mở đầu cho su phái triển của vương triểu Ly Trang 8 Khow lain fóf nghkp Bước đâu tim hieu van how Yet Nam Trong suốt gud trình tổn tai hun hai thé ky, triểu Ly đã có những đồng gop tu la vào công cuộc xây dựng kỷ nguyên đốc lận tư chủ của dan toe - Tiong giải dean đấu, 1009— 1227) các vua Ly trị vì đã có nhiều biên phảp tích cực, dường lũ: ding dàn, xăng tạo đã đưa xã hỏi Đại Việt đến đỉnh cao của sự thịnh trí phát triển rực rỡ về kính tế, chính trị xà hôi, Ở giai đoạn sau từ thời vua Anh Tong (1138 — 1175) trở về sau thủ chinh quyền trung ương dẫn dan đi vào suy yếu, khủng hoảng nổi hộ. Tình hình trên đã dẫn đến sự kiện tháng Ø1 năm 1226 vị vua cuối cùng của toếu Ly là Lý Chiêu Hoàng chính thức nướng ngôi hoàng để cho chúng la Trần Canh nha Ly đến day kết thúc sau 216 năm tốn tại Trong suốt qua trình trị vĩ của minh kể thừa những thành wu van hóa, kính tế vhính trị xã hôi ở thể kỷ X các vưa Ly đã tiếp tục công cuộc xây dung và phái triển mới quốc gia độc lập, tự chủ với việc thiết lập chính quyền trung ương theo hưởng nhủ nh phong kiến của dòng tộc. Bộ máy quan lái triểu đình và tổ chức hành chính địa phưng dược sắp xếp chắc chẽ. qui cũ theo hưởng thong nhất và ting cường quyền lực của ali nue Sư kiện có ý nghĩa quan trong trong sự phát triển của giải đoạn này là chỉ san kiu lên ngồi một năm, năm 1010 Lý Công Uấn đã tiến hành dời đô từ Hoa Lư - mỗi nes vấn chỉ thích hợp cho việc phòng thd quân sự - về thành Đại La là nơi và điểu kiên thuận lợi cho việc mở mang phát triển kinh tế vận hóa xây dựng trúng tâm chính tì ca vả nước với mong muốn md ra môi giai đoạn mới trong sự phát triển lâu ddr cua dua nhà Những ý nghĩa trên đã thể hiện qua bài “Chiểu đới đổ” của nhà vua - *,,, chỉ vỉ muôn đảng đô ở trang tâm muita toan nghiệp lan, tink kế muon dete che von cháu, trên vắng mệnh trời, (lướt theo Ý dân.
Hung chỉ thành Dat La đã cũ cưa Cue Vương, ở giữa khu vực trời dat, diate thể rong cuốn hổ ngồi, chỉnh gata Nam, Bev Đồng, Tay. tiện nghỉ nii sông sau trước - Vang này đất rộng mà bằng phẩng thể hit cóc mà xáng sửa, dan cứ không khổ thấp trừng tôi tắm, muôn vật hết sức tứ tt, phon thua: Nem khdp nước Việt đỏ là nơi thẳng dia, thực là chủ tụ hội quan vếu của bản pluusoe, ching là nơi thương đô kinh sự mãi muốn đời." Ềt Thanh Dai La được chon làm nei đóng đô và sau đó được đổi tên thành Thang Long với hình tướng rồng vàng bay lên ''”, thể hiện tinh than ý chí phát triển của dat nước. Kinh đồ Thang Long bên cụnh chức năng là trung tâm chính tỊ còn là tray tới phát triển và giao lưu kinh t€ văn hóa của Đại Việt Nam 1054 nước ta chính thức ưng chức hiệu Đại Việt và trong suốt thời gian dài sau đó nước ta đã sử dụng quốc hiệu này với một tỉnh thần tự hào dân tộc lớn lao. Bên cạnh việc xây dưng, thừi kệ này công cuốc bdo vệ 16 quốc chống nưoai vam cũng giành được nhiều thắng lợi vẻ vàng đó là chiến thắn chống quận xâm lược Tầng (1075 — 1077), dep yên âm mưu quấy nhiều biến giới phía Nam của Chiếm Thants (1044, U69) Những thành quả trên đã mot lin nữa củng cế nến đốc lắp din tốc, on! mang bử côi tao điểu kiện giao lưu và phát triển van hóa Trong khí thế xây dựng và bảo vẻ tổ quốc.
