Kinh nghiệm của Trung Quốc trong giải quyết tranh chấp WTO và bài học cho Việt Nam

Khám phá kinh nghiệm của Trung Quốc trong giải quyết tranh chấp WTO và những bài học quý giá cho Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế.

• Tác giả: Dang Thi Trang
• Người hướng dẫn: Dr. Nguyen Binh Minh
• Trường học: Foreign Trade University
• Chuyên ngành: Economics
• Đề tài: China’s Experience In Dealing With WTO Dispute Resolution And Lessons For Vietnam
• Loại tài liệu: master thesis
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hanoi

Mục lục chi tiết

• REASSURANCE
• ACKNOWLEDGEMENT
• TABLE OF CONTENT
• 1. CHAPTER 1: MECHANISM OF DISPUTE RESOLUTION IN WTO
• 1.1. Definition of Dispute resolution
• 1.2. Procedure of Dispute Settlement Mechanism
• 1.3. WTO Dispute Mechanism with the participation of third party
• 1.4. Overview of WTO dispute settlement mechanism
• 2. CHAPTER 2: CHINA’S EXPERIENCES IN DEALING WITH DISPUTE RESOLUTION UNDER WTO
• 2.1. Overview about China’s economy and policy
• 2.2. China’s economy and policy
• 2.3. Overview of China in dispute resolution under WTO
• 2.4. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint
• 2.4.1. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Acceptance” period
• 2.4.2. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Consolidation” period
• 2.4.3. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Activation” period
• 2.5. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a respondence
• 2.5.1. China’s experience when being the respondence during the “Acceptance” period
• 2.5.2. China’s experience when being the respondence during the “Consolidation” period and “Activation” period
• 2.6. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a third party
• 2.7. Experiences from China in dealing with WTO dispute resolution
• 2.7.1. China’s characteristics in dealing with WTO dispute resolution
• 2.7.2. Experiences from China in dealing with WTO dispute resolution
• 3. CHAPTER 3: LESSONS FOR VIETNAM IN DEALING WITH WTO DISPUTE RESOLUTION
• 3.1. Overview about Vietnam’s economy after WTO accession
• 3.2. Vietnam participates in WTO dispute resolution
• 3.3. Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as complaint
• 3.4. Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as a respondence
• 3.5. Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as a third party
• 3.6. Advantages and challenges of Vietnam in WTO disputes resolution after WTO accession
• 3.7. Lessons for Vietnam when joining WTO Dispute Resolution
• LIST OF REFERENCES
• APPENDIX 01: CHINA INVOLVING IN WTO DISPUTE SETTLEMENT AS COMPLAINT
• APPENDIX 02: US – CHINA TRADE WAR
• APPENDIX 03: VIETNAM INVOLVING IN WTO DISPUTE SETTLEMENT AS THIRD PARTY

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kinh Nghiệm Trung Quốc Giải Quyết Tranh Chấp WTO

Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) chính thức thành lập ngày 1/1/1995, kế thừa Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT). Cơ chế giải quyết tranh chấp (DSM) của WTO là trụ cột quan trọng, bảo vệ quyền lợi các thành viên. Tranh chấp phát sinh khi một thành viên áp dụng chính sách thương mại vi phạm các hiệp định WTO. DSU 3.2 nhấn mạnh vai trò của DSM trong việc đảm bảo an ninh và tính dự đoán của hệ thống thương mại đa phương. Mục tiêu cơ bản của DSM là đạt được giải pháp tích cực, ưu tiên các giải pháp do các bên tranh chấp thỏa thuận. Cơ chế này cung cấp các thủ tục đa phương để giải quyết tranh chấp thay vì các hành động đơn phương, ảnh hưởng đến hoạt động chung của các quy tắc thương mại quốc tế. Khi là thành viên WTO, quốc gia đó bắt buộc phải tham gia giải quyết tranh chấp WTO. Cơ quan giải quyết tranh chấp (DSB) là cơ quan cao nhất điều chỉnh hệ thống, có quyền thành lập Ban hội thẩm, giám sát việc thực hiện các quyết định và cho phép đình chỉ thực hiện nghĩa vụ.

1.1. Định Nghĩa và Mục Tiêu của Giải Quyết Tranh Chấp WTO

Giải quyết tranh chấp, hay dispute settlement, là trụ cột của hệ thống thương mại đa phương, đóng góp vào sự ổn định của kinh tế toàn cầu. Tranh chấp phát sinh khi một thành viên WTO áp dụng biện pháp thương mại mà thành viên khác cho là vi phạm hiệp định. Mục tiêu chính là đạt được giải pháp tích cực, phù hợp với các hiệp định liên quan. Cơ chế này thay thế các hành động đơn phương bằng các thủ tục đa phương, đảm bảo công bằng và tuân thủ luật lệ quốc tế. DSB là cơ quan có quyền thành lập Ban hội thẩm, giám sát thực hiện quyết định, và cho phép đình chỉ nghĩa vụ.

1.2. Vai Trò của Cơ Quan Giải Quyết Tranh Chấp DSB trong WTO

DSB là cơ quan quan trọng trong hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO. Về bản chất, DSB là đại hội đồng WTO, bao gồm đại diện của tất cả các quốc gia thành viên. DSB có quyền thành lập Ban hội thẩm, thông qua báo cáo của Ban hội thẩm và Cơ quan phúc thẩm, giám sát việc thực hiện các quyết định, khuyến nghị giải quyết tranh chấp, cho phép đình chỉ thực hiện nghĩa vụ và nhượng bộ. Tuy nhiên, DSB chỉ là một cơ quan phê duyệt quyết định, không trực tiếp xem xét giải quyết tranh chấp. Các quyết định của DSB được thông qua theo nguyên tắc đồng thuận phủ quyết. Nguyên tắc này có nghĩa là một quyết định không được thông qua khi tất cả các thành viên DSB bỏ phiếu không thông qua.

