Luận án Tiến sĩ: Chính sách Phát triển Kinh tế Bền vững cho Dân tộc Thiểu số ở Tây Nguyên

Luận án tiến sĩ nghiên cứu chính sách phát triển kinh tế bền vững cho dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên, đề xuất giải pháp quản lý công hiệu quả.

• Người hướng dẫn: Nguyễn Hoàng Hiển
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số trên địa bàn Tây Nguyên
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.4. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
• 0.5. Câu hỏi nghiên cứu và giả thuyết khoa học
• 0.6. Những đóng góp mới của luận án
• 0.7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 0.8. Cấu trúc của luận án
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu về chính sách công, chính sách kinh tế, chính sách phát triển kinh tế bền vững
• 1.1.1. Các công trình trên thế giới
• 1.1.2. Các công trình trong nước
• 1.2. Tổng quan tình hình nghiên cứu về chính sách dân tộc, chính sách phát triển kinh tế đối với dân tộc thiểu số
• 1.2.1. Các công trình trên thế giới
• 1.2.2. Các công trình trong nước
• 1.3. Tổng quan tình hình nghiên cứu về chính sách phát triển kinh tế đối với Tây Nguyên
• 1.4. Những vấn đề đặt ra cần phải tiếp tục nghiên cứu
• 1.5. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG ĐỐI VỚI DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 2.1. Dân tộc thiểu số và những đặc thù của dân tộc thiểu số
• 2.1.1. Dân tộc thiểu số
• 2.1.2. Những đặc thù của dân tộc thiểu số
• 2.2. Chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.1. Khái niệm, phân loại và vai trò của chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.2. Nội dung chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.4. Đánh giá chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.4.1. Phương pháp luận về đánh giá chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.2.4.2. Cơ sở xây dựng tiêu chí đánh giá tác động chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số
• 2.3. Kinh nghiệm trong nước và một số quốc gia về chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số và bài học kinh nghiệm cho Tây Nguyên
• 2.3.1. Kinh nghiệm ở một số quốc gia
• 2.3.2. Kinh nghiệm trong nước
• 2.3.3. Bài học kinh nghiệm cho Tây Nguyên
• 2.4. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG ĐỐI VỚI DÂN TỘC THIỂU SỐ TÂY NGUYÊN
• 3.1. Khái quát những yếu tố đặc thù dân tộc thiểu số Tây Nguyên có ảnh hưởng đến chính sách phát triển kinh tế bền vững
• 3.1.1. Đặc điểm tự nhiên
• 3.1.2. Đặc điểm dân cư, dân tộc
• 3.1.3. Đặc điểm sản xuất kinh tế, văn hóa truyền thống
• 3.2. Thực trạng về phát triển kinh tế - xã hội của các dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 3.3. Đánh giá kết quả thực thi một số chính sách phát triển kinh tế đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 3.3.1. Chính sách giải quyết đất ở, đất sản xuất và chính sách giao khoán, bảo vệ rừng
• 3.3.2. Chính sách xây dựng và phát triển cơ sở hạ tầng
• 3.3.3. Chính sách tín dụng
• 3.3.4. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất nông nghiệp
• 3.4. Đánh giá tác động chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 3.4.1. Cơ sở xây dựng tiêu chí đánh giá tác động chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số ở Việt Nam
• 3.4.2. Tiêu chí đánh giá tác động chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số ở Việt Nam
• 3.4.3. Kết quả đánh giá tác động chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 3.5. Nguyên nhân hạn chế của chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên và một số vấn đề đặt ra
• 3.5.1. Nguyên nhân hạn chế
• 3.5.2. Một số vấn đề đặt ra
• 3.6. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: QUAN ĐIỂM, ĐỊNH HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN KINH TẾ BỀN VỮNG ĐỐI VỚI DÂN TỘC THIỂU SỐ TÂY NGUYÊN
• 4.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng đến chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.1.1. Tình hình quốc tế
• 4.1.2. Tình hình trong nước
• 4.2. Quan điểm và định hướng hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.2.1. Quan điểm của Đảng
• 4.3. Định hướng hoàn thiện chính sách xây dựng chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.4. Giải pháp hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.4.1. Giải pháp đổi mới cách tiếp cận về chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.4.2. Nhóm giải pháp hoàn thiện một số chính sách phát triển kinh tế đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.4.3. Nhóm giải pháp bảo đảm thực thi chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số Tây Nguyên
• 4.4.4. Một số kiến nghị với các cơ quan quản lý nhà nước
• 4.4.4.1. Đối với cơ quan Trung ương
• 4.4.4.2. Đối với chính quyền các tỉnh Tây Nguyên
• 4.5. Tiểu kết chương 4
• DANH MỤC CÔNG TRÌNH CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Chính sách phát triển kinh tế bền vững

