MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu Việt Nam là một nước nông nghiệp, ngành nông nghiệp là ngành kinh tế quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế xã hội của đất nước.Từ trước đến nay Đảng và Nhà nước ta rất quan tâm đến sự phát triển nông nghiệp, nông thôn và đã có những chủ chương, chính sách thật đúng đắn để đẩy nhanh sự phát triển của khu vực này.Trải qua các giai đoạn phát triển, nông dân, nông nghiệp và nông thôn đã có những đóng góp to lớn trong công cuộc đổi mới hiện nay. Cho đến nay, nông nghiệp nước ta đang có bước phát triển tương đối toàn diện, tăng trưởng khá, quan hệ sản xuất từng bước đổi mới phù hợp với yêu cầu phát triển của nền nông nghiệp hàng hóa, những thành tựu đó đã góp phần hết sức quan trọng vào sự ổn định kinh tế xã hội, tạo tiền đề đẩy nhanh công nghiệp hóa - hiện đại hóa đất nước. Đóng góp một phần không nhỏ đối với sự phát triển là hệ thống các cây lương thực, trong đó có cây ngô.Mặc dù cây lúa vẫn đang giữ vị trí đứng đầu về sản lượng cũng như tầm quan trọng về khả năng phát triển trong tương lai nhưng cây ngô cũng đã từng bước chứng tỏ được mình.
Cây ngô là một trong những cây lương thực quan trọng thứ hai sau lúa, có năng suất và giá trị kinh tế lớn của loài người.Ngô là cây nuôi sống gần 1/3 số dân trên thế giới. Bên cạnh giá trị to lớn về mặt lương thực, cây ngô còn là cây làm thức ăn gia súc quan trọng. Khoảng 70% chất tinh trong thức ăn tổng hợp là từ ngô.Những năm gần đây ngô còn là loại cây thực phẩm được ưa chuộng. Ngoài ra ngô còn là nguyên liệu cho công nghiệp chế biến thực phẩm và công nghiệp nhẹ [3] e 2 Ngô không chỉ có giá trị lớn về mặt kinh tế mà khả năng thích nghi của nó cũng rất tốt, nó được trồng ở khắp nơi trên thế giới và trồng được trên nhiều loại đất khác nhau.Là loại cây ngắn ngày, kỹ thuật trồng và chăm sóc đơn giản, thị trường tiêu thụ mạnh và cho hiệu quả kinh tế cao.
Những năm gần đây sản xuất ngô Việt Nam không ngừng tăng lên cả về diện tích và năng suất, tuy nhiên sự phát triển đó dường như chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu của nước ta. Hàng năm nước ta phải bỏ ra khoảng nửa tỉ USD để nhập khẩu ngô phục vụ cho nhu cầu trong nước. Năng suất ngô nước ta chỉ đạt 4 tấn/ha thấp hơn nhiều so với năng suất ngô các nước trên thế giới như năng suất ngô của Mỹ là 9 - 11 tấn/ha. Cho thấy hiệu quả cây ngô Việt Nam còn thấp.
Vì vậy mục tiêu quan trọng đối với cây ngô trong thời gian tới là đáp ứng đủ nhu cầu trong nước, giảm nhập khẩu và tiến tới xuất khẩu thu ngoại tệ. Ngô được trồng nhiều nhất ở đồng bằng Bắc Bộ, Việt Bắc và Đông Bắc Bắc Bộ, Tây Bắc Bắc Bộ, Bắc Trung Bộ, Nam Trung Bộ, Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Cửu Long và Tây Nguyên,.[11] Xã Cao Thăng là xã thuộc vùng cao,của huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng đời sống nhân dân còn gặp nhiều khó khăn, người dân sống chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp. Đặc biệt là vùng có điều kiện tự nhiên phù hợp với một số loại cây trồng như lúa, ngô, sắn, đỗ tương… so với những cây trồng khác thì cây ngô là một trong những cây có giá trị cao, góp phần xóa đói giảm nghèo cho đồng bào các dân tộc thiếu số. Cây ngô là cây trồng đang được coi trọng, chính quyền địa phương đã có nhiều chính sách khuyến khích ứng dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật trong phát triển ngô nên diện tích ngày càng tăng.
Tuy nhiên việc sản xuất ngô vẫn mang tính nhỏ lẻ, người trồng ngô chỉ biết chăm sóc và thu hoạch nhưng khi mang sản phẩm ra thị trường thì giá cả bấp bênh không ổn định. Ngoài sản xuất ngô trên địa bàn còn sản xuất các loại cây trồng khác như lúa, sắn, mạch hoa, thuốc lá,. Giá trị kinh tế của mỗi e 3 loại cây trồng nào phù hợp nhất và có hiệu quả nhất. Nhìn vào kết quả sản xuất trong những năm gần đây cho thấy, quy mô sản xuất ngô có xu hướng tăng còn năng xuất năm nay thì lại giảm chưa tương xứng với tiềm năng của vùng.Từ hình thành nói trên chúng ta cần phải đi sâu tìm hiểu nghiên cứu, để từ đó đưa ra giải pháp khắc phục nhằm nâng cao năng suất, hiệu quả sản xuất cho người dân.
Bên cạnh đó vẫn còn nhiều người nông dân chưa dám mạnh dạn đầu tư nhiều kể cả về vốn, phân bón hay mở rộng diện tích cho phát triển cây ngô, vì vậy đã làm cho hiệu quả sản xuất chưa cao so với mong muốn, sự phát triển còn chưa tương xứng với tiềm năng hiện có của địa phương. Vì vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài: “Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây ngô tại địa bàn xã Cao Thăng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng 1. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài 1. Mục tiêu chung Đánh giá thực trạng phát triển và hiệu quả kinh tế trong việc sản xuất cây ngô, trên cơ sở đó đưa ra những định hướng và giải pháp chủ yếu nhằm phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế sản xuất ngô trên địa bàn, góp phần thúc đẩy sự phát triển nền kinh tế nông nghiệp của xã và cải thiện chất lượng cuộc sống của người dân nông thôn trên địa bàn xã.
