Nghiên cứu thành phần hóa học và tác dụng bảo vệ tế bào gan của cỏ mực Eclipta prostrata

Tài liệu nghiên cứu Luận văn nghiên cứu thành phần hóa học và đánh giá tác dụng bảo vệ tế bào gan của loài cỏ mực, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu

• Tác giả: Phạm Thị Phương Huệ
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Hà Thanh
• Trường học: Học viện Khoa học và Công nghệ
• Chuyên ngành: Hóa hữu cơ
• Đề tài: Nghiên Cứu Thành Phần Hóa Học Và Đánh Giá Tác Dụng Bảo Vệ Tế Bào Gan Của Loài Cỏ Mực (Eclipta Prostrata (L.)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• Danh mục các ký hiệu và chữ viết tắt
• Danh mục các bảng
• Danh mục các hình vẽ
• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. GIỚI THIỆU VỀ CHI ECLIPTA
• 1.2. GIỚI THIỆU VỀ LOÀI CỎ MỰC (Eclipta prostrata (L.))
• 1.2.1. Đặc điểm thực vật
• 1.2.2. Bộ phận dùng, tính vị
• 1.3. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI CỎ MỰC (Eclipta prostrata (L.))
• 1.3.1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới
• 1.3.1.1. Các hợp chất thiopene
• 1.3.1.2. Các hợp chất triterpenoid
• 1.3.1.3. Các hợp chất phenolic
• 1.3.2. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 1.3.3. Tình hình nghiên cứu tác dụng bảo vệ tế bào gan
• 1.4. TỔNG QUAN VỀ GAN VÀ MỘT SỐ BỆNH LÝ
• 1.4.1. Một số bệnh lý về gan
• 1.4.2. Điều trị bệnh lý về gan
• 1.4.2.1. Y học hiện đại
• 1.4.2.2. Y học cổ truyền
• 1.4.2.3. Điều chỉnh lối sống
• 2. Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.2.1. Phương pháp phân tích, phân tách và phân lập các hợp chất
• 2.2.2. Phương pháp xác định cấu trúc hoá học các hợp chất
• 2.2.3. Phương pháp đánh giá tác dụng bảo vệ tế bào gan
• 2.3. HÓA CHẤT – THIẾT BỊ
• 2.3.1. Dụng cụ - Thiết bị
• 3. Chương 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 3.1.1. Phân lập các hợp chất
• 3.1.2. Thông số vật lý của các hợp chất phân lập được
• 3.1.2.1. Hợp chất CM1
• 3.1.2.2. Hợp chất CM2
• 3.1.2.3. Hợp chất CM3
• 3.1.2.4. Hợp chất CM4
• 3.1.2.5. Hợp chất CM5
• 3.1.2.6. Hợp chất CM6
• 3.1.2.7. Hợp chất CM7
• 3.1.2.8. Hợp chất CM8
• 3.1.2.9. Hợp chất CM9
• 3.1.3. Xác định cấu trúc của các hợp chất
• 3.1.3.1. Hợp chất CM1: 5-(4-isovaleroyloxybut-1-ynyl)-2,2'-bithiophene
• 3.1.3.2. Hợp chất CM2: Senecioester
• 3.1.3.3. Hợp chất CM3: Tiglinsaureester
• 3.1.3.4. Hợp chất CM4: 5-acetoxy-methyl-2'-(3-butene-1-ynyl)-2,5'-bithiophene
• 3.1.3.5. Hợp chất CM5: 5-hydroxymethyl-(2,5':2',5'')-terthienyl tiglate
• 3.1.3.6. Hợp chất CM6: 5-hydroxymethyl-2,5':2',5''-terthiophene dimethylacrylate
• 3.1.3.7. Hợp chất CM7: 5-hydroxymethyl-(2,5':2',5'')-terthienyl agelate
• 3.1.3.8. Hợp chất CM8: 5-hydroxymethyl-(2,5':2',5'')-terthienyl acetate
• 3.1.3.9. Hợp chất CM9: 𝛼-terthiophene
• 3.1.4. Danh sách các hợp chất phân lập từ loài Cỏ mực (Eclipta prostrata (L.))
• 3.2. Tác dụng bảo vệ tế bào gan của các hợp chất đã phân lập
• 4. Chương 4: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• 4.1. KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC PHỔ
• Phụ lục 1: Các phổ của hợp chất CM1
• Phụ lục 2: Các phổ của hợp chất CM2
• Phụ lục 3: Các phổ của hợp chất CM3
• Phụ lục 4: Các phổ của hợp chất CM4
• Phụ lục 5: Các phổ của hợp chất CM5
• Phụ lục 6: Các phổ của hợp chất CM6
• Phụ lục 7: Các phổ của hợp chất CM7
• Phụ lục 8: Các phổ của hợp chất CM8
• Phụ lục 9: Các phổ của hợp chất CM9