II. Phân Tích Kinh Nghiệm Trung Quốc Tham Gia Giải Quyết Tranh Chấp

Trung Quốc gia nhập WTO ngày 11/12/2001 sau 17 năm đàm phán. Đây là bước quan trọng để WTO trở thành tổ chức toàn cầu thực sự. Trung Quốc coi việc sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp để bảo vệ quyền lợi là lợi ích quan trọng của việc gia nhập WTO. Trung Quốc đã tích cực sử dụng DSM để bảo vệ lợi ích thương mại của mình. Nghiên cứu của Bryan Mercurio và Mitali Tyagi (2012) chia quá trình tham gia của Trung Quốc thành ba giai đoạn: Chấp nhận, Củng cố và Kích hoạt. Các chuyên gia như Ji Wenhua và Henry Gao đã có nhiều nghiên cứu sâu sắc về vấn đề này.

2.1. Giai Đoạn Chấp Nhận Acceptance của Trung Quốc tại WTO

Trong giai đoạn đầu gia nhập WTO, Trung Quốc tiếp cận DSM một cách thận trọng. Họ tập trung vào việc học hỏi và tuân thủ các quy tắc của WTO. Trung Quốc ít khi chủ động khởi kiện, mà thường đóng vai trò bị đơn. Mục tiêu chính là tránh gây căng thẳng thương mại và duy trì quan hệ tốt với các đối tác thương mại lớn. Tuy nhiên, Trung Quốc cũng bắt đầu sử dụng DSM để bảo vệ các ngành công nghiệp non trẻ của mình.

2.2. Giai Đoạn Củng Cố Consolidation và Kích Hoạt Activation

Sau giai đoạn Chấp nhận, Trung Quốc dần củng cố kiến thức và kinh nghiệm về DSM. Họ trở nên tự tin hơn trong việc sử dụng cơ chế này để bảo vệ quyền lợi của mình. Trung Quốc bắt đầu chủ động khởi kiện các thành viên WTO khác khi cho rằng họ vi phạm các quy tắc thương mại. Giai đoạn Kích hoạt đánh dấu sự chuyển đổi của Trung Quốc từ một thành viên thụ động sang một thành viên tích cực, sử dụng DSM như một công cụ để thúc đẩy lợi ích thương mại của mình.

2.3. Đặc Điểm trong Cách Tiếp Cận Giải Quyết Tranh Chấp của Trung Quốc

Trung Quốc có những đặc điểm riêng trong cách tiếp cận giải quyết tranh chấp WTO. Họ thường sử dụng các biện pháp hòa giải và đàm phán trước khi khởi kiện. Trung Quốc cũng chú trọng đến việc xây dựng đội ngũ chuyên gia pháp lý và thương mại quốc tế. Ngoài ra, Trung Quốc thường tham gia với tư cách bên thứ ba trong các vụ tranh chấp WTO để học hỏi kinh nghiệm và bảo vệ lợi ích gián tiếp của mình.

III. Bài Học Kinh Nghiệm Giải Quyết Tranh Chấp WTO Cho Việt Nam

Sau 12 năm gia nhập WTO, Việt Nam đã có những bước khởi đầu quan trọng trong việc sử dụng DSM để bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp. Vụ kiện tôm đông lạnh nhập khẩu từ Việt Nam vào Hoa Kỳ là một ví dụ điển hình. Tuy nhiên, việc sử dụng DSM đòi hỏi nguồn lực lớn về nhân lực, kinh nghiệm và tài chính. Việc tham gia với tư cách bên thứ ba là cơ hội để học hỏi và tích lũy kinh nghiệm. So với Trung Quốc, Việt Nam còn yếu và thiếu kinh nghiệm trong giải quyết tranh chấp. Do đó, Việt Nam cần chú trọng nâng cao năng lực và khả năng giải quyết tranh chấp, học hỏi kinh nghiệm từ Trung Quốc.

3.1. Thực Trạng Tham Gia Giải Quyết Tranh Chấp WTO của Việt Nam

Việt Nam đã tham gia một số vụ tranh chấp WTO với tư cách nguyên đơn, bị đơn và bên thứ ba. Tuy nhiên, số lượng các vụ tranh chấp mà Việt Nam tham gia còn hạn chế so với các thành viên WTO khác. Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn trong việc chứng minh thiệt hại và bảo vệ quyền lợi của mình trong các vụ tranh chấp. Năng lực của đội ngũ chuyên gia pháp lý và thương mại quốc tế của Việt Nam còn hạn chế.

3.2. Cơ Hội và Thách Thức cho Việt Nam trong Giải Quyết Tranh Chấp

Việc tham gia DSM mang lại nhiều cơ hội cho Việt Nam, bao gồm bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp, thúc đẩy xuất khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, Việt Nam cũng phải đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm thiếu nguồn lực, kinh nghiệm và năng lực. Việt Nam cần có chiến lược rõ ràng để tận dụng cơ hội và vượt qua thách thức trong quá trình tham gia DSM.

3.3. Bài Học Rút Ra từ Kinh Nghiệm của Trung Quốc cho Việt Nam

Việt Nam có thể học hỏi nhiều điều từ kinh nghiệm của Trung Quốc trong giải quyết tranh chấp WTO. Thứ nhất, Việt Nam cần xây dựng đội ngũ chuyên gia pháp lý và thương mại quốc tế có trình độ cao. Thứ hai, Việt Nam cần chủ động tham gia các vụ tranh chấp WTO với tư cách bên thứ ba để học hỏi kinh nghiệm. Thứ ba, Việt Nam cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế và các quốc gia khác để nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp.

