Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục quản lý dạy học tại học viện phật giáo việt nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Luận án tiến sĩ khoa học giáo dục nghiên cứu quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.

• Tác giả: Cao Đại Đoàn
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Thị Thu Hằng
• Trường học: Trường Đại học Sư phạm Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
• Đề tài: Quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục

Quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam (HVPGVN) là một lĩnh vực quan trọng trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay. Quản lý dạy học không chỉ đơn thuần là việc tổ chức và điều hành các hoạt động dạy và học mà còn là quá trình phát triển năng lực của người học. Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa XI) đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đổi mới nội dung giáo dục đại học, điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với Học viện Phật giáo Việt Nam. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại, như phương pháp dạy học tích cực, có thể nâng cao chất lượng giáo dục. Đặc biệt, việc quản lý dạy học cần phải chú trọng đến việc phát huy tính tích cực của người học, từ đó tạo ra môi trường học tập hiệu quả hơn. Một trong những thách thức lớn hiện nay là làm thế nào để quản lý giáo dục tại HVPGVN có thể đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục, đồng thời vẫn giữ được bản sắc văn hóa và giáo lý của Phật giáo.

1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề

Nghiên cứu về quản lý dạy học tại HVPGVN đã được thực hiện qua nhiều giai đoạn, từ việc khảo sát thực trạng đến việc đề xuất các biện pháp cải tiến. Các nghiên cứu trước đây đã chỉ ra rằng quản lý giáo dục tại các cơ sở đào tạo Phật giáo cần phải được đổi mới để phù hợp với xu thế phát triển của giáo dục đại học. Đặc biệt, việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại và tích cực là cần thiết để nâng cao chất lượng dạy học. Các nghiên cứu cũng đã chỉ ra rằng việc quản lý dạy học không chỉ là trách nhiệm của giảng viên mà còn cần sự tham gia tích cực của học sinh. Điều này tạo ra một môi trường học tập tích cực, nơi mà cả giảng viên và học sinh đều có thể phát huy tối đa năng lực của mình.

II. Thực trạng quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam

Thực trạng quản lý dạy học tại HVPGVN hiện nay cho thấy nhiều điểm mạnh nhưng cũng tồn tại không ít hạn chế. Các giảng viên tại Học viện đã có những nỗ lực đáng kể trong việc áp dụng các phương pháp dạy học mới, tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Một trong những vấn đề lớn là sự thiếu đồng bộ trong việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Nhiều giảng viên vẫn còn sử dụng các phương pháp truyền thống, dẫn đến việc không phát huy được tính tích cực của học sinh. Bên cạnh đó, cơ sở vật chất và điều kiện dạy học cũng chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục. Việc quản lý hoạt động dạy học cần phải được cải thiện để đảm bảo rằng tất cả các giảng viên đều có thể tiếp cận và áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng dạy học mà còn tạo ra một môi trường học tập tích cực hơn cho Tăng Ni sinh.

2.1. Thực trạng hoạt động dạy của Giảng sư

Hoạt động dạy của Giảng sư tại HVPGVN hiện nay đang gặp phải nhiều thách thức. Mặc dù có nhiều giảng viên có trình độ chuyên môn cao, nhưng việc áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại vẫn còn hạn chế. Nhiều giảng viên vẫn giữ thói quen giảng dạy truyền thống, dẫn đến việc không khuyến khích được sự tham gia của Tăng Ni sinh trong quá trình học tập. Điều này ảnh hưởng đến chất lượng dạy học và khả năng tiếp thu kiến thức của học sinh. Để cải thiện tình hình, cần có các chương trình bồi dưỡng nâng cao năng lực cho giảng viên, giúp họ làm quen với các phương pháp dạy học mới và hiện đại hơn.

III. Biện pháp quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam

Để nâng cao hiệu quả quản lý dạy học tại HVPGVN, cần thiết phải đề xuất một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, việc tổ chức bồi dưỡng nâng cao năng lực cho đội ngũ giảng viên là rất quan trọng. Các giảng viên cần được trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết để áp dụng các phương pháp dạy học hiện đại. Thứ hai, cần có sự điều chỉnh trong chương trình dạy học để phù hợp với yêu cầu thực tiễn và nhu cầu của xã hội. Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng lấy người học làm trung tâm cũng cần được chú trọng. Cuối cùng, việc mở rộng liên kết, hợp tác với các trường đại học trong nước và quốc tế sẽ giúp HVPGVN nâng cao chất lượng dạy học và đáp ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới giáo dục.

