý hiệu quả.

IV. Giải pháp giảm phát thải khí nhà kính từ chất thải

Để giảm phát thải KNK từ chất thải, cần áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả. Các giải pháp này bao gồm cải tiến công nghệ xử lý, tăng cường tái chế và nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường.

4.1. Cải tiến công nghệ xử lý chất thải

Đầu tư vào công nghệ xử lý chất thải hiện đại là cần thiết để giảm thiểu phát thải KNK. Các công nghệ như xử lý kỵ khí và sản xuất năng lượng từ chất thải có thể giúp giảm lượng khí thải ra môi trường.

4.2. Tăng cường tái chế và phân loại chất thải

Tăng cường hoạt động tái chế và phân loại chất thải từ nguồn là một trong những giải pháp hiệu quả để giảm phát thải KNK. Việc này không chỉ giúp giảm lượng chất thải mà còn tiết kiệm tài nguyên và năng lượng.

V. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu

Nghiên cứu về phát thải KNK từ chất thải tại Hà Nội đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp quản lý hiệu quả có thể giúp giảm đáng kể lượng khí thải. Các kết quả nghiên cứu cho thấy sự cần thiết phải có các chính sách và hành động cụ thể để giải quyết vấn đề này.

5.1. Kết quả tính toán phát thải khí nhà kính

Kết quả tính toán cho thấy lượng phát thải KNK từ chất thải tại Hà Nội đang ở mức cao. Cần có các biện pháp cụ thể để giảm thiểu tình trạng này, bao gồm cải tiến công nghệ và nâng cao nhận thức cộng đồng.

5.2. Ứng dụng các giải pháp quản lý

Các giải pháp quản lý đã được áp dụng tại một số khu vực ở Hà Nội cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm phát thải KNK. Việc nhân rộng các mô hình này sẽ góp phần quan trọng vào việc bảo vệ môi trường.

VI. Kết luận và triển vọng tương lai về quản lý phát thải khí nhà kính

Quản lý phát thải KNK từ chất thải tại Hà Nội là một thách thức lớn, nhưng cũng là cơ hội để cải thiện môi trường sống. Cần có sự hợp tác giữa các cơ quan chức năng, cộng đồng và doanh nghiệp để thực hiện các giải pháp hiệu quả.

6.1. Tầm quan trọng của quản lý phát thải khí nhà kính

Quản lý phát thải KNK không chỉ giúp bảo vệ môi trường mà còn góp phần vào sự phát triển bền vững của thành phố. Cần có các chính sách rõ ràng và hành động cụ thể để đạt được mục tiêu này.

6.2. Triển vọng tương lai cho Hà Nội

Với sự phát triển của công nghệ và nhận thức cộng đồng ngày càng cao, Hà Nội có thể hướng tới một tương lai bền vững hơn. Các giải pháp quản lý hiệu quả sẽ giúp giảm thiểu phát thải KNK và cải thiện chất lượng cuộc sống.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Biến đổi khí hậu (BĐKH) là thách thức toàn cầu lớn nhất của thế kỷ 21, trong đó phát thải khí nhà kính (KNK) từ các hoạt động kinh tế - xã hội đóng vai trò chủ đạo. Theo ước tính, phát thải KNK toàn cầu đã tăng 70% trong giai đoạn 1970-2004, với CO2 chiếm gần một nửa tổng lượng phát thải. Tại Việt Nam, phát thải KNK từ lĩnh vực chất thải chiếm khoảng 2,1% tổng phát thải quốc gia, tương đương khoảng 20,7 triệu tấn CO2 tương đương năm 2013. Thành phố Hà Nội, với dân số khoảng 7,4 triệu người năm 2015, đang đối mặt với sự gia tăng phát sinh chất thải rắn và nước thải do tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế nhanh chóng. Lượng chất thải sinh hoạt đô thị được xử lý tại các bãi chôn lấp đạt gần 700.000 tấn/năm, trong khi tỷ lệ thu gom chất thải nông thôn tăng từ 20% năm 1990 lên khoảng 47% giai đoạn 2006-2010.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá lượng phát thải KNK từ chất thải rắn và nước thải tại Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp quản lý nhằm giảm thiểu phát thải, góp phần vào chiến lược phát triển bền vững và ứng phó với BĐKH. Nghiên cứu tập trung vào các khí CO2, CH4 và N2O phát sinh từ bãi chôn lấp, đốt chất thải, nước thải sinh hoạt và công nghiệp trong giai đoạn đến năm 2015. Ý nghĩa của nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp số liệu kiểm kê phát thải chi tiết, làm cơ sở khoa học cho các chính sách giảm phát thải KNK tại Hà Nội, đồng thời góp phần nâng cao nhận thức và năng lực quản lý chất thải trong bối cảnh biến đổi khí hậu.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kiểm kê phát thải KNK theo hướng dẫn của Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi khí hậu (IPCC). Hai phương pháp chính được áp dụng là phương pháp mặc định và phương pháp phân hủy hữu cơ phân đoạn (FOD) để tính toán phát thải CH4 từ bãi chôn lấp. Các khái niệm chuyên ngành quan trọng bao gồm:

