Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI .1 Những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài dưới góc độ nghiên cứu về văn hóa, văn hóa tổ chức, văn hóa công vụ, văn hóa hành chính .1 Những công trình nghiên cứu của nước ngoài .2 Những công trình nghiên cứu trong nước .2 Những công trình nghiên cứu liên quan đến đề tài: văn hóa công sở, văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của Hà Nội .3 Đánh giá chung về tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án .1 Nhận xét chung .2 Những kết quả nghiên cứu luận án có thể kế thừa .3 Những nội dung cần tiếp tục nghiên cứu. 22 Chương 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ VĂN HÓA CÔNG SỞ TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC.2 Cơ quan hành chính nhà nước .2 Các yếu tố cấu thành VHCS.1 Hệ thống các giá trị cốt lõi của văn hóa công sở .2 Quy tắc về giao tiếp ứng xử.3 Các quy tắc giải quyết công việc .4 Đạo đức trong thực thi công vụ .5 Trang phục, cảnh quan môi trường làm việc .3 Tiêu chí đánh giá văn hóa công sở.1 Cơ sở xây dựng tiêu chí đánh giá văn hóa công sở .2 Đề xuất hệ tiêu chí đánh giá văn hóa công sở .4 Những yếu tố tác động đến văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước .1 Các nhân tố chủ thể và khách thể ảnh hưởng đến VHCS trong các cơ quan cơ quan HCNN.2 Yếu tố chủ thể .3 Yếu tố khách thể .5 Vai trò của văn hóa công sở .1 Văn hóa công sở tạo điều kiện cho các bên tham gia vào quan hệ hành chính ở công sở thực hiện quyền lợi và nghĩa vụ của mình .2 Văn hóa công sở là điều kiện phát triển tinh thần và nhân cách cho con người.3 Văn hóa công sở đem lại giá trị toàn diện cho con người .4 Văn hóa công sở vừa là mục tiêu, vừa là động lực phát triển con người55 2.5 Văn hóa công sở đóng vai trò là mục tiêu để phát triển của công sở56 2.6 Kinh nghiệm xây dựng, phát triển VHCS và giá trị tham khảo đối với VHCS Hà Nội .1 Kinh nghiệm VHCS quốc tế.2 Kinh nghiệm VHCS trong nước.3 Một số kinh nghiệm có giá trị tham khảo cho các cơ quan HCNN của Hà Nội .7 Yêu cầu về quản lý văn hóa công sở. 71 Chương 3:THỰC TRẠNG VĂN HÓA CÔNG SỞ CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI .1 Khái quát về Thủ đô Hà Nội và các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .1 Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội từ 2008 đến nay .2 Đặc điểm các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội79 3.2 Thực trạng xây dựng và thực hiện văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .1 Thực trạng các quy định pháp lý về văn hóa công sở hiện nay của thành phố Hà Nội. Thực trạng xây dựng và thực hiện văn hóa công sở ở các cơ quan hành chính nhà nước của Thành phố Hà Nội .3 Nhận xét chung .1 Thuận lợi và khó khăn khi xây dựng, áp dụng văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .2 Kết quả đạt được .3 Những hạn chế và nguyên nhân.
118 Chương 4: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN VĂN HÓA CÔNG SỞ TRONG CÁC CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CỦA THÀNH PHỐ HÀ NỘI .1 Phương hướng xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .1 Những vấn đề đặt ra trong xây dựng và phát triển VHCS ở Việt Nam hiện nay .2 Phương hướng xây dựng và phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .2 Giải pháp phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội hiện nay.1 Xác lập triết lý phát triển văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội.2 Giải pháp đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng trong xây dựng và phát triển văn hóa công sở.3 Giải pháp ban hành các văn bản pháp lý về văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .4 Giải pháp xây dựng hệ thống tiêu chí đánh giá văn hóa công sở trong các cơ quan hành chính của thành phố Hà Nội .5 Giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong các cơ quan hành chính nhà nước của thành phố Hà Nội .6 Giải pháp phát triển công sở hành chính về cơ sở vật chất, văn hóa trang phục, cảnh quan môi trường .7 Giải pháp thực hiện công tác kiểm tra, giám sát .3 Mối quan hệ giữa các giải pháp. 145 KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ. 149 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO. 152 PHỤ LỤC LUẬN ÁN.
