Đảng Bộ Huyện Gia Lâm Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới Từ Năm 2011 Đến Năm 2018

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật nghiên cứu đảng bộ huyện gia lâm thành phố hà nội lãnh đạo xây dựng nông thôn mới từ năm 2011 đến năm 2018, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Vũ Thị Huyền
• Người hướng dẫn: TS. Ngô Thị Lan Hương
• Trường học: Trường Đại Học Sư Phạm Hà Nội 2
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Gia Lâm (2011-2018)
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
• 1.3. Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu
• 1.4. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
• 1.5. Nguồn tài liệu và phương pháp nghiên cứu
• 1.6. Đóng góp của khóa luận
• 1.7. Kết cấu của khóa luận
• 2. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA CÔNG TÁC XÂY DỰNG NTM Ở HUYỆN GIA LÂM
• 2.1. Một số khái niệm cơ bản
• 2.2. Khái niệm nông thôn mới
• 2.3. Quan điểm của Hồ Chí Minh về xây dựng nông thôn mới
• 2.4. Cơ sở thực tiễn
• 2.4.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của huyện Gia Lâm
• 2.4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 2.4.1.2. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 3. CHƯƠNG 2: CHỦ TRƯƠNG VÀ QUÁ TRÌNH CHỈ ĐẠO XÂY DỰNG NÔNG THÔN MỚI CỦA ĐẢNG BỘ HUYỆN GIA LÂM TỪ NĂM 2011 ĐẾN NĂM 2018
• 4. CHƯƠNG 3: NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM
• PHẦN KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới Gia Lâm

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân nông thôn, thu hẹp khoảng cách giữa nông thôn và thành thị. Tại huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội, công tác lãnh đạo xây dựng nông thôn mới đã được triển khai tích cực từ năm 2011 đến năm 2018, mang lại nhiều kết quả đáng khích lệ. Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới không chỉ là vấn đề kinh tế - xã hội mà còn là vấn đề chính trị tổng hợp, đòi hỏi sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị và sự tham gia tích cực của người dân. Xây dựng NTM giúp người dân có niềm tin, đoàn kết, giúp đỡ nhau xây dựng nông thôn phát triển giàu đẹp, văn minh hơn. Xây dựng NTM là công việc đòi hỏi phải tổ chức được không gian phù hợp với điều kiện tự nhiên, địa hình, có tính chất khả thi và việc khai thác tối đa những ưu thế của địa phương để phát triển kinh tế nhằm nâng cao điều kiện sống theo hướng hiện đại, các nhu cầu về xã hội được bảo đảm (y tế, giáo dục, văn hóa, thể thao, trình độ dân trí…) nhưng vẫn giữ được bản sắc văn hóa riêng của địa phương mình.

1.1. Khái niệm cơ bản về Nông nghiệp Nông dân Nông thôn

Theo nghĩa thông thường, nông nghiệp là ngành sản xuất vật chất sử dụng đất đai và sinh vật làm ra sản phẩm nông nghiệp. Nông dân là những người lao động cư trú ở nông thôn, tham gia sản xuất nông nghiệp. Nông thôn là khu vực khác với thành thị về không gian, hoạt động kinh tế, đặc điểm cộng đồng và sinh thái. Nông thôn gắn liền với đời sống, tập tục và bản sắc văn hoá của một cộng đồng. Về phương diện kinh tế, nông thôn bao gồm cả các lĩnh vực kinh tế, xã hội, môi trường, văn hoá, tài nguyên thiên nhiên, tổ chức và thể chế, công nghiệp và hạ tầng cơ sở. Vì thế phát triển nông thôn phải bao gồm phát triển cả kinh tế, xã hội, tổ chức và môi trường.

1.2. Quan điểm Hồ Chí Minh về Xây dựng Nông thôn Mới

Hồ Chí Minh có hệ thống quan điểm toàn diện về xây dựng NTM, bao gồm xây dựng người nông dân mới, gia đình mới, đời sống mới và xây dựng Đảng ở nông thôn. Theo Bác, xây dựng NTM thực chất là xây dựng người nông dân mới với phẩm chất đạo đức cao đẹp, siêng năng, cần cù, có tinh thần làm chủ. NTM cần được tạo lập bởi nhiều gia đình mới, xây dựng cả về vật chất và tinh thần. Muốn xây dựng NTM từng người phải có đời sống mới, yêu Tổ quốc, làm hết sức những việc có lợi cho nước, cho làng.

