Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Phát Triển Nhà Tại Thành Phố Hồ Chí Minh

Chuyên khảo kinh tế phân tích Luận văn nâng cao năng lực cạnh tranh ngân hàng thương mại cổ phần phát triển nhà thành phố hồ chí, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng

• Tác giả: Phạm Nguyễn Hoàng Thụy Khanh
• Người hướng dẫn: TS. Đinh Công Tiến
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản Trị Kinh Doanh
• Đề tài: Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng Thương Mại Cổ Phần Phát Triển Nhà Thành Phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH
• 1.1. Một số khái niệm
• 1.2. Năng lực cạnh tranh
• 1.3. Lợi thế cạnh tranh
• 1.4. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng
• 1.4.1. Phân loại sản phẩm/dịch vụ của ngành ngân hàng
• 1.4.1.1. Phân loại theo nhu cầu của khách hàng
• 1.4.1.2. Phân loại theo bảng cân đối tài sản
• 1.4.2. Đặc điểm của sản phẩm dịch vụ ngân hàng
• 1.4.2.1. Tính vô hình
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRIỂN NHÀ TPHCM
• 2.1. Quá trình hình thành và phát triển của HDB
• 2.2. Phân tích thực trạng năng lực cạnh tranh của HDB
• 2.2.1. Tiềm năng về nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng
• 2.2.1.1. Về quy mô dân số và cơ cấu dân số
• 2.2.1.2. Về tốc độ tăng trưởng GDP và cơ cấu GDP
• 2.2.1.3. Về thu nhập của người dân
• 2.2.1.4. Về hoạt động đầu tư
• 2.2.1.5. Về cơ cấu tổng phương tiện thanh toán
• 2.2.2. Tác động của Chính Phủ và Ngân Hàng Nhà Nước đến môi trường cạnh tranh ngành ngân hàng
• 2.2.2.1. Về tạo hành lang pháp lý cho hoạt động của các TCTD
• 2.2.2.2. Về hoạt động quản lý, điều hành chính sách tiền tệ
• 2.2.2.3. Về hoạt động thanh tra giám sát ngân hàng
• 2.2.3. Các lĩnh vực phụ trợ và liên quan tới ngân hàng
• 2.2.3.1. Thị trường chứng khoán
• 2.2.3.2. Thị trường bảo hiểm
• 2.2.3.3. Công nghệ thông tin
• 2.2.4. Cấu trúc ngành và đối thủ cạnh tranh
• 2.2.4.1. Về cấu trúc thị trường ngân hàng
• 2.2.4.2. Về đối thủ cạnh tranh
• 2.2.5. Điều kiện và yếu tố đầu vào của HDB
• 2.2.5.1. Năng lực tài chính
• 2.2.5.2. Uy tín ngân hàng
• 2.2.5.3. Năng lực quản lý và cơ cấu tổ chức
• 2.2.5.4. Nguồn nhân lực
• 2.2.5.5. Năng lực công nghệ
• 2.2.5.6. Mức độ đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và chất lượng phục vụ khách hàng
• 2.2.5.7. Chiến lược kinh doanh của HDB
• 2.2.6. Phân tích SWOT
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÂN HÀNG TMCP PHÁT TRIỂN NHÀ TPHCM
• 3.1. Mục tiêu phát triển HDB trong thời gian tới
• 3.2. Giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh HDB
• 3.2.1. Nhóm giải pháp tăng vốn điều lệ
• 3.2.1.1. Tăng vốn từ nội bộ
• 3.2.1.2. Tăng vốn từ bên ngoài
• 3.2.2. Nhóm giải pháp về mở rộng mạng lưới hoạt động, phát triển thị trường
• 3.2.2.1. Trong giai đoạn 2007 – 2010
• 3.2.3. Nhóm giải pháp về sản phẩm
• 3.2.3.1. Đối với sản phẩm truyền thống
• 3.2.3.2. Phát triển các sản phẩm dịch vụ mới
• 3.2.4. Nhóm giải pháp về công nghệ
• 3.2.4.1. Đối với hệ thống phần mềm
• 3.2.4.2. Đối với hệ thống phần cứng
• 3.2.4.3. Đối với việc sử dụng và khai thác công nghệ
• 3.2.5. Nhóm giải pháp về nhân lực
• 3.2.5.1. Đối với việc tuyển dụng và thu hút nguồn nhân lực
• 3.2.5.2. Đối với đào tạo và đào tạo lại nhân viên
• 3.2.5.3. Đối với việc bố trí, sử dụng nhân viên
• 3.2.5.4. Đối với chính sách lương, thưởng
• 3.2.5.5. Xây dựng văn hóa công ty
• 3.2.6. Nhóm giải pháp về marketing
• 3.2.6.1. Nghiên cứu thị trường
• 3.2.6.2. Phân khúc thị trường
• 3.2.6.3. Xác định thị trường mục tiêu
• 3.2.6.4. Thực hiện marketing mix
• 3.2.7. Nhóm giải pháp về năng lực quản trị rủi ro
• 3.2.8. Nhóm giải pháp về tái cấu trúc lại bộ máy tổ chức và hoàn thiện các quy trình, quy định về nghiệp vụ
• 3.2.8.1. Tái cấu trúc lại bộ máy tổ chức
• 3.2.8.2. Hoàn thiện quy trình, quy định về nghiệp vụ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng TMCP HCM

Bài viết này tập trung phân tích và đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM. Thị trường tài chính đang chứng kiến sự cạnh tranh khốc liệt, đặc biệt khi các ngân hàng nước ngoài ngày càng gia tăng sự hiện diện. Việc hiểu rõ thực trạng năng lực cạnh tranh và tìm kiếm các giải pháp nâng cao là yếu tố sống còn. Luận văn này sẽ đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng tại TP.HCM, từ đó đề xuất các chiến lược phù hợp. Phân tích SWOT được sử dụng để đánh giá toàn diện lợi thế cạnh tranh ngân hàng của HDB cũng như các khó khăn trong cạnh tranh. Các giải pháp tập trung vào tăng vốn, mở rộng thị trường, phát triển sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ.