3.1. Đề xuất biện pháp quản lý dạy học

Các biện pháp quản lý dạy học tại HVPGVN cần được xây dựng trên cơ sở lý luận và thực tiễn. Đề xuất đầu tiên là tổ chức các khóa bồi dưỡng cho giảng viên về các phương pháp dạy học hiện đại. Thứ hai, cần có sự điều chỉnh trong nội dung chương trình dạy học để phù hợp với yêu cầu thực tiễn. Việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng tích cực, lấy người học làm trung tâm cũng cần được thực hiện. Cuối cùng, việc mở rộng hợp tác với các cơ sở giáo dục khác sẽ giúp HVPGVN nâng cao chất lượng dạy học và đáp ứng tốt hơn yêu cầu đổi mới giáo dục.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, kết luận, khuyến nghị, tài liệu tham khảo và phụ lục, luận án được trình bày trong 3 chương căn bản: Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về quản lý dạy học ở Học viện Phật giáo đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Chƣơng 2: Thực trạng quản lý dạy học ở Học viện Phật giáo Việt Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục Chƣơng 3: Biện pháp quản lý dạy học tại Học viện Phật giáo Việt Nam đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục 8 CHƢƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ DẠY HỌC Ở HỌC VIỆN PHẬT GIÁO ĐÁP ỨNG YÊU CẦU ĐỔI MỚI GIÁO DỤC 1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1. Các nghiên cứu về dạy học, quản lý dạy học 1. Nghiên cứu ngoài nước * Các tác giả người Mỹ với thuyết hành vi (Dẫn theo tác giả Đỗ Ngọc Đạt) [15], theo họ học tập là sự thay đổi hành vi.

Dựa theo lý thuyết phản xạ có điều kiện của Pavlov, năm 1913, nhà tâm lý học Mỹ F. Watson đã xây dựng thuyết hành vi (Behavorism), giải thích cơ chế tâm lý của việc học tập.Thorndike và nhiều tác giả khác cũng có những đóng góp tiếp tục phát triển các mô hình khác nhau của thuyết hành vi. Thuyết hành vi cho rằng, học tập là quá trình đơn giản mà trong đó những mối quan hệ phức tạp sẽ được làm trở nên dễ hiểu, rõ ràng thông qua các bước học tập nhỏ được sắp xếp một cách hợp lý. Thông qua những kích thích về nội dung, PPDH, người học có những phản ứng hành vi học tập và qua việc luyện tập đó thay đổi hành vi của mình.

Như vậy, thuyết hành vi giới hạn việc nghiên cứu cơ chế học tập vào các hành vi bên ngoài và có thể quan sát được, không quan tâm đến các yếu tố bên trong. “Cơ chế học tập theo thuyết hành vi”có một số đặc điểm chung căn bản như sau: Dạy học định hướng theo các hành vi đặc trưng có thể quan sát được; Các quá trình học tập phức tạp được chia thành một chuỗi các bước học tập đơn giản trong đó gồm các hành vi cụ thể với trình tự được quy định sẵn. Những hành vi phức tạp thông qua sự kết hợp các bước học tập đơn giản, giáo viên hỗ trợ và khuyến khích hành vi đúng đắn của người học, tức là sẽ sắp xếp việc học tập sao cho người học đạt được hành vi mong muốn và sẽ được phản hồi trực tiếp (khen thưởng và công nhận); Giáo viên thường xuyên điều chỉnh và giám sát quá trình học tập để kiểm soát tiến bộ học tập và điều chỉnh ngay lập tức những sai lầm; 9 Vận dụng thuyết hành vi, có thể ứng dụng dạy học chương trình hoá, dạy học được hỗ trợ bằng máy vi tính, dạy học trong thông báo tri thức và huấn luyện thao tác, trong đó nguyên tắc cần lưu ý nhất là chia nội dung học tập thành những đơn vị kiến thức nhỏ, tổ chức cho học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng thành một trình tự và thường xuyên kiểm tra kết quả đầu ra để điều chỉnh quá trình học tập. Tuy nhiên, cần lưu ý các hạn chế của thuyết này để có các biện pháp phù hợp khi vận dụng.