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Cỏ Mực Eclipta Prostrata và Tác Dụng

Cỏ mực, hay Eclipta prostrata, là một dược liệu quý trong y học cổ truyền, được biết đến với nhiều công dụng của cỏ mực chữa bệnh. Nghiên cứu hiện đại tập trung vào khả năng bảo vệ gan của nó. Gan đóng vai trò quan trọng trong trao đổi chất, dự trữ năng lượng và giải độc cơ thể. Do đó, việc bảo vệ gan khỏi tổn thương gan là vô cùng quan trọng. Các nghiên cứu trên thế giới đã chứng minh tiềm năng của cỏ mực trong việc hỗ trợ chức năng gan và giảm thiểu các bệnh gan. Thành phần hóa học đa dạng của cây nhọ nồi mang lại nhiều lợi ích sức khỏe, đặc biệt là khả năng giải độc gan và chống oxy hóa.

1.1. Đặc Điểm Thực Vật và Phân Bố Của Cỏ Mực

Cỏ mực có thân hình trụ, màu nâu tím nhạt, cao 30-50cm. Lá mọc đối, hình mác, có răng cưa. Cụm hoa hình đầu, màu trắng. Cây phân bố rộng rãi ở các vùng đồng bằng, trung du và miền núi Việt Nam. Theo tài liệu, cỏ mực mọc nhiều ở Nam và Đông Nam Á, cho thấy sự thích nghi của nó với nhiều điều kiện khí hậu khác nhau. Việc phân bố rộng rãi này tạo điều kiện thuận lợi cho việc nghiên cứu và khai thác dược liệu này.

1.2. Thành Phần Hóa Học Chính Trong Cỏ Mực

Các nghiên cứu đã xác định các lớp chất chính trong cỏ mực, bao gồm triterpenoid, phenolic, steroid, và thiopene. Trong đó, triterpenoid là lớp chất được tìm thấy nhiều nhất. Các thành phần này đóng vai trò quan trọng trong các tác dụng dược lý của cỏ mực, đặc biệt là khả năng bảo vệ tế bào gan và chống oxy hóa. Các nghiên cứu tiếp tục khám phá các hoạt chất sinh học tiềm năng khác trong cây nhọ nồi.

II. Vấn Đề Về Bệnh Gan và Nhu Cầu Bảo Vệ Tế Bào Gan

Các bệnh gan ngày càng gia tăng, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe cộng đồng. Gan là cơ quan nội tạng lớn nhất, tham gia vào nhiều quá trình quan trọng của cơ thể. Tổn thương gan có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng như viêm gan, xơ gan, và gan nhiễm mỡ. Do đó, việc tìm kiếm các phương pháp bảo vệ gan hiệu quả là vô cùng cần thiết. Cỏ mực nổi lên như một giải pháp tiềm năng nhờ vào các tác dụng dược lý đã được chứng minh, đặc biệt là khả năng bảo vệ tế bào gan khỏi các tác nhân gây hại.

2.1. Các Nguyên Nhân Gây Tổn Thương Gan Phổ Biến

Nhiều yếu tố có thể gây tổn thương gan, bao gồm virus (viêm gan B, C), rượu bia, thuốc lá, các chất độc hại, và chế độ ăn uống không lành mạnh. Các yếu tố này có thể dẫn đến viêm gan, gan nhiễm mỡ, và cuối cùng là xơ gan. Việc kiểm soát các yếu tố nguy cơ này là rất quan trọng để duy trì chức năng gan khỏe mạnh. Các nghiên cứu cũng chỉ ra rằng, lối sống và môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sức khỏe của gan.