1.3. Tiêu chí đánh giá Nông thôn Mới theo quy định hiện hành

NTM hiện nay được cụ thể hóa trong các tiêu chí của Thủ tướng Chính phủ theo Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05 tháng 4 năm 2016 gồm 9 tiêu chí và của thành phố Hà Nội theo Quyết định số 2072/QĐ-UBND ngày 3/4/2017 gồm 19 tiêu chí. Đây chính là cơ sở để Đảng bộ huyện Gia Lâm lãnh đạo và chỉ đạo xây dựng NTM nhằm đáp ứng những tiêu chí trên.

II. Thách Thức Trong Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới ở Gia Lâm

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, công tác xây dựng nông thôn mới tại Gia Lâm vẫn đối mặt với không ít thách thức. Đó là sự hạn chế về nguồn lực đầu tư, sự chênh lệch về trình độ phát triển giữa các xã, và những khó khăn trong việc thay đổi tư duy, tập quán sản xuất của người dân. Bên cạnh đó, vấn đề ô nhiễm môi trường, an ninh trật tự nông thôn cũng đặt ra những yêu cầu cấp thiết trong công tác lãnh đạo. Cần có những giải pháp đồng bộ, sáng tạo để vượt qua những thách thức này, đưa nông thôn mới Gia Lâm phát triển bền vững.

2.1. Hạn chế về nguồn lực và đầu tư cho Nông thôn Mới

Nguồn lực đầu tư cho xây dựng nông thôn mới còn hạn chế, đặc biệt là nguồn vốn từ ngân sách nhà nước. Việc huy động nguồn lực từ xã hội hóa còn gặp nhiều khó khăn do cơ chế, chính sách chưa đủ mạnh. Điều này ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện các công trình hạ tầng, các chương trình phát triển sản xuất.

2.2. Chênh lệch trình độ phát triển giữa các xã ở Gia Lâm

Trình độ phát triển kinh tế - xã hội giữa các xã trong huyện Gia Lâm còn có sự chênh lệch đáng kể. Một số xã có điều kiện kinh tế thuận lợi, thu nhập của người dân cao hơn, trong khi một số xã khác còn gặp nhiều khó khăn, tỷ lệ hộ nghèo còn cao. Điều này đòi hỏi sự quan tâm, hỗ trợ đặc biệt từ huyện để các xã cùng nhau phát triển.

2.3. Thay đổi tư duy và tập quán sản xuất của người dân

Việc thay đổi tư duy và tập quán sản xuất của người dân nông thôn là một quá trình lâu dài và khó khăn. Nhiều người dân vẫn còn giữ thói quen sản xuất nhỏ lẻ, manh mún, chưa mạnh dạn áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Cần có những biện pháp tuyên truyền, vận động, hỗ trợ để người dân thay đổi tư duy, nâng cao hiệu quả sản xuất.

III. Phương Pháp Lãnh Đạo Xây Dựng Nông Thôn Mới Hiệu Quả Tại Gia Lâm

Để lãnh đạo xây dựng nông thôn mới hiệu quả tại Gia Lâm, cần có những phương pháp tiếp cận phù hợp. Đó là tăng cường công tác tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức của người dân về vai trò, trách nhiệm của mình trong xây dựng NTM. Đồng thời, cần phát huy vai trò dân chủ ở cơ sở, tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, giám sát thực hiện. Bên cạnh đó, cần chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, nâng cao năng lực lãnh đạo, quản lý.

3.1. Tăng cường tuyên truyền vận động người dân tham gia NTM

Công tác tuyên truyền, vận động cần được thực hiện thường xuyên, liên tục, với nhiều hình thức đa dạng, phong phú. Nội dung tuyên truyền cần tập trung vào mục tiêu, ý nghĩa của xây dựng nông thôn mới, quyền lợi và trách nhiệm của người dân. Cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, các phương tiện thông tin đại chúng trong công tác tuyên truyền.

