Luận Án Tiến Sĩ Về Phát Triển Nông Nghiệp Ven Biển Đồng Bằng Sông Hồng Trong Điều Kiện Biến Đổi ...

Luận án tiến sĩ phân tích phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng trong bối cảnh biến đổi khí hậu, đề xuất giải pháp bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Khuyên
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Danh Sơn
• Trường học: Học viện Khoa học xã hội
• Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
• Đề tài: Phát Triển Nông Nghiệp Vùng Ven Biển Đồng Bằng Sông Hồng Trong Điều Kiện Biến Đổi Khí Hậu
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Các nghiên cứu về quản lý nhà nước với phát triển nông nghiệp vùng ven biển
• 1.2. Các nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp
• 1.3. Kết luận rút ra và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 2.1. Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước với phát triển nông nghiệp vùng ven biển trong điều kiện biến đổi khí hậu
• 2.2. Kinh nghiệm quản lý phát triển nông nghiệp của một số địa phương và bài học cho vùng ven biển đồng bằng sông Hồng
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng
• 3.2. Thực trạng quản lý phát triển ngành nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng
• 3.3. Đánh giá quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG
• 4.1. Dự báo bối cảnh, cơ hội và thách thức với quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng
• 4.2. Quan điểm, mục tiêu quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng trong điều kiện biến đổi khí hậu
• 4.3. Các giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng trong điều kiện biến đổi khí hậu
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Nông Nghiệp Ven Biển ĐBSH Biến Đổi Khí Hậu

Nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong lịch sử và kinh tế Việt Nam. "Phi nông bất ổn" là minh chứng cho điều này. Ngày nay, nông nghiệp không chỉ đảm bảo an ninh lương thực mà còn cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến, tạo hàng hóa xuất khẩu, nâng cao thu nhập và bảo vệ môi trường. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu (BĐKH) đang đặt ra những thách thức lớn. Việt Nam là một trong những quốc gia chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nông nghiệp là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp, làm giảm diện tích canh tác, năng suất và tăng dịch bệnh. Quản lý nhà nước về nông nghiệp ven biển ĐBSH trong bối cảnh BĐKH trở nên cấp thiết. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Khuyên năm 2019, tác động của BĐKH vượt xa khả năng ứng phó truyền thống của người dân.

1.1. Vai trò của Nông nghiệp Ven Biển Đồng Bằng Sông Hồng

Nông nghiệp ven biển ĐBSH đóng góp quan trọng vào an ninh lương thực quốc gia, cung cấp nguồn nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và tạo việc làm cho người dân địa phương. Sự phát triển của nông nghiệp ven biển cũng góp phần vào tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội của khu vực ĐBSH. Tuy nhiên, lĩnh vực này đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu, đòi hỏi các giải pháp thích ứng và phát triển bền vững.

1.2. Tác động của Biến Đổi Khí Hậu Đến Nông Nghiệp Ven Biển

Biến đổi khí hậu gây ra nhiều tác động tiêu cực đến nông nghiệp ven biển đồng bằng sông Hồng, bao gồm: ngập lụt, xâm nhập mặn, hạn hán, và sự gia tăng của các loại dịch bệnh. Các tác động này ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng cây trồng, vật nuôi, gây thiệt hại lớn cho người nông dân và nền kinh tế địa phương. Việc thích ứng với biến đổi khí hậu là vô cùng quan trọng để đảm bảo sự phát triển bền vững của nông nghiệp ven biển.

II. Thách Thức Phát Triển Nông Nghiệp Ven Biển Do BĐKH

Sản xuất nông nghiệp phụ thuộc lớn vào điều kiện tự nhiên. Quản lý nhà nước là cần thiết để khai thác tiềm năng, phát triển sản xuất và ứng phó với BĐKH hiệu quả. BĐKH gây ra nhiều thách thức, như giảm diện tích canh tác, năng suất, tăng dịch bệnh và thay đổi môi trường sống của cây trồng, vật nuôi. Các tác động này mạnh mẽ và khó lường. Do đó, quản lý nhà nước với phát triển nông nghiệp (PTNN) là tất yếu, đặc biệt trong bối cảnh BĐKH. Các nghiên cứu cho thấy sự quan tâm đến vấn đề này, nhưng vẫn còn hạn chế nghiên cứu về quản lý nhà nước về kinh tế đối với PTNN vùng ven biển trong điều kiện BĐKH.

