Đặt vấn đề Trong những năm gần đây ngành chăn nuôi có xu hướng phát triển mạnh mẽ đặc biệt là ngành chăn nuôi gia cầm. Theo số liệu của Tổng cục Thống kê đến tháng 04/2017 nước ta có 347,1 triệu gia cầm, trong đó có 71,4 triệu vịt, 29,9 triệu vịt đẻ trứng, sản xuất được 2,07 tỷ quả trứng và 106,1 nghìn tấn thịt, đóng góp một phần phần quan trọng vào phát triển kinh tế của cả nước. Hiện nay, ở nước ta đang có xu hướng đầu tư, phát triển mạnh chăn nuôi thủy cầm. Với sự tiến bộ của khoa học, nhiều giống gia cầm mới được ra đời do sự lai tạo của các nhà chọn và nhân giống, vịt TC là một trong các đối tượng đó.
Vịt TC do Viện chăn nuôi lai tạo và đã được công nhận giống vào ngày 14/6/2011. Được lai tạo giữa vịt Triết Giang và vịt Cỏ cánh sẻ, qua nhiều thế hệ chọn lọc tạo thành giống mới, ổn định về đặc điểm ngoại hình và khả năng sản xuất, đây là một giống vịt chuyên trứng với năng suất cao phù hợp với điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam. Theo Trung tâm nghiên cứu vịt Đại Xuyên, Viện Chăn nuôi, vịt TC có lông màu cánh sẻ, mỏ và chân màu vàng nhạt, cổ thon dài, tuổi đẻ là 17 - 19 tuần tuổi, khối lượng vịt vào đẻ 1,2 - 1,4 kg/con, năng suất trứng từ 270 - 290 quả/mái/năm, khối lượng trứng 60 - 65 gam/quả. Nhằm có thêm sở cứ khoa học đánh giá khả năng sản xuất của giống vịt TC ở các điều kiện khác nhau, đồng thời giúp người chăn nuôi vịt chuyên trứng tại Thái Nguyên có thể tham khảo, lựa chọn phương thức chăn nuôi phù hợp chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu khả năng sản xuất trứng của vịt TC thương phẩm nuôi thả vườn tại Thái Nguyên”.
Mục tiêu của đề tài Đánh giá được khả năng sản xuất trứng của vịt TC theo phương thức nuôi cạn, thả vườn từ đó xây dựng quy trình nuôi và khuyến cáo với các nông hộ để phát triển chăn nuôi vịt TC tại Thái Nguyên, khi nguồn nước để cho vịt tắm bơi rất hạn chế. h 2 Đánh giá hiệu quả kinh tế khi nuôi vịt TC trong sản xuất. Ý nghĩa của đề tài 1. Ý nghĩa khoa học Các kết quả nghiên cứu đạt được là những tư liệu khoa học về khả năng sản xuất trứng của vịt TC nuôi tại trại gia cầm VM, xã Quyết Thắng, Tp.Thái Nguyên phục vụ cho nghiên cứu, học tập của giảng viên và sinh viên trong lĩnh vực chăn nuôi thủy cầm.
Có thể so sánh sức sản xuất với các giống vịt chuyên trứng khác đã từng nuôi cùng phương thức ở Thái Nguyên. Ý nghĩa thực tiễn Giúp sinh viên làm quen với công tác nghiên cứu khoa học và tích lũy kinh nghiệm trong việc chăn nuôi thủy cầm tại các cơ sở sản xuất. Từ đó giúp sinh viên củng cố và nâng cao được kiến thức chuyên môn. Kết quả của đề tài là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp các trang trại và người chăn nuôi có biện pháp nuôi dưỡng, chăm sóc phù hợp với điều kiện thực tế nhằm nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi giống vịt này với điều kiện ở nơi không có nước cho vịt bơi, tắm.
Góp phần vào việc phát triển chăn nuôi vịt chuyên trứng ở Thái Nguyên nói riêng và Miền Bắc nói chung. h 3 PHẦN 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Lai giống và tạo giống mới ở gia cầm Trước kia hầu hết các nước có ngành chăn nuôi phát triển đều sử dung gia cầm lai giữa giống.