3.2. Phát huy dân chủ ở cơ sở tạo điều kiện cho dân tham gia

Cần tạo điều kiện để người dân tham gia vào quá trình hoạch định chính sách, giám sát thực hiện các chương trình, dự án xây dựng nông thôn mới. Cần công khai, minh bạch các thông tin liên quan đến NTM để người dân biết, bàn, làm, kiểm tra. Phát huy vai trò của Ban Thanh tra nhân dân, các tổ chức xã hội trong việc giám sát.

3.3. Đào tạo bồi dưỡng cán bộ nâng cao năng lực lãnh đạo

Cần chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ các cấp, đặc biệt là cán bộ xã, thôn. Nội dung đào tạo cần tập trung vào kiến thức về xây dựng nông thôn mới, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, điều hành. Cần có chính sách thu hút, đãi ngộ cán bộ giỏi về công tác tại nông thôn.

IV. Chính Sách Hỗ Trợ Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Gia Lâm

Để thúc đẩy quá trình xây dựng nông thôn mới, huyện Gia Lâm đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ, khuyến khích. Đó là chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho các hộ gia đình, doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn. Chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm nông nghiệp. Chính sách hỗ trợ xây dựng hạ tầng nông thôn, cải thiện đời sống văn hóa, tinh thần cho người dân. Các chính sách này đã góp phần tạo động lực cho sự phát triển của nông thôn mới Gia Lâm.

4.1. Chính sách hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho phát triển nông nghiệp

Huyện Gia Lâm đã triển khai nhiều chương trình cho vay ưu đãi với lãi suất thấp, thủ tục đơn giản, tạo điều kiện cho các hộ gia đình, doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn để đầu tư vào sản xuất nông nghiệp, phát triển kinh tế trang trại, gia trại.

4.2. Hỗ trợ phát triển sản xuất nâng cao chất lượng nông sản

Huyện hỗ trợ các hộ nông dân áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, xây dựng các mô hình sản xuất tiên tiến, hiệu quả. Hỗ trợ xây dựng thương hiệu, nhãn mác cho các sản phẩm nông nghiệp, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

4.3. Đầu tư xây dựng hạ tầng nông thôn cải thiện đời sống

Huyện ưu tiên đầu tư xây dựng các công trình hạ tầng thiết yếu như đường giao thông, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa. Hỗ trợ xây dựng nhà ở cho hộ nghèo, hộ chính sách, cải thiện điều kiện sống cho người dân nông thôn.

V. Kết Quả Và Bài Học Kinh Nghiệm Xây Dựng Nông Thôn Mới Gia Lâm

Từ năm 2011 đến 2018, công tác xây dựng nông thôn mới tại Gia Lâm đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng. Kinh tế nông thôn phát triển, đời sống người dân được nâng cao, hạ tầng được đầu tư xây dựng đồng bộ, diện mạo nông thôn có nhiều thay đổi tích cực. Tuy nhiên, quá trình này cũng để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu. Đó là sự cần thiết phải có sự lãnh đạo sát sao của Đảng bộ, sự tham gia tích cực của người dân, và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành.

5.1. Thành tựu nổi bật trong xây dựng Nông thôn Mới ở Gia Lâm

Kinh tế nông thôn Gia Lâm có bước phát triển vượt bậc, thu nhập bình quân đầu người tăng lên đáng kể. Tỷ lệ hộ nghèo giảm mạnh, đời sống vật chất và tinh thần của người dân được cải thiện rõ rệt. Hạ tầng nông thôn được đầu tư xây dựng đồng bộ, đáp ứng nhu cầu sản xuất và sinh hoạt của người dân.

5.2. Bài học kinh nghiệm rút ra từ thực tiễn xây dựng NTM

Để xây dựng nông thôn mới thành công, cần có sự lãnh đạo sát sao của Đảng bộ, sự tham gia tích cực của người dân, và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành. Cần có chính sách phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương, phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế. Cần chú trọng công tác kiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả.