1.1. Định Nghĩa và Bản Chất Năng Lực Cạnh Tranh Ngân Hàng

Năng lực cạnh tranh ngân hàng là khả năng của ngân hàng trong việc thu hút khách hàng, duy trì thị phần và tạo ra lợi nhuận bền vững so với các đối thủ. Điều này bao gồm khả năng cung cấp các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng vượt trội, quản lý rủi ro hiệu quả và xây dựng uy tín ngân hàng vững chắc. Phân tích năng lực cạnh tranh đòi hỏi đánh giá các yếu tố nội tại và ngoại tại tác động đến khả năng hoạt động và phát triển của ngân hàng.

1.2. Tầm Quan Trọng của Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh Trong Thị Trường HCM

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh là vô cùng quan trọng trong bối cảnh thị trường ngân hàng TP.HCM ngày càng cạnh tranh. Sự gia nhập của các ngân hàng nước ngoài, cùng với sự phát triển của các ngân hàng thương mại cổ phần trong nước, tạo ra áp lực lớn. Các ngân hàng cần phải liên tục cải tiến, đổi mới và cung cấp các dịch vụ ngân hàng chất lượng cao để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng và duy trì vị thế trên thị trường. Việc này đòi hỏi sự đầu tư vào đổi mới công nghệ ngân hàng, nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng và xây dựng trải nghiệm khách hàng ngân hàng tốt.

1.3. Các Yếu Tố Chính Ảnh Hưởng Đến Năng Lực Cạnh Tranh

Nhiều yếu tố ảnh hưởng năng lực cạnh tranh của các ngân hàng. Trong đó có quy mô vốn ngân hàng, hiệu quả hoạt động ngân hàng, khả năng quản lý rủi ro, chất lượng nhân lực ngân hàng, và cơ sở hạ tầng ngân hàng. Ngoài ra, môi trường kinh tế vĩ mô, chính sách của Ngân hàng Nhà nước, và sự phát triển của các ngành công nghiệp hỗ trợ cũng đóng vai trò quan trọng. Các ngân hàng cần tập trung vào việc cải thiện các yếu tố này để nâng cao năng lực cạnh tranh.

II. Phân Tích Thực Trạng Năng Lực Cạnh Tranh NH TMCP Tại TP

Phần này đi sâu vào phân tích năng lực cạnh tranh của ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM, tập trung vào Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà TP.HCM (HDB). Đánh giá thực trạng năng lực cạnh tranh dựa trên các yếu tố tài chính, thị phần, chất lượng dịch vụ, và hiệu quả hoạt động. Phân tích SWOT được áp dụng để xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với HDB. Nguồn dữ liệu được sử dụng bao gồm báo cáo tài chính, thông tin thị trường, và kết quả khảo sát khách hàng. Hiệu quả hoạt động ngân hàng của HDB được so sánh với các đối thủ cạnh tranh để đánh giá vị thế tương đối.

2.1. Đánh Giá Tiềm Năng Thị Trường Ngân Hàng Tại TP.HCM

Tiềm năng thị trường ngân hàng tại TP.HCM được đánh giá dựa trên quy mô dân số, tốc độ tăng trưởng kinh tế, thu nhập bình quân đầu người, và hoạt động đầu tư. Sự phát triển của các ngành công nghiệp, dịch vụ, và thương mại tạo ra nhu cầu lớn về các sản phẩm và dịch vụ ngân hàng. Cơ sở hạ tầng ngân hàng cũng đóng vai trò quan trọng trong việc thu hút khách hàng và mở rộng thị phần. Sự phát triển của thị trường ngân hàng TP.HCM tạo ra cơ hội lớn cho các ngân hàng thương mại cổ phần.

2.2. Phân Tích SWOT Năng Lực Cạnh Tranh Của Ngân Hàng HDB

Phân tích SWOT giúp xác định điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức đối với năng lực cạnh tranh ngân hàng của HDB. Điểm mạnh có thể bao gồm uy tín thương hiệu, mạng lưới chi nhánh rộng khắp, và đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp. Điểm yếu có thể bao gồm quy mô vốn hạn chế, khả năng quản lý rủi ro chưa cao, và thiếu các sản phẩm dịch vụ sáng tạo. Cơ hội có thể bao gồm sự phát triển của thị trường tài chính, xu hướng số hóa, và chính sách hỗ trợ của nhà nước. Thách thức có thể bao gồm sự cạnh tranh gay gắt, biến động kinh tế, và rủi ro tín dụng.

2.3. So Sánh Năng Lực Cạnh Tranh Với Các Đối Thủ Cạnh Tranh

So sánh năng lực cạnh tranh của HDB với các đối thủ cạnh tranh lớn như Vietcombank, ACB, Sacombank dựa trên các chỉ số tài chính, thị phần, mức độ hài lòng của khách hàng, và khả năng đổi mới công nghệ ngân hàng. Phân tích này giúp xác định vị thế tương đối của HDB và các lĩnh vực cần cải thiện để nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc so sánh cũng giúp HDB học hỏi kinh nghiệm và áp dụng các chính sách cạnh tranh ngân hàng hiệu quả.

III. Giải Pháp Tăng Vốn Điều Lệ Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh

Tăng vốn ngân hàng điều lệ là một trong những giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng thương mại cổ phần. Vốn điều lệ lớn hơn giúp ngân hàng có khả năng mở rộng quy mô hoạt động, tăng cường khả năng cho vay, và đầu tư vào công nghệ và cơ sở hạ tầng. Các giải pháp bao gồm tăng vốn từ nội bộ (lợi nhuận giữ lại) và tăng vốn từ bên ngoài (phát hành cổ phiếu, vay vốn). Việc quản lý quản trị rủi ro ngân hàng phải luôn được đặt lên hàng đầu trong quá trình tăng vốn.

