MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Từ xưa đến nay, đất đai luôn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong các hoạt động sống và sản xuất của con người, đất đai cũng là môi trường duy trì sự sống cho các loài sinh vật trên trái đất. Sự tồn tại và phát triển của loài người luôn gắn liền với đất đai. Đồng thời đất đai cũng là yếu tố quan trọng để hình thành nên lãnh thổ Quốc gia, là địa bàn phân bố các khu dân cư, xây dựng các công trình kiến trúc, cơ sở văn hóa xã hội.
Đất đai có vai trò quan trọng như vậy nhưng lại là tài nguyên không tái tạo, hạn chế về số lượng và giới hạn về diện tích. Chính vì vậy, việc quản lý và sử dụng tài nguyên quý giá này một cách hợp lý không những có ý nghĩa quyết định đến sự phát triển của nền kinh tế đất nước mà còn đảm bảo cho mục tiêu chính trị và xã hội. Hiện nay, nền kinh tế ngày càng phát triển, tốc độ đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, dân số gia tăng cũng kéo theo nhu cầu sử dụng đất tăng lên. Đặc biệt đối với nước ta là một nước đất chật người đông nên trong thời gian gần đây đất đai đã trở thành một vấn đề nóng bỏng.
Các vấn đề tiêu cực liên quan đến đất đai cũng ngày càng nhiều. Điều này đã đặt ra một thách thức lớn đối với công tác quản lý nước về đất đai. Xuất phát từ vị trí và tầm quan trọng đó, Đảng và Nhà nước ta đã đưa ra nhiều chính sách pháp luật để quản lý chặt chẽ, khai thác có hiệu quả quỹ đất, hạn chế nhưng vi phạm trong quản lý và sử dụng đất đai như: sử dụng không đúng mục đích, không hiệu quả, lấn chiếm, tranh chấp đất đai. Do đó, đánh giá tình hình quản lý nhà nước về đất đai để xác định những tồn tại yếu kém nhằm tìm ra những nguyên nhân và cách khắc phục để công tác quản lý đất đai chặt chẽ và hiệu quả hơn góp phần phát triển kinh tế, ổn định xã hội là việc làm cần thiết.
e 2 Xuất phát từ thực tế đó, được sự nhất trí của Khoa Quản Lý Tài Nguyên, trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên và phòng Tài nguyên và Môi trường huyện Ngân Sơn – tỉnh Bắc Kạn dưới sự hướng dẫn của thầy giáo Th.S Nguyễn Quý Ly, em tiến hành nghiên cứu và thực hiện đề tài: “Đánh giá công tác quản lý nhà nước về đất đai của xã Vân Tùng - huyện Ngân Sơn - tỉnh Bắc Kạn giai đoạn 2012-2014” 1. Mục tiêu cụ thể - Tìm hiểu tình hình quản lý và sử dụng đất đai giai đoạn 2012 - 2014 của xã Vân Tùng theo 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai. - Đánh giá những thành tựu và hạn chế trong công tác quản lý và sử dụng đất đai của xã Vân Tùng giai đoa ̣n 2012 đến 2014. - Tìm ra những nguyên nhân và đề ra một số giải pháp để thực hiện tốt công tác quản lý nhà nước về đất đai trong thời gian tới.3 Mục tiêu tổng quát Đánh giá thực trạng công tác quản lý nhà nước về đất đai trên địa bàn xã Vân Tùng theo 13 nội dung của Luật Đất đai và đề xuất một số giải pháp có ý nghĩa và góp phần vào việc nâng cao hiệu quả trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.4 Ý nghĩa của đề tài - Giúp sinh viên củng cố thêm những kiến thức đã được học trong nhà trường và bước đầu làm quen với công tác quản lý đất đai ở địa phương.
- Nắm được tình hình việc thực hiên công tác quản lý nhà nước về đất đai của xã Vân Tùng từ đó đưa ra nhưng giải pháp phù hợp góp phần làm cho công tác quản lí Nhà Nước vế đất đai xã được tốt hơn. - Chuyên đề chuẩn bị cho sinh viên ra trường có kiến thức áp dụng vào thực tiễn phục vụ cho công tác quản lý sử dụng đất đai tốt hơn. e 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học 2.
Những hiểu biết chung về công tác quản lý nhà nước về đất đai Khái niệm quản lí Nhà nước về đất đai Là quá trình nghiên cứu toàn bộ những đặc trưng cơ bản của đất đai nhằm nắm chắc về số lượng, chất lượng từng loại đất ở từng vùng, từng địa phương theo đơn vị hành chính ở mỗi cấp. Để thống nhất về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất khai thác có hiệu quả nguồn tài nguyên đất đai trong cả nước từ Trung ương đến cơ sở thành một hệ thống quản lý đồng bộ, thống nhất, tránh tình trạng phân tán đất, sử dụng đất không đúng mục đích, bỏ hoang hoá gây lãng phí. Nói cách khác, Quản lý nhà nước về đất đai là tổng hợp các hoạt động của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện và bảo vệ quyền sở hữu của Nhà nước đối với đất đai; đó là các hoạt động nắm chắc tình hình sử dụng đất; phân phối và phân phối lại quỹ đất đai theo quy hoạch, kế hoạch; kiểm tra giám sát quá trình quản lý và sử dụng đất; điều tiết các nguồn lợi từ đất đai. Chức năng của quản lý nhà nước về đất đai Các quan hệ đất đai là các quan hệ xã hội trong lĩnh vực kinh tế, bao gồm: Quan hệ về sở hữu đất đai, quan hệ về sử dụng đất đai, quan hệ về phân phối các sản phẩm do sử dụng đất mà có.