2.2. Tầm Quan Trọng Của Việc Bảo Vệ Tế Bào Gan

Tế bào gan đóng vai trò trung tâm trong việc thực hiện các chức năng của gan. Khi tế bào gan bị tổn thương, chức năng gan sẽ bị suy giảm, dẫn đến nhiều vấn đề sức khỏe. Việc bảo vệ tế bào gan khỏi các tác nhân gây hại là rất quan trọng để duy trì chức năng gan khỏe mạnh và ngăn ngừa các bệnh gan. Các biện pháp bảo vệ gan có thể bao gồm sử dụng dược liệu, thay đổi lối sống, và điều trị các bệnh lý liên quan.

III. Phương Pháp Nghiên Cứu Tác Dụng Bảo Vệ Gan Của Cỏ Mực

Nghiên cứu về tác dụng bảo vệ tế bào gan của cỏ mực bao gồm nhiều giai đoạn, từ phân lập các hợp chất đến đánh giá hoạt tính sinh học. Các phương pháp phân tích, phân tách và phân lập hợp chất được sử dụng để xác định các thành phần hóa học có trong cỏ mực. Sau đó, các phương pháp đánh giá tác dụng bảo vệ gan được thực hiện để xác định khả năng của các hợp chất này trong việc bảo vệ tế bào gan khỏi tổn thương gan. Các nghiên cứu khoa học này cung cấp bằng chứng quan trọng về tiềm năng của cỏ mực trong việc điều trị các bệnh gan.

3.1. Phân Lập và Xác Định Cấu Trúc Hóa Học Các Hợp Chất

Các phương pháp sắc ký cột (CC) được sử dụng để phân lập các hợp chất từ cỏ mực. Sau khi phân lập, các phương pháp phổ nghiệm như NMR (Nuclear Magnetic Resonance) và MS (Mass Spectrometry) được sử dụng để xác định cấu trúc hóa học của các hợp chất. Việc xác định cấu trúc này là rất quan trọng để hiểu rõ về các hoạt chất sinh học có trong cỏ mực và cơ chế tác dụng của chúng.

3.2. Đánh Giá Tác Dụng Bảo Vệ Tế Bào Gan In Vitro

Các thử nghiệm in vitro được thực hiện trên các dòng tế bào gan để đánh giá tác dụng bảo vệ gan của các hợp chất phân lập. Các tế bào gan được tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương gan, sau đó được điều trị bằng các hợp chất từ cỏ mực. Các chỉ số như men gan (AST, ALT) và khả năng sống sót của tế bào gan được đo lường để đánh giá tác dụng bảo vệ gan. Kết quả của các thử nghiệm này cung cấp bằng chứng ban đầu về tiềm năng của cỏ mực trong việc điều trị gan.

IV. Kết Quả Nghiên Cứu Các Hợp Chất Phân Lập và Tác Dụng

Nghiên cứu đã phân lập được nhiều hợp chất từ cỏ mực, bao gồm các thiopene và triterpenoid. Các hợp chất này đã được chứng minh là có tác dụng bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm in vitro. Một số hợp chất cho thấy khả năng giảm men gan và tăng khả năng sống sót của tế bào gan khi tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương gan. Các kết quả này cung cấp bằng chứng mạnh mẽ về tiềm năng của cỏ mực trong việc điều trị gan và giải độc gan.