3.1. Tăng Vốn Điều Lệ Từ Nguồn Nội Bộ Lợi Nhuận Giữ Lại

Tăng vốn điều lệ từ lợi nhuận giữ lại là một giải pháp bền vững và ít tốn kém. Ngân hàng cần có chính sách phân chia lợi nhuận hợp lý để vừa đảm bảo quyền lợi của cổ đông, vừa giữ lại đủ vốn để tái đầu tư và mở rộng hoạt động. Việc quản lý hiệu quả hiệu quả hoạt động ngân hàng và tạo ra lợi nhuận ổn định là yếu tố then chốt để thực hiện giải pháp này. Bên cạnh đó cần tập trung vào tăng cường uy tín ngân hàng.

3.2. Tăng Vốn Điều Lệ Từ Nguồn Bên Ngoài Phát Hành Cổ Phiếu

Phát hành cổ phiếu là một giải pháp hiệu quả để huy động vốn nhanh chóng. Ngân hàng cần xây dựng kế hoạch phát hành cổ phiếu chi tiết, xác định mức giá hợp lý, và thực hiện marketing ngân hàng hiệu quả để thu hút nhà đầu tư. Việc phát hành cổ phiếu cần tuân thủ các quy định của pháp luật và đảm bảo quyền lợi của cổ đông hiện hữu. Thị trường ngân hàng TP.HCM có nhiều tiềm năng để thu hút các nhà đầu tư.

3.3. Vay Vốn Từ Các Tổ Chức Tài Chính Quốc Tế Ưu và Nhược điểm

Vay vốn từ các tổ chức tài chính quốc tế có thể là một giải pháp để tăng vốn điều lệ, nhưng cần cân nhắc kỹ lưỡng các ưu và nhược điểm. Ưu điểm là có thể tiếp cận nguồn vốn lớn với lãi suất ưu đãi, nhưng nhược điểm là có thể phải tuân thủ các điều kiện khắt khe và đối mặt với rủi ro tỷ giá. Quá trình này cần quản trị rủi ro ngân hàng một cách chặt chẽ.

IV. Mở Rộng Mạng Lưới Phát Triển Thị Trường Bí Quyết Cạnh Tranh

Mở rộng mạng lưới hoạt động và phát triển thị trường là một chiến lược quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng thương mại cổ phần. Mạng lưới chi nhánh rộng khắp giúp ngân hàng tiếp cận được nhiều khách hàng hơn, tăng cường khả năng huy động vốn và cho vay. Phát triển thị trường tập trung vào việc mở rộng sang các phân khúc khách hàng mới, địa bàn mới, và các sản phẩm dịch vụ mới. Marketing ngân hàng đóng vai trò quan trọng trong việc quảng bá thương hiệu và thu hút khách hàng.

4.1. Chiến Lược Mở Rộng Chi Nhánh và Phòng Giao Dịch Hiệu Quả

Chiến lược mở rộng chi nhánh và phòng giao dịch cần được thực hiện một cách bài bản, dựa trên nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng và phân tích chi phí - lợi ích. Ngân hàng cần xác định các địa điểm tiềm năng, thiết kế chi nhánh hiện đại và thân thiện, và đào tạo nhân viên chuyên nghiệp. Việc trải nghiệm khách hàng ngân hàng được đặt lên hàng đầu để tăng cường sự hài lòng và trung thành.

4.2. Phát Triển Thị Trường Nông Thôn và Khu Công Nghiệp

Phát triển thị trường nông thôn và khu công nghiệp là một hướng đi tiềm năng cho các ngân hàng thương mại cổ phần. Khu vực nông thôn có nhu cầu lớn về các dịch vụ tài chính cơ bản, như cho vay sản xuất nông nghiệp và thanh toán. Khu công nghiệp có nhu cầu về các dịch vụ tài chính phức tạp hơn, như tài trợ thương mại và quản lý dòng tiền. Nhu cầu dịch vụ ngân hàng ở các khu vực này là rất lớn.

4.3. Ưu Tiên Phát Triển Kênh Ngân Hàng Số và Online Banking

Ưu tiên phát triển kênh ngân hàng số và online banking là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Ngân hàng cần đầu tư vào công nghệ, phát triển các ứng dụng di động tiện lợi, và đảm bảo an ninh thông tin. Kênh ngân hàng số giúp ngân hàng giảm chi phí hoạt động, tăng cường khả năng tiếp cận khách hàng, và cung cấp các dịch vụ 24/7. Đổi mới công nghệ ngân hàng là chìa khóa để thành công.

V. Đa Dạng Hóa Sản Phẩm Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Ngân Hàng

Đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao chất lượng dịch vụ ngân hàng là một yếu tố then chốt để nâng cao năng lực cạnh tranh. Ngân hàng cần liên tục nghiên cứu thị trường, phát triển các sản phẩm dịch vụ mới đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của khách hàng. Chất lượng dịch vụ ngân hàng bao gồm sự nhanh chóng, chính xác, thân thiện, và chuyên nghiệp. Đào tạo nhân viên và xây dựng văn hóa dịch vụ là rất quan trọng.

5.1. Phát Triển Các Sản Phẩm Cho Vay Tiêu Dùng và Doanh Nghiệp SME

Phát triển các sản phẩm cho vay tiêu dùng và doanh nghiệp SME (vừa và nhỏ) là một hướng đi tiềm năng cho các ngân hàng thương mại cổ phần. Thị trường cho vay tiêu dùng có tiềm năng tăng trưởng lớn, đặc biệt trong bối cảnh kinh tế phát triển và thu nhập người dân tăng lên. Doanh nghiệp SME có vai trò quan trọng trong nền kinh tế, nhưng thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn. Các dịch vụ ngân hàng cần đáp ứng nhu cầu đặc thù của các nhóm khách hàng này.

5.2. Mở Rộng Dịch Vụ Thanh Toán Điện Tử và Ngân Hàng Số

Mở rộng dịch vụ thanh toán điện tử và ngân hàng số là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ. Ngân hàng cần tích hợp các phương thức thanh toán mới như QR code, ví điện tử, và blockchain. Dịch vụ ngân hàng số giúp khách hàng thực hiện các giao dịch một cách nhanh chóng, tiện lợi, và an toàn.