• Khí nhà kính (KNK): Các khí như CO2, CH4, N2O có khả năng hấp thụ bức xạ hồng ngoại, gây hiệu ứng nhà kính.
• Phát thải CH4 từ bãi chôn lấp: Quá trình phân hủy kỵ khí chất thải hữu cơ tạo ra khí metan, với tỷ lệ phát thải phụ thuộc vào thành phần chất thải và điều kiện bãi chôn lấp.
• Phát thải N2O từ chất thải con người: Phát sinh chủ yếu từ quá trình xử lý nước thải và chất thải hữu cơ.
• Phát thải CO2 từ đốt chất thải: Phát sinh từ quá trình đốt các-bon hóa thạch trong chất thải như nhựa, cao su.
• Hệ số phát thải (EF), hệ số điều chỉnh metan (MCF), tỷ lệ oxy hóa (OX): Các tham số kỹ thuật dùng để hiệu chỉnh và tính toán lượng khí phát thải.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp kế thừa và tham vấn chuyên gia để xây dựng phương pháp luận tính toán phát thải KNK từ chất thải tại Hà Nội. Nguồn dữ liệu bao gồm số liệu thu thập từ Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, các báo cáo hiện trạng môi trường, số liệu thống kê dân số, sản lượng chất thải, và các báo cáo kiểm kê KNK quốc gia. Cỡ mẫu dữ liệu bao phủ giai đoạn 1995-2015, tập trung vào các tiểu lĩnh vực: bãi chôn lấp chất thải rắn, đốt chất thải y tế, nước thải sinh hoạt và công nghiệp.

Phương pháp phân tích chủ yếu là tính toán phát thải KNK theo công thức IPCC, bao gồm:

• Tính phát thải CH4 từ bãi chôn lấp theo phương pháp FOD, sử dụng các tham số như lượng chất thải chôn lấp, tỷ lệ cacbon hữu cơ phân hủy, hệ số điều chỉnh metan.
• Tính phát thải CH4 và N2O từ nước thải dựa trên lượng chất hữu cơ và hệ số phát thải.
• Tính phát thải CO2 từ đốt chất thải dựa trên lượng chất thải đốt, tỷ lệ cacbon hóa thạch và hiệu suất đốt cháy.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong khoảng thời gian từ năm 2018 đến 2020, với các bước thu thập số liệu, hiệu chỉnh dữ liệu, tính toán phát thải và đề xuất giải pháp quản lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Lượng phát thải CH4 từ bãi chôn lấp chất thải rắn tại Hà Nội năm 2015 ước tính khoảng 739.776 tấn CO2 tương đương, chiếm tỷ trọng lớn nhất trong phát thải KNK từ chất thải. Tỷ lệ phát thải này phản ánh sự gia tăng khối lượng chất thải chôn lấp do tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế.