4.1. Danh Sách Các Hợp Chất Phân Lập Từ Cỏ Mực

Nghiên cứu đã xác định và phân lập được các hợp chất như: 5 - (4 - isovaleroyloxybut - 1 - ynyl) - 2,2' - bithiophene, Senecioester, Tiglinsaureester, 5 - acetoxy - methyl - 2' - (3 - butene - 1 - ynyl) - 2,5' - bithiophene, 5 - hydroxymethyl - (2,5':2',5'') - terthienyl tiglate, 5 - hydroxymethyl - 2,5':2',5'' - terthiophene dimethylacrylate, 5 - hydroxymethyl - (2,5':2',5'') - terthienyl agelate, 5 - hydroxymethyl - (2,5':2',5'') - terthienyl acetate, 𝛼 - terthiophene. Các hợp chất này thuộc các nhóm thiopene và triterpenoid, và có tiềm năng bảo vệ tế bào gan.

4.2. Tác Dụng Bảo Vệ Tế Bào Gan Của Các Hợp Chất

Các hợp chất phân lập đã được thử nghiệm về tác dụng bảo vệ tế bào gan trong các thử nghiệm in vitro. Kết quả cho thấy một số hợp chất có khả năng giảm men gan (AST, ALT) và tăng khả năng sống sót của tế bào gan khi tiếp xúc với các tác nhân gây tổn thương gan. Ví dụ, hợp chất wedelolactone đã được chứng minh là có tác dụng bảo vệ gan trong các mô hình viêm gan do miễn dịch. Các kết quả này cho thấy tiềm năng của cỏ mực trong việc điều trị gan và giải độc gan.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn và Tiềm Năng Phát Triển Của Cỏ Mực

Với những kết quả nghiên cứu đầy hứa hẹn, cỏ mực có tiềm năng lớn trong việc phát triển các sản phẩm bảo vệ gan và điều trị gan. Các bài thuốc từ cỏ mực đã được sử dụng trong y học cổ truyền từ lâu, và nghiên cứu hiện đại đang cung cấp bằng chứng khoa học cho những công dụng của cỏ mực này. Việc phát triển các sản phẩm từ cỏ mực có thể giúp cải thiện sức khỏe gan cho nhiều người và giảm gánh nặng cho hệ thống y tế.

5.1. Sử Dụng Cỏ Mực Trong Y Học Cổ Truyền

Trong y học cổ truyền, cỏ mực được sử dụng để điều trị gan, cầm máu, và giảm viêm. Các bài thuốc từ cỏ mực thường được sử dụng để giải độc gan và cải thiện chức năng gan. Việc sử dụng cỏ mực trong y học cổ truyền đã được truyền lại qua nhiều thế hệ, và nghiên cứu hiện đại đang xác nhận những công dụng của cỏ mực này.

5.2. Tiềm Năng Phát Triển Các Sản Phẩm Bảo Vệ Gan Từ Cỏ Mực

Nghiên cứu về cỏ mực đang mở ra nhiều cơ hội để phát triển các sản phẩm bảo vệ gan hiệu quả. Các sản phẩm này có thể bao gồm thực phẩm chức năng, thuốc điều trị gan, và các sản phẩm giải độc gan. Việc phát triển các sản phẩm từ cỏ mực cần tuân thủ các quy trình kiểm nghiệm nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và hiệu quả. Các nghiên cứu lâm sàng cũng cần được thực hiện để đánh giá tác dụng của các sản phẩm này trên người.

VI. Kết Luận và Hướng Nghiên Cứu Tương Lai Về Cỏ Mực

Nghiên cứu về tác dụng bảo vệ tế bào gan của cỏ mực đã mang lại những kết quả đầy hứa hẹn. Các hợp chất phân lập từ cỏ mực đã được chứng minh là có tác dụng bảo vệ gan trong các thử nghiệm in vitro. Tuy nhiên, cần có thêm các nghiên cứu khoa học để xác nhận các kết quả này và đánh giá tác dụng của cỏ mực trên người. Các nghiên cứu lâm sàng sẽ giúp xác định liều lượng và cách sử dụng cỏ mực hiệu quả nhất để điều trị gan và giải độc gan.

6.1. Tổng Kết Về Tác Dụng Bảo Vệ Gan Của Cỏ Mực

Cỏ mực có tiềm năng lớn trong việc bảo vệ tế bào gan và điều trị gan. Các hợp chất phân lập từ cỏ mực đã được chứng minh là có tác dụng giảm men gan và tăng khả năng sống sót của tế bào gan trong các thử nghiệm in vitro. Các kết quả này cung cấp bằng chứng mạnh mẽ về tiềm năng của cỏ mực trong việc điều trị gan và giải độc gan.