5.3. Nâng Cao Chất Lượng Dịch Vụ Khách Hàng và Tư Vấn Tài Chính

Nâng cao chất lượng dịch vụ khách hàng và tư vấn tài chính là yếu tố quan trọng để tạo sự khác biệt và thu hút khách hàng. Ngân hàng cần xây dựng đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp, nhiệt tình, và có kiến thức chuyên môn sâu. Tư vấn tài chính giúp khách hàng đưa ra các quyết định đầu tư và quản lý tài chính hiệu quả. Trải nghiệm khách hàng ngân hàng cần được cải thiện liên tục.

VI. Kết Luận Triển Vọng Nâng Cao Năng Lực Cạnh Tranh NH HCM

Việc nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM là một quá trình liên tục và đòi hỏi sự nỗ lực của toàn hệ thống. Các giải pháp được đề xuất trong bài viết này cần được triển khai một cách đồng bộ và hiệu quả. Thị trường ngân hàng TP.HCM có nhiều tiềm năng phát triển, nhưng cũng đầy thách thức. Các ngân hàng cần chủ động đổi mới, sáng tạo, và xây dựng lợi thế cạnh tranh bền vững để thành công. Việc tăng cường uy tín ngân hàng sẽ là chìa khóa mở ra nhiều cơ hội trong tương lai.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Chính và Tính Khả Thi

Các giải pháp chính bao gồm tăng vốn điều lệ, mở rộng mạng lưới hoạt động, đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, và tăng cường quản trị rủi ro. Tính khả thi của các giải pháp này phụ thuộc vào nhiều yếu tố, như nguồn lực tài chính, năng lực quản lý, và môi trường kinh doanh. Ngân hàng cần xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết, phân công trách nhiệm rõ ràng, và theo dõi tiến độ thực hiện.

6.2. Định Hướng Phát Triển Năng Lực Cạnh Tranh Trong Tương Lai

Trong tương lai, năng lực cạnh tranh của các ngân hàng sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng ứng dụng công nghệ, đổi mới sản phẩm dịch vụ, và xây dựng mối quan hệ bền vững với khách hàng. Ngân hàng cần đầu tư vào nghiên cứu và phát triển, xây dựng văn hóa đổi mới, và lắng nghe ý kiến của khách hàng. Xu hướng số hóa và toàn cầu hóa sẽ tiếp tục tạo ra những cơ hội và thách thức mới.

6.3. Khuyến Nghị Chính Sách Để Hỗ Trợ Năng Lực Cạnh Tranh

Nhà nước cần có các chính sách hỗ trợ để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các ngân hàng, như tạo môi trường pháp lý minh bạch, ổn định, và cạnh tranh; khuyến khích đầu tư vào công nghệ và đào tạo nhân lực; và hỗ trợ các ngân hàng tham gia vào thị trường quốc tế. Chính sách cạnh tranh ngân hàng cần đảm bảo sự công bằng và bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh Việt Nam gia nhập Tổ Chức Thương Mại Quốc Tế (WTO) và thực thi các cam kết mở cửa thị trường tài chính vào năm 2011, các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) Việt Nam phải đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng gay gắt từ các ngân hàng nước ngoài. Năng lực cạnh tranh trở thành yếu tố sống còn để các ngân hàng nội địa tồn tại và phát triển. Luận văn tập trung nghiên cứu năng lực cạnh tranh của Ngân hàng TMCP Phát Triển Nhà Thành phố Hồ Chí Minh (HDB), một trong những ngân hàng TMCP đầu tiên của Việt Nam, với mục tiêu phân tích thực trạng, đánh giá điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức, từ đó đề xuất các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của HDB trong giai đoạn hội nhập sâu rộng.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào hoạt động kinh doanh của HDB trong giai đoạn 2004-2007, với số liệu tài chính và thị trường được thu thập từ báo cáo thường niên, các nguồn thông tin thứ cấp và khảo sát sơ cấp. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc hoạch định chiến lược phát triển bền vững của HDB, đồng thời góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh chung của các ngân hàng TMCP Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Các chỉ số kinh tế vĩ mô như tốc độ tăng trưởng GDP bình quân đạt khoảng 7,5% giai đoạn 2001-2005, GDP bình quân đầu người tăng gần gấp đôi từ năm 2001 đến 2006, cùng với sự gia tăng dân số thành thị từ 25,11% năm 2002 lên 27,10% năm 2006, tạo nền tảng cho nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng ngày càng tăng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng mô hình "Viên kim cương" của Michael Porter để phân tích năng lực cạnh tranh của HDB, tập trung vào bốn nhóm yếu tố chính: tiềm năng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng, trình độ phát triển các ngành liên quan và phụ trợ, cấu trúc ngành và đối thủ cạnh tranh, cùng các yếu tố nội tại của ngân hàng. Bên cạnh đó, các lý thuyết về cạnh tranh và năng lực cạnh tranh được tổng hợp từ các nguồn học thuật uy tín, bao gồm định nghĩa của OECD về năng lực cạnh tranh là khả năng tạo ra thu nhập cao dựa trên hiệu quả sử dụng các yếu tố sản xuất trong môi trường cạnh tranh quốc tế. Các khái niệm về lợi thế cạnh tranh, đặc biệt là lợi thế cạnh tranh dựa trên nguồn lực và khả năng đổi mới công nghệ, cũng được áp dụng để đánh giá vị thế của HDB trên thị trường.