2. Phát thải CO2 từ quá trình đốt chất thải y tế và nguy hại chiếm khoảng 255 tấn CO2 tương đương, tuy tỷ lệ thấp nhưng có tính chất nguy hiểm do phát sinh các khí độc hại như dioxin, furan. Lượng chất thải y tế đốt tăng nhẹ trong giai đoạn 2006-2015.

3. Phát thải CH4 từ nước thải công nghiệp và sinh hoạt lần lượt là 64.921 tấn và 377.421 tấn CO2 tương đương, cho thấy nước thải là nguồn phát thải quan trọng cần kiểm soát. Nồng độ COD trong nước thải công nghiệp tại Hà Nội khá cao, làm tăng tiềm năng phát thải CH4.

4. Phát thải N2O từ chất thải con người ước tính khoảng 6.500 tấn CO2 tương đương, chủ yếu phát sinh từ xử lý nước thải sinh hoạt. Đây là khí có tiềm năng gây hiệu ứng nhà kính gấp 298 lần CO2 theo đơn vị khối lượng.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính dẫn đến mức phát thải cao từ bãi chôn lấp là do tỷ lệ thu gom và xử lý chất thải rắn chưa đồng đều, nhiều bãi chôn lấp chưa được quản lý hiệu quả, dẫn đến phát thải metan không được thu hồi. So sánh với các thành phố lớn khác như TP. Hồ Chí Minh, tỷ trọng phát thải CH4 tại Hà Nội tương đương nhưng có xu hướng tăng nhanh hơn do tốc độ phát triển đô thị.

Phát thải CO2 từ đốt chất thải y tế tuy nhỏ về khối lượng nhưng có tác động lớn đến môi trường do phát sinh khí độc hại, đòi hỏi nâng cao công nghệ xử lý và kiểm soát khí thải. Phát thải từ nước thải công nghiệp và sinh hoạt phản ánh mức độ ô nhiễm hữu cơ cao, cần cải thiện hệ thống xử lý nước thải để giảm phát thải CH4 và N2O.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ phân bố tỷ trọng phát thải KNK theo nguồn và bảng so sánh phát thải giữa các năm để minh họa xu hướng tăng trưởng và hiệu quả các biện pháp quản lý. Kết quả nghiên cứu phù hợp với các báo cáo kiểm kê KNK quốc gia và các nghiên cứu quốc tế, đồng thời nhấn mạnh vai trò quan trọng của quản lý chất thải trong chiến lược giảm phát thải KNK.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường thu gom và xử lý chất thải rắn sinh hoạt tại Hà Nội, đặc biệt nâng cao tỷ lệ xử lý tại các bãi chôn lấp có hệ thống thu hồi khí metan, nhằm giảm phát thải CH4 ít nhất 20% trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện là Sở Tài nguyên và Môi trường phối hợp với các đơn vị quản lý chất thải.

2. Đầu tư công nghệ xử lý nước thải công nghiệp và sinh hoạt hiện đại, áp dụng công nghệ kỵ khí có thu hồi khí metan để giảm phát thải CH4 và N2O, hướng tới giảm 15% phát thải từ nước thải trong 3 năm tới. Các nhà máy xử lý nước thải và chính quyền địa phương chịu trách nhiệm triển khai.

3. Nâng cao hiệu quả quản lý và kiểm soát khí thải từ các lò đốt chất thải y tế, áp dụng công nghệ đốt ở nhiệt độ cao (900-1200ºC) để phân hủy dioxin, furan, giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Bệnh viện và cơ sở y tế phối hợp với Sở Y tế và Sở TNMT thực hiện.

4. Xây dựng chương trình đào tạo, nâng cao nhận thức cộng đồng và cán bộ quản lý về tác động của phát thải KNK từ chất thải, thúc đẩy mô hình quản lý chất thải bền vững và phát triển các cơ chế khuyến khích giảm phát thải. Các tổ chức xã hội, trường học và cơ quan quản lý phối hợp thực hiện trong vòng 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về môi trường và biến đổi khí hậu: Sử dụng số liệu và giải pháp đề xuất để xây dựng chính sách, kế hoạch giảm phát thải KNK tại địa phương.

