Đặt vấn đề Trong những năm gần đây, ngành chăn nuôi có xu hướng phát triển mạnh mẽ đặc biệt là chăn nuôi gia cầm đang giữ một vai trò quan trọng trong việc cung cấp các sản phẩm có giá trị như thịt, trứng… Cho nhu cầu của người dân. Ngày nay cùng với sự phát triển của ngành kinh tế, đời sống xã hội ngày càng được nâng cao, nhu cầu về thực phẩm của con người đòi hỏi phải nhiều hơn, ngon hơn. Do đó, đã thúc đẩy ngành chăn nuôi nói chung và chăn nuôi gia cầm nói riêng phát triển với tốc độ nhanh. Xu hướng phát triển chăn nuôi theo hình thức công nghiệp đang diễn ra mạnh mẽ.
Vì vậy trong những năm gần đây ngành chăn nuôi gia cầm nói chung và ngành chăn nuôi gà nói riêng ngày càng phát triển. Đứng trước nhu cầu thực tiễn sản xuất trên, nước ta đã nhập một số giống gà lông màu có khả năng sinh trưởng phát triển tốt như: Kabir, Lương Phượng, Sasso… Để đáp ứng nhu cầu thiết yếu của người tiêu dùng. Các giống gà đã và đang góp phần cải tạo năng suất chăn nuôi gà thả vườn ở nước ta. Gà lai F1 (♀ Lương Phượng x ♂ Ri), ít bệnh tật năng suất cao, thích nghi tốt với điều kiện khí hậu Việt Nam, song chất lượng thịt được ưa chuộng vì thịt gà thơm ngon phù hơp thị hiếu người dân việt nam.
Vì vậy gà lai (♀ Lương Phượng x ♂ Ri) được nhân dân ta quý trọng và ngày càng phát triển. Gà Ri lai có chất lượng thịt thơm, ngon, da dòn, mỡ dưới da ít, ngoại hình đẹp, sức khỏe tốt, thích hợp trong điều kiện chăn thả ngoài vườn ở các vùng trên cả nước. Nhiều nghiên cứu cho thấy Gà lai (Ri x Lương Phượng) có sức sản xuất thịt cao, chất lượng thịt thơm ngon, khắc phục nhược điểm của giống gốc. Đã có nhiều nghiên cứu đánh giá sức sản xuất thịt của con lai và đều khẳng định con lai có khả năng sinh trưởng tốt.
Tuy nhiên, chế độ dinh dưỡng thích hợp riêng cho loại gà này chưa có nhiều công trình nghiên cứu. Đặc biệt, đối với mức lysine, methionine, cysteine và tỷ lệ giữa chúng cho gà F1 (Ri x Lương Phượng) chưa được quan tâm nghiên cứu. Xuất phát từ các lý do trên, chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Ảnh hưởng của tỷ lệ (methionine + cysteine)/lysine trong khẩu phần ăn đến sức sản xuất thịt của gà F1 (Ri x Lương Phượng) nuôi nhốt trên đệm lót”. Mục đích nghiên cứu - Tìm ra mức ảnh hưởng của tỷ lệ (methionine + cysteine)/lysine thích hợp cho gà Ri lai nuôi nhốt.
- Bản thân làm quen với công tác nghiên cứu khoa học về chăn nuôi gia cầm. Mục tiêu nghiên cứu - Đánh giá ảnh hưởng tỷ lệ (methionine + cysteine)/lysine khác nhau trong khẩu phần tới sức sản xuất gà Ri lai. - Đánh giá ảnh hưởng tỷ lệ (methionine + cysteine)/lysine khác nhau trong khẩu ăn, hiệu quả kinh tế của gà Ri lai. - Từ kết quả thực hiện có những khuyến cáo bổ ích cho người chăn nuôi.
Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu góp phần tìm tỷ lệ (methionine + cysteine)/lysine khác nhau trong khẩu phần ăn đến sức sản xuất của gà Ri lai. - Kết quả đề tài có thể làm tài liệu tham khảo để phục vụ giảng dạy và các nghiên cứu tiếp theo. Ý nghĩa trong thực tiễn - Góp phần nâng cao hiệu quả chăn nuôi gà (♀ Lương Phượng x ♂ Ri) bằng việc sử dụng đúng tỷ lệ các axit amin thiết yếu hợp lý.