Các khái niệm chuyên ngành như tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ quá hạn, ROA (Suất lợi nhuận trên tổng tài sản), ROE (Suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu) được sử dụng làm chỉ số đánh giá hiệu quả và năng lực tài chính của ngân hàng. Mô hình 5 lực lượng cạnh tranh của Porter cũng được áp dụng để phân tích môi trường cạnh tranh trong ngành ngân hàng Việt Nam.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu hỗn hợp, kết hợp cả định tính và định lượng. Nguồn dữ liệu chính bao gồm:

• Thông tin thứ cấp: Báo cáo thường niên của HDB và các ngân hàng khác, các tài liệu pháp luật liên quan đến ngành ngân hàng, các báo cáo ngành và số liệu thống kê từ Tổng cục Thống kê Việt Nam.
• Thông tin sơ cấp: Khảo sát, phỏng vấn chuyên gia trong ngành ngân hàng và khách hàng của HDB.

Cỡ mẫu khảo sát được lựa chọn dựa trên tiêu chí đại diện cho các nhóm khách hàng chính của HDB tại Thành phố Hồ Chí Minh. Phương pháp phân tích bao gồm mô hình hóa, phân tích nhân quả, thống kê mô tả và so sánh các chỉ số tài chính qua các năm. Timeline nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2004-2007, với việc thu thập và xử lý dữ liệu diễn ra trong vòng 12 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tiềm năng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng tăng mạnh: Quy mô dân số Việt Nam năm 2006 đạt khoảng 84 triệu người, trong đó dân thành thị chiếm 27,10%, dự báo tăng lên 35-50% vào năm 2020. Tốc độ tăng trưởng GDP bình quân giai đoạn 2001-2005 đạt 7,5%, GDP bình quân đầu người năm 2006 ước đạt 11.578 nghìn đồng, tăng gần gấp đôi so với năm 2001. Điều này tạo ra nhu cầu ngày càng lớn về các dịch vụ tài chính ngân hàng.

2. Năng lực tài chính của HDB được cải thiện nhưng còn hạn chế so với đối thủ: Vốn điều lệ của HDB tăng từ 150 tỷ đồng năm 2004 lên 500 tỷ đồng năm 2006, tương đương mức tăng 66,7%, tuy nhiên vẫn thấp hơn nhiều so với Sacombank (1.100 tỷ đồng) và ACB (843 tỷ đồng) cùng kỳ. Tỷ lệ an toàn vốn của HDB duy trì ở mức cao, đạt 23% năm 2006, vượt xa mức tối thiểu 8% theo quy định.

3. Chất lượng tài sản và hiệu quả kinh doanh được duy trì ổn định: Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng dư nợ của HDB duy trì ở mức thấp khoảng 0,7% năm 2006, thấp hơn nhiều so với ngưỡng 7% được xem là ngân hàng yếu kém. ROE của HDB đạt 21% năm 2006, cao hơn mức trung bình của ngành, cho thấy hiệu quả sử dụng vốn tốt. Tuy nhiên, tỷ lệ tổng dư nợ trên vốn huy động của HDB là 82,6%, cao hơn nhiều so với Sacombank (67,1%) và ACB (44,4%), phản ánh sự tập trung tín dụng cao và tiềm ẩn rủi ro.

4. Cạnh tranh trong ngành ngân hàng ngày càng gay gắt: Thị phần huy động vốn và dư nợ tín dụng của các NHTMCP tại TP. Hồ Chí Minh tăng lên gần 50% năm 2006, trong khi các NHTMNN giảm dần. Các ngân hàng nước ngoài chiếm khoảng 10% thị phần với lợi thế về công nghệ và dịch vụ chất lượng cao. HDB phải đối mặt với sự cạnh tranh từ các ngân hàng lớn trong nước và ngân hàng nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Các số liệu cho thấy HDB đã có bước phát triển tích cực về quy mô và hiệu quả kinh doanh trong giai đoạn nghiên cứu, đặc biệt là việc tăng vốn điều lệ và duy trì tỷ lệ an toàn vốn cao giúp ngân hàng có nền tảng tài chính vững chắc. Tuy nhiên, so với các ngân hàng TMCP lớn như Sacombank và ACB, HDB vẫn còn khoảng cách đáng kể về quy mô vốn và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ.

Việc tập trung chủ yếu vào hoạt động tín dụng với tỷ lệ dư nợ trên vốn huy động cao làm tăng rủi ro tín dụng, đòi hỏi HDB cần đa dạng hóa các nguồn thu nhập phi tín dụng và phát triển các sản phẩm dịch vụ mới để giảm thiểu rủi ro và nâng cao năng lực cạnh tranh. So sánh với kinh nghiệm của Eximbank, việc xác định thế mạnh riêng và đầu tư công nghệ hiện đại là bài học quan trọng để HDB có thể áp dụng.

Môi trường cạnh tranh ngày càng khốc liệt với sự tham gia của các ngân hàng nước ngoài có công nghệ tiên tiến và dịch vụ chất lượng cao, đòi hỏi HDB phải nâng cao năng lực quản trị, đổi mới công nghệ và phát triển nguồn nhân lực. Các biểu đồ thể hiện xu hướng tăng trưởng vốn điều lệ, tỷ lệ an toàn vốn và ROE qua các năm sẽ minh họa rõ nét sự tiến bộ của HDB, đồng thời biểu đồ so sánh thị phần ngân hàng tại TP. Hồ Chí Minh phản ánh áp lực cạnh tranh hiện hữu.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tăng vốn điều lệ và tối ưu hóa cơ cấu vốn: HDB cần đặt mục tiêu tăng vốn điều lệ lên ít nhất 2.000 tỷ đồng trong vòng 3 năm tới để nâng cao năng lực tài chính, đáp ứng yêu cầu mở rộng tín dụng và giảm thiểu rủi ro. Chủ thể thực hiện là Ban lãnh đạo ngân hàng phối hợp với cổ đông và các nhà đầu tư chiến lược.

2. Đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ và phát triển dịch vụ phi tín dụng: Phát triển các sản phẩm dịch vụ mới như ngân hàng điện tử, dịch vụ quản lý tài sản, bảo hiểm liên kết nhằm tăng tỷ trọng thu nhập phi tín dụng lên tối thiểu 30% tổng thu nhập trong 2 năm tới. Bộ phận phát triển sản phẩm và marketing chịu trách nhiệm triển khai.

