MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Hoa Cát Tường có tên khoa học Eustoma grandiflorum (RAF) Shinn. Có nguồn gốc từ Nam Mỹ, Mexico, Caribbean, với nhiều chủng loại và màu sắc đa dạng như: xanh, kem, tím, vàng, hồng, hồng phai, tím đậm, trắng viền tím… Ở Việt Nam, hoa Cát Tường được coi là giống hoa mới lạ, hấp dẫn, màu sắc phong phú. Với quan niệm Cát Tường là loài hoa mang lại nhiều may mắn, thịnh vượng nên nhu cầu sử dụng hoa Cát Tường của thị trường ngày một lớn và là chủng loại hoa xuất khẩu có giá trị. Nhu cầu chơi hoa Cát Tường ngày càng tăng nhưng diện tích trồng vẫn còn hạn chế, bên cạnh đó các giống hoa còn ít đa dạng về màu sắc và kiểu dáng.
Hoa Cát Tường được trồng chủ yếu ở Lâm Đồng bởi một số công ty nổi tiếng trong đó có Lang Biang Farm, Hasfarm, Floralseed Vietnam để xuất khẩu sang Nhật Bản và cung cấp cho thị trường thành phố Hồ Chí Minh, một số ít cung cấp cho thị trường phía Bắc. Mặc dù hoa Cát Tường đã được trồng một số nơi ở phía Bắc tuy nhiên chỉ với số lượng ít, nhỏ lẻ không tập trung. Trong khi kỹ thuật trồng, chăm sóc chỉ mang tính tự phát dựa vào kinh nghiệm của bản thân là chính, thiếu đầu tư thâm canh, chưa lựa chọn được giống phù hợp với điều kiện sinh thái địa phương, thiếu hiểu biết khoa học kỹ thuật, nên chưa đáp ứng được yêu cầu kỹ thuật trồng, chăm sóc của hoa Cát Tường. Vì vậy đã làm ảnh hưởng rất lớn đến năng suất và chất lượng hoa thương phẩm.
Vì vậy để lựa chọn được những biện pháp kỹ thuật nâng cao năng suất, chất lượng hoa Cát Tường tại Thái Nguyên, chúng tôi tiến hành đề tài: n 2 “Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng và phát triển của hoa Cát Tường vụ Đông Xuân 2015-2016 tại thành phố Thái Nguyên”. Mục đích, yêu cầu đề tài 1. Mục đích - Xác định được giá thể phù hợp để trồng hoa Cát Tường trồng chậu cho năng suất cao, chất lượng tốt mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Yêu cầu - Nghiên cứu ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng, phát triển và chất lượng hoa của giống hoa Cát Tường.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn đề tài 1. Ý nghĩa khoa học - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học để xác định ảnh hưởng của giá thể trồng đến sinh trưởng, phát triển, năng suất, chất lượng hoa Cát Tường. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là tài liệu tham khảo trong giảng dạy, nghiên cứu hoa nói chung và hoa Cát Tường nói riêng. Ý nghĩa thực tiễn của đề tài - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở khoa học cho việc xây dựng quy trình trồng, chăm sóc cho giống hoa Cát Tường.
n 3 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2. Cơ sở khoa học của đề tài 2. Cơ sở khoa học của nghiên cứu giá thể Như ta đã biết, cây cần oxi và dinh dưỡng tiếp xúc với rễ cây. Do đó, giá thể là loại có khả năng giữ nước tương đương với độ thoáng khí.
Khả năng giữ nước và độ thoáng khí của giá thể được quyết định bởi những khoảng trống (khe, kẽ) trong nó. Trong cát mịn có những khoảng trống rất nhỏ, không chứa được nhiều nước và oxi. Ngược lại sỏi thô tạo ra những khoảng trống khá lớn, nhiều không khí nhưng mất nước nhanh. Giá thể có những đặc điểm giữ nước cũng như thoáng khí, có pH trung tính và có khả năng ổn định pH, thấm nước dễ dàng, bền và có khả năng tái sử dụng hoặc phân hủy ngoài môi trường, nhẹ và rẻ rất thông dụng.