Gần đây để có ưu thế lai người ta dùng phương pháp lai giữa các dòng để tạo ra những gia cầm lai nhiều dòng phối hợp. Kết quả của việc lai giữa dòng cho ta nhiều gia cầm lai có năng suất cao hơn dòng thuần cũng như so với gia cầm lai giữa giống. Ưu thế lai giữa các dòng thể hiện tên nhiều mặt, thế hệ con lai hơn hẳn bố mẹ về tốc độ sinh trưởng, khả năng sống, chuyển hóa thức ăn, chất lượng thịt và những đặc tính kinh tế có lợi khác góp phần tăng hiệu quả kinh tế trong chăn nuôi (Bùi Quang Tiến và cs, 1995 [21]). Theo tác giả Trần Thị Thu Hằng (2015) [5]: Lai kinh tế còn được gọi là lai công nghiệp vì chỉ dùng F1 làm sản phẩm, nên sản phẩm có thể sản xuất nhanh hàng loạt, có chất lượng lại quay vòng ngắn (Trần Đình Miên và Nguyễn Văn Thiện, 1995).
Người ta tiến hành lai kinh tế là để sử dụng ưu thế lai làm tăng nhanh mức độ trung bình tính trạng giữa hai giống gốc, hai dòng thuần, con lai có thể mang những đặc tính trội của giống gốc bố, mẹ hoặc cũng có thể phối hợp được những đặc tính của hai giống đó. Tuy nhiên con lai có thể vẫn còn giữ nguyên tính bảo thủ của một trong hai giống gốc, như tính đòi ấp của gà Rhoderi được biểu hiện rõ rệt theo mùa vụ. Để việc lai kinh tế có hiệu quả phải chọn lọc tốt các dòng thuần, trong đó các cá thể dị hợp tử sẽ giảm đi và các cá thể đồng hợp tử sẽ tăng lên. Sự khác biệt của mỗi dòng, giống về kiểu gen chính là yếu tố quyết định sẽ làm xuất hiện ưu thế lai.
Vì vậy phải chọn lọc các dòng trong các giống hoặc các dòng trong cùng một giống có khả năng kết hợp. Gia cầm lai không những chỉ thể hiện được chất lượng tổ hợp lai của những dòng thuần mà còn đạt được hiệu quả ưu thế lai 5 – 20 %. h 4 - Sử dụng phương pháp lai kinh tế trong chăn nuôi gia cầm có thể lai đơn hoặc lai kép. + Lai đơn: lai đơn thường được dùng khi lai giữa giống địa phương và giống nhập nội cao sản.
Phương pháp này phổ biến và được sử dụng nhiều trong sản xuất gia cầm kiêm dụng trứng thịt hoặc thịt trứng, nhằm tận dụng khả năng dễ nuôi, sức chống chịu cao của gia cầm địa phương và khả năng lớn nhanh, sức đẻ trứng cao, ấp nở tốt, khối lượng trứng cao của gà nhập nội. Điển hình như sử dụng gà Rhode Island Red lai với gà Ri, kết quả gà lai cho khối lượng cơ thể, sản lượng trứng, khối lượng trứng cao hơn gà Ri. + Lai kép: là phương pháp lai phổ biến để tạo con thương phẩm và được sử dụng nhiều trong chăn nuôi công nghiệp. Mỗi cơ sở giống đều có nhiều dòng khác nhau và khi lai giữa các dòng riêng biệt sẽ tạo ra những con lai thương phẩm năng suất cao.
Trên thế giới người ta đã tạo ra con lai thương phẩm gà hướng trứng có gà lai 4 dòng như Goldline 54, ISA Brown, Hy-lire, Brownick…, gà hướng thịt có BE88, AA, Cobb500, Ross308…con lai được tạo ra có năng suất cao thường vượt các dòng thuần. Ở Indonesia, người ta cho lai giống vịt Alabio với vịt Bắc Kinh để tạo con lai phát huy được những đặc điểm tốt của cả hai giống. Ở Việt Nam, nhiều tác giả đã cho lai vịt Bắc Kinh với vịt Cỏ, vịt Anh Đào với vịt Cỏ hoặc vịt Bầu. Phạm Văn Trượng (1995) [30] đã cho lai vịt CV.