2. Các đơn vị xử lý chất thải và nhà máy xử lý nước thải: Áp dụng phương pháp tính toán phát thải và công nghệ xử lý phù hợp nhằm tối ưu hóa hiệu quả giảm phát thải.

3. Nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành biến đổi khí hậu, môi trường: Tham khảo khung lý thuyết, phương pháp luận và kết quả nghiên cứu để phát triển các đề tài nghiên cứu tiếp theo.

4. Tổ chức phi chính phủ và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về tác động của phát thải KNK từ chất thải, tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Câu hỏi thường gặp

1. Phát thải khí nhà kính từ chất thải chiếm tỷ lệ bao nhiêu trong tổng phát thải của Hà Nội?
   Phát thải KNK từ chất thải chiếm khoảng 6-7% tổng phát thải KNK của thành phố, trong đó phát thải CH4 từ bãi chôn lấp chiếm phần lớn.

2. Phương pháp tính phát thải CH4 từ bãi chôn lấp được áp dụng như thế nào?
   Phương pháp FOD theo hướng dẫn IPCC được sử dụng, dựa trên lượng chất thải chôn lấp, tỷ lệ cacbon hữu cơ phân hủy và hệ số điều chỉnh metan để tính toán lượng CH4 phát thải hàng năm.

3. Giải pháp nào hiệu quả nhất để giảm phát thải CH4 từ chất thải rắn?
   Thu hồi và sử dụng khí metan từ bãi chôn lấp để phát điện hoặc làm nhiên liệu là giải pháp hiệu quả, đồng thời tăng cường phân loại và xử lý chất thải hữu cơ.

4. Tại sao phát thải CO2 từ đốt chất thải y tế lại cần được kiểm soát nghiêm ngặt?
   Quá trình đốt có thể phát sinh các khí độc hại như dioxin, furan gây nguy hiểm cho sức khỏe và môi trường, do đó cần công nghệ đốt ở nhiệt độ cao và xử lý khí thải nghiêm ngặt.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về phát thải KNK từ chất thải?
   Thông qua các chương trình giáo dục, truyền thông, đào tạo và khuyến khích mô hình quản lý chất thải thân thiện môi trường, cộng đồng sẽ hiểu và tham gia tích cực vào giảm phát thải.

Kết luận

• Đã tính toán và đánh giá chi tiết lượng phát thải KNK từ chất thải rắn và nước thải tại Hà Nội năm 2015, với phát thải CH4 từ bãi chôn lấp chiếm tỷ trọng lớn nhất.
• Phát thải CO2 từ đốt chất thải y tế và phát thải CH4, N2O từ nước thải là các nguồn phát thải quan trọng cần kiểm soát.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp kỹ thuật và quản lý nhằm giảm phát thải KNK hiệu quả, phù hợp với điều kiện thực tế của Hà Nội.
• Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học cho chính sách giảm phát thải KNK và nâng cao nhận thức cộng đồng về biến đổi khí hậu.
• Các bước tiếp theo bao gồm triển khai các giải pháp đề xuất, cập nhật số liệu kiểm kê KNK định kỳ và mở rộng nghiên cứu sang các lĩnh vực phát thải khác.

Hành động ngay hôm nay để bảo vệ môi trường và ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu là trách nhiệm của toàn xã hội.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Đặt vấn đề Biến đổi khí hậu được xem là một trong những thách thức lớn đối với sự phát triển và tồn tại của nhân loại trong thế kỷ 21. Theo các đánh giá của Ủy ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), nguyên nhân chính dẫn đến biến đổi khí hậu (BĐKH) toàn cầu là do sự phát thải khí quá mức; các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội của con người là nguồn phát thải chính. Khí nhà kính (KNK) được định nghĩa là các loại khí trong thành phần của khí quyển như CO2, CH4, NO2., được tạo ra do tự nhiên và các hoạt động của con người. Chúng có khả năng hấp thụ các bức xạ sóng dài được phản xạ từ bề mặt Trái đất khi được chiếu sáng bằng ánh sáng mặt trời, sau đó phân tán nhiệt lại cho Trái đất, gây nên hiệu ứng nhà kính.