giai đoạn thể ki XI đến thể ki XIHI nhiều gid trị văn hóa được phục hỏi và mở rong Tân dụng và kế thừa những lình hes Trang 9 Khoa hatin (ot nghựcP ñư đâu tim hiew van how Yet Nam trong các chính sách yaar doan thé ki X tạo nén, nhân dan ta đã làm song bar và phat hes những gui trì vẫn hóa bị bỏ quên và tắn mắc trong thời Bắc thuộc Giải cấp phong kiến trong đoạn này đã tiếp thu ảnh hưởng van hou Trung Hes những vẫn có tính độc lấp về mat van hóa Das Viết Trên lĩnh vực văn hóa tư tưởng thể kì X Phat giáo đã bước dau xác lap ảnh hưởng thì ở pin down này tự tưởng Phat giáo đã nở rô và báo tram toàn bo đứt sông cÍn] tì sở liêu Ở triều Lý, Phat giáo trủ thành quốc giáo Nhà nước. mà đứng dấu là các và vưa đã tae điều kiện thuận Idi và ủng hộ hết mình cho sy phát triển của Phật giáo : Thiếu đình đã nhiều đứng ra độ cho các tăng đồ thụ giới, các vua Ly đã cử người sang Trang Hoa xin kinh Phật về nước sau chép, phd hiến - Hàng loại các công trình kiến trúc Phit giáo đưctc nha nước chỉ đạo say dựng ở khấp nóc Đội ngũ tín đồ Phat giáo het sức deny đảo “hán dân trong nước quả nita tam sie" Trong triều nhiều bie cae tảng git những trọng trách vố vẫn, hoạch định những chính sách. đường lối tt nước che ohù va lau nên hệ thống tăng quan dưới triều Lý Cũng với Phật giáo, ở thời kỳ này Dao giáo hình thức din ngường có nguồn ges [rung Hoa được truyền vào nước ta ở thửi Bắc thuộc đã đước nhà nước tae điều kiện phát triển truyền bá Sự kiện năm 1035) vua Lý Thái Tong (1028-1054) cho các đạc: si nhận kí tue?ở cung Thai Thành “di đánh dau việc nhà nước hap thức hoa việc xá: lip của Đạo giáo. Cũng với sự nở rô của các luỗng tư tưởng và các hoạt động van hóa tinh thắn | giai đoàn này dưa trên nến tảng kinh tế chính trì do định, sức xắn xuất phát triển đã tàu tiện môi khối lướng sản phẩm lớn lào Nguồn dự trừ sức lao đông dốt dâo cũng với tinh than law đồng bến bỉ cần củ và tài nghề khéo léo của những nghề nhận đã sing tạo nén nHưcat công trình nghề thuật kiến trúc góp phan làm phong phú nền mỹ thuật nước aha Hai hộ phân quan trong trong kiến trúc của Dai Việt ở triểu Ly đó là kiến trút cung đình mà trung tâm là kinh thành Thang Long với những lẩu gác, củng điền qui ine to kin trang trí đặc sắc thể hiện trình độ nghệ thuật và óc thẩm my co của cúc nghe nhân.