3. Đầu tư nâng cấp công nghệ thông tin và tự động hóa: Triển khai nâng cấp hệ thống phần mềm và phần cứng, áp dụng công nghệ ngân hàng hiện đại để nâng cao chất lượng dịch vụ và giảm chi phí vận hành. Mục tiêu hoàn thành trong vòng 18 tháng, do phòng CNTT phối hợp với đối tác công nghệ thực hiện.

4. Nâng cao năng lực nguồn nhân lực và xây dựng văn hóa doanh nghiệp: Tổ chức các chương trình đào tạo, thu hút nhân tài và xây dựng chính sách lương thưởng cạnh tranh nhằm giữ chân nhân viên chất lượng cao. Mục tiêu giảm tỷ lệ luân chuyển nhân viên xuống dưới 10%/năm trong 2 năm tới. Phòng nhân sự và Ban lãnh đạo chịu trách nhiệm.

5. Tăng cường quản trị rủi ro và hoàn thiện quy trình nghiệp vụ: Xây dựng hệ thống quản trị rủi ro toàn diện, hoàn thiện quy trình kiểm soát nội bộ và tuân thủ pháp luật nhằm đảm bảo an toàn hoạt động. Mục tiêu đạt chuẩn quốc tế Basel II trong 3 năm tới. Ban kiểm soát nội bộ và phòng pháp chế phối hợp thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Ban lãnh đạo và quản lý các ngân hàng TMCP: Giúp hiểu rõ các yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh, từ đó xây dựng chiến lược phát triển phù hợp trong bối cảnh hội nhập.

2. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Cung cấp cơ sở khoa học để hoàn thiện khung pháp lý, chính sách hỗ trợ phát triển ngành ngân hàng bền vững và cạnh tranh.

3. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành quản trị kinh doanh, tài chính ngân hàng: Là tài liệu tham khảo quý giá về lý thuyết và thực tiễn năng lực cạnh tranh trong ngành ngân hàng Việt Nam.

4. Nhà đầu tư và cổ đông ngân hàng: Giúp đánh giá tiềm năng phát triển và rủi ro của ngân hàng, từ đó đưa ra quyết định đầu tư chính xác.

Câu hỏi thường gặp

1. Năng lực cạnh tranh của ngân hàng được đánh giá dựa trên những chỉ số nào?
   Năng lực cạnh tranh thường được đánh giá qua các chỉ số tài chính như ROA, ROE, tỷ lệ an toàn vốn (CAR), tỷ lệ nợ quá hạn, cùng với các yếu tố phi tài chính như chất lượng dịch vụ, công nghệ và nguồn nhân lực. Ví dụ, HDB duy trì tỷ lệ an toàn vốn trên 20% và tỷ lệ nợ quá hạn dưới 1% cho thấy năng lực tài chính ổn định.

2. Tại sao việc đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ lại quan trọng đối với ngân hàng?
   Đa dạng hóa giúp ngân hàng giảm phụ thuộc vào tín dụng, phân tán rủi ro và tăng nguồn thu nhập phi tín dụng. Sacombank và ACB đã thành công trong việc này khi tỷ lệ thu nhập phi tín dụng chiếm phần lớn trong tổng thu nhập, giúp họ nâng cao năng lực cạnh tranh.

3. Công nghệ thông tin ảnh hưởng thế nào đến năng lực cạnh tranh của ngân hàng?
   Công nghệ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, cải thiện chất lượng dịch vụ và tạo ra các sản phẩm mới phù hợp với nhu cầu khách hàng. Ví dụ, HDB đã đầu tư nâng cấp hệ thống CNTT để xử lý 85% các thao tác nghiệp vụ trên máy tính, tăng tính tự động hóa và tiện ích cho khách hàng.

4. Ngân hàng TMCP Phát Triển Nhà cần làm gì để cạnh tranh với các ngân hàng nước ngoài?
   HDB cần nâng cao năng lực tài chính, đổi mới công nghệ, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ để đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và nhu cầu khách hàng ngày càng cao, từ đó giữ vững thị phần trước sự cạnh tranh của ngân hàng nước ngoài.

5. Vai trò của chính sách nhà nước trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của ngân hàng là gì?
   Chính sách nhà nước tạo hành lang pháp lý, điều hành chính sách tiền tệ ổn định và giám sát hoạt động ngân hàng hiệu quả, giúp tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và hỗ trợ các ngân hàng phát triển bền vững. Ví dụ, NHNN đã ban hành các quy định về tỷ lệ an toàn vốn và quản lý rủi ro nhằm đảm bảo an toàn hệ thống.

Kết luận

• HDB đã có sự phát triển tích cực về quy mô và hiệu quả kinh doanh trong giai đoạn 2004-2007, với vốn điều lệ tăng gấp hơn 3 lần và tỷ lệ an toàn vốn duy trì trên 20%.
• Tiềm năng nhu cầu sử dụng dịch vụ ngân hàng tại Việt Nam, đặc biệt tại TP. Hồ Chí Minh, đang tăng mạnh nhờ tốc độ tăng trưởng GDP và sự gia tăng dân số thành thị.
• HDB cần đa dạng hóa sản phẩm dịch vụ, nâng cao công nghệ và phát triển nguồn nhân lực để nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào tăng vốn điều lệ, đổi mới công nghệ, phát triển nhân lực và quản trị rủi ro nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững của ngân hàng.
• Tiếp tục nghiên cứu và cập nhật các xu hướng thị trường, công nghệ và chính sách để HDB có thể chủ động thích ứng và tận dụng cơ hội trong tương lai.