Tiếp tục phát thải KNK sẽ tăng cường thêm những thay đổi của khí hậu toàn cầu cũng như những ảnh hưởng tiêu cực đến tự nhiên và con người. Sự phát thải KNK là một trong những nguyên nhân chủ yếu gây BĐKH, làm ảnh hưởng lớn đến kinh tế, xã hội và đời sống con người. Để đánh giá hiện trạng phát thải KNK cũng như lượng hoá được các hoạt động giảm phát thải KNK, IPCC đã xây dựng phương pháp luận để tính toán các KNK phát thải ra khí quyển do các hoạt động sống và sản xuất của mỗi quốc gia hoặc một cộng đồng, một dự án. Trong năm lĩnh vực phát thải KNK chính theo hướng dẫn của IPCC bao gồm năng lượng, các quá trình công nghiệp, nông nghiệp, chất thải, sử dụng đất, thay đổi sử dụng đất và lâm nghiệp (LULUCF), mặc dù KNK phát sinh từ chất thải chiếm tỷ lệ nhỏ so với các lĩnh vực còn lại.

Tuy nhiên, cùng với sự phát triển kinh tế, công nghiệp, đô thị hóa và gia tăng dân số, đặc biệt đối với các quốc gia đang phát triển, lượng chất thải phát sinh hàng năm không ngừng tăng lên dẫn đến lượng phát thải KNK từ lĩnh vực này cũng tăng theo. Trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa ngày càng phát triển, tỉ lệ thuận với phát sinh rác thải, nước thải làm gia tăng KNK. Do đó, việc cân bằng giữa lợi ích kinh tế, môi trường và phát triển của thành phố Hà Nội đưa ra các giải pháp đầu tư, đổi mới công nghệ nâng cao năng lực bảo đảm môi trường, hướng tới phát triển bền vững lâu dài. 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Trên cơ sở những hiện trạng và nhu cầu thực tế, nghiên cứu khoa học “Đánh giá phát thải KNK từ chất thải tại Hà Nội và đề xuất các giải pháp quản lý” được xem là một bước tiếp cận quan trọng trong công tác nghiên cứu khoa học cũng như có thể sớm áp dụng trong thực tế dựa trên kết quả tính toán.

Trên cơ sở đó, nghiên cứu có thể để xuất giải pháp quản lý hợp lý để giảm phát thải KNK trong tương lai cho thành phố Hà Nội. Mục tiêu nghiên cứu 2. Mục tiêu chung: Tính toán được lượng phát thải KNK từ chất thải của thành phố Hà Nội để có những giải pháp quản lý nhằm giám sát được mức độ phát thải KNK cũng như giảm phát thải KNK cho thành phố Hà Nội. Mục tiêu cụ thể: - Tính toán lượng phát thải, trong lĩnh vực nước thải (sinh hoạt và công nghiệp) và rác thải (bãi chôn lấp rác thải và đốt chất thải).

- Đề xuất được các giải pháp quản lý để giảm lượng phát thải. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu 3. Đối tượng nghiên cứu: Lượng các khí nhà kính (CO2, CH4, N2O) phát thải ra từ chất thải rắn và nước thải tại khu vực nội thành và ngoại thành của thành phố Hà Nội 3. Phạm vi nghiên cứu: Địa bàn thành phố Hà Nội (Hình 1.1) 2 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.

