Luận án tiến sĩ: Hoàn thiện pháp luật thuế môi trường nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện ở Việt Nam

• Tác giả: Đặng Kim Phương
• Người hướng dẫn: GS.TS Lê Hồng Hạnh
• Trường học: Trường Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật kinh tế
• Đề tài: Hoàn thiện pháp luật thuế môi trường nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện ở Việt Nam
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• MỤC LỤC
• 1. PHẦN TỔNG QUAN VỀ VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
• 1.1. Những kết quả nghiên cứu đã công bố liên quan đến đề tài
• 1.2. Những kết quả nghiên cứu lý luận về pháp luật thuế môi trường
• 1.3. Những kết quả nghiên cứu về thực trạng pháp luật thuế môi trường và những giải pháp hoàn thiện pháp luật thuế môi trường ở Việt Nam
• 1.4. Đánh giá những vấn đề được nghiên cứu từ mục tiêu của luận án
• 1.5. Định hướng nghiên cứu của luận án
• 1.6. Phương pháp luận và giả thuyết nghiên cứu
• 1.7. Một số đề xuất nghiên cứu cụ thể
• 1.8. Cơ sở lý thuyết nghiên cứu
• 1.9. Nội dung chính của luận án
• 1.10. Kết luận phần tổng quan về vấn đề nghiên cứu
• 2. PHẦN NỘI DUNG
• 2. Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VIỆC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THUẾ MÔI TRƯỜNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN
• 2.1. Một số vấn đề lý luận về thuế môi trường
• 2.2. Sự phát triển của thuế môi trường
• 2.3. Định nghĩa thuế môi trường
• 2.4. Đặc điểm của thuế môi trường
• 2.5. Phân loại thuế môi trường
• 2.6. Vai trò của thuế môi trường
• 2.7. Nguyên tắc, cấu trúc và các yếu tố chi phối pháp luật thuế môi trường
• 2.7.1. Các nguyên tắc của pháp luật thuế môi trường
• 2.7.2. Cấu trúc pháp luật thuế môi trường
• 2.7.3. Các yếu tố chi phối pháp luật thuế môi trường
• 2.8. Những vấn đề lý luận về hiệu quả thực hiện của pháp luật thuế môi trường
• 2.8.1. Tổng quan về hiệu quả thực hiện của pháp luật thuế môi trường
• 2.8.2. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thực hiện của pháp luật thuế môi trường
• 2.8.2.1. Tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thiện của pháp luật thuế môi trường
• 2.8.2.2. Tiêu chí về tính toàn diện
• 2.8.2.3. Tiêu chí về tính đồng bộ và tính thống nhất
• 2.8.2.4. Tiêu chí về tính phù hợp và tính khả thi
• 2.8.2.5. Tiêu chí về kỹ thuật xây dựng pháp luật
• 2.9. Kết luận chương 1
• 3. ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT THUẾ MÔI TRƯỜNG Ở VIỆT NAM VỚI YÊU CẦU NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN
• 3.1. Đánh giá các quy định pháp luật về nội dung thuế môi trường với yêu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện
• 3.2. Đánh giá các quy định pháp luật về đối tượng chịu thuế, người nộp thuế môi trường
• 3.3. Đánh giá các quy định pháp luật điều chỉnh căn cứ tính thuế môi trường
• 3.4. Đánh giá các quy định pháp luật về quản lý thuế môi trường với yêu cầu nâng cao hiệu quả thực hiện
• 3.5. Đánh giá các quy định pháp luật thuế môi trường về thủ tục hành chính
• 3.6. Đánh giá các quy định về giám sát và bảo đảm sự tuân thủ pháp luật thuế môi trường
• 3.7. Kết luận chương 2
• 4. MỘT SỐ YÊU CẦU VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT THUẾ MÔI TRƯỜNG NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN Ở VIỆT NAM
• 4.1. Các yêu cầu đối với việc hoàn thiện pháp luật thuế môi trường ở Việt Nam
• 4.1.1. Thể chế hóa quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước về phát triển bền vững
• 4.1.2. Đảm bảo tính hiệu quả, tính thống nhất của pháp luật thuế môi trường trong hệ thống pháp luật, đáp ứng yêu cầu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa
• 4.1.3. Đáp ứng các cam kết quốc tế của Việt Nam về bảo vệ môi trường thông qua sử dụng các công cụ kinh tế
• 4.2. Một số giải pháp cụ thể góp phần hoàn thiện pháp luật thuế môi trường nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện ở Việt Nam
• 4.2.1. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về nội dung thuế môi trường
• 4.2.2. Một số giải pháp hoàn thiện pháp luật về quản lý thuế môi trường
• 4.3. Kết luận chương 3
• KẾT LUẬN CỦA LUẬN ÁN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở lý luận về pháp luật thuế môi trường