Giá thể thì có nhiều loại như xơ dừa, trấu hun, mùn cưa, cát, sỏi vụn (cỡ hạt đậu), đá trân châu,…Có thể dùng đơn lẻ hoặc trộn lại để tận dụng ưu điểm từng loại. Vì vậy, trồng cây trong giá thể, dinh dưỡng được cung cấp cho cây thông qua phân bón trộn trong giá thể và bón thúc. Giá thể được để trong những khay chậu. Khay chậu có thể là nhựa, gỗ, đất nung, sành sứ,…tùy vào điều kiện mà người trồng có thể chọn lựa và sử dụng theo sở thích của mình.
Cơ sở thực tiễn. Tình hình sản xuất hoa Cát Tường trên thế giới và ở Việt Nam 2. Tình hình sản xuất hoa Cát Tường trên thế giới Hoa Cát Tường là một loại hoa mới nhưng nhanh chóng được xếp vào những loại hoa cắt hàng đầu cùng với các loại hoa đã được thị trường ưa chuộng như hoa hồng, hoa cúc, hoa cẩm chướng. vì hoa Cát Tường đẹp, đa dạng về màu sắc và hình dáng, tuổi thọ hoa cắt cao.
Bên cạnh đó hoa Cát Tường còn được sử dụng rộng rãi như cây trồng chậu hay trồng thảm. Vì vậy hoa Cát Tường đã tạo ra những tác động rất lớn tới thị trường hoa cắt. n 4 Hoa Cát Tường bắt đầu được sử dụng ở Nhật Bản từ năm 1933 và đến nay nó trở thành một loại hoa cắt số một với trên 129 triệu cành được bán năm 2001. Ở Châu Âu, hoa Cát Tường được xếp vào 1 trong 10 loại hoa cắt quan trọng với trên 122 triệu cành được bán vào năm 2001.
Ở Mỹ, hoa Cát Tường ngày càng phổ biến không chỉ như một loại hoa cắt (trên 14 triệu cành được bán vào năm 2002) mà còn là một loại hoa trồng thảm và trồng chậu rất được ưa chuộng. Riêng ở California năm 2001 doanh thu từ hoa Cát Tường là 9,4 triệu USD, tăng gần 50% so với năm so năm 2000. Rất hiếm để có thể có một loại cây trồng mới nào từ một loại hoa hầu như không được biết đến trở thành một trong những loại hoa cắt hàng đầu trong một khoảng thời gian từ 20- 30 năm như hoa Cát Tường (Neil.1: Số lƣợng cành và tổng thu nhập từ bán buôn các loại hoa cắt ở Mỹ 2006-2007 Số lƣợng cành (1000) Giá trị bán buôn (1000USD) Chủng loại 2006 2007 2006 2007 Loa kèn Peru 8.869 Cẩm chướng 5.128 Hoa cắt khác 134. Tình hình sản xuất hoa Cát Tường ở Việt Nam Từ năm 1998, hoa Cát Tường được du nhập vào Đà Lạt để trồng và sản xuất hoa thương phẩm nhưng phần lớn nông dân tự mày mò cách canh tác nên chất lượng hoa không cao, diện tích gieo trồng chưa nhiều (chỉ khoảng 10ha).
Đến năm 2005, diện tích gieo trồng hoa Cát Tường đã tăng trên 20ha, gồm các giống như Saphire pink, Alivia purple, Balboa white, Saphire blue, Saphire white…( http://www. Theo số liệu của UBND thành phố Đà Lạt, diện tích trồng hoa của thành phố năm 2010 là trên 3.500ha, trong đó diện tích trồng hoa Cát Tường là khoảng 100ha chiếm 2,86%. Nghề trồng hoa nói chung và hoa Cát Tường nói riêng tại đây đã mang lại những thành công đáng kể cho các hộ, tuy nhiên qua khảo sát thực tế vào tháng 2 năm 2011 thì nghề trồng hoa Cát Tường đang đối mặt với các vấn đề sau: - Đất bị nhiễm bệnh gây cho cây bị một số bệnh như bệnh vàng héo lá gây chết hàng loạt. - Cây hoa bị bệnh nấm mốc và bọ trĩ tấn công nhưng chưa được xử lý một cách có hiệu quả.