IV. Giải Pháp Nâng Cao Năng Lực Giải Quyết Tranh Chấp WTO

Để nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp WTO, Việt Nam cần có các giải pháp đồng bộ. Cần tăng cường đào tạo và bồi dưỡng đội ngũ chuyên gia pháp lý và thương mại quốc tế. Cần xây dựng hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về các vụ tranh chấp WTO. Cần tăng cường hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác. Cần có cơ chế hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp tham gia các vụ tranh chấp WTO.

4.1. Đầu Tư vào Nguồn Nhân Lực Chất Lượng Cao về Luật WTO

Việc đầu tư vào nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp WTO của Việt Nam. Cần có các chương trình đào tạo chuyên sâu về luật WTO, kỹ năng đàm phán và giải quyết tranh chấp. Cần khuyến khích các chuyên gia Việt Nam tham gia các khóa đào tạo và hội thảo quốc tế về WTO.

4.2. Xây Dựng Hệ Thống Thông Tin và Cơ Sở Dữ Liệu Về Tranh Chấp

Hệ thống thông tin và cơ sở dữ liệu về các vụ tranh chấp WTO là công cụ quan trọng để hỗ trợ các doanh nghiệp và cơ quan nhà nước trong việc nghiên cứu và giải quyết tranh chấp. Cần thu thập và phân tích thông tin về các vụ tranh chấp, các phán quyết của WTO và các bài học kinh nghiệm. Cần xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các bên liên quan.

4.3. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế và Học Hỏi Kinh Nghiệm

Hợp tác quốc tế và học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia khác là cách hiệu quả để nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp WTO. Cần tăng cường hợp tác với các tổ chức quốc tế như ACWL và các quốc gia có kinh nghiệm trong giải quyết tranh chấp. Cần tham gia các diễn đàn và hội thảo quốc tế về WTO để trao đổi thông tin và kinh nghiệm.

V. Ứng Dụng Thực Tiễn Giải Quyết Tranh Chấp Thương Mại Quốc Tế

Việc áp dụng các bài học kinh nghiệm từ Trung Quốc và các giải pháp nêu trên sẽ giúp Việt Nam nâng cao hiệu quả trong việc giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động tìm hiểu về luật WTO và các quy định liên quan đến thương mại quốc tế. Các cơ quan nhà nước cần tăng cường hỗ trợ các doanh nghiệp trong việc giải quyết tranh chấp thương mại.

5.1. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Việt Nam Tham Gia Giải Quyết Tranh Chấp

Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tham gia giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Cần cung cấp thông tin, tư vấn pháp lý và hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp. Cần tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ pháp lý quốc tế.

5.2. Nâng Cao Nhận Thức về Luật WTO cho Doanh Nghiệp và Cộng Đồng

Nâng cao nhận thức về luật WTO là yếu tố quan trọng để giúp doanh nghiệp và cộng đồng hiểu rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình trong thương mại quốc tế. Cần tổ chức các khóa đào tạo, hội thảo và các hoạt động tuyên truyền về luật WTO.

5.3. Xây Dựng Cơ Chế Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Nhà Nước

Cần xây dựng cơ chế phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan nhà nước trong việc giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Cần phân công rõ trách nhiệm và quyền hạn của từng cơ quan. Cần tạo điều kiện cho các cơ quan phối hợp chặt chẽ với nhau để bảo vệ quyền lợi của Việt Nam.

VI. Kết Luận Tương Lai Giải Quyết Tranh Chấp WTO Của Việt Nam

Việc tham gia DSM là một phần quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Với những nỗ lực và giải pháp đồng bộ, Việt Nam có thể nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp thương mại và bảo vệ quyền lợi của mình trong WTO. Học hỏi kinh nghiệm từ Trung Quốc và các quốc gia khác sẽ giúp Việt Nam đạt được mục tiêu này.

6.1. Vai Trò Quan Trọng của Giải Quyết Tranh Chấp trong Hội Nhập

Giải quyết tranh chấp đóng vai trò quan trọng trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam. Việc tham gia DSM giúp Việt Nam bảo vệ quyền lợi của mình trong thương mại quốc tế và tạo môi trường kinh doanh công bằng và minh bạch.

6.2. Triển Vọng và Cơ Hội Phát Triển Năng Lực Giải Quyết Tranh Chấp

Việt Nam có nhiều triển vọng và cơ hội để phát triển năng lực giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế. Với sự quan tâm của nhà nước, sự nỗ lực của doanh nghiệp và sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế, Việt Nam có thể trở thành một thành viên tích cực và có trách nhiệm trong WTO.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Cơ chế giải quyết tranh chấp (Dispute Settlement Mechanism - DSM) của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) được coi là trụ cột trung tâm bảo đảm sự ổn định, tính dự báo và công bằng cho hệ thống thương mại đa phương toàn cầu. Kể từ khi thành lập vào ngày 01 tháng 01 năm 1995 đến năm 2019, đã có 581 vụ tranh chấp thương mại quốc tế được đưa ra giải quyết tại WTO với sự tham gia của 72 quốc gia thành viên trên tổng số 164 thành viên. Đối với các quốc gia đang phát triển, việc tận dụng hiệu quả cơ chế này đòi hỏi nguồn lực tài chính dồi dào, đội ngũ chuyên gia pháp lý am hiểu sâu sắc luật pháp quốc tế và chiến lược tranh tụng bài bản.

Sau 12 năm gia nhập WTO, Việt Nam đã có bước khởi đầu quan trọng khi gửi yêu cầu tham vấn đầu tiên tới Hoa Kỳ vào ngày 01 tháng 02 năm 2010 liên quan đến biện pháp chống bán phá giá áp đặt lên sản phẩm tôm nước ấm đông lạnh. Tuy nhiên, kinh nghiệm và năng lực thực tế của Việt Nam trong việc chủ động khởi kiện cũng như tự vệ trước các biện pháp phòng vệ thương mại vẫn còn nhiều hạn chế. Trong khi đó, Trung Quốc – quốc gia gia nhập WTO từ ngày 11 tháng 12 năm 2001 sau 15 năm đàm phán – đã tham gia tổng cộng 231 vụ việc tại WTO tính đến năm 2019 và vươn lên trở thành một trong những thành viên sử dụng cơ chế này hiệu quả nhất.

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Chính sách và Luật Thương mại Quốc tế của tác giả Đặng Thị Trang, do TS. Nguyễn Bình Minh hướng dẫn tại Trường Đại học Ngoại thương Hà Nội, tập trung phân tích toàn diện quá trình gần 20 năm tham gia giải quyết tranh chấp của Trung Quốc tại WTO. Mục tiêu nghiên cứu là làm rõ các chiến lược tố tụng của Trung Quốc dưới các tư cách nguyên đơn, bị đơn và bên thứ ba, từ đó rút ra các bài học thực tiễn giúp Việt Nam nâng cao năng lực giải quyết tranh chấp, bảo vệ hiệu quả kim ngạch xuất khẩu hàng trăm tỷ USD và bảo vệ quyền lợi chính đáng của doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập kinh tế sâu rộng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng khung pháp lý của Thỏa thuận về các quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp (Dispute Settlement Understanding - DSU), Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT 1994), Hiệp định về các khía cạnh liên quan đến thương mại của quyền sở hữu trí tuệ (TRIPS) và Hiệp định về trợ cấp và các biện pháp đối kháng (SCM). Đồng thời, luận văn áp dụng mô hình tiến hóa ba giai đoạn của Bryan Mercurio và Mitali Tyagi (2012) gồm: Giai đoạn Chấp nhận (Acceptance, 2001-2007), Giai đoạn Củng cố (Consolidation, 2007-2012) và Giai đoạn Kích hoạt (Activation, 2012-2019), kết hợp với học thuyết "Chủ nghĩa pháp lý tích cực" (Aggressive Legalism) nhằm giải thích sự dịch chuyển từ vị thế tiếp nhận thụ động sang chủ động kiến tạo luật chơi thương mại.

Bên cạnh đó, nghiên cứu làm rõ các khái niệm cốt lõi trong hệ thống tài phán WTO:

• Cơ quan Giải quyết Tranh chấp (Dispute Settlement Body - DSB): Cơ quan quyền lực cao nhất gồm đại diện của 164 thành viên, vận hành theo nguyên tắc đồng thuận nghịch (negative consensus) giúp các quyết định thành lập ban hội thẩm hoặc thông qua báo cáo gần như được phê chuẩn tự động.
• Ban hội thẩm (Panel): Cơ quan xét xử sơ thẩm gồm 3 đến 5 chuyên gia độc lập do các bên tham vấn lựa chọn hoặc do Tổng Giám đốc WTO chỉ định.
• Cơ quan Phúc thẩm (Appellate Body): Cơ quan thường trực gồm 7 thành viên có nhiệm kỳ 4 năm, chịu trách nhiệm rà soát các vấn đề pháp lý và giải thích luật.
• Quyền của Bên thứ ba (Third party): Quyền tham gia tố tụng theo Điều 4.11 và Điều 10 của DSU dành cho các thành viên có lợi ích thương mại đáng kể, cho phép tiếp cận tài liệu và trình bày quan điểm bằng văn bản cũng như phát biểu miệng tại phiên xét xử đầu tiên.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp chuẩn mực từ hệ thống văn bản tài phán chính thức của WTO, báo cáo thường niên giai đoạn 1995-2018, số liệu kinh tế vĩ mô từ Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và các cơ sở dữ liệu pháp lý thương mại của Bộ Công Thương và Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI).

Về cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu, tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu có mục đích toàn bộ đối với 231 vụ việc có sự tham gia của Trung Quốc tại WTO tính đến đầu năm 2019, bao gồm 20 vụ việc với tư cách nguyên đơn, 43 vụ việc với tư cách bị đơn và 168 vụ việc với tư cách bên thứ ba. Cỡ mẫu này được đặt trong mối tương quan so sánh với tổng thể 581 vụ việc của toàn bộ 164 thành viên WTO và các vụ việc thực tế của Việt Nam kể từ sau khi gia nhập năm 2007.

Phương pháp phân tích được lựa chọn gồm:

• Phương pháp phân tích án lệ thực tế (case study): Nghiên cứu chuyên sâu các vụ kiện tiêu biểu như vụ thép DS252 (2002), vụ đinh ốc vít DS397 (2009-2016), vụ phụ tùng ô tô DS339/DS340/DS342 (2006) và chuỗi 5 vụ kiện thương mại với Hoa Kỳ năm 2018 (DS543, DS544, DS562, DS563, DS565).
• Phương pháp luật học so sánh: Đối chiếu sự khác biệt giữa các giai đoạn tham gia của Trung Quốc và so sánh thực tiễn của Trung Quốc với hiện trạng của Việt Nam.
• Phương pháp chuyên gia: Tham chiếu các phân tích chuyên sâu của các chuyên gia hàng đầu về luật thương mại quốc tế như TS. Ji Wenhua và Giáo sư Henry Gao.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích này là nhằm bảo đảm tính khách quan, liên kết chặt chẽ giữa quy định pháp lý thuần túy và diễn biến thực tế trên bàn đàm phán quốc tế trong mốc thời gian nghiên cứu từ tháng 11 năm 2018 đến tháng 04 năm 2019.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, sự tham gia của Trung Quốc tại cơ chế giải quyết tranh chấp WTO thể hiện bước chuyển mình vượt bậc qua ba giai đoạn chiến lược rõ rệt. Trong giai đoạn Chấp nhận (2001-2007), Trung Quốc chỉ khởi kiện 1 vụ duy nhất (vụ DS252 năm 2002 liên minh cùng 7 thành viên khác kiện Hoa Kỳ) và chủ yếu sử dụng biện pháp thương lượng sớm khi bị kiện nhằm tránh đối đầu trực diện. Sang giai đoạn Củng cố (2007-2012), Trung Quốc khởi kiện 5 vụ và bắt đầu kiên quyết bảo vệ chính sách nội địa trước các vụ kiện của phương Tây. Đến giai đoạn Kích hoạt (2012-2019), Trung Quốc đã đệ trình tới 12 đơn kiện, đặc biệt trong năm 2018 đã khởi xướng 5 vụ kiện liên tiếp chống lại Hoa Kỳ, thể hiện sự tự tin tuyệt đối vào năng lực pháp lý và vị thế kinh tế với GDP danh nghĩa đạt 12.241 tỷ USD vào năm 2017.

Thứ hai, Trung Quốc đã đạt được những thắng lợi pháp lý toàn diện mang tính lịch sử, điển hình là vụ kiện đinh ốc vít bằng thép carbon với Liên minh Châu Âu (DS397) kéo dài suốt 7 năm từ 2009 đến 2016. Tại báo cáo chung thẩm ngày 18 tháng 01 năm 2016, Cơ quan Phúc thẩm WTO đã ủng hộ toàn bộ 23 điểm khiếu nại nằm trong cả 6 nhóm vấn đề lớn của Trung Quốc, xác định EU vi phạm các quy định về tính minh bạch thủ tục, so sánh sản phẩm và xác định thiệt hại ngành sản xuất nội địa. Thắng lợi này buộc EU phải bãi bỏ mức thuế chống bán phá giá từ 38% đến 74% vào ngày 27 tháng 02 năm 2016, mở đường cho các doanh nghiệp xuất khẩu Trung Quốc quay trở lại thị trường Châu Âu.

Thứ ba, chiến lược tận dụng vị thế bên thứ ba là con đường ngắn nhất và ít tốn kém nhất để tích lũy năng lực tố tụng. Trung Quốc đã tham gia với tư cách bên thứ ba trong 168 vụ việc, chiếm tỷ trọng áp đảo 72,7% trong tổng số 231 vụ việc mà quốc gia này tham gia tại WTO. Việc tham gia vào hầu hết các Ban hội thẩm trong giai đoạn 2003-2006 đã giúp đội ngũ chuyên gia pháp lý của Trung Quốc cọ xát thực tế, nghiên cứu toàn bộ lập luận bí mật của các cường quốc thương mại trước khi chính thức bước vào các cuộc đối đầu trực tiếp.

Thảo luận kết quả

Thành công của Trung Quốc trong việc giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế bắt nguồn từ ba yếu tố then chốt: tầm nhìn chiến lược và quyết tâm chính trị của chính phủ, sự đồng hành cung cấp dữ liệu kịp thời từ các hiệp hội ngành hàng và sự trưởng thành của đội ngũ luật sư chuyên trách sau hơn một thập kỷ đào tạo chuyên sâu. Việc lưu trữ hồ sơ điều tra cẩn trọng từ năm 2007 trong vụ DS397 đã giúp Trung Quốc đánh bại hoàn toàn các lập luận phòng vệ của EU khi các quan chức xử lý vụ việc phía Châu Âu đã luân chuyển công tác và không còn lưu giữ đầy đủ chứng cứ gốc.

So sánh với các nghiên cứu trước đây của Henry Gao và Ji Wenhua, kết quả nghiên cứu này tái khẳng định rằng các nước đang phát triển hoàn toàn có thể sử dụng DSU như một vũ khí pháp lý sắc bén để bảo vệ lợi ích xuất khẩu nếu có sự chuẩn bị chu đáo. Những bước lùi ban đầu như vụ hòa giải nhanh chóng về thuế giá trị gia tăng đối với mạch tích hợp (DS309) vào năm 2004 không phải là sự yếu thế vĩnh viễn, mà là sự nhượng bộ có tính toán để hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật quốc gia tương thích với các cam kết WTO.

Các phát hiện và xu hướng tranh chấp này có thể được trình bày trực quan thông qua:

• Biểu đồ đường thể hiện sự gia tăng số lượng vụ kiện do Trung Quốc khởi xướng qua 3 giai đoạn (1 vụ trong giai đoạn 2001-2006 tăng vọt lên 12 vụ trong giai đoạn 2012-2018).
• Bảng thống kê cơ cấu 500 yêu cầu tham vấn tại WTO phân bổ theo các hiệp định, trong đó GATT chiếm 414 yêu cầu, Hiệp định Chống bán phá giá chiếm 117 yêu cầu, Hiệp định SCM chiếm 111 yêu cầu, TRIPS chiếm 34 yêu cầu và GATS chiếm 24 yêu cầu.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, Bộ Công Thương phối hợp với Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Geneva chủ động đăng ký tham gia với tư cách bên thứ ba trong 100% các vụ tranh chấp tại WTO có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam (như thủy sản, dệt may, da giày, thép và nông sản). Thời hạn triển khai thực hiện ngay trong giai đoạn 2020-2025, bảo đảm gửi văn bản thông báo quyền lợi trong vòng 10 ngày kể từ khi thành lập Ban hội thẩm theo Điều 10.2 DSU nhằm tích lũy kinh nghiệm tranh tụng với chi phí tối thiểu.

Thứ hai, Bộ Tư pháp, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ sở đào tạo luật hàng đầu xây dựng đề án đào tạo chuyên gia pháp lý thương mại quốc tế, đặt mục tiêu tăng 50% số lượng luật sư và chuyên viên pháp chế có chứng chỉ tranh tụng quốc tế giai đoạn 2020-2030. Đồng thời, Việt Nam cần tận dụng tối đa các chương trình hỗ trợ kỹ thuật và tư vấn pháp lý miễn phí hoặc chi phí thấp từ Trung tâm Tư vấn Luật WTO (Advisory Center on WTO Law - ACWL) để xử lý các vụ việc phức tạp.

Thứ ba, thiết lập cơ chế phản ứng nhanh và liên kết chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, Hiệp hội ngành hàng (như VASEP, VCCI) và các doanh nghiệp sản xuất xuất khẩu. Hiệp hội ngành nghề cần vận động các doanh nghiệp thành viên xây dựng quỹ phòng vệ thương mại, sẵn sàng đóng góp từ 10% đến 20% chi phí điều tra pháp lý và lưu trữ dữ liệu kế toán, chứng từ xuất nhập khẩu xuyên suốt theo chuẩn mực quốc tế từ năm 2021 đến 2026.

Thứ tư, Bộ Công Thương chủ trì rà soát định kỳ 100% hệ thống chính sách thuế, quy chuẩn kỹ thuật và các chương trình hỗ trợ sản xuất trong nước trong giai đoạn 2021-2025 nhằm bảo đảm tính tương thích tuyệt đối với các hiệp định của WTO và cam kết gia nhập, chủ động loại bỏ các nguy cơ tiềm ẩn có thể bị đối tác khởi kiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cơ quan quản lý nhà nước và nhà hoạch định chính sách: Cán bộ thuộc Bộ Công Thương, Cục Phòng vệ thương mại và Bộ Tư pháp có thể tham khảo để xây dựng chiến lược ứng phó các rào cản thương mại, tối ưu hóa quy trình tham vấn 60 ngày tại WTO và nâng cao vị thế đàm phán thương mại song phương lẫn đa phương.
• Đội ngũ luật sư và chuyên gia tư vấn pháp lý thương mại quốc tế: Các luật sư chuyên ngành giải quyết tranh chấp có thể khai thác các kỹ thuật thu thập chứng cứ, phương pháp phân tích án lệ thực tế từ 231 vụ việc của Trung Quốc và chiến thuật tranh tụng sắc bén tại các phiên họp của Ban hội thẩm và Cơ quan Phúc thẩm.
• Hiệp hội ngành nghề và doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Lãnh đạo các hiệp hội xuất khẩu lớn như VASEP, Hiệp hội Dệt may, Hiệp hội Thép cùng các giám đốc doanh nghiệp xuất khẩu có thể sử dụng luận văn làm cẩm nang chuẩn bị cơ sở dữ liệu số liệu kế toán, chủ động nhận diện rủi ro bị áp thuế chống bán phá giá từ 30% trở lên tại các thị trường trọng điểm như Hoa Kỳ và EU.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên sau đại học: Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành Kinh tế quốc tế, Luật quốc tế và Thương mại quốc tế có thể sử dụng tài liệu làm tài liệu tham khảo giá trị với 72 danh mục tài liệu tham khảo và hệ thống dữ liệu tranh chấp chi tiết từ năm 1995 đến 2019.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ chế giải quyết tranh chấp tại WTO trải qua những giai đoạn chính nào và tổng thời gian kéo dài bao lâu? Quy trình chuẩn gồm 4 giai đoạn: Tham vấn song phương (tối đa 60 ngày), xét xử tại Ban hội thẩm (khoảng 6 đến 9 tháng), xét xử tại Cơ quan Phúc thẩm (khoảng 60 đến 90 ngày) và giai đoạn thực thi phán quyết. Tổng thời gian xử lý một vụ tranh chấp thông thường từ 1 năm đến 1 năm 3 tháng nếu có kháng cáo.

2. Tại sao tham gia với tư cách bên thứ ba lại đặc biệt có lợi cho các nước đang phát triển như Việt Nam? Theo Điều 10 DSU, bên thứ ba được tiếp cận toàn bộ văn bản đệ trình của các bên tranh chấp trước phiên họp đầu tiên và được quyền trình bày quan điểm. Phương thức này giúp tích lũy kinh nghiệm tranh tụng thực tế mà không phải chịu rủi ro bị trả đũa thương mại hay chi phí thuê luật sư quốc tế hàng triệu USD.

3. Trung Quốc đã chuyển đổi chiến lược tham gia giải quyết tranh chấp tại WTO như thế nào? Trung Quốc chuyển biến qua 3 giai đoạn: Chấp nhận (2001-2007) với thái độ thận trọng, ưu tiên hòa giải sớm; Củng cố (2007-2012) bắt đầu kiên quyết tự vệ trước các vụ kiện lớn; và Kích hoạt (2012-2019) chủ động sử dụng cơ chế như một công cụ bảo vệ lợi ích với 12 vụ khởi kiện.

4. Bài học lớn nhất từ vụ kiện đinh ốc vít DS397 giữa Trung Quốc và EU là gì? Bài học then chốt là sự chuẩn bị chứng cứ kỹ lưỡng và sự kiên trì theo đuổi tố tụng suốt 7 năm. Doanh nghiệp và chính phủ Trung Quốc đã lưu trữ chi tiết từng tài liệu điều tra từ năm 2007, giúp chứng minh EU vi phạm quy định WTO và giành thắng lợi tại toàn bộ 23 nội dung khiếu nại vào năm 2016.

5. Doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam cần chuẩn bị những gì để đối phó với nguy cơ tranh chấp thương mại tại WTO? Doanh nghiệp cần phối hợp chặt chẽ với hiệp hội ngành hàng, chuẩn bị hệ thống sổ sách kế toán minh bạch theo chuẩn quốc tế, theo dõi sát các biến động chính sách thuế quan và chủ động đóng góp dữ liệu cho cơ quan nhà nước khi xuất hiện các dấu hiệu bị điều tra phòng vệ thương mại.

Kết luận

• Luận văn đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận và quy trình thực thi cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO với 581 vụ việc được ghi nhận từ năm 1995 đến năm 2019.
• Phân tích sâu sắc sự chuyển dịch chiến lược của Trung Quốc qua 3 giai đoạn lịch sử trong 231 vụ tranh chấp, từ vị thế một thành viên mới thận trọng sang quốc gia tích cực định hình luật chơi thương mại.
• Làm sáng tỏ các bài học thực tiễn vô giá về kỹ năng thu thập chứng cứ, sự liên kết công - tư và chiến thuật sử dụng vị thế bên thứ ba để tối ưu hóa nguồn lực.
• Đề xuất lộ trình hành động thiết thực cho Việt Nam giai đoạn 2020-2030 nhằm nâng cao năng lực pháp lý và bảo vệ an toàn kim ngạch xuất khẩu quốc gia.
• Khẳng định tính cấp thiết của việc phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, hiệp hội ngành hàng và cộng đồng doanh nghiệp trong việc chủ động sử dụng luật pháp quốc tế như một công cụ phòng vệ và phát triển bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS CHINA’S EXPERIENCE IN DEALING WITH WTO DISPUTE RESOLUTION AND LESSONS FOR VIETNAM International Trade Policy and Law FULL NAME: DANG THI TRANG Hanoi, 2019 MINISTRY OF EDUCATION AND TRAINING FOREIGN TRADE UNIVERSITY MASTER THESIS CHINA’S EXPERIENCE IN DEALING WITH WTO DISPUTE RESOLUTION AND LESSONS FOR VIETNAM Major: Economics Specialization: International Trade Policy and Law Code: 8310106 Full name: Dang Thi Trang ID: 1606060020 Supervisor: Dr. Nguyen Binh Minh Hanoi, 2019 REASSURANCE I hereby declare that my work is the result of my personal research and study under the support and supervision of Dr. Nguyen Binh Minh. In the whole content of the thesis, what is presented is either personal or aggregated from multiple sources of references which are legible and legally cited.

Hanoi, April 2019 Dang Thi Trang ACKNOWLEDGEMENT First and foremost, I would like to express my sincere gratitude to my advisor Dr. Nguyen Binh Minh for the continuous support of my graduation master thesis, for his patience, guidance and knowledge. Hardly could I complete my work without his enthusiastic guidance and suggestions throughout the past five months. Beside my advisor, I would like to thank all professors and lecturers in Foreign Trade University, especially professors and lecturers teaching in Master Program of International Trade Policy and Law, who spent all enthusiasm and dedication to bring knowledge to students.

The knowledge acquired in the learning process is not only necessary for me to finish my thesis but also the luggage that I would confidently carry into the outside world. My special thanks also goes to my family, my best friends and my classmates for the encouragement and spiritual supports they gave me to overcome hardness when doing my master thesis. Hanoi, April 2019 Dang Thi Trang TABLE OF CONTENT REASSURANCE. 2 LIST OF ABBREVIATION.

5 LIST OF TABLE. 6 LIST OF FIGURE. 6 LIST OF DIAGRAM. 6 LIST OF MAP.

1 CHAPTER 1: MECHANISM OF DISPUTE RESOLUTION IN WTO. Definition of Dispute resolution. Procedure of Dispute Settlement Mechanism .1 Procedure of Dispute Settlement Mechanism. WTO Dispute Mechanism with the participation of third party.

Overview of WTO dispute settlement mechanism .19 CHAPTER 2: CHINA’S EXPERIENCES IN DEALING WITH DISPUTE RESOLUTION UNDER WTO. Overview about China’s economy and policy. China’s economy and policy. Overview of China in dispute resolution under WTO.

China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Acceptance” period. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Consolidation” period. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a complaint in “Activation” period.

China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a respondence. China’s experience when being the respondence during the “Acceptance” period. China’s experience when being the respondence during the “Consolidation” period and “Activation” period. China’s experience in dealing with WTO dispute resolution as a third party 42 2.

Experiences from China in dealing with WTO dispute resolution. China’s characteristics in dealing with WTO dispute resolution. Experiences from China in dealing with WTO dispute resolution .48 CHAPTER 3: LESSONS FOR VIETNAM IN DEALING WITH WTO DISPUTE RESOLUTION. Overview about Vietnam’s economy after WTO accession.

Vietnam participates in WTO dispute resolution .Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as complaint. Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as a respondence. Vietnam in dealing with WTO dispute resolution as a third party. Advantages and challenges of Vietnam in WTO disputes resolution after WTO accession.

Lessons for Vietnam when joining WTO Dispute Resolution. 67 LIST OF REFERENCES. 72 APPENDIX 01: CHINA INVOLVING IN WTO DISPUTE SETTLEMENT AS COMPLAINT. 72 APPENDIX 02: US – CHINA TRADE WAR.

74 APPENDIX 03: VIETNAM INVOLVING IN WTO DISPUTE SETTLEMENT AS THIRD PARTY. 81 LIST OF ABBREVIATION Number Abbreviation Expansion 1 ACWL Advisory Center on WTO Law 2 DSB Dispute Settlement Body 3 DSM Dispute Settlement Mechanism 4 DSU Dispute Settlement Understanding 5 GATT General Agreement on Tariffs and Trade 6 GATS General Agreement on Trade in Services 7 GDP Gross Domestic Product 8 IMF International Monetary Fund 9 US United State 10 TRIPS Trade-Related Aspects of Intellectual Property Rights 11 VCCI Vietnam Chamber of Commerce and Industry Vietnam Association of Seafood Exporters and 12 VASEP Producers 13 WTO World Trade Organization LIST OF TABLE Table 1.1: Leadtime for processing a dispute .1: China: Structure of the Economy 2017.2: China economy data, 2017 .1: Vietnam economy data, 2018 .2: Vietnam participates in WTO dispute settlement as a complaint .3: WTO members participate in dispute settlement as a respondence ……57 LIST OF FIGURE Figure 1.1: WTO agreements referred to in requests for consultations, 1995 - 2016. 21 LIST OF DIAGRAM Diagram 1.1: Process of solving a case in Dispute settlement mechanism. 11 LIST OF MAP Map 1.1: Map of disputes between WTO Members, 2019 .1: China involving in WTO dispute settlement .1: Vietnam participates in WTO disputes settlement.

52 1 INTRODUCTION Overview World Trade Organization (WTO) was officially established after the date of January 1st 1995 as a result of the Uruguay Round (1986 to 1995) with the predecessor the General Agreement on Tariffs and Trade (GATT 1947). WTO is considered as a significant success in the development of legal framework in international trade of the twentieth century with a massive system of treaties and agreements, the list of tariff concessions which regulate the commercial rights and obligations of the member states. WTO dispute settlement mechanism (DSM) is one of the systems which was established to protect the rights and interests of WTO members in international trade. Learning from the shortcomings of the old mechanism, some basic improvements in procedures have been included in the new mechanism, a significant contribution in improving the judicial nature of this procedure as well as enhancing the binding decisions of the dispute resolution.

On 11 December 2001, China became a Member of the World Trade Organization (WTO) after seventeen years of tough negotiations. This was an important step towards making the WTO a truly world organization. China considers that its ability to use dispute settlement mechanism to defend its rights and interests which is an important benefit of its WTO membership. Regarding to Vietnam, after 12 years of WTO membership, Vietnam had an important beginning in using the dispute settlement mechanism of the WTO to protect the rights and interests of its enterprises in international trade: On the day of the 1st of February 2010, the Government of Vietnam set a very first step in its WTO mission by sending a request for consultations to the US government related to the antidumping measures on products frozen warm water shrimp imported from Vietnam.

From then, Vietnam seemed to realize the importance of using WTO Dispute Settlement Mechanism as an effective measure to protect the interests in international trade relations. On the other hand, the use of this mechanism as a defendant or plaintiff requires an abundance of human resources, experiences as 2 well as financial support. Meanwhile the participation as a third party is very noticeable because it will be an opportunity to learn and accumulate lessons and experience in how to take part in a WTO dispute settlement. Moreover, although not directly involved in the settlement, Vietnam can gain some benefits from the outcomes of a settlement.

It cannot be denied that being a developed country, as well as the fact that compared with many other members of WTO, China is becoming the country who use the dispute settlement mechanism effectively. Vietnam is rather weak and short in dispute settlement experience, it is necessary for Vietnam to pay more attention in enhancing the ability and capability in disputing a settlement, by learning lessons from China like joining as a third party in WTO dispute settlement. Therefore, the purpose of this paper is that, through the analysis about China’s experience in WTO dispute settlement in particular, give the lessons for Vietnam in how to be more effective in using DSM and protecting its benefits. Literature review China in dealing with Dispute settlement in WTO has attracted domestic and foreign researchers.

From 2001 to 2012, there are many researches analyze about the participation of China in WTO and how China using Dispute settlement mechanism to protect themselves. However, these researches only point out the facts of China in dealing with WTO dispute settlement and attitude for this problem. That study only went into understanding the general and basic issues of WTO dispute settlement mechanism and offering some solutions to overcome difficulties and obstacles and improve the efficiency in the process dispute resolution. The analysis of the reasons for winning and lessons learned from China has not yet been drawn.

The Chinese expert who first studied this problem who we have to mention is Dr. Ji Wenhua - an official in charge of dispute settlement activities at China’s WTO Mission in Geneva. He was the one who contributed and advised the Chinese government on how to face international dispute resolution in the integration 3 process: Wenhua JI and Cui HUANG, “China’s Experience in Dealing with WTO Dispute Settlement: A Chinese Perspective”, (2009). Besides, we also can mention many researches about this issue: Jessica C.

Liao, “China’s Reluctant Usage of The WTO Dispute Settlement System”, (2011) Regarding to the foreign experts, there are many experts choosing this field for their research. Since China joined WTO, Henry Gao has followed closely the process of China in dealing with WTO dispute settlement. He has many in-depth articles on this issue. In 2007, he had an analysis of China's experience participating in the international dispute resolution process at the time of joining.

Subsequently, in 2010 Mr Henry Gao continued to work with Hanyu Liu to study about the WTO dispute settlement, including an analysis of China's current international dispute settlement process. In 2011, Henry Gao continued to make certain judgments about China's use of the international trade dispute settlement system, assessing China's transformation in acquiring the trade disputes in WTO, from passive reception at the first stage to active making comments and rules in the WTO’s intergration. GAO, “Taming the Dragon: China 's Experience in the WTO Dispute Settlement System”, (2007) Hanyu liu & Henry S. GAO, “Dispute settlement at the WTO”, 2010 Henry S.

GAO, “China in the WTO dispute settlement system: From passive rule-taker to active rule-maker?” (2011) In additions, there are many researches about this field, “China’s Evolving Role in WTO Dispute Settlement: Acceptance, Consolidation and Activation” by Bryan Mercurio and Mitali Tyagi at The Chinese University of Hong Kong in 2012. This research also has a very profound analysis of China's attitude towards the international dispute settlement mechanism after its accession to the WTO in 2012. The article divided time into 3 stages: “Acceptance, consolidation and activation” which clearly analyze the attitudes of China at this stage through each specific situation. However, the article has not given China's experience and reasoning and arguments in each case, it only shows the Chinese attitude.

4 Research questions In alignment with my interest in studying lessons for Vietnam in joining as a member of WTO and using the WTO dispute settlement mechanism effectively, this paper contributes to the research by answering the following research questions. The first question which should be answered is what the WTO Dispute Settlement Mechanism is. To exactly understand this issue, WTO Agreements and Dispute Settlement Understanding are the most reliable information sources to know how the Dispute Settlement Mechanism works. With nearly 20 years of in using DSM to protect their rights and interests in international trade.

China, which have the similar conditions as Vietnam, is very active in this kind of settlement and worth being considered as an example for Vietnam.