Luận án tập trung phân tích chính sách phát triển kinh tế bền vững đối với dân tộc thiểu số tại Tây Nguyên. Các chính sách này nhằm đảm bảo tăng trưởng kinh tế ổn định, bảo tồn tài nguyên thiên nhiên, và nâng cao đời sống cộng đồng. Luận án chỉ ra rằng, mặc dù đã có nhiều chính sách được triển khai, hiệu quả vẫn còn hạn chế do thiếu sự đồng bộ và nguồn lực không đủ. Các chính sách hiện tại chủ yếu tập trung vào khai thác tài nguyên, dẫn đến suy thoái môi trường và mai một văn hóa truyền thống.

1.1. Phát triển kinh tế địa phương

Luận án nhấn mạnh tầm quan trọng của phát triển kinh tế địa phương trong việc thúc đẩy phát triển bền vững. Các chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp, xây dựng cơ sở hạ tầng, và cung cấp tín dụng đã được triển khai, nhưng hiệu quả chưa cao do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý. Luận án đề xuất cần có sự điều chỉnh để các chính sách phù hợp hơn với đặc thù của Tây Nguyên.

1.2. Bảo tồn văn hóa và tài nguyên

Một trong những thách thức lớn là bảo tồn văn hóa và tài nguyên thiên nhiên. Luận án chỉ ra rằng, các chính sách hiện tại chưa chú trọng đúng mức đến việc bảo vệ văn hóa truyền thống và môi trường sinh thái. Điều này dẫn đến sự mai một của các giá trị văn hóa và suy thoái tài nguyên. Luận án đề xuất cần tích hợp các yếu tố văn hóa và môi trường vào quá trình hoạch định chính sách.

II. Thực trạng chính sách tại Tây Nguyên

Luận án đánh giá thực trạng triển khai các chính sách phát triển kinh tế tại Tây Nguyên. Kết quả cho thấy, mặc dù đã có nhiều nỗ lực, tỷ lệ hộ nghèo trong dân tộc thiểu số vẫn còn cao. Các chính sách hỗ trợ đất đai, tín dụng, và phát triển sản xuất đã được thực hiện, nhưng hiệu quả chưa đạt được như mong đợi. Nguyên nhân chính là do thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan và nguồn lực không đủ.

2.1. Hỗ trợ đất đai và tín dụng

Luận án phân tích các chính sách hỗ trợ đất đai và tín dụng cho dân tộc thiểu số. Mặc dù đã có nhiều chính sách được triển khai, nhưng việc thực hiện còn nhiều bất cập. Nguồn lực không đủ và thiếu sự phối hợp giữa các cơ quan dẫn đến hiệu quả thấp. Luận án đề xuất cần có sự điều chỉnh để các chính sách này phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người dân.

2.2. Phát triển cơ sở hạ tầng

Các chính sách phát triển cơ sở hạ tầng tại Tây Nguyên đã được triển khai, nhưng kết quả chưa đạt được như mong đợi. Luận án chỉ ra rằng, việc thiếu nguồn lực và sự phối hợp giữa các cơ quan là nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả thấp. Luận án đề xuất cần tăng cường đầu tư và cải thiện sự phối hợp giữa các cơ quan để nâng cao hiệu quả của các chính sách này.