Nghiên cứu về quan hệ đất đai ta thấy có các quyền năng của sở hữu Nhà nước về đất đai như: Quyền chiếm hữu, quyền sử dụng, quyền định đoạt. Nhà nước không trực tiếp thực hiện các quyền năng này mà thông qua các tổ chức, cá nhân sử dụng đất theo những quy định và theo sự giám sát của Nhà nước. Hoạt động trên thực tế của các cơ quan Nhà nước nhằm bảo vệ và thực hiện quyền sở hữu Nhà nước về đất đai e 4 được thể hiện bằng 13 nội dung quản lý nhà nước về đất đai (quy định tại khoản 2 Điều 6 - Luật Đất đai 2003), tập trung vào 4 lĩnh vực cơ bản sau: Thứ nhất: Nhà nước phải nắm chắc tình hình đất đai, tức là Nhà nước phải biết rõ các thông tin về chất lượng đất đai, về tình hình hiện trạng của việc quản lý và sử dụng đất đai. Thứ hai: Nhà nước thực hiện việc phân phối và phân phối lại đất theo quy hoạch, kế hoạch chung thống nhất.
Thứ ba: Nhà nước tiến hành thanh tra, giám sát tình hình quản lý và sử dụng đất đai. Thứ tư: Nhà nước thực hiện quyền điều tiết các nguồn lợi từ đất. Mục đích của quản lí Nhà nước về đất đai - Bảo vệ quyền sở hữu Nhà nước đối với đất đai, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng đất. - Đảm bảo sử dụng hợp lý quỹ đất đai của Nhà nước.
- Tăng cường hiệu quả sử dụng đất. - Bảo vệ cải tạo đất, bảo vệ môi trường. Phương pháp quản lí Nhà nước về đất đai - Các phương pháp thu thập thông tin về đất đai: Phương pháp thống kê, phương pháp toán học, phương pháp điều tra xã hội học. - Các phương pháp tác động đến con người trong quá trình quản lý đất đai: Phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế, phương pháp tuyên truyền, giáo dục.
Công cụ quản lý Nhà nước về đất đai - Công cụ pháp luật: Pháp luật là công cụ không thể thiếu được của một Nhà nước, Nhà nước dùng pháp luật để tác động vào ý chí của con người để điều chỉnh hành vi của con người. e 5 - Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất: Công cụ quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất là một nội dung không thể thiếu trong công tác quản lý Nhà nước về đất đai. - Công cụ tài chính: Tài chính là tổng hợp các mối quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng các nguồn lực tài chính của các chủ thể kinh tế. * Nguyên tắc quản lý Nhà nước về đất đai: - Đảm bảo sự quản lý tập trung và thống nhất của Nhà nước.
- Đảm bảo sự kết hợp hài hoà giữa quyền sở hữu đất đai và quyền sử dụng đất đai, giữa lợi ích của Nhà nước và lợi ích của người trực tiếp sử dụng. - Tiết kiệm và hiệu quả 2. Cơ sở pháp lý đối với công tác quản lý nhà nước về đất đai ở nước ta Công tác quản lý nhà nước về đất đai phải dựa vào các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước. từ năm 1992 đến nay Quốc hội, Chính Phủ, các Bộ, Ngành liên quan đã ban hành nhiều văn bản luật về đất đai, cụ thể như sau: Các văn bản luật: - Hiến pháp năm 1992; - Luật đất đai 1993; - Luật Đất đai 2003; - Luật bảo vệ môi trường 2005; - Luật kinh doanh bất động sản 2006; - Luật khoáng sản 2010; - Luật nhà ở 2011; - Luật đất đai 2013; - Các văn bản dưới luật của chính phủ - Các văn bản dưới luật của địa phương e 6 - Quyết định số 2388/2011/QĐ-UBND ngày 26/12/2011 của UBND Tỉnh Bắc Kạn : Về việc ban hành bảng giá các loại đất năm 2012 trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn - Quyết định 2222/2012/QĐ-UBND 01/01/2013 Về việc ban hành bảng giá đất năm 2013 trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn - Quyết định: 662/QĐ-UBND ngày 07/5/2012 Về việc thành lập hội đồng định giá , xác định tài sản đã đầu tư trên đất của tổ chức bị thu hồi trên địa bàn tỉnh Bắc Kan - Quyết định số 2345/2013/QĐ-UBND của Ủy ban nhân dân tỉnh Bắc Kạn ngày 20/12/2013 Về việc ban hành bảng giá các loại đất năm 2014 trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn - Nghị quyết: 03/2012/NQ-HĐND ngày 10/4/2012 Về việc quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng lệ phí cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà và các tài sản khác gắn liền với đất và trích lục bản đồ địa chính trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn - Nghị quyết: 02/2012/NQ-HĐND ngày 10/4/2012 Về việc thông qua quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020, kế hoặc sử dụng đất 5 năm (2011 đến 2015) của tỉnh Bắc Kạn - Nghị quyết 21/2012/NQ-HĐND ngày 12/12/2012 quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý, sử dụng phí đấu giá tài sản, phí tham gia đấu giá tài sản, phí tham gia đấu giá quyền sử dụng đất để giao đất có thu tiền sử dụng đất hoặc cho thuê đất trên địa bàn tỉnh Bắc Kạn 2.