Bản đồ địa giới hành chính thành phố Hà Nội 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1. Phát thải khí nhà kính trên thế giới và Việt Nam 1. Phát thải khí nhà kính quy mô toàn cầu Nồng độ khí nhà kính CO2 cao là một trong những nguyên nhân gây hiệu ứng nhà kính khiến không khí Trái đất nóng lên, đồng thời làm gia tăng tình trạng biến đổi khí hậu. Năm 2013, đài quan sát Mauna Loa lần đầu tiên ghi nhận nồng độ CO2 trong khí quyển Trái đất vượt ngưỡng 400 ppm.

Trong hơn 100 năm công nghiệp hóa và phát triển, các hoạt động của con người như đốt nhiên liệu hóa thạch (xăng, dầu, than đá, khí đốt tự nhiên), phá rừng và thay đổi sử dụng đất như phát triển đô thị, sản xuất, làm đường…đã thải một lượng lớn KNK vào trong khí quyển, như CO2, CH4, CFC và N2O. Sự gia tăng KNK đẩy mạnh hiệu ứng nhà kính làm cho trái đất nóng hơn - hay còn gọi là ấm lên toàn cầu. Theo báo cáo đánh giá lần thứ tư của Ủy Ban Liên Chính Phủ về BĐKH (IPCC), phát thải KNK toàn cầu tăng từ thời kỳ tiền công nghiệp (khoảng năm 1750) và tăng 70% trong giai đoạn 1970 - 2004. Hàm lượng CO2, CH4 và N2O trong khí quyển do hoạt động của con người từ năm 1750 đến nay, đã vượt xa mức tích tụ tự nhiên trong hàng nghìn năm.

Căn cứ theo số liệu nghiên cứu lõi băng ở Greenland và Nam cực, đến năm 2005, nồng độ khí CO2 và CH4 trong khí quyển cao hơn gấp nhiều lần so với 650 năm trước. Cụ thể về các nguồn phát thải và mức đóng góp vào việc làm nóng trái đất như sau: Gia tăng CO2 chủ yếu do sử dụng nhiên liệu hóa thạch (trong ngành năng lượng, công nghiệp, giao thông.) và có sự đóng góp đáng kể của việc thay đổi sử dụng đất, phá rừng; Gia tăng CH4, N2O do hoạt động nông nghiệp và sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Riêng CO2 là loại KNK chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng lượng phát thải do hoạt động của con người, chủ yếu là do sử dụng nhiên liệu hóa thạch, đóng góp gần một nửa (46%) vào việc gây ấm lên toàn cầu. Lượng khí CO2 phát thải hàng năm toàn cầu tăng 80% từ năm 1970 đến năm 2004 và chiếm 77% tổng lượng KNK phát thải của năm 2004.

4 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.2: Mức độ đóng góp gây nóng lên toàn cầu do phát thải KNK theo các hoạt động chính của con người (Nguồn: IPCC, 2013) Từ năm 1840 đến năm 2004, tổng lượng phát thải khí CO2 của các nước phát triển là các quốc gia thuộc phụ lục I theo phân loại của Công ước khung của Liên hợp quốc về BĐKH (UNFCCC) chiếm tới 70% tổng lượng phát thải khí CO2 trên toàn cầu. Thứ tự các nước phát thải cao năm 2004 như sau: Hoa Kỳ, Trung Quốc, Liên Bang Nga, Ấn độ, Nhật Bản, CHLB Đức, Canada, Anh. Tốc độ phát thải khí CO2 của các nước đang phát triển cũng tăng khá nhanh trong khoảng 15 năm qua. Tuy nhiên, sự chênh lệch lớn về dân số và mức phát thải giữa các nước phát triển giàu có và các nước đang phát triển, đa phần là nghèo khó; Các nước phát triển: chiếm 15% dân số thế giới, tổng lượng phát thải chiếm 45% tổng lượng phát thải toàn cầu.