5.3. Giải pháp xây dựng Nông thôn Mới hiệu quả trong tương lai

Để xây dựng nông thôn mới hiệu quả trong tương lai, cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường phân cấp, phân quyền. Cần đẩy mạnh xã hội hóa, huy động nguồn lực từ cộng đồng. Cần chú trọng phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững, bảo vệ môi trường, giữ gìn bản sắc văn hóa.

VI. Định Hướng Phát Triển Nông Thôn Mới Bền Vững Tại Gia Lâm

Trong giai đoạn tới, Gia Lâm tiếp tục xác định xây dựng nông thôn mới là nhiệm vụ trọng tâm, với mục tiêu phát triển bền vững, toàn diện. Huyện tập trung vào phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao giá trị gia tăng. Đồng thời, chú trọng bảo vệ môi trường, xây dựng nông thôn xanh - sạch - đẹp, đảm bảo an sinh xã hội, nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

6.1. Phát triển kinh tế nông thôn theo hướng sản xuất hàng hóa

Chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sản xuất hàng hóa, tập trung vào các sản phẩm có lợi thế cạnh tranh. Xây dựng các vùng sản xuất chuyên canh, tập trung, quy mô lớn. Áp dụng các quy trình sản xuất tiên tiến, đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm.

6.2. Ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất nông nghiệp

Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ sinh học, công nghệ thông tin, công nghệ tự động hóa vào sản xuất nông nghiệp. Xây dựng các mô hình nông nghiệp thông minh, tiết kiệm tài nguyên, thân thiện với môi trường.

6.3. Bảo vệ môi trường xây dựng nông thôn xanh sạch đẹp

Tăng cường công tác quản lý, xử lý chất thải trong sản xuất nông nghiệp và sinh hoạt. Khuyến khích sử dụng các nguồn năng lượng tái tạo, thân thiện với môi trường. Xây dựng các công trình xanh, tạo cảnh quan môi trường nông thôn xanh - sạch - đẹp.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Xây dựng nông thôn mới là một chủ trương lớn, có ý nghĩa chiến lược đối với sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng - an ninh và nâng cao đời sống nhân dân. Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 05/8/2008 của Hội nghị lần thứ 7 Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa X) đã xác định: “Xây dựng nông thôn mới là một mục tiêu quan trọng trong chủ trương của Đảng Cộng sản Việt Nam về nông nghiệp, nông dân và nông thôn”. Đối với tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, nông nghiệp và nông thôn không thể duy trì tình trạng lạc hậu, mà đòi hỏi phải có kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước hiện đại, cơ cấu kinh tế hợp lý, gắn kết nông nghiệp với công nghiệp, dịch vụ và đô thị theo quy hoạch, đồng thời bảo vệ môi trường sinh thái và giữ vững ổn định chính trị.

Tại huyện Gia Lâm (thành phố Hà Nội), trong giai đoạn 2011 - 2018, Đảng bộ và nhân dân huyện đã tích cực triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, tập trung nguồn lực đầu tư cho khu vực nông nghiệp, nông dân, nông thôn thông qua phong trào xây dựng nông thôn mới. Việc triển khai này đã mang lại nhiều chuyển biến tích cực cho diện mạo nông thôn địa phương. Tuy nhiên, quá trình thực hiện cũng bộc lộ một số tồn tại, hạn chế thực tế: hệ thống giao thông, thủy lợi, cơ sở vật chất văn hóa và công tác xử lý ô nhiễm môi trường còn nhiều bất cập; hiệu quả hoạt động của các hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp chưa cao; nhận thức của một bộ phận người dân về vai trò, trách nhiệm chủ thể trong xây dựng nông thôn mới còn hạn chế.

Trước yêu cầu thực tiễn và tính cấp thiết của vấn đề, tác giả Vũ Thị Huyền đã thực hiện khóa luận tốt nghiệp chuyên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam với đề tài: “Đảng bộ huyện Gia Lâm (thành phố Hà Nội) lãnh đạo xây dựng nông thôn mới từ năm 2011 đến năm 2018” dưới sự hướng dẫn của TS. Ngô Thị Lan Hương tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2.