Hành động ngay hôm nay để nâng cao năng lực cạnh tranh sẽ giúp HDB không chỉ tồn tại mà còn phát triển mạnh mẽ trong môi trường hội nhập quốc tế đầy thách thức.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VỀ CẠNH TRANH 1.1 Một số khái niệm 1.1 Cạnh tranh Cạnh tranh trong kinh tế là một khái niệm có nhiều cách hiểu khác nhau. Khái niệm cạnh tranh được sử dụng cho phạm vi doanh nghiệp, phạm vi ngành, phạm vi quốc gia và khu vực liên quốc gia. Ở các cấp độ khác nhau thì mục tiêu được đặt ra khác nhau. Đối với quốc gia mục tiêu là nâng cao mức sống và phúc lợi cho người dân, còn đối với doanh nghiệp thì mục tiêu chủ yếu là tồn tại và kiếm lợi nhuận trong môi trường cạnh tranh quốc gia hay quốc tế.

Các tác giả khác nhau với các tiếp cận khác nhau đã đưa ra những khái niệm khác nhau. Samuelson cho rằng “ Cạnh tranh là sự kình địch giữa các doanh nghiệp cạnh tranh với nhau để giành khách hàng, thị trường “ [ 18 ]. Theo Mác thì “ Cạnh tranh là sự ganh đua, đấu tranh gay gắt giữa các nhà tư bản với nhau để giành giật những điều kiện thuận lợi trong sản xuất và tiêu thụ hàng hóa nhằm thu được lợi nhuận siêu ngạch ” [ 9 ]. Theo Từ Điển Bách Khoa Việt Nam “ Cạnh tranh trong kinh doanh là hoạt động ganh đua giữa những người sản xuất hàng hóa, giữa các thương nhân, các nhà kinh doanh trong nền kinh tế thị trường, chi phối bởi các quan hệ cung cầu nhằm giành các điều kiện sản xuất, tiêu thụ và thị trường có lợi nhất ”[ 23 ].

Các tác giả trong cuốn Các Vấn Đề Pháp Lý Về Thể Chế Và Chính Sách Cạnh Tranh Kiểm Soát Độc Quyền Kinh Doanh, Thuộc Sự Án VIE/97/016 cho rằng “ Cạnh tranh có thể được hiểu là sự ganh đua giữa các doanh nghiệp trong việc giành một số nhân tố sản xuất hoặc khách hàng nhằm nâng cao vị thế của mình trên thị trường, để đạt được mục tiêu kinh doanh cụ thể ” [ 28 ]. Tại diễn đàn cao cấp về cạnh tranh công nghiệp của Tổ Chức Hợp Tác Và Phát Triển Kinh Tế ( OECD ) cho rằng “ Cạnh tranh là khái niệm của doanh nghiệp, quốc gia và vùng trong việc tạo việc làm và thu nhập cao hơn trong điều kiện cạnh tranh quốc tế ” [ 2 ]. 12 Từ những định nghĩa trên, ta có thể rút ra các điểm chung sau: 9 Nói đến cạnh tranh là nói đến sự ganh đua lẫn nhau của nhiều chủ thể cùng tham dự nhằm giành lấy phần thắng về mình. 9 Mục đích trực tiếp của cạnh tranh là một đối tượng cụ thể nào đó mà các chủ thể tham dự đều muốn giành giật như một cơ hội, một dự án…Mục đích cuối cùng là kiếm được lợi nhuận cao.

9 Cạnh tranh diễn ra trong một môi trường cụ thể, có ràng buộc chung mà các chủ thể tham gia cạnh tranh phải tuân thủ như các điều kiện pháp lý… 9 Trong quá trình cạnh tranh các chủ thể tham gia cạnh tranh có thể sử dụng nhiều công cụ khác nhau để cạnh tranh như cạnh tranh bằng giá bán sản phẩm, bằng chất lượng sản phẩm…. Với những điểm rút ra nêu trên, khái niệm cạnh tranh có thể hiểu: Cạnh tranh là quan hệ kinh tế mà ở đó các chủ thể kinh tế ganh đua nhau tìm mọi biện pháp chiếm lĩnh thị trường, giành khách hàng và các điều kiện sản xuất có lợi nhất. Mục đích sau cùng của các chủ thể kinh tế trong quá trình cạnh tranh là tối đa hóa lợi ích. Đối với các nhà sản xuất kinh doanh là lợi nhuận, đối với những người tiêu dùng là lợi ích tiêu dùng và sự tiện lợi [ 3 ].

Cạnh tranh được phân thành nhiều loại với các tiêu thức khác nhau. Căn cứ vào chủ thể tham gia thị trường thì có cạnh tranh giữa những nhà sản xuất, giữa người mua và người bán, giữa nhà sản xuất và người tiêu dùng, giữa người mua với nhau. Căn cứ theo tính chất của phương thức cạnh tranh thì có cạnh tranh lành mạnh và cạnh tranh không lành mạnh. Căn cứ vào hình thái của cạnh tranh thì có cạnh tranh hoàn hảo và cạnh tranh không hoàn hảo.

Xét theo mục tiêu kinh tế của các chủ thể trong cạnh tranh thì có cạnh tranh trong nội bộ ngành và cạnh tranh giữa các ngành [ 3 ]. Trong điều kiện nền kinh tế thị trường hiện đại, cạnh tranh không chỉ có tranh giành lẫn nhau, mà cạnh tranh luôn đi với hợp tác, cạnh tranh trong sự hợp tác và bổ sung, hỗ trợ cho nhau.2 Năng lực cạnh tranh OECD đã đưa ra một định nghĩa về năng lực cạnh tranh: “ Năng lực cạnh tranh là sức sản xuất ra thu nhập tương đối cao trên cơ sở sử dụng các yếu tố sản xuất có hiệu quả làm cho các doanh nghiệp, các ngành, các địa phương, các quốc gia và khu vực phát triển bền vững trong điều kiện cạnh tranh quốc tế ” [ 2 ]. Năng lực cạnh tranh được xem xét dưới các cấp độ khác nhau: năng lực cạnh tranh của quốc gia, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, năng lực cạnh tranh của sản phẩm và dịch vụ. 9 Ở cấp độ quốc gia, các tác giả đã đưa ra các khái niệm về năng lực cạnh tranh như sau: Theo M.