Các nước châu Phi và cận Sahara: chiếm 11% dân số thế giới, tổng lượng phát thải chiếm 2% tổng lượng phát thải toàn cầu. Các nước kém phát triển: chiếm 1/3 dân số thế giới, tổng lượng phát thải chiếm 7% tổng lượng phát thải toàn cầu. 5 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.3: Sơ đồ phân bố phát thải KNK theo quốc gia năm 2006 (Nguồn: IPCC, 2013) Đây là điều mà nhóm các nước đang phát triển đưa ra nhằm yêu cầu các nước phát triển phải tăng cường các cam kết giảm nhẹ phát thải KNK tại các kỳ họp đàm phán trong phạm vi của Công ước khí hậu và Nghị định thư Kyoto (KP). Chính vì thế, một nguyên tắc cơ bản, đầu tiên được ghi trong UNFCCC là: “các bên phải bảo vệ hệ thống khí hậu vì lợi ích của các thế hệ hôm nay và mai sau của nhân loại, trên cơ sở công bằng, phù hợp với trách nhiệm chung nhưng có phân biệt và bên các nước phát triển phải đi đầu trong việc đấu tranh chống BĐKH và những ảnh hưởng có hại của chúng”.

Việt Nam tham gia UNFCCC và KP về kiểm soát KNK là cơ hội lớn để thực hiện quá trình ngăn chặn sự nóng lên của khí hậu toàn cầu. Tuy nhiên, để giảm lượng KNK theo UNFCCC và KP, Việt Nam cần đưa ra các chính sách về quản lý, các giải pháp về khoa học công nghệ phù hợp vừa bảo đảm tăng trưởng kinh tế vừa kiểm soát hiệu quả lượng KNK. Phát thải KNK trong lĩnh vực chất thải tại một số nước 1.1 Hiện trạng kiểm kê KNK của Nhật Bản: Trong lĩnh vực chất thải, phát thải KNK từ xử lý và loại bỏ chất thải được ước tính cho xử lý CTR trên đất, xử lý nước thải, đốt rác thải và các chất thải khác. Ở Nhật Bản, lượng rác thải hàng năm là khoảng 600.000 tấn và nó hầu như không thay đổi kể từ năm tài chính 1990.

Như những kết quả mới nhất (số liệu năm tài chính 2008) từ Báo cáo thường niên về môi trường ở Nhật Bản 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] (Bộ Môi trường Nhật Bản) cho thấy, chất thải sinh học, chất thải có nguồn gốc hoá thạch, kim loại và chất thải phi kim loại chiếm 55%, 3% và 42% tổng lượng chất thải. Theo thống kê tái chế chất thải năm tài chính 2008, đối với các hoạt động có nguồn gốc hoá thạch, tái chế, giảm thể tích và xử lý cuối cùng lần lượt chiếm 39%, 48% và 13%. Số tiền xử lý cuối cùng ở Nhật Bản đã giảm dần theo từng năm. Hiện trạng kiểm kê KNK của Malaysia Ở Malaysia, theo kịch bản chất thải tăng từ 28.217 nghìn tấn CO2 (năm 2014) lên 39.287 nghìn tấn CO2 (năm 2030); trong đó, chất thải rắn đóng góp 36%, nước thải đóng góp 56%.

Do đó, để giảm phát thải theo kịch bản, chính phủ Malaysia đặt mục tiêu cắt giảm 40% bao gồm 22% tái chế và 18% chất thải được thu gom xử lý đến năm 2030. Hiện trạng kiểm kê KNK của Singapore: Khí nhà kính phát thải lớn nhất tại Singapore chủ yếu là ngành nhiên liệu hóa thạch để tạo năng lượng sử dụng cho ngành công nghiệp, xây dựng, sinh hoạt, giao thông… đóng góp cho KNK khoảng 33,4%, còn lại 66,6% là chất thải. Theo báo cáo cập nhập 2 năm/lần, năm 2018 cho thấy chất thải gây hiệu ứng KNK là các chất khí CO2 chiếm 95,51%, N2O là 0,89%, CH4 là 0,393%. Để giảm phát thải KNK chính phủ Singapore chuyển đổi đổi công nghệ từ nhiên liệu hóa thạch sang nhiên liệu hỗn hợp.