- Các nhà sản xuất thức ăn chăn nuôi, nông dân có thể ứng dụng để sản xuất, kinh doanh mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn. - Xác định được khẩu phần ăn có giá thành rẻ nhất phù hợp với kinh tế nông hộ miền núi, là cơ sở để xây dựng quy trình chăn nuôi gà Ri lai cho các hộ có mức đầu tư thấp, góp phần phát triển chăn nuôi gà Ri lai. - Đưa chăn nuôi gia cầm vào trở thành nghề, giúp các hộ nông dân sử dụng lao động nhàn rỗi, tạo công ăn việc làm, tận dụng nguồn thức ăn có sẵn ở địa phương để nâng cao hiệu quả chăn nuôi, tăng thu nhập kinh tế hộ, cải thiện đời sống. - Góp phần đẩy mạnh chương trình phát triển chăn nuôi gia cầm trong nông hộ khu vực miền núi phía Bắc.
e 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học và pháp lý của đề tài 2. Vai trò, nhu cầu protein của gà thịt và phương pháp xác định 2. Vai trò của protein đối với cơ thể gia cầm Đối với bất kỳ vật nuôi nào, protein trong thức ăn là cơ sở quan trọng nhất của cơ thể gia cầm, protein có hàng loạt các đặc tính không thể có ở bất kỳ một hợp chất hữu cơ nào khác.
Trong cơ thể gia cầm, protein có vai trò quan trọng và đa dạng, chúng là thành phần cấu tạo nên các mô, khung cơ thể và hệ dây chằng. Protein là thành phần quan trọng của sự sống, tham gia cấu tạo nên tế bào, nó chiếm 1/5 khối lượng cơ thể gia cầm và chiếm 1/7 đến 1/8 khối lượng trứng. Protein trong thức ăn có ảnh hưởng rất lớn tới khả năng sản xuất thịt, trứng của gia cầm, khi khẩu phần thức ăn cung cấp đầy đủ protein sẽ cho năng suất sản phẩm cao và ngược lại. Theo Lương Đức Phẩm, 1982 [13] thì protein cần thiết cho động vật như là nguồn dinh dưỡng không thể thay thế và đứng đầu trong đời sống động vật.
Nhờ protein có sẵn trong thức ăn, gia súc gia cầm mới có thể tổng hợp được protein của cơ thể và các sản phẩm khác. Ngoài ra còn tổng hợp các chất xúc tác sinh học như enzim và hoocmon cùng các hợp chất khác đóng vai trò quan trọng trong quá trình trao đổi chất. Trong cơ thể động vật nói chung và cơ thể gia cầm nói riêng không thể tổng hợp được protein từ gluxit và lipit mà bắt buộc lấy protein vào cơ thể từ thức ăn hằng ngày một cách đều đặn với một lượng đầy đủ và theo một tỷ lệ thích hợp so với các chất dinh dưỡng khác (Bùi Đức Lũng và cs, 1995) [7].2 Vai trò của các axit amin Axit amin là thành phần cấu trúc cơ bản của protein, theo Từ Quang Hiển, Phan Đình Thắm, 1995 [4] thì vai trò các axit amin trong cơ thể rất đa dạng, là thành phần chủ yếu của protein, axit amin là yếu tố không thể thiếu được trong thức ăn của gia cầm. Axit amin giữ vai trò quan trọng đối với cơ thể gia cầm, nhu cầu protein trong khẩu phần ăn cho gia cầm thực chất là các e 4 axit amin thay thế và không thay thế.
Ngày nay với sự tiến bộ Khoa học kỹ thuật đã phát hiện trong các loại sản phẩm từ mọi sinh vật, có trên 200 axit amin, riêng trong cơ thể động vật xác định được 23 – 25 axit amin và được phân chia theo 2 nhóm, nhóm axit amin không thay thế gồm 10 axit amin thiết yếu mà cơ thể gia cầm nhất thiết phải lấy từ thức ăn vào do cơ thể không tự tổng hợp được, nhóm axit amin thay thế gồm 13 – 15 axit amin mà cơ thể gia cầm và các động vật khác tự tổng hợp được từ các sản phẩm trung gian trong quá trình trao đổi axit amin như: axit béo, các hợp chất amino. Trong nhóm axit amin không thay thế, có 2 axit amin quan trọng nhất trong khẩu phần ăn là: Lysine là một trong 10 axit amin không thể thay thế quan trọng đối với vật nuôi. Nó có tác dụng làm tăng tốc độ sinh trưởng, tăng sức sản xuất thịt. lysine còn cần thiết cho sự tổng hợp nucleotit, hồng cầu và sự trao đổi bình thường của protein.