* Thuyết nhận thức (Tri nhận - Cognitivisim) xuất hiện trong nửa đầu thế kỷ XX, với các tác giả tiêu biểu là Jean Piaget, L. Thuyết nhận thức đề cập tới “cấu trúc nhận thức” và chú trọng nghiên cứu vai trò của “cấu trúc nhận thức” đối với học tập của con người. Theo thuyết này, nhận thức là quá trình, “có cấu trúc”, “có ảnh hưởng quyết định” đến hành vi của con người. Điều này dẫn tới suy luận trong dạy học là bên cạnh kết quả học tập, “quá trình học tập” và “ quá trình tư duy” cũng đặc biệt quan trọng.

Vì vậy, để đạt được mục đích dạy học, điều quan trọng nhất mà người dạy cần tạo lập đó là tạo “môi trường học tập” để “nhúng” người học vào trong các hoạt động. Để khuyến khích người học tham gia tích cực các hoạt động học, khám phá tri thức thì việc tạo lập các nhóm làm việc là quan trọng, giúp người học tăng cường tương tác xã hội. Với các hoạt động nhóm, các phương pháp học tập được người học sử dụng để tư duy, giải quyết vấn đề dưới sự tổ chức, hướng dẫn của người dạy để người học hình thành tri thức Trên thực tế, thuyết nhận thức đã được vận dụng rộng rãi trong các nhà trường và tinh thần của thuyết nhận thức vẫn được duy trì, phát triển trong dạy học. * Lí thuyết tương tác ra đời vào những năm 70 của thế kỉ XX, đại diện của thuyết này là Guy Brouseau, Claude Comiti,… thuộc Viện Đại học đào tạo Giáo viên ở Gremnoble (Dẫn theo tác giả Trịnh Lê Hồng Phương) [42].

Theo lý thuyết tương tác, dạy học là một quá trình, có cấu trúc gồm bốn nhân tố: người dạy, người học, nội dung kiến thức, môi trường dạy học. Các tác giả đưa ra kết quả nghiên cứu của mình, trong đó phân tích sự tương tác của hai yếu tố là người dạy và người học trong môi trường dạy học. Như vậy, cấu trúc của quá trình dạy học theo thuyết này 10 là một “Bộ ba”: “người học, người dạy và môi trường, còn nội dung kiến thức được coi như là một yếu tố khách quan mà người dạy muốn hướng người học chiếm lĩnh. Theo lý thuyết dạy học tương tác thì các yếu tố trong quá trình dạy học có mối quan hệ tác động mật thiết hỗ trợ nhau, hướng tới đạt mục tiêu dạy học, khi đó người học giữ vai trò trung tâm, chủ động trong dạy học; người thầy luôn giữ vài trò định hướng, tư vấn, hỗ trợ và giữ mối liên hệ mật thiết, hiểu va hỗ trợ người học giúp người học lĩnh hội tri thức, kinh nghiêm một cách hiệu quả nhất.

Lý thuyết này được luận án coi trọng vì liên quan đến dạy học lấy người học làm trong tâm, phát huy năng lực người học. * Quản lý dạy học theo mô hình CIPO [26] [27], [56], [60]. Đây là mô hình quản lí chất lượng dạy học ở các cơ sở giáo dục do UNESCO đề xướng với 10 tiêu chí chất lượng được phản ánh qua các nhân tố: Đầu vào (Input): Tài chính, người học, GV, cơ sở vật chất và các điều kiện dạy học; Quá trình (Process): chính sách, cấu trúc, QL dạy học, QL các nguồn lực địa phương, hệ thống đánh giá; Kết quả/đầu ra (Out put): Thoả mãn nhu cầu phát triển cá nhân, phát triển nhân cách, đáp ứng nhu cầu xã hội; Các yếu tố trên được đặt trong bối cảnh môi trường kinh tế XH của địa phương (Context). Theo CIPO, chất lượng dạy học là chất lượng của các yêu tố cấu thành nên nó, đánh giá chất lượng dạy học cần đánh giá chất lượng của 3 thành tố cơ bản (đầu vào, quá trình, đầu ra) trong mối tương quan với bối cảnh thực mà cả 3 thành tố đang hoạt động.