Porter thì “ Khái niệm có ý nghĩa nhất về năng lực cạnh tranh ở cấp quốc gia là năng suất lao động ” [ 16 ]. Theo định nghĩa của Diễn đàn kinh tế thế giới “ Năng lực cạnh tranh của một quốc gia là khả năng đạt và duy trì được mức tăng trưởng cao trên cơ sở các chính sách, thể chế vững bền tương đối và các đặc trưng kinh tế khác ” [ 27 ]. Báo cáo về Đánh Giá Năng Lực Cạnh Tranh Toàn Cầu năm 2002, định nghĩa năng lực cạnh tranh đối với một quốc gia là “ Khả năng của nước đó đạt được những thành quả nhanh và bền vững về mức sống, nghĩa là đạt các tỷ lệ tăng trưởng kinh tế cao được xác định bằng thay đổi tổng sản phẩm quốc nội ( GDP ) trên đầu người theo thời gian” [ 20 ]. Từ những khái niệm nêu trên ta có thể hiểu “ Năng lực cạnh tranh của một quốc gia là năng lực của một nền kinh tế có thể tạo ra tăng trưởng bền vững trong môi trường kinh tế đầy biến động của thị trường thế giới ” [ 20 ].

9 Ở cấp độ doanh nghiệp thì có một số khái niệm về năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp như sau: Theo Lý Thuyết Tổ Chức Công Nghiệp thì: “ Doanh nghiệp có năng lực cạnh tranh là doanh nghiệp duy trì được vị thế trên thị trường so với nhà sản xuất khác và 14 + Đưa ra sản phẩm thay thế hoặc sản phẩm cùng loại với sản phẩm của doanh nghiệp khác nhưng với mức giá thấp hơn. + Hoặc cung cấp sản phẩm ( dịch vụ ) tương tự với nhà cung cấp khác nhưng có đặc tính về chất lượng ngang bằng hoặc cao hơn” [ 15 ]. Theo quyển Năng Lực Cạnh Tranh Của Doanh Nghiệp Trong Điều Kiện Toàn Cầu Hóa “Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng doanh nghiệp tạo ra lợi thế cạnh tranh, có khả năng tạo ra năng suất và chất lượng cao hơn đối thủ cạnh tranh, chiếm thị phần lớn, tạo ra thu nhập cao và phát triển bền vững ” [ 19 ]. Một định nghĩa khác về năng lực cạnh tranh “ Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là khả năng vượt qua các đối thủ cạnh tranh để duy trì và phát triển chính bản thân doanh nghiệp ” [ 1 ] Từ những định nghĩa trên ta có thể hiểu “ Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là những yếu tố thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp so với đối thủ cạnh tranh trong việc thỏa mãn tốt nhất các đòi hỏi của khách hàng để thu lợi ngày càng cao hơn ” [ 5 ].

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp nếu hiểu tổng quát nó sẽ là khả năng của doanh nghiệp chống lại các lực lượng cạnh tranh trên thị trường. Theo mô hình 5 tác lực của Michael E.Porter thì có 5 lực lượng điều khiển cuộc cạnh tranh trong ngành. Các lực lượng đó là: các đối thủ hiện tại, các đối thủ tiềm năng, người cung ứng, người mua, sản phẩm thay thế [ 16 ]. 9 Ở cấp độ sản phẩm Theo Hà Thị Ngọc Oanh, “Năng lực cạnh tranh của hàng hóa là sức mạnh hoặc tính vượt trội của hàng hóa đó trên thị trường, nó có thể thay thế hàng hóa cùng loại do doanh nghiệp khác cung cấp để chiếm lấy vị trí thống lĩnh thị trường tại cùng một thời điểm.

Theo Vũ Anh Tuấn, “Một sản phẩm được coi là có năng lực cạnh tranh và có thể đứng vững khi có mức giá thấp hơn hoặc khi cung cấp các sản phẩm tương tự với chất lượng hay dịch vụ ngang bằng hay cao hơn” [ 22 ]. 15 Như thế thì năng lực cạnh tranh của sản phẩm là khả năng sản phẩm đó tiêu thụ được nhanh trong khi có nhiều người cùng bán loại sản phẩm đó trên cùng thị trường. Năng lực cạnh tranh của sản phẩm phụ thuộc vào chất lượng của nó, giá cả, dịch vụ đi kèm, thương hiệu, điều kiện mua bán…. Giữa 3 cấp độ cạnh tranh nêu trên có mối quan hệ mật thiết với nhau, phụ thuộc vào nhau.

Điều này thể hiện ở chỗ năng lực cạnh tranh của hàng hóa là tế bào của năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp, và là nền tảng tạo cơ sở cho năng lực cạnh tranh quốc gia.3 Lợi thế cạnh tranh Theo tài liệu của Diễn Đàn Hợp Tác Kinh Tế Châu Á – Thái Bình Dương năm 2006 thì “Lợi thế cạnh tranh của một doanh nghiệp được đo lường bằng cách so sánh mức tiến bộ của tính hiệu lực và hiệu quả trong việc sử dụng các nguồn lực, tính chủ động và khả năng triển khai các hoạt động đầu tư, khả năng cải tiến công nghệ và bộ máy tổ chức trong tương quan với các đối thủ cạnh tranh của doanh nghiệp đó” [ 1 ]. Theo Nguyễn Hữu Lam “Lợi thế cạnh tranh là những năng lực phân biệt của công ty mà những năng lực phân biệt này được khách hàng xem trọng, đánh giá cao vì nó tạo giá trị cao cho khách hàng” [ 8 ]. “Lợi thế cạnh tranh của sản phẩm được hiểu là những thế mạnh mà sản phẩm có hoặc có thể huy động để đạt thắng lợi trong cạnh tranh” [ 22 ]. Lợi thế cạnh tranh được hiểu là những nguồn lực, lợi thế của ngành, quốc gia mà nhờ có chúng các doanh nghiệp kinh doanh trên thương trường quốc tế tạo ra một số ưu thế vượt trội hơn, ưu việt hơn so với các đối thủ cạnh tranh trực tiếp.2 Cạnh tranh trong ngành ngân hàng.