Sự phát triển của Phat giáo trong yin dean này đã tạo nén be phần heen trúc ton vive ma đặc trưng là các công trình kiến trúc Phat piáo như chúa, tháp, chuông, tướng Sư phát triển của kiến trúc còn được biểu hiện ở tốc đồ xây dưng đắc biết lá (' đầu thi Lý hấu như mỗi năm đều có hàng chục công trình kiến trúc được hoàn thành hay khởi công xây dưng Nhiều công trình đã trở thành tiêu biểu cho ngành kiến trúc xảy dưng như ; kinh thành Thang Long, chuông Quy Điện, tháp Báo Thiên, tướng Phat chua Quynh Lam, chia Dien Hưu Nguài sự nở rô của tự tưởng Phat pote cũng như sứ xác lắp Đạo giáo thì trong gis doan này Nho giáo - một hoe thuyết chính trì xã hôi có nguồn poe tứ Trung Hóa - duck dụ nhập vào nước tá thông qua ting lớp quan lạt đô hệ phương Bắc ở thời Bắc thuốc Trong thé ký Xã hội Nho giáo có vi trí Kém cốt so với Phật piáu và Dao pede thì đến gi. đoạn này vị trí của Nho giáo cũng dẫn được xác lập đặc biết trong lĩnh vực giá! dục đái Trang tO Khoa luân tot nghư*ớp Bux đầu tim hie van how Yet Nam làm tiên để cho nên khoa cử nước nhà Năm 1070 vua Lý Thánh Tông 1054-1072) cin: lap van miếu thờ Chu công. Khổng Te!) Năm 1075 nhà nước mở khoa thi Nho giás: đấu tiên ở nước ta’ và đến nâm 1076 vua Ly Nhân Tông( 1072-1127) lập nhà Quốc tự vide” là trường học Nho giáo đầu tiên ở nước ta. Đây cũng là giải đoạn phát triển của tín ngưỡng din gian vốn là một loạt hình van hou bản dia lâu đời của người Việt wh nhiều hình thức như thd củng Sng ba tế trên the than linh, tín ngưỡng van vật hữu bình.
Gần hiển với đó lá những xinh hoạt l hor many tính nông nghiệp như : lễ cay ruộng tích điển. lễ tôi dua thuyền, lễ cầu dae NgÌu fe mang tinh chất tín ngưỡng dân pian như: Lễ tế than, lễ cấu tự, tết Nguyên Dan Hệ quả của tự tưởng Phật giáo trong giải đoạn này đã tác động đến su phát triệu của văn học mà tiêu biểu là sự ra đời của động van học thiển tông mà tác giả vốn lí những thiển sư, các bậc co ting hay những vương hấu. quí lộc đã giác ngô Phat phap với những sáng tác chủ yếu nói lên môi đẳng cảm giữa đạo và đời, cũ ngời cảnh vật vài cuộc sống nơi chốn thién mon , Cùng với van học thiển tông, cảm hứng từ cuộc sống thanh bình và những thing lén Irong cuộc kháng chiến chống ngoại xâm đã tạo nên dòng vin học hiện thực yêu nước. tự hào dan tộc đậc nền tảng cho sự phát triển của van học nước nhà ở giải đoạn sau Đại Việt từ đầu thể kỳ XI đến đầu thé kỷ XII đưới sứ trí vì của vướng triểu Ls bằng những chính sách cai trị tiến bộ trên cơ sở kế thừa những thành quả dung nie của giai đoạn trước Nhân dân Đại Viết đã lao đồng hãng say xây dựng tổ quốc, chiến dau anh dang chống giặc ngoại xâm bảo về biên cương bờ côi nước nhà, sáng tạo nén những thành tựu văn hóa dé số, hước đầu xúc lập nên nền văn hóa hẳn địa của quốc giá Đại Việt trong buổi đầu củng vố vi xây dựng nhà nước độc lập.
tự chủ làm tiến để eho sứ phát triển ở giai đoạn sau 1. ĐẠI VIỆT ĐẦU THE KỶ XIII ĐẾN CUỐI THẾ KỶ XIV. Những thành tựu đạt được dưới vưdng triều Ly đã làm điều kiện quan trong nnd ta giai đoạn phát triển mới cho lịch sử Dai Viet. Giải đoạn từ đầu thể kỷ XIN đến cuối the kỷ XIV dưới su cẩm quyền của vướng triệu Tran (1226 - 1400).
Ngày | tháng | năm 1226 Lý Chiêu Hoàng vi vua cuối cùng edu trêu Ly đa nhường ngôi hoàng đến cho chồng là Trần Cảnh, kết thúc sự tổn tai của nhà Ly Klas sinh ra vương triểu Trần Nhà Trin thay thể nhà Lý mở ra một thời kỳ phát triển cao hen của xã hội Das Việt .