III. Giải pháp hoàn thiện chính sách

Luận án đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách phát triển kinh tế bền vững tại Tây Nguyên. Các giải pháp bao gồm đổi mới cách tiếp cận, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan, và đảm bảo nguồn lực đủ để thực hiện các chính sách. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tích hợp các yếu tố văn hóa và môi trường vào quá trình hoạch định chính sách.

3.1. Đổi mới cách tiếp cận

Luận án đề xuất cần đổi mới cách tiếp cận trong việc hoạch định và thực hiện các chính sách phát triển kinh tế. Các chính sách cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của dân tộc thiểu số và đảm bảo tính bền vững. Luận án cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc lồng ghép các yếu tố văn hóa và môi trường vào quá trình hoạch định chính sách.

3.2. Tăng cường phối hợp và nguồn lực

Luận án đề xuất cần tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan và đảm bảo nguồn lực đủ để thực hiện các chính sách. Việc thiếu sự phối hợp và nguồn lực là nguyên nhân chính dẫn đến hiệu quả thấp của các chính sách hiện tại. Luận án cũng đề xuất cần có sự điều chỉnh để các chính sách phù hợp hơn với nhu cầu thực tế của người dân.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU CÓ LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu về chính sách công, chính sách kinh tế, chính sách phát triển kinh tế bền vững.1 Các công trình trên thế giới  Nghiên cứu về Chính sách công Chính sách công là một trong các công cụ chủ yếu, quan trọng được nhà nước sử dụng để tác động vào các lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Khoa học chính sách công là một bộ môn khoa học có lịch sử hình thành muộn hơn so với một số bộ môn khoa học khác nhưng được nhiều nhà khoa học trong nước và quốc tế quan tâm nghiên cứu với nhiều phương diện và khía cạnh khác nhau như: vai trò chính sách công, nội dung chính sách công, quy trình chính sách, phân tích và đánh giá chính sách…Trong số các nghiên cứu đó, có thể kể đến: Bài viết “Development, Structure, and Reciprocity”, Chính sách công và hành chính công: Phát triển, cấu trúc và đối ứng của Alvydas Raipa, Public Policy and Public Administration resource journal (Tạp chí Chính sách công và hành chính công, Vol 1, No 1 (2002). Tác giả đưa ra cách tiếp cận về chính sách công là một quá trình lựa chọn chiến lược. Việc hoạch định chính sách công bao gồm một số bước: thiết lập chương trình nghị sự, xây dựng chính sách, áp dụng chính sách, triển khai chính sách.

Chính sách cũng phải được đánh giá để xem kết quả dự kiến, để sửa đổi các chương trình và dự án hiện tại và tương lai. Cuốn Phục vụ và Duy trì: Cải thiện hành chính công trong một thế giới cạnh tranh của tác giả A. Chiavo – Camo và P. Sundaram (2003), (Ngân hàng phát triển Châu Á): đã cung cấp những cách tiếp cận mới về tổ chức bộ máy và hoạt động của chính phủ, sự vận hành của hệ thống hành chính công, vấn đề quản lý nguồn lực, đánh giá hoạt động nền hành chính công.

Đây là công trình nghiên cứu có giá trị khoa học về quản lý, quản trị nhà nước. 11 Luận án tiên sĩ Quản lý công Cuốn “Understanding Public Policy” - Tìm hiểu Chính sách công của Thomas R. Dye (2011) cung cấp cho người đọc nhưng vấn đề chung về chính sách công, phân tích và đánh giá các chính sách công cụ thể. Cuốn “An Introduction to the Policy Process: Theories, Concepts, and Models of Public Policy Making”- 4th Edition, Giới thiệu về quy trình chính sách: Lý thuyết, khái niệm và mô hình xây dựng chính sách công của Thomas A.

Birkland, Nhà xuất bản Routledged (2015), tác giả đã cập nhật vai trò của khảo sát các xu hướng xã hội, kinh tế và nhân khẩu học đang làm thay đổi môi trường chính sách; phân tích vai trò của phân tích chính sách và phân tích chính sách trong quy trình chính sách. Cuốn sách là tài liệu lý thuyết quan trọng trong nghiên cứu quá trình chính sách. Cuốn “Theories of the Policy Process -4th Edition”, Lý thuyết về quy trình chính sách của các tác giả Christopher M. Sabatier, nhà xuất bản Routledged (2018), tác phẩm cung cấp khung lý thuyết và bằng chứng thực nghiệm về quy trình chính sách.