Việc xác định các thành tố cấu thành là vấn đề của các nhà quản lý: Người học được tuyển chọn; GV thành thạo nghề nghiệp và được động viên đúng mức; phương pháp và kĩ thuật dạy, học tích cực; chương trình dạy học thích hợp với người dạy, người học; trang thiết bị và học liệu, đồ dùng dạy học thân thiện, dễ tiếp cận; môi trường dạy học an lành; hệ thống đánh giá dạy học thích hợp; hệ thống quản lý dạy học có tính cùng tham gia và dân chủ; tôn trọng và thu hút cộng đồng trong dạy học; các thiết chế, chương trình dạy học có nguồn lực thích hợp, thỏa đáng và bình đẳng (về chính sách và đầu tư). Như vậy, mô hình CIPO đã đề cập đến 10 tiêu chí cho thấy một cơ sở đào tạo Đại học và tương tương có thể đạt được chuẩn chất lượng trong dạy học khá gần gũi và dễ tiếp 11 cận để ứng dụng tại Việt Nam, trong đó các tiêu chí đều đề cập đến năng lực của các chủ thể chính của quá trình dạy học: GV, người học, các nhà quản lý và hỗ trợ dạy học bên cạnh các điều kiện đảm bảo khác. Mô hình này có các lĩnh vực đánh giá tương đối toàn diện. Các lý thuyết học tập của tâm lý học dạy học trên đây đã tìm cách giải thích cơ chế của việc học tập, làm cơ sở để tổ chức và thực hiện tối ưu hoá quá trình học tập của người học, có nhiều mô hình lý thuyết khác nhau nhưng chúng tôi đề cập đến ba nhòm chính trên đây: Thuyết hành vi, thuyết nhận thức và thuyết kiến tạo.

Mỗi một thuyết có những ưu điểm và hạn chế riêng, điều này cho thấy khi áp dụng một mô hình lý thuyết nào đó trong dạy học, quản lý dạy học cũng phải tính đến tình thực tế của dạy học trước yêu cầu đổi mới của từng thời kỳ cho phù hợp để không cứng nhắc, dập khuôn, tránh những sai lầm trong quản lý. + Theo các nghiên cứu ở Pháp, Trong quản lý dạy học, họ coi trọng công tác tuyển chọn, đào tạo bồi dưỡng đội ngũ giảng viên, ưu tiên nguồn sinh viên ưu tú tại chỗ. Các giáo viên muốn trở thành giáo viên chính thức của hệ thống Giáo dục Pháp cần phải có bằng Master. Các master này được gọi là “master giảng dạy”.

Như vậy hệ thống bằng cấp cho giáo viên sẽ được chuẩn hóa theo hệ thống bằng L- M-D của châu Âu. Như vậy, Ở pháp quản lý dạy học được thực hiện bằng cách coi trọng vấn đề tuyển chọn và đào tạo giảng viên, chú ý nguyên tắc trao đổi sinh viên trong dạy học để có những chỉnh lý kịp thời hướng tới tiêu chí chất lượng đáp ứng yêu cầu của nền giáo dục luôn gắn với tự chủ trong đổi mới quản lý nhà nước về giáo dục. + Tác giả Bernhard Muszynski [8] (Đức) đã đề cập đến thoả thuận và quản lý dạy học theo mục tiêu, điều đó sẽ trở thành phương tiện điều phối và phát triển quan trọng nhất cho các hệ thống đại học hiện đại, phương tiện này kết nối chỉ thị ban ra với phương thức tự điều chỉnh lấy hoạt động, bổ sung vào đó phần quy định trách nhiệm công tác cụ thể. * Tác giả Berlo, Lemert, Mertz (1969) [15](Dẫn theo tác giả Đỗ Ngọc Đạt) có đề cấp đến yêu cầu đối với người GV và dạy học đáp ứng yêu cầu của đổi mới GD cần có: Về năng lực: Hiểu biết, kinh nghiệm, kỹ năng chuyên môn (khả năng 12 chuyên gia về các kiên thức môn học, các lĩnh vực; cách người GV giảng dạy trong lớp thực sự mang lại những giá trị hữu ích cho người học).