Lý do chọn đề tài Văn hóa công sở có vai trò rất quan trọng trong tổ chức, hoạt động của các CQ HCNN cũng như trong thực thi công vụ của CBCC. Văn hóa công sở biểu hiện ở hình thức và nội dung khi tiến hành các hoạt động quản lý HCNN; thông qua các chuẩn mực xử sự, nghi thức giao tiếp trong hoạt động công vụ; quan hệ chỉ đạo, phối hợp, ý thức chấp hành kỷ luật trong và ngoài công sở của CBCC; đồng thời, VHCS cũng thể hiện qua việc xây dựng và tổ chức thực hiện các quy chế, quy định, nội quy hoạt động của cơ quan, đơn vị, việc bài trí công sở. VHCS thể hiện một nề nếp, phương thức làm việc khoa học, dân chủ nhưng có kỷ cương, kỷ luật giúp CBCC nhận thức đúng về chức trách, nhiệm vụ của mình đối với xã hội, đối với nhân dân; hình thành thái độ, lòng yêu nghề, niềm tự hào về nghề nghiệp, từ đó có ý thức làm việc tốt, tận tụy với công việc, có hành vi ứng xử, giao tiếp đúng mực với nhân dân, với đồng nghiệp. VHCS cũng là yếu tố quan trọng góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của CQ HCNN, giúp cho hoạt động quản lý của cơ quan được thông suốt, phân công, phân nhiệm rõ ràng, trụ sở, cảnh quan môi trường làm việc văn minh, hiện đại cho nên hiện nay, vấn đề nghiên cứu và xây dựng VHCS đang trở nên cấp thiết.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến việc xây dựng VHCS, nhiều nghị quyết liên quan đến nội dung văn hóa được ban hành. Nghị quyết số 33/NQ-TW ngày 09 tháng 6 năm 2014 Hội nghị lần thứ IX Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam đáp ứng yêu cầu phát triển bền vững đất nước đã khẳng định nhiệm vụ xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh: “Mỗi địa phương, cộng đồng, cơ quan, đơn vị, tổ chức phải là một môi trường văn hóa lành mạnh, góp phần giáo dục, rèn luyện con người về nhân cách, lối sống” [22]. Trước đó, ngày 02 tháng 8 năm 2007 Thủ Tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg về “Quy chế về văn hóa công sở tại các cơ quan hành chính nhà nước”. Lần đầu tiên Chính phủ Việt Nam ban hành một quy chế quy định về cách ứng xử văn minh, thanh lịch, văn hóa ở nơi công sở, quy định về các hành vi bị cấm, về trang phục, giao tiếp và ứng xử, bài trí trong công sở,… Mục đích của quy chế này là đảm bảo tính nghiêm trang và hiệu quả hoạt động của các CQ HCNN; xây dựng phong cách ứng xử chuẩn mực của CBCC có phẩm chất đạo đức tốt, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.
1 Thành phố Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ, kinh tế và giao dịch quốc tế của cả nước. Hà Nội - Thủ đô ngàn năm văn hiến nổi tiếng với nền văn hóa cổ truyền giàu giá trị nhân văn, các danh lam thắng cảnh đặc sắc, là nơi thu thút nhân tài, cũng đồng thời là điểm đến của các nguồn vốn đầu tư nước ngoài. Vì vậy, yêu cầu đặt ra là phải xây dựng Hà Nội trở thành biểu tượng của cả nước về mọi mặt. Luật Thủ đô (2012) đã nêu lên những yêu cầu xây dựng Thủ đô trong giai đoạn mới cũng đặt ra những yêu cầu xây dựng bộ máy chính quyền thủ đô và lực lượng CBCC thủ đô: “Phải bảo đảm tiêu biểu cho bản sắc văn hóa dân tộc, phát huy các giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể của Thủ đô và của dân tộc, xây dựng văn hóa người Hà Nội thanh lịch, văn minh.
Các nguồn lực văn hóa trên địa bàn Thủ đô phải được quản lý, khai thác, sử dụng đáp ứng yêu cầu bảo tồn và phát triển văn hóa Thủ đô và cả nước” [44]. Do vậy, yêu cầu về xây dựng và thực hiện tốt VHCS ở các CQ HCNN của thành phố Hà Nội là một nhiệm vụ trọng tâm trong giai đoạn hiện nay và thời gian tới. Trong các hoạt động HCNN của thành phố Hà Nội thời gian qua có nhiều chuyển biến tích cực, song yếu tố văn hóa chưa được quan tâm đúng mức hoặc do không có điều kiện kinh tế để quan tâm nhiều đến VHCS. Sau hơn 10 năm Quyết định số 129/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng được ban hành, việc thực hiện Quy chế VHCS ở các CQ HCNN thuộc Hà Nội vẫn còn nhiều hạn chế.
Tại nhiều CQ HCNN vẫn còn hiện tượng vi phạm quy chế; tinh thần trách nhiệm, đạo đức công vụ, trang phục, giao tiếp và ứng xử của CBCC còn nhiều bất cập. Việc sắp xếp, bài trí bên trong các phòng làm việc vẫn chưa thực sự khoa học, hợp lý; Trụ sở chưa được xây dựng đúng quy chuẩn, phòng làm việc còn thiếu sự chuẩn hóa vị trí ngồi khiến mỗi CBCC bày biện bàn ghế, đồ dùng cá nhân theo ý của riêng mình; tạo cảnh quan phòng làm việc còn lộn xộn, chưa chuyên nghiệp. Giao tiếp trong cơ quan hiện nay vẫn chưa có qui định chung cho việc xưng hô giữa các đồng chí, đồng nghiệp cùng cơ quan và với cá nhân, tổ chức đến làm việc để thể hiện tính chuyên nghiệp cũng như thể hiện rõ cương vị, chức trách của từng CBCC.