 Nghiên cứu về Chính sách kinh tế. Trong thời gian gần đây, vấn đề phát triển, phát triển nhanh và đặc biệt là phát triển bền vững nền kinh tế đã được đề cập đến rất nhiều và đã trở thành những thuật ngữ mang tính phổ biến, thông dụng và là mục tiêu của không ít các chính sách công của nhà nước ở hầu khắp các quốc gia. Trong tác phẩm “The theory of economic development in the history of economic thought, Học thuyết phát triển kinh tế trong lịch sử tư tưởng kinh tế của tác giả Lord Robbins (1968), tập trung vào lịch sử các mệnh đề chính của học thuyết thuyết phát triển. Nghiên cứu của ông đã trả lời cho câu hỏi nguyên nhân cơ bản và điều kiện phát triển kinh tế, vai trò của Nhà nước trong hoạch định chính sách kinh tế.

Amartya Sen Giáo sư Đại học Thomas W. Lamont, Giáo sư Kinh tế và Triết học. Trong tác phẩm Development as Freedom, Phát triển là tự do (1999) Amartya Sen trích dẫn nhà thơ thế kỷ 18 William Cowper về tự do: Tự do có một nghìn sự quyến rũ để thể hiện. Ông cho rằng, mở rộng tự do được xem là phương tiện chính của 12 Luận án tiên sĩ Quản lý công phát triển.

Phát triển bao gồm việc loại bỏ các dạng không tự do khác nhau để lại ít sự lựa chọn và ít cơ hội thực hiện. Cuốn sách này dành cho các nhà hoạch định chính sách quốc gia. Cuốn sách “Economic Policy: Theory and Practice” của các tác giả AgnesBenassy-Quere , BenoitCoeure, Pierre Jacquet, Jean Pisani-Ferry (năm 2019), Chính sách kinh tế, Lý thuyết và thực tiễn, cuốn sách đã có những nghiên cứu độc đáo gắn kết giữa lý luận và thực tiễn trong hoạch định và đánh giá các chính sách kinh tế. Cuốn Good Economics for Hard Times Hardcover của các tác giả Abhijit V.

Banerjee và Esther Duflo (năm 2019), Nền kinh tế hoàn hảo cho giai đoạn khó khăn, đã phân tích rất đặc sắc những tác động đến sự phát triển kinh tế của một quốc gia trong thời đại hiện nay đồng thời gợi mở những tư duy, nhận thức mới về sự thay đổi để thích ứng với những tác động đó, đòi hỏi các nhà hoạch định chính sách phát triển kinh tế phải khẳng định được trách nhiệm của mình trước những thách thức.  Nghiên cứu về chính sách phát triển kinh tế bền vững. Trong cuốn sách Sustainable Economic Development of India and the Role of Biodiversity Policy Challenges and Opportunities (2017) của tác giả Samir Bhattacharya và Shubhi Tangri. Phát triển kinh tế bền vững của Ấn Độ và vai trò của đa dạng sinh học Những thách thức và cơ hội chính.

Tác giả nhấn mạnh rằng Ấn Độ là một trong 17 quốc gia rất giàu về đa dạng sinh học. Tuy nhiên, do thiếu nhận thức về lợi ích và kiến thức về phương pháp bảo quản dẫn đến tài sản này đang suy giảm nghiêm trọng. Trong khi các hoạt động kinh tế phụ thuộc vào đa dạng sinh học và tác động đến đa dạng sinh học. Do đó, để duy trì tăng trưởng kinh tế, điều quan trọng là phải bảo tồn đa dạng sinh học thông qua việc tích hợp các hành động liên quan đến bảo tồn và thúc đẩy sử dụng bền vững đa dạng sinh học trong các chính sách liên ngành.