6.2. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Cỏ Mực

Các nghiên cứu khoa học tiếp theo cần tập trung vào việc xác định cơ chế tác dụng của các hợp chất trong cỏ mực và đánh giá tác dụng của cỏ mực trên người. Các nghiên cứu lâm sàng sẽ giúp xác định liều lượng và cách sử dụng cỏ mực hiệu quả nhất để điều trị gan và giải độc gan. Ngoài ra, cần có thêm các nghiên cứu về độc tính gan của cỏ mực để đảm bảo an toàn khi sử dụng.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. GIỚI THIỆU VỀ CHI ECLIPTA: Bộ : Asterales Họ : Asteraceae Chi : Eclipta Chi Eclipta là một chi thực vật có hoa thuộc họ Cúc, gồm một số loài như: Eclipta prostrata, Eclipta alatocarpa, Eclipta elliptica, Eclipta leiocarpa, Eclipta megapotamica, Eclipta platyglossa, Eclipta turkica… Trong đó, loài Eclipta prostrata là điển hình nhất. Các loài trong chi Eclipta phân bố rộng rãi trên thế giới. Ngoài ra cũng có những loài mới được phát hiện và đang trong quá trình nghiên cứu.

Nhìn chung, các loài trong chi Eclipta đều mọc dại, tuy nhiên chúng lại có những tác dụng trong chữa bệnh. Có thể kể đến như bổ thận âm, chữa lỵ hoặc đi ngoài ra máu, làm đen râu tóc, đặc biệt là tác dụng bảo vệ gan được nghiên cứu sâu hơn và ứng dụng nhiều trong điều trị bệnh. Tại Việt Nam, loài Cỏ mực (Eclipta prostrata (L.) phổ biến hơn với nhiều tác dụng dược lý. GIỚI THIỆU VỀ LOÀI CỎ MỰC (Eclipta prostrata (L.) Bộ : Asterales Họ : Asteraceae Chi : Eclipta 1.

Đặc điểm thực vật: Cỏ mực có đặc điểm là thân hình trụ, màu nâu tím nhạt, có khía dọc, cao từ 30 cm đến 50 cm, đường kính từ 2 mm đến 5 mm. Thân và lá có lông màu trắng. Lá nguyên, kép, hình mác, có răng cưa, màu xám đen và nhăn nheo, dài 2,5 - 3 cm, rộng 1 - 2,5 cm. Phần gốc của lá men xuống, không thấy cuống.

Cụm hoa hình đầu, màu trắng, đường kính 4 mm đến 8 mm, hoa cái bên ngoài nhỏ, hoa lưỡng tính bên trong. Quả hình bầu dục, hơi dẹt, cụt ở đầu, màu đen. Dài 3mm, rộng 1 mm đến 1,5 mm [1]. Cỏ mực Cỏ mực phân bố nhiều vùng Nam và Đông Nam châu Á.

Còn ở Việt Nam, cỏ mực mọc khắp các tỉnh vùng đồng bằng, trung du và miền núi - các tỉnh phía nam. Bộ phận dùng, tính vị: 1. Bộ phận dùng: Toàn bộ phần trên mặt đất. Tính vị, quy kinh: vị ngọt, chua, tính hàn, vào hai kinh can, thận.

Tác dụng dược lý: Theo dân gian, Cỏ mực dùng để chữa xuất huyết nội tạng và các triệu chứng sưng tấy, mẩn ngứa. Bên cạnh đó, trong cuốn sách “Thần nông bản thảo” và “Điền nam bản thảo” cho thấy, cây cỏ mực có thể giúp làm đen và mượt tóc. Không chỉ riêng Đông Y, Y học hiện đại cũng chỉ ra, Cỏ mực chứa nhiều tinh dầu, Carotene và các Alcaloid có tác dụng tăng tốc độ đông máu, giúp cầm máu và giảm thiểu tình trạng nhiễm trùng. Ngoài ra, Cỏ mực còn có một số tác dụng khác như: - Cầm máu trong một số trường hợp như: tiểu ra máu, chảy máu dạ dày – hành tá tràng, trĩ ra máu và vết đứt nhỏ, rong kinh, ho ra máu.