Super với vịt Anh Đào Hung và vịt Anh Đào Tiệp đã cho năng suất siêu trội vượt so với trung bình bố mẹ chúng từ 4,19 – 5,48 %. - Sự biểu hiện của ưu thế lai trong chăn nuôi Sự biểu hiện ưu thế lai trên cơ thể lai trong chăn nuôi rất đa dạng, khác nhau ở các tính trạng. + Con lai F1 của những công thức lai xa khác giống vượt trội bố mẹ về thể chất, tuổi thọ, sức làm việc, nhưng mất một phần hay mất hoàn toàn khả năng sinh sản, điển hình trường hợp này là con la hay con Mullard (con lai giữa vịt và ngan). h 5 + Con lai F1 vượt hơn trung bình bố mẹ về khối lượng cơ thể và sức sống, có khả năng sinh sản bình thường hoặc tốt hơn bố mẹ.
Kết quả thực tế lai giữa một số giống bò thịt hoặc một số giống lợn mà ở Việt Nam nhiều nhà khoa học đã nghiên cứu thành công đem lại hiệu quả kinh tế trong sản xuất chăn nuôi. + Con lai F1 có khối lượng cơ thể chỉ ở mức trung gian, song khả năng sinh sản, sức sống cao hơn hẳn bố mẹ. Điển hình là kết quả lai giữa gà Leghorn trắng với gà New Hampshire, gà Plymouth rock với gà Australorp. + Con lai F1 biểu hiện ưu thế lai đặc biệt là trường hợp nếu xét về một tính trạng riêng lẻ thì có kiểu di truyền trung gian nhưng sản phẩm cuối cùng một mặt nào đó lại vượt trung bình bố mẹ.
Trường hợp này có thể xảy ra ở bò, lợn, gà. Nhiều công trình nghiên cứu của các nhà khoa học trên thế giới đã khẳng định khi chọn đúng cặp bố mẹ cho giao phối, con lai có sức sống phôi và hậu phôi, sản lượng trứng tăng và chi phí thức ăn giảm. Do vậy để có ưu thế lai thì phải chọn cặp bố mẹ có khả năng phối hợp. Khả năng đó có sẵn ở gen con trống, con mái và được các nhà chọn giống có nhiều kinh nghiệm phát hiện và chọn phối.
Để xác định được khả năng phối hợp đó, dùng phương pháp cho phối giống giữa các dòng rồi kiểm tra đánh giá chất lượng thế hệ sau (Trần Thị Thu Hằng, 2015 [5]). Cơ sở khoa học về khả năng sinh sản của gia cầm Khả năng sinh sản của gia cầm được thể hiện thông qua các chỉ tiêu như tuổi thành thục sinh dục, năng suất trứng, khối lượng trứng, hình dáng, chất lượng trứng, khả năng thụ tinh, khả năng ấp nở. Khả năng sinh sản của gia cầm phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố như: Yếu tố di truyền, giống, dòng, thức ăn, chăm sóc nuôi dưỡng, chế độ chiếu sáng, phương thức nuôi,. Cơ sở giải phẫu cơ quan sinh dục gia cầm Khác với với gia súc và các loài động vật khác, các nhà phôi thai học đã nghiên cứu và chỉ ra rằng: Trứng của gia cầm là một tế bào sinh sản khổng lồ, bao gồm lòng đỏ, lòng trắng, màng vỏ và vỏ.
Buồng trứng có chức năng hình h 6 thành lòng đỏ. Còn các phần khác được hình thành trong quá trình trứng theo ống dẫn trứng ra ngoài, trước hết là lòng trắng tiếp là màng vỏ và cuối cùng là vỏ. Nhiều tác giả đã nghiên cứu và cho rằng, ở gia cầm trong quá trình phát triển của phôi thai thì bên trái và bên phải đều có buồng trứng phát triển, nhưng sau khi nở ra buồng trứng bên phải teo đi chỉ còn buồng trứng bên trái.