Hơn nữa, tác giả cuốn sách cho rằng điều quan trọng là phát triển các khung chính sách và chiến lược đa ngành để bảo tồn đa da dạng sinh học. Cuốn sách xem xét cách đa 13 Luận án tiên sĩ Quản lý công dạng sinh học được đối xử trong các chính sách liên ngành khác nhau, những thách thức trong việc lồng ghép đa dạng sinh học và các cơ hội kinh tế có thể xảy ra. Trong nghiên cứu What is sustainable development? goals, indicators, values, and practice, của các tác giả Rrobert W. Parris, and Anthony A.

Leiserowitz (2005), Environment: science and policy for sustainable development, volume 47, number 3, pages 8–21. Phát triển bền vững là gì? mục tiêu, chỉ số, giá trị và thực hiện. Các tác giả đã xây dựng một hệ thống các tiêu chí, chỉ số cụ thể để xác định thế nào là phát triển bền vững. Với sự khác biệt về phân tích, diễn giải, nghiên cứu đã cho người đọc một cách nhìn đầy đủ, toàn diện, thật sự khác biệt về phát triển bền vững.

Cuốn sách là tài liệu khoa học có giá trị cho các nhà quản lý, hoạch định chính sách. Các công trình trong nước  Nghiên cứu về Chính sách công Cuốn “Những vấn đề cơ bản về chính sách công và chu trình chính sách” (năm 2001) của tác giả Lê Chi Mai đã cung cấp khá đầy đủ những vấn đề lý luận về chính sách công: quan niệm về chính sách công, chu trình chính sách, các yếu tố tác động đến chu trình chính sách. Giáo trình Đại cương về Phân tích chính sách công. NXB Chính trị quốc gia – Sự Thật.TS Nguyễn Hữu Hải (2013) đây là cuốn sách chuyên khảo nghiên cứu lý luận về chính sách công, cung cấp cho người đọc nhận thức cơ bản về chính sách công, hoạch định, phân tích, thực hiện và đánh giá chính sách công.

Cuốn sách “Tổng quan về chính sách công” của PGS.TS Đỗ Phú Hải (năm 2017) gồm hai phần: phần thứ nhất, gồm 13 chuyên đề liên quan đến những vấn đề chung về chính sách công; phần thứ hai, gồm 5 chuyền đề xoay quanh vấn đề một số phân tích chính sách chuyên ngành ở Việt Nam. Qua cuốn sách, tác giả cung cấp cho người đọc những kiến thức cơ bản về chính sách công, từ thệ thống lý thuyết khoa học chính sách công, phân tích khái niệm, bản chất, mục đích, nguyên tắc của chính sách 14 Luận án tiên sĩ Quản lý công công tới quá trình ban hành và chủ thể của chính sách công; phân tích những vấn đề cụ thể về xây dựng, thực hiện, đánh giá chính sách công ở Việt Nam. Cuốn sách “Hoạch định và thực thi chính sách công” của TS. Lê Như Thanh và TS.

Cuốn sách tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận về chính sách công, hoạch định chính sách công, những vấn đề chung về thực thi chính sách công. Nghiên cứu về hệ thống công cụ thực thi chính sách công. Cuốn sách “Giám sát và đánh giá chính sách công” của TS. Lê Văn Hoà (2017), tác giả đã đi sâu nghiên cứu làm rõ những vấn đề cơ bản về giám sát và đánh giá chính sách công; những vấn đề cơ bản về đánh giá tác động; đo lường kết quả thực hiện chính sách công; các phương pháp đánh giá tác động thực hiện ngẫu nhiên; các phương pháp đánh giá tác động phi thực nghiệm, kết hợp các phương pháp đánh giá tác động và đánh giá tác động chương trình có nhiều can thiệp; tổ chức đánh giá tác động chính sách; báo cáo và phổ biến kết quả đánh giá.

Những công trình nghiên cứu về chính sách công ở trên là cơ sở lý luận quan trọng làm nền tảng cho phần lý thuyết về luận án chính sách công của tác giả, góp phần giúp tác giả xác định đúng định hướng nghiên cứu và làm cơ sở cho việc phân tích chương thực trạng cũng như xây dựng hệ thống giải pháp cho luận án.