Nếu thiếu nó trong thức ăn thì hoạt động sống của gia cầm bị giảm sút. Yêu cầu lysine trong thức ăn cho gà phụ thuộc vào giống, tuổi và tình trạng sản xuất. Việc xác định đúng nhu cầu lysine cho mỗi giai đoạn cho gà rất cần thiết, bởi vì lysine là điểm nút quan trọng trong mẫu protein lý tưởng. Người ta thường dựa vào nhu cầu lysine để xác định nhu cầu các axit amin khác cho gà.
Lysine có tác dụng tăng khả năng sinh trưởng, tăng sức sản xuất trứng, cần thiết cho sự tổng hợp nucleoprotein, hồng cầu, tạo sắc tố melanin của da, lông. Nếu thiếu lysine sẽ làm đình trệ sinh trưởng, giảm năng suất trứng, thịt của gia cầm giảm lượng hồng cầu, huyết sắc tố, và tốc độ chuyển hóa. Trong khẩu phần thức ăn nhu cầu lysine cho gia cầm phụ thuộc vào giống, tuổi, và tính năng sản xuất, gà thịt yêu cầu 1,1 – 1,2 %, gà đẻ 0,75 – 0,85 %, vịt thịt 0,8 %. Theo Bùi Đức Lũng, Vũ Duy Giảng, Hoàng Văn Tiến, Bùi Văn Chính, 1995 [7] nếu lysine bổ sung quá thừa cũng gây tác hại cho gia cầm.
Nếu hàm lượng lysine trong thức ăn hỗn hợp quá cao sẽ biểu hiện bệnh lý làm gia cầm bị cong ở các chi. Methiomin có ảnh hưởng lớn tới sự phát triển của cơ thể, đến chức năng của gan và tuyến tụy, cùng với xystein tạo lông vũ có tác dụng điều hòa trao đổi lipit, chống mỡ hóa gan cần thiết cho sinh sản tế bào tham gia tích cực vào đồng hóa dị hóa vật chất trong cơ thể, nếu thiếu methiomin gây mất e 5 tính thèm ăn thái hóa cơ, thiếu máu, nhiễm mỡ gan, làm giảm quá trình phân hủy độc chất thải ra trong quá trình trao đổi chất. Ngoài ra nhu cầu axit amin phụ thuộc vào sự có mặt của các chất khác có trong thức ăn người ta thấy rằng hàm lượng gossipol cao sẽ làm giảm bớt khả năng hấp thụ lysine, nếu trong khẩu phần thiếu B12 và S sẽ làm tăng nhu cầu về methionin và thiếu vitamin PP sẽ làm tăng nhu cầu về tryptophan. Theo Trần Thanh Vân và cs (2015) [16].
Cho biết methioni, xistin, xistein: Có vai trò quan trọng trong oxy hóa khử; khi thêm methionin vào khẩu phần ăn của gà sinh sản sẽ làm tăng tỷ lệ thụ tinh và ấp nở, tăng tỷ lệ đẻ, giảm chi phí thức ăn. Tóm lại các axit amin đều có vai trò hết sức quan trọng đến cơ thể gia cầm, cần phải cung cấp đầy đủ chất dinh dưỡng và cân đối các axit amin nhằm giúp cho sự sinh trưởng và năng suất cao ở gia cầm. Nhu cầu protein Nhu cầu của gia cầm gồm hai phần là nhu cầu protein cho duy trì và cho sản xuất. Nhu cầu protein của gia cầm được tính bằng số gam protein thô cho mỗi con gia cầm một ngày đêm.
Trong khẩu phần ăn của gia cầm, nhu cầu protein thường được biểu thị bằng tỷ lệ % protein thô.