Mục tiêu cụ thể Đánh giá thực trạng về tình hình sản xuất ngô tại địa bàn xã Cao Thăng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Đánh giá và so sánh hiệu quả của việc sản xuất ngô với sản xuất cây sắn trên địa bàn xã. Phân tích các yếu tố thuận lơi và khó khăn khi trồng ngô. Đưa ra những giải pháp nhằm phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả việc sản xuất cây ngô.
Ý nghĩa của khóa luận 1. Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Giúp vận dụng được những kiến thức đã học vào thực tế, tiếp cận cách thức thực hiện một đề tài nghiên cứu khoa học. - Nâng cao kiến thức, kỹ năng và rút ra những bài học kinh nghiệm từ thực tế phục vụ cho công tác sau này. - Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý số liệu của sinh viên trong quá trình nghiên cứu.
Ý nghĩa trong thực tiễn Kết quả nghiên cứu đề tài sẽ đóng góp một phần vào việc đánh giá sát thực hiệu quả kinh tế của việc trồng ngô. Qua đó, giúp cho người dân có cơ sở để có thể tiếp tục phát triển mở rộng sản xuất ngô, đưa ra phương hướng để phát triển cây ngô trên địa bàn xã Cao Thăng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Đóng góp của đề tài - Thấy được sản xuất ngô tại xã Cao Thăng đã dần chiếm ưu thế hơn các loại cây trồng khác tại địa phương. - Thấy được hiệu quả kinh tế của ngô cao hơn nhiều so với cây sắn.
- Đánh giá được khó khăn của người dân trong sản xuất ngô từ đó đưa ra giải pháp phù hợp. e 5 Phần 2 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN 2. Cơ sở lý luận của đề tài 2. Tổng quan về hiệu quả kinh tế 2.
Quan điểm về hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế là một phạm trù phản ánh mặt chất lượng của các hoạt động kinh tế. Quá trình tăng cường lợi dụng các nguồn lực sẵn có phục vụ cho lợi ích của con người, có nghĩa là nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh tế. Nâng cao hiệu quả kinh tế là một đòi hỏi khách quan của mọi nền sản xuất xã hội xuất phát từ những nhu cầu vật chất của con người ngày càng tăng. Yêu cầu của công tác quản lý kinh tế đòi hỏi phải nâng cao chất lượng của các hoạt động kinh tế làm xuất hiện phạm trù hiệu quả kinh tế [1].
Các quan điểm khác nhau về hiệu quả kinh tế: Quan điểm thứ nhất: Hiệu quả kinh tế được xác định bằng nhịp độ tăng trưởng sản xuất sản phẩm xã hội hoặc tổng sản phẩm quốc dân, hiệu quả cao khi nhịp độ tăng trưởng của các chỉ tiêu đó cao và hiệu quả có nghĩa là không lãng phí. Một nền kinh tế có hiệu quả khi nó nằm trên đường giới hạn năng lực sản xuất đặc trưng bằng chỉ tiêu sản lượng tiềm năng của nền kinh tế, sự chênh lệch giữa sản lượng tiềm năng thực tế và sản lượng thực tế là sản lượng tiềm năng mà xã hội không sử dụng được phần bị lãng phí. Quan điểm thứ hai: Hiệu quả là mức độ thỏa mãn yêu cầu của quy luật kinh tế cơ bản chủ nghĩa xã hội, cho rằng quỹ tiêu dùng là đại diện cho mức sống của nhân dân, là chỉ tiêu phản ánh hiệu quả của nền sản xuất xã hội. Quan điểm thứ ba: Hiệu quả sản xuất kinh doanh là mức tăng của kết quả sản xuất kinh doanh trên mỗi lao động hay mức doanh lợi của vốn sản xuất kinh doanh về chỉ tiêu tổng hợp cụ thể nào đó.
e 6 Quan điểm thứ tư: Hiệu quả của một quá trình nào đó, theo nghĩa chung là mối quan hệ tỷ lệ giữa hiệu quả (theo mục đích) với các chi phí sử dụng (nguồn lực) để đạt được kết quả đó. Tóm lại: Hiệu quả kinh tế là thể hiện quan hệ so sánh giữa kết quả đạt được và chi phí nguồn lực bỏ ra. Khi kết quả đạt được chỉ bằng với chi phí bỏ ra là lãng phí nguồn lực, khi sử dụng tiết kiệm nguồn lực để đạt được một kết quả nhất định là hiệu quả kinh tế cũng khác nhau nhưng vẫn phải dựa trên nguyên tắc so sánh giữa kết quả đạt được với chi phí nguồn lực bỏ ra [1]. Bản chất của hiệu quả kinh tế Theo quan điểm của Mác thì bản chất hiệu quả kinh tế xuất phát từ yêu cầu của sản xuất và phát triển kinh tế xã hội.
Đó là sự đáp ứng ngày càng cao nhu cầu vật chất và tinh thần của mọi thành viên trong xã hội. Hiệu quả kinh tế là một phạm trù kinh tế - xã hội với những đặc trưng phức tạp nên việc xác định và so sánh hiệu quả kinh tế và vấn đề hết sức phức tạp, khó khăn và mang tính tương đối. Hiệu quả là chỉ tiêu phản ánh có ý nghĩa khác nhau với từng loại nông hộ.