2.1. Rủi ro thiên tai và xâm nhập mặn gia tăng

Khu vực ven biển Đồng bằng sông Hồng đang chịu tác động ngày càng tăng của biến đổi khí hậu, với các biểu hiện rõ rệt như tần suất và cường độ của các hiện tượng thời tiết cực đoan (hạn hán, bão, lụt, tố lốc) và nước biển dâng tăng lên. Tình trạng xâm nhập mặn đã bắt đầu ảnh hưởng đến sản xuất và cuộc sống của người dân. Điều này đòi hỏi các giải pháp phòng chống và giảm thiểu rủi ro thiên tai hiệu quả.

2.2. Thay đổi tập quán canh tác và cơ cấu cây trồng

Biến đổi khí hậu gây ra những thay đổi về nhiệt độ, lượng mưa và độ ẩm, ảnh hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển của cây trồng. Người nông dân cần thay đổi tập quán canh tác và cơ cấu cây trồng để thích ứng với các điều kiện mới. Việc lựa chọn các giống cây trồng chịu mặn, chịu hạn và có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt là rất quan trọng.

2.3. Thiếu hụt nguồn nước ngọt và ô nhiễm môi trường

Hạn hán và xâm nhập mặn làm giảm lượng nước ngọt phục vụ cho sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt của người dân. Ô nhiễm môi trường do sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hóa học quá mức cũng là một vấn đề nghiêm trọng. Cần có các giải pháp quản lý tài nguyên nước hiệu quả và thúc đẩy nông nghiệp hữu cơ để bảo vệ môi trường.

III. Giải Pháp Phát Triển Nông Nghiệp Bền Vững Ven Biển ĐBSH

Bối cảnh mới đặt ra những vấn đề mới trong PTNN. Bối cảnh thay đổi, điều kiện hoạt động của PTNN thay đổi, thì quản lý PTNN cũng phải thay đổi để giải quyết những vấn đề phát triển nảy sinh. Tác động của BĐKH làm nảy sinh các vấn đề quản lý phát triển mới, nhưng còn ít được nghiên cứu. Nghiên cứu này tập trung vào "PTNN vùng ven biển ĐBSH trong điều kiện BĐKH" để làm sáng tỏ và giải quyết các vấn đề quản lý nhà nước về kinh tế gắn với điều kiện tác động của BĐKH. Nghiên cứu tập trung vào cấp huyện và mối quan hệ quản lý trong hệ thống quản lý chung của quốc gia.

3.1. Ứng dụng Công Nghệ Cao trong Nông Nghiệp Ven Biển

Việc ứng dụng công nghệ vào nông nghiệp ven biển là một giải pháp quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng cạnh tranh của nông sản. Các công nghệ tiên tiến như hệ thống tưới tiêu thông minh, cảm biến theo dõi môi trường, và phần mềm quản lý trang trại giúp người nông dân tối ưu hóa quy trình sản xuất và giảm thiểu rủi ro. Ví dụ về sử dụng công nghệ thông tin để dự báo thời tiết, hỗ trợ ra quyết định canh tác.

3.2. Phát triển các Mô Hình Nông Nghiệp Thích Ứng Với BĐKH

Cần phát triển các mô hình nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu, như mô hình trồng lúa chịu mặn, mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến, và mô hình VAC (vườn - ao - chuồng) kết hợp. Các mô hình này giúp người nông dân đa dạng hóa nguồn thu nhập và giảm thiểu tác động của thiên tai. Ví dụ, mô hình nuôi tôm sú kết hợp với trồng rừng ngập mặn.

3.3. Tăng Cường Quản Lý Tài Nguyên Nước và Đất Đai

Quản lý tài nguyên nước và đất đai hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững của nông nghiệp ven biển. Cần xây dựng các hệ thống trữ nước mưa, cải tạo đất bị nhiễm mặn, và ngăn chặn tình trạng khai thác tài nguyên quá mức. Việc sử dụng phân bón và thuốc trừ sâu hóa học một cách hợp lý cũng góp phần bảo vệ môi trường.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Nông Nghiệp Ven Biển Ứng Phó BĐKH

Nghiên cứu hướng tới mục đích làm rõ thực trạng và đề xuất giải pháp, kiến nghị nhằm hoàn thiện quản lý PTNN vùng ven biển ĐBSH. Mục tiêu cụ thể bao gồm: (i) Xác định tác động của BĐKH tới PTNN; (ii) Đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về kinh tế đối với PTNN; (iii) Phân tích thuận lợi, khó khăn, thời cơ và thách thức; (iv) Đề xuất giải pháp để tận dụng thuận lợi và khắc phục khó khăn. Các câu hỏi này tạo thành trục chính trong logic nghiên cứu.

4.1. Vai trò của Chính Sách Hỗ Trợ và Khuyến Khích Đầu Tư

Chính sách hỗ trợ đóng vai trò quan trọng trong việc khuyến khích các hoạt động sản xuất nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Cần có các chính sách hỗ trợ vốn, kỹ thuật, giống cây trồng, vật nuôi cho người nông dân. Đồng thời, cần khuyến khích các doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp công nghệ cao và các mô hình nông nghiệp bền vững.

4.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và người nông dân

Cần nâng cao năng lực cho cán bộ quản lý và người nông dân về các kiến thức và kỹ năng liên quan đến biến đổi khí hậu, nông nghiệp bền vững và quản lý rủi ro thiên tai. Các chương trình đào tạo, tập huấn và chuyển giao công nghệ cần được triển khai một cách rộng rãi và hiệu quả.

4.3. Phát triển hợp tác xã và chuỗi giá trị nông sản

Phát triển hợp tác xã và chuỗi giá trị nông sản giúp người nông dân liên kết chặt chẽ với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ, nâng cao giá trị gia tăng và giảm thiểu rủi ro thị trường. Các hợp tác xã cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ người nông dân tiếp cận các nguồn lực và công nghệ mới.

V. Đánh Giá Thực Trạng Quản Lý Nông Nghiệp Ven Biển ĐBSH

Luận án đặt ra các nhiệm vụ nghiên cứu bao gồm: tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan, hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn, phân tích và đánh giá thực trạng, đề xuất quan điểm, định hướng và giải pháp. Đối tượng nghiên cứu là PTNN vùng ven biển ĐBSH trong điều kiện BĐKH dưới góc nhìn quản lý nhà nước cấp huyện. Phạm vi nghiên cứu giới hạn ở các huyện ven biển thuộc Thái Bình, Nam Định và Ninh Bình (Thái Thụy, Tiền Hải, Hải Hậu, Giao Thủy, Nghĩa Hưng, Kim Sơn) từ năm 2010 đến 2018.

5.1. Phân tích điểm mạnh điểm yếu cơ hội và thách thức

Việc phân tích SWOT (điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội và thách thức) giúp xác định rõ các yếu tố tác động đến quản lý nông nghiệp ven biển. Điểm mạnh có thể là kinh nghiệm canh tác lâu đời, cơ hội là các chính sách hỗ trợ của nhà nước, điểm yếu là hạ tầng còn hạn chế, và thách thức là biến đổi khí hậu.

5.2. Đánh giá hiệu quả các chính sách và chương trình

Cần đánh giá hiệu quả của các chính sách và chương trình hỗ trợ nông nghiệp ven biển, như chương trình tái cơ cấu ngành nông nghiệp, chương trình ứng phó với biến đổi khí hậu, và chương trình phát triển nông nghiệp hữu cơ. Đánh giá cần dựa trên các tiêu chí cụ thể và có thể đo lường được.

5.3. Xác định các vấn đề và khoảng trống trong quản lý

Việc xác định các vấn đề và khoảng trống trong quản lý nông nghiệp ven biển giúp tập trung nguồn lực và giải quyết các vấn đề ưu tiên. Các vấn đề có thể là thiếu nguồn nhân lực có trình độ, thiếu thông tin về thị trường, và thiếu cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan.

VI. Triển Vọng và Tương Lai Nông Nghiệp Ven Biển ĐBSH

Luận án sử dụng phương pháp luận chung của khoa học xã hội và khoa học quản lý, đặc biệt là mối quan hệ biện chứng giữa chủ thể và khách thể quản lý. Tiếp cận theo cả từ trên xuống và từ dưới lên, trong đó từ trên xuống thể hiện mối quan hệ hành chính và từ dưới lên thể hiện sự sáng tạo trong thực hiện chính sách. Vận dụng các lý thuyết phát triển mới, hiện đại (bền vững, xanh) và các nguyên tắc, tiêu chí đánh giá quản lý PTNN.

6.1. Định hướng phát triển nông nghiệp thông minh và bền vững

Trong tương lai, nông nghiệp ven biển cần phát triển theo hướng thông minh và bền vững, ứng dụng các công nghệ tiên tiến, sử dụng tài nguyên một cách hiệu quả, và bảo vệ môi trường. Các mô hình nông nghiệp tuần hoàn và nông nghiệp hữu cơ cần được nhân rộng và phát triển.

6.2. Tăng cường hợp tác quốc tế và khu vực

Hợp tác quốc tế và khu vực đóng vai trò quan trọng trong việc chia sẻ kinh nghiệm và công nghệ, huy động nguồn lực và nâng cao năng lực ứng phó với biến đổi khí hậu. Các dự án hợp tác có thể tập trung vào các lĩnh vực như quản lý tài nguyên nước, phát triển giống cây trồng, vật nuôi, và xây dựng hệ thống cảnh báo sớm thiên tai.

6.3. Xây dựng thương hiệu nông sản ven biển ĐBSH

Việc xây dựng thương hiệu cho các nông sản ven biển Đồng bằng sông Hồng giúp nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường. Cần tập trung vào các sản phẩm đặc trưng, có chất lượng cao và đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm. Các hoạt động quảng bá, xúc tiến thương mại và xây dựng chỉ dẫn địa lý cũng cần được đẩy mạnh.

Trích đoạn nội dung tài liệu

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI _____________ NGUYỄN THỊ KHUYÊN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNGTRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Hà Nội, 2019 VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI _____________ NGUYỄN THỊ KHUYÊN PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNGTRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU Ngành: Quản lý kinh tế Mã số: 9.10 LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ Người hướng dẫn khoa học 1: PGS. Nguyễn Danh Sơn Người hướng dẫn khoa học 2: TS. Trần Minh Yến Hà Nội, 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu nêu trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác. Tác giả luận án Nguyễn Thị Khuyên i LỜI CẢM ƠN Luận án tốt nghiệp nghiên cứu sinh này được thực hiện và hoàn thành tại Học viện Khoa học xã hội, thuộc Viện Hàn Lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tác giả bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc tới các thầy cô giáo, các cán bộ của Học viện Khoa học xã hội, của Khoa Kinh tế học đã giảng dạy, hỗ trợ tích cực cho tác giả hoàn thành chương trình học tập, nghiên cứu của mình. Tác giả xin gửi lời cảm ơn đặc biệt tới PGS. Nguyễn Danh Sơn và TS. Trần Minh Yến đã đưa ra những chỉ dẫn khoa học quý báu, những lời động viên, khích lệ trong suốt quá trình nghiên cứu và hoàn thành đề tài. Tác giả xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới các cán bộ thư viện Quốc gia Việt Nam; thư viện viện Kinh tế thuộc viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam; thư viện Học viện Báo chí và Tuyên truyền đã giúp đỡ tác giả thu thập tài liệu phục vụ cho nghiên cứu luận án. Tác giả xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các cơ quan, hữu quan thuộc các lĩnh vực kế hoạch đầu tư, nông nghiệp và phát triển nông thôn, các sở nông nghiệp Thái Bình, Nam Định, Ninh Bình, Ủy ban nhân dân, Phòng Nông nghiệp và phát triển nông thôn và người dân các huyện Thái Thụy, Tiền Hải, Giao Thủy, Hải Hậu, Nghĩa Hưng, Kim Sơn đã giúp đỡ cho nghiên cứu sinh thu thập tài liệu, số liệu nghiên cứu cần thiết cho luận án. Trân trọng! ii MỤC LỤC MỞ ĐẦU .1 Chương 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN. Các nghiên cứu về quản lý nhà nước với phát triển nông nghiệp vùng ven biển . Các nghiên cứu về tác động của biến đổi khí hậu đến quản lý nhà nước về phát triển nông nghiệp . Kết luận rút ra và những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu .15 Chương 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU . Cơ sở lý luận về quản lý nhà nước với phát triển nông nghiệp vùng ven biển trong điều kiện biến đổi khí hậu . Kinh nghiệm quản lý phát triển nông nghiệp của một số địa phương và bài học cho vùng ven biển đồng bằng sông Hồng .49 Chương 3: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG TRONG ĐIỀU KIỆN BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng. Thực trạng quản lý phát triển ngành nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng . Đánh giá quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng .114 Chương 4: QUAN ĐIỂM, MỤC TIÊU VÀ GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NÔNG NGHIỆP VÙNG VEN BIỂN ĐỒNG BẰNG SÔNG HỒNG . Dự báo bối cảnh, cơ hội và thách thức với quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng . Quan điểm, mục tiêu quản lý phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng trong điều kiện biến đổi khí hậu . Các giải pháp, kiến nghị nhằm phát triển nông nghiệp vùng ven biển đồng bằng sông Hồng trong điều kiện biến đổi khí hậu .165 DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ.166 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 182 iii DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Chữ đầy đủ ADB : Ngân hàng Phát triển Á châu (The Asian Deverlopment Bank) BĐKH : Biến đổi khí hậu CNH : Công nghiệp hóa ĐBSH : Đồng bằng sông Hồng ĐBSCL : Đồng bằng sông Cửu Long FAO :Tổ chức nông nghiệp và lương thực của Liên hợp quốc (Food Agricultural Organization) FTA : Khu vực mậu dịch tự do (Free Trade Area) HTX : Hợp tác xã HĐH : Hiện đại hóa ISPARD :Viện Chính sách và Chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn Việt Nam (Istitute of Policy and Strategy for Agriculture and Rural Development VietNam) IMF :Quỹ tiền tệ quốc tế (International Monetary Fun) KTTT :Kinh tế thị trường OECD :Tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (Organization for Economic Co-operation and Deverlopment) PTNN :Phát triển nông nghiệp SXNN :Sản xuất nông nghiệp TPP :Hiệp định xuyên Thái Bình Dương (Trans-Pacific Partnership Agreement) USD :Đồng đô la Mỹ (United States Dollar) UBND :Ủy ban nhân dân UNESCO :Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (United Nations Education Scientific and Cultural Oganization) WB :Ngân hàng thế giới (World Bank) WTO :Tổ chức thương mại thế giới (World Trade Oganization) iv DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1: Tỷ trọng lực lượng lao động và tỷ lệ tham gia lực lượng lao động theo thành thị/ nông thôn và theo vùng kinh tế xã hội, quý 4 năm 2017 . Ý kiến về cơ sở xây dựng quy hoạch, kế hoạch PTNN của chính quyền cấp huyện vùng ven biển ĐBSH . Ý kiến về khả năng định hướng của chính quyền cấp huyện vùng ven biển ĐBSH . Ý kiến của đối tượng quản lý về khả năng định hướng PTNN của chính quyền cấp huyện vùng ven biển ĐBSH . Ý kiến về khả năng chủ động trong thực quy hoạch, kế hoạch PTNN của chính quyền cấp huyện vùng ven biển ĐBSH . Ý kiến về sự phù hợp giữa đội ngũ cán bộ quản lý vớinhiệm vụ quản lý PTNN cấp huyện . Ý kiến về mong muốn của người dân với quản lý nhà nước cấp huyện trong PTNN trong điều kiện BĐKH . Ý kiến về thực hiện kiểm tra và điều chỉnh trong quản lý PTNN . Nhận thức của người dân về PTNN . Tăng trưởng ngành nông nghiệp vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 – 2017 97 Bảng 3. Diện tích cây lương thực có hạt vùng ven biển ĐBSH . Sản lượng cây lương thực có hạt vùng ven biển ĐBSH . Diện tích trồng lúa vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010-2017 . Sản lượng lúa vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 – 2017 . Sản lượng thịt hơi gia súc giai đoạn 2010 - 2017 . Tăng trưởng sản lượng thủy sản vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010- 2017 . Tỷ trọng nông nghiệp trong cơ cấu ngành kinh tế vùng ven biển ĐBSH . Thu nhập bình quân đầu người vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 – 2017 110 Bảng 3. Diện tích rừng trồng mới vùng ven biển DBSH giai đoạn 2010 – 2017 . Dự báo tác động đến PTNN theo kịch bản RCP4.136 v DANH MỤC BIỂU Biểu đồ 3. Tốc độ tăng trưởng nông nghiệp vùng ven biển ĐBSH . Diện tích cây lượng thực có hạt vùng ven biển ĐBSH . Sản lượng cây lương thực có hạt vùng ven biển ĐBSH . Diện tích trồng lúa vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 - 2017 . Sản lượng lúa cả năm vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 – 2017 . Sản lượng gia súc vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010-2017 . Sản lượng thủy sản vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 – 2017. Tỷ trọng ngành nông nghiệp vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 - 2017 . Cơ cấu nông nghiệp vùng ven biển ĐBSH năm 2010 . Cơ cấu nông nghiệp vùng ven biển ĐBSH năm 2017 . Thu nhập bình quân đầu người vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 - 2017 theo giá hiện hành . Tỷ lệ hộ nghèo vùng đồng bằng sông Hồng 2010 – 2017. Diện tích rừng trồng mới vùng ven biển ĐBSH giai đoạn 2010 đến 2017 . Diễn biến nhiệt vùng ven biển ĐBSH .134 vi MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Nông nghiệp là ngành kinh tế xuất hiện sớm và có vai trò to lớn trong lịch sử kinh tế Việt Nam. Xưa, cha ông ta đã dạy“phi nông bất ổn”, ngày nay nông nghiệp còn có vai trò to lớn hơn nữa. PTNN vừa có ý nghĩa đảm bảo vai trò truyền thống là chủ động an ninh lương thực quốc gia, đồng thời đảm nhiệm vai trò mới hiện nay như: cung cấp nguyên liệu cho các ngành công nghiệp chế biến phát triển, tạo ra hàng hóa đáp ứng nhu cầu trong nước và quốc tế, nâng cao thu nhập ngoại tệ từ xuất khẩu nông sản, đóng góp một phần vốn cho phát triển kinh tế xã hội; bảo vệ môi trường sinh thái; quảng bá hình ảnh và nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế. Quản lý nhà nước về kinh tế với sự PTNN như một yêu cầu tất yếu hiện nay. Ở Việt Nam, nông nghiệp vốn là ngành kinh tế phụ thuộc rất lớn vào các điều kiện tự nhiên. Quản lý nhà nước với PTNN là yêu cầu tất yếu để khơi dậy những tiềm năng, phát triển sản xuất, tiêu thụ nông sản hàng hóa cũng như ứng phó với những thay đổi của điều kiện tự nhiên, trong đó có BĐKH một cách hiệu quả. BĐKH là một trong những thách thức lớn nhất của nhân loại trong thế kỷ XXI. Việt Nam là một trong số ít nước trên thế giới chịu ảnh hưởng nhiều nhất của BĐKH. Trong các ngành kinh tế, nông nghiệp là lĩnh vực chịu tác động trực tiếp và rõ rệt nhất của BĐKH. BĐKH đã, đang và sẽ là nguyên nhân chính làm giảm mạnh diện tích đất canh tác, giảm sản lượng và năng suất, tăng dịch bệnh, thay đổi môi trường sống các loại cây trồng, vật nuôi. Những tác động của BĐKH mạnh mẽ, khó lường, vượt xa khả năng kinh nghiệm sống và sản xuất lâu đời của người dân. Xuất phát từ bản thân ngành nông nghiệp, từ thực tiễn sự phát triển mạnh mẽ của sản xuất và nhiều yếu tố tác động khác quản lý nhà nước với PTNN là tất yếu khách quan và đã giành được sự quan tâm mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước ta trong nhiều năm qua, đặc biệt là trong bối cảnh diễn biến phức tạp, khó lường của BĐKH. Tổng quan các nghiên cứu (được trình bày ở chương 1 của luận án) cho thấy đã có sự quan tâm chú ý nhiều đến vấn đề phát triển và quản lý PTNN.