- Diệt khuẩn và tiêu viêm: do nhiễm khuẩn hoặc virus. - Giúp tăng cường hệ miễn dịch, suy nhược cơ thể, ăn kém ngon. - Ức chế tế bào ung thư biến tính. - Làm đen tóc, điều trị râu tóc bạc sớm, dưỡng da.

- Cải thiện tình trạng chóng mặt, hoa mắt do can thận âm hư tổn. - Hỗ trợ điều trị sỏi thận. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VỀ THÀNH PHẦN HÓA HỌC VÀ HOẠT TÍNH SINH HỌC CỦA LOÀI CỎ MỰC (Eclipta prostrata (L.) Trong những năm gần đây, loài Cỏ mực được nghiên cứu nhiều về thành phần hóa học và hoạt tính sinh học. Theo nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới cho thấy: lớp chất thiopene và triterpenoid là lớp chất chính.

Tác dụng dược lý của các cặn chiết và hợp chất dựa trên các công dụng truyền thống đã được ghi nhận về vai trò của loài Cỏ mực. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng, các cặn chiết cũng như các hợp chất từ loài Cỏ mực có tác dụng bảo vệ tế bào gan. Tình hình nghiên cứu trên thế giới: 1. Các hợp chất thiopene: Năm 2011, các nhà nghiên cứu đã phân lập được 4 hợp chất thiopene từ loài cỏ mực, có tác dụng chống viêm tuyến tiền liệt, trong đó sử dụng tế bào RAW264.

Đó là các hợp chất sau: 5-hydroxymethyl-(2,2':5',2'') terthienyl tiglate (1); 5-hydroxymethyl-(2,2':5',2'') terthienyl agelate (2); 5- hydroxymethyl-(2,2':5',2'') terthienyl acetate (3); ecliptal (4). [2] Năm 2014, Feng Min Xi và cộng sự phân lập được các thiophene: 2- (penta-1,3-diynyl)-5-(3,4-dihydroxy but-1-ynyl)-thiophene (6); 5-(but-3-yne- 1,2-diol)-5'-hydroxymethyl-2,2'-bithiophene (7); 5'-isovaleryloxymethyl-5-(4- isovaleryloxybut-1-ynyl)-2,2'-bithiophene (8); α-terthienylmethanol (9); 5- methoxymethyl-2,2':5',2''-terthiophene (10); 5-ethoxymethyl- 2,2':5',2''- terthiophene (11) từ loài cỏ mực. Kim đã phân lập được 4 hợp chất thiopene có tác dụng kìm chế sự phát triển của tế bào ung thư buồng trứng. Đó là các hợp chất: 3'-hydroxy-2,2':5',2''-terthiophene-3'-O-β-D-glucopyranoside (12); α-terthienyl (13); 3'-methoxy-2,2':5',2''-terthiophene (14); 5-(3'',4''-dihydroxy- 1''-butynyl)-2,2'-bithiophene (15).

[5] 16 Đến năm 2021, 3 thiopene nữa tiếp tục được phân lập bởi Shu-Juan Yu và cộng sự. Các chất đó là arctinol B (19); 6-methoxy arctinol B (20); 5'- hydroxymethyl-5-(3-butene-1-ynyl)-2,2'-bithiophene (21). Các hợp chất triterpenoid: Năm 2003, Y P Zhao cùng cộng sự đã phân lập được 2 hợp chất triterpenoid từ các phần trên mặt đất của loài Cỏ mực. Các chất được phân lập là eclalbasaponin XI (22) và eclalbasaponin XII (23).