- Quy mô sản xuất của các hộ còn nhỏ, đơn lẻ chưa được quy hoạch và thiếu sự liên kết. - Chi phí đầu tư ban đầu rất cao vì vậy các nông hộ gặp khó khăn về nguồn vốn để đầu tư mở rộng quy mô sản xuất (http://baolamdong. Hiện nay, hoa Cát Tường chủ yếu được sản xuất ở Đà Lạt bởi một số công ty nổi tiếng trong đó có Lang Biang Farm, Hasfarm, floralseed Vietnam… và là một trong những loại hoa được xuất khẩu nhiều ra thị trường quốc tế. Việt Nam đã xuất khẩu hoa Cát Tường sang thị trường n 7 Nhật Bản với kim ngạch đạt hơn 7,8 nghìn USD/tháng trong ba tháng cuối năm 2010 (http://xttm.
Tình hình nghiên cứu hoa Cát Tƣờng trên thế giới và Việt Nam 2. Tình hình nghiên cứu hoa Cát Tường trên thế giới 2. Nghiên cứu về chọn lọc, nhân giống hoa Cát Tường Trước đây, cánh hoa Cát Tường chỉ có dạng trơn. Với chương trình lai tạo giống, Trường Đại học Florida đã tạo ra giống hoa Cát Tường có dạng cánh xù như hoa cẩm chướng (Brent K.
Năm 1985, chương trình chọn lọc và nhân giống hoa Cát Tường được thực hiện với mục đích phát triển giống hoa Cát Tường chịu nhiệt và giống lùn có thể trồng quanh năm ở Florida (Mỹ). Bởi tại thời điểm đó, các giống hoa Cát Tường có sẵn chỉ cho hoa vào khoảng thời gian từ tháng 4 đến tháng 6. Đến năm 1995, hai giống hoa chịu nhiệt là Maurin Blue dùng trồng chậu và Florida Blue dùng trồng thảm được tạo ra (Brent K. Harbaugh and John Scott, 1998) [17].
Cây con giống Cát Tường thương mại thường hình thành khóm (như hoa đồng tiền) khi được trồng ở 25 - 28oC. Cây dạng khóm có lá tập trung ở gốc, đốt rất ngắn điển hình của cây 2 năm, trong vòng từ 3 đến 6 tháng nếu không được đưa vào điều kiện nhiệt độ không quá 15 - 18oC trong 3 đến 4 tuần thì cây sẽ không ra hoa. Cây có dạng nửa khóm, tức là vẫn cho thân chính, sẽ phát triển khi cây con được trồng ở điều kiện nhiệt độ ổn định 22 - 25oC hoặc có đêm dưới 25oC và ngày trên 28oC. Mặc dù cây dạng nửa khóm (rosette) có 1 hoặc nhiều hơn chồi bên có thể kéo dài rồi ra hoa, chúng sẽ ra hoa không đều và chất lượng kém nếu dùng làm hoa cắt cành hoặc trồng chậu.
Do vậy, sản xuất Cát Tường thương phẩm bán dịp cuối xuân hoặc mùa hè bị hạn chế ở một số vùng có nhiệt độ cao. Sản xuất vào mùa thu, để cung cấp cây cho hoa vào đầu xuân, cũng khó khăn do hình thành dạng khóm gây ra bởi sự tương tác giữa nhiệt độ cao và ngày ngắn. “Maurine Blue” và “Florida n 8 Blue” được đưa ra năm 1995 là những cây giống Cát Tường chịu nhiệt phát triển tại trường ĐH của Trung tâm giáo dục và Nghiên cứu bờ biển Gulf của bang Florida. Đây là những cây giống chịu nhiệt đầu tiên mà hạt giống của chúng được trồng ở 28oC đến 31oC có thân phát triển bình thường.