Khóa luận xác định mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục đích nghiên cứu:

1. Tìm hiểu cơ sở lí luận và thực tiễn của công tác xây dựng nông thôn mới ở huyện Gia Lâm.
2. Tìm hiểu những chủ trương và quá trình chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Gia Lâm từ năm 2011 đến năm 2018.
3. Đánh giá kết quả lãnh đạo xây dựng nông thôn mới tại huyện Gia Lâm, đồng thời rút ra một số kinh nghiệm chủ yếu.

Nhiệm vụ nghiên cứu:

1. Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý luận về xây dựng nông thôn mới.
2. Phân tích, đánh giá thực trạng quá trình lãnh đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Gia Lâm.
3. Làm rõ những kết quả đạt được, những hạn chế, nguyên nhân và bài học kinh nghiệm nhằm góp phần nâng cao hiệu quả lãnh đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Gia Lâm.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Quá trình lãnh đạo và chỉ đạo của Đảng bộ huyện Gia Lâm trong công tác xây dựng nông thôn mới từ năm 2011 đến năm 2018.
• Phạm vi không gian: Địa bàn huyện Gia Lâm, thành phố Hà Nội (gồm 20 xã và các thị trấn).
• Phạm vi thời gian: Từ năm 2011 đến năm 2018.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống cơ sở lý luận về "tam nông" (nông nghiệp, nông dân, nông thôn) và mô hình nông thôn mới, kết hợp quan điểm chỉ đạo của Đảng và tư tưởng Hồ Chí Minh.

• Hệ thống khái niệm và khung quy chuẩn:
  • Nông nghiệp, nông dân, nông thôn: Khái niệm nông thôn được tác giả dẫn chiếu theo Thông tư số 54/2009/TT-BNNPTNT ngày 21/08/2009 của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, xác định nông thôn là phần lãnh thổ không thuộc nội thành, nội thị các thành phố, thị xã, thị trấn, do Ủy ban nhân dân xã quản lý.
  • Nông thôn mới: Mô hình nông thôn phát triển toàn diện về kinh tế, hạ tầng hiện đại, giữ vững bản sắc văn hóa, môi trường sinh thái và củng cố hệ thống chính trị.
  • Quan điểm Hồ Chí Minh về xây dựng nông thôn mới: Hệ thống quan điểm toàn diện bao gồm xây dựng người nông dân mới, xây dựng gia đình mới, xây dựng đời sống mới và xây dựng tổ chức Đảng ở nông thôn.
  • Bộ tiêu chí nông thôn mới: Quyết định số 558/QĐ-TTg ngày 05/4/2016 của Thủ tướng Chính phủ quy định 9 tiêu chí cấp huyện; Quyết định số 2072/QĐ-UBND ngày 03/4/2017 của UBND thành phố Hà Nội ban hành Bộ tiêu chí xã nông thôn mới gồm 19 tiêu chí.
• Phương pháp nghiên cứu:
  • Cơ sở phương pháp luận: Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, cùng các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước về nông nghiệp, nông dân, nông thôn thời kỳ đổi mới.
  • Phương pháp chuyên ngành: Phương pháp lịch sử kết hợp phương pháp logic, so sánh, quy nạp và diễn giải.
  • Phương pháp bổ trợ: Phương pháp thu thập và xử lý số liệu, phương pháp quan sát và khảo sát thực tế tại địa phương.
• Nguồn dữ liệu:
  • Các nghị quyết, văn kiện, chỉ thị, thông tư của Trung ương Đảng, Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Nghị quyết 26-NQ/TW, Văn kiện Đại hội XI, XII của Đảng, Quyết định số 800/QĐ-TTg, Nghị quyết số 100/2015/QH13).
  • Văn kiện Đại hội đại biểu Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XV, XVI; Chương trình số 02-CTr/TU giai đoạn 2011-2015 và 2016-2020 của Thành ủy Hà Nội; Nghị quyết số 03/2010/NQ-HĐND của HĐND thành phố Hà Nội.
  • Các văn kiện, nghị quyết, chương trình công tác toàn khóa của Huyện ủy Gia