[7] Năm 2011, theo nghiên cứu của nhóm tác giả Hong Xia Yuan đã phân lập được 3 hập chất triterpenoid từ loài Cỏ mực. Các chất được phân lập là β- amyrin (24); 3𝛽,16𝛽,21𝛽 trihydroxy olean-12-en-28-oic acid (25); 3-oxo-16α- hydroxyolean-12-en-28-oic acid (26). [8] 17 Năm 2012, Feng Min Xi và cộng sự đã phân lập được 6 hợp chất triterpenoid: 3β,16β,29-trihydroxy oleanane-12-ene-3-O-β-D-glucopyranoside (27); 3,28-di-O-β-D-glucopyranosyl-3β,16β-dihydroxy oleanane-12-ene-28- oleanlic acid (28); silphioside B (29); silphioside E (30); 28-O-β-D- glucopyranosyl betulinic acid 3β-O-β-D-glucopyranoside (31); 3-O-β-D- glucopyranosyl-(1→2)-β-D glucopyranosyl oleanlic-18-ene acid-28-O-β-D- glucopyranoside (32), từ loài Cỏ mực. [9] Năm 2015, từ loài cỏ mực, H.

Kim và cộng sự đã phân lập được một số hợp chất có tác dụng ức chế tế bào ung thư buồng trứng. Đó là các hợp chất: echinocystic acid-3-O-(6-O-acetyl)-β-D-glucopyranoside (36). [4] 20 Năm 2020, 4 triterpenoid đã được phân lập bởi Shu-Juan Yu và các cộng sự. Các chất được phân lập gồm: 3β,25-dihydroxy-23E-lemmaphyll-8,23-diene (38); 16α-hydroxy-olean-12-en-3-on-28,21β-olide (39); 3β-hydroxy-17-epi- 28-norolean-12-en-16-one 3-O-β-D-glucopyranoside (40); 3β-O-(6-O- crotonyl-β-D-glucopyranosyl)-16α-hydroxy-olean-12-en-28-oic acid 28-O-β- D-glucopyranosyl ester (41).

Các hợp chất phenolic: Năm 2008, theo nghiên cứu, J. Wu và cộng sự phân lập được 7 phenolic: quercetin (42); apigenin (43); luteolin (44); luteoloside (45); buddleoside (46); wedelolactone (47); demethyl wedelolactone (48). [11] 22 Năm 2009, nhóm tác giả Mi Kyeong Lee thành công khi phân lập được 3 phenolic có khả năng làm tăng sự biệt hóa nguyên bào xương của chuột. Tình hình nghiên cứu trong nước: Theo nghiên cứu của nhóm tác giả Trần Vũ Thiên, Phùng Văn Trung và Nguyễn Ngọc Hạnh, từ loài cỏ mực Eclipta prostrata L.

đã phân lập được 2 hợp chất: echinocystic acid (57) và eclalbasaponin II (58). [15] Theo nghiên cứu của nhóm tác giả Huỳnh Kim Diệu và Lê Thị Loan Em đã kết luận loài Cỏ Mực có ảnh hưởng lên vi khuẩn gây bệnh trên động vật thủy sinh. Trong đó, các dòng Cỏ Mực đều tác động rất mạnh trên Edwardsiella tarda (MIC=256-512 µg/ml), kế đến Edwardsiella ictaluri (MIC=512 µg/ml), Staphylococcus aureus và Aeromonas hydrophila (MIC=1024- 2048 µg/ml). [16] Nhóm tác giả Đái Thị Xuân Trang, Võ Thị Tú Anh lại có những nghiên cứu về việc khảo sát khả năng chống oxy hoá và khả năng ức chế sự tăng trưởng của vi khuẩn E.

Cloacae từ các cao chiết loài Cỏ mực. Trong nghiên cứu sử dụng 4 loại dung môi: methanol, hexane, chloroform và ethyl acetate. Kết quả cho thấy khả năng kháng E. cloacae của cao ethyl acetate lá cao hơn so các cao chiết còn lại ở tất cả các nồng độ nghiên cứu.

Hoạt tính kháng khuẩn của cao ethyl acetate ở nồng độ 32 μg/mL. Hơn nữa, cao ethyl acetate lá cỏ mực có khả năng kháng oxy hóa mạnh nhất (EC50 = 419,38 μg/mL). Tình hình nghiên cứu tác dụng bảo vệ tế bào gan: Theo nghiên cứu của các nhà khoa học Hàn Quốc, hai hợp chất echinocystic acid (57) và eclalbasaponin II (58) được phân lập từ loài E. prostrata, có tác dụng ức chế mạnh sự gia tăng HSC theo liều lượng và thời gian.

Ở cùng nồng độ, hai hợp chất này thể hiện khả năng ức chế mạnh hơn so với chất đối chứng dương 18β-glycyrrhetinic [18]. 25 Hợp chất wedelolactone (47), một trong những hợp chất chính của loài E. prostrata, được nghiên cứu tác dụng bảo vệ gan trên gan tổn thương qua trung gian miễn dịch. Sử dụng chuột bị bệnh viêm gan do Concanavalin A (ConA) gây ra, chỉ ra rằng đối với chuột được xử lý trước bằng wedelolactone làm giảm rõ rệt nồng độ transaminase trong huyết thanh và mức độ tổn thương gan [19].

Chuột được điều trị bằng wedelolactone có biểu hiện giảm bạch cầu trong dịch lọc và hoạt hóa tế bào T trong gan [20] 1. TỔNG QUAN VỀ GAN VÀ MỘT SỐ BỆNH LÝ: 1. Gan: - Vị trí: Gan nằm ở vị trí dưới cơ hoành, thuộc các vùng hạ sườn phải, thượng vị, hạ sườn trái. Bờ dưới gan chạy dọc bờ sườn phải.

- Chức năng: chuyển hóa thuốc, giải độc các chất hóa học, dự trữ máu, sản xuất ra dịch mật để tiêu hóa lipid, tăng tạo protein cho quá trình đông máu. Một số bệnh lý về gan: - Viêm gan do nhiễm trùng: Viêm gan A, B, C - Suy giảm hệ miễn dịch: Viêm gan tự miễn, xơ gan ứ mật nguyên phát, viêm đường mật xơ hóa nguyên phát. - Ung thư: nguyên nhân có thể do uống nhiều rượu bia (ở nam giới), sử dụng thuốc tránh thai (ở nữ giới) hoặc các khối u tại ống mật, viêm gan, xơ gan trước đó. - Các bệnh lý di truyền: Thừa sắt, tăng oxalat niệu, bệnh Wilson, thiếu hụt men alpha-1 antitrypsin.

- Bệnh gan do rượu, thuốc, hóa chất, bệnh khác: Gan nhiễm mỡ, xơ gan, suy gan. Điều trị bệnh lý về gan: 1. Y học hiện đại: - Điều trị bằng thuốc: Kháng virus (Peginterferon alfa, Entercavir, Tenofovir disoproxil fumarate,.), thuốc ức chế miến dịch (Prednisolon, Azathioprine.), thuốc kìm chế sự phát triển của tế bào ung thư (Regorafenib, Cabozantinib, Pioglitazon,.), thuốc hạ lipid máu (Atorvastatin, Fenofibrat,.), thuốc chống oxy hóa (Vitamin E, C,. - Điều trị bằng phẫu thuật, ghép gan.

Y học cổ tuyền: Dân gian có rất nhiều bài thuốc hay dùng để bảo vệ gan và hỗ trợ điều trị bệnh. Trong đó, các loài thảo dược hay được sử dụng như cà gai leo, cỏ mần trầu, chó đẻ răng cưa, cây vọng cách,… Đây đều là những dược liệu dễ tìm kiếm và sử dụng, gần gũi với con người. Việc dùng thường xuyên những loại cây này vừa mang lại hiệu quả điều trị, vừa lành tính và kinh tế. Điều chỉnh lối sống: - Chế độ ăn uống và tập luyện thể thao cần đảm bảo thường xuyên.

- Không sử dụng chung các vật dụng cá nhân. - Tiêm ngừa vaccine (viêm gan siêu vi A và B) - Hạn chế sử dụng rượu bia và các chất kích thích 27 Chương 2: ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 2. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU: Loài Cỏ mực (Eclipta prostrata (L.) được lưu tại Viện Hóa sinh biển, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: 2.