Phần này tập trung phân tích các khái niệm, đặc điểm, và vai trò của pháp luật thuế môi trường. Thuế môi trường được định nghĩa là công cụ kinh tế nhằm điều chỉnh hành vi gây ô nhiễm, bảo vệ môi trường. Các nguyên tắc cơ bản như nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền (PPP) được nhấn mạnh. Phần này cũng đề cập đến cấu trúc pháp luật thuế môi trường, bao gồm các yếu tố chi phối như chính sách kinh tế, xã hội, và môi trường. Các tiêu chí đánh giá hiệu quả thuế môi trường như tính toàn diện, đồng bộ, và khả thi được phân tích chi tiết.

1.1. Khái niệm và đặc điểm của thuế môi trường

Thuế môi trường là công cụ kinh tế áp dụng đối với các hoạt động gây ô nhiễm hoặc sử dụng tài nguyên thiên nhiên. Đặc điểm chính của thuế môi trường là tính chất điều chỉnh hành vi, hướng tới mục tiêu bảo vệ môi trường. Thuế môi trường khác biệt với các loại thuế khác ở chỗ nó không chỉ nhằm mục đích tạo nguồn thu mà còn thúc đẩy các hành vi thân thiện với môi trường.

1.2. Nguyên tắc và cấu trúc pháp luật thuế môi trường

Nguyên tắc cơ bản của pháp luật thuế môi trường là nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền (PPP). Cấu trúc pháp luật thuế môi trường bao gồm các yếu tố như đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế, và quy trình quản lý thuế. Các yếu tố này cần được thiết kế đồng bộ và phù hợp với thực tiễn kinh tế - xã hội của Việt Nam.

II. Thực trạng pháp luật thuế môi trường tại Việt Nam

Phần này đánh giá thực trạng pháp luật thuế môi trường tại Việt Nam, tập trung vào các quy định hiện hành và hiệu quả thực thi. Luật Thuế Bảo vệ Môi trường (BVMT) được ban hành năm 2010 là bước tiến quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều hạn chế. Các quy định về đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế, và quản lý thuế chưa đồng bộ, dẫn đến hiệu quả thu thuế thấp. Phần này cũng phân tích các thách thức trong việc thực thi thuế môi trường, bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực và nhận thức của các bên liên quan.

2.1. Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành

Các quy định pháp luật về thuế môi trường tại Việt Nam còn manh mún và thiếu đồng bộ. Luật Thuế BVMT năm 2010 là bước tiến lớn, nhưng các quy định về đối tượng chịu thuế và căn cứ tính thuế chưa đầy đủ. Điều này dẫn đến hiệu quả thu thuế thấp và không đáp ứng được mục tiêu bảo vệ môi trường.

2.2. Thách thức trong thực thi thuế môi trường

Việc thực thi thuế môi trường tại Việt Nam gặp nhiều thách thức, bao gồm sự thiếu hụt nguồn lực và nhận thức của các bên liên quan. Các cơ quan quản lý thuế chưa được trang bị đầy đủ để thực hiện các quy định pháp luật. Ngoài ra, sự thiếu đồng bộ giữa các quy định pháp luật cũng gây khó khăn trong việc áp dụng thuế môi trường.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật thuế môi trường

Phần này đề xuất các giải pháp thuế môi trường nhằm nâng cao hiệu quả thuế môi trường tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm hoàn thiện quy định pháp luật, tăng cường năng lực quản lý thuế, và nâng cao nhận thức của các bên liên quan. Cụ thể, cần mở rộng đối tượng chịu thuế, điều chỉnh căn cứ tính thuế phù hợp với thực tiễn, và tăng cường giám sát việc thực thi thuế. Phần này cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc thể chế hóa các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

3.1. Hoàn thiện quy định pháp luật

Cần mở rộng đối tượng chịu thuế và điều chỉnh căn cứ tính thuế để phù hợp với thực tiễn. Các quy định pháp luật cần được xây dựng đồng bộ và thống nhất, đảm bảo tính khả thi và hiệu quả. Đồng thời, cần thể chế hóa các cam kết quốc tế về bảo vệ môi trường trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

3.2. Tăng cường năng lực quản lý thuế

Cần tăng cường năng lực của các cơ quan quản lý thuế thông qua đào tạo và trang bị công nghệ hiện đại. Việc giám sát và đánh giá hiệu quả thực thi thuế cũng cần được chú trọng để đảm bảo các quy định pháp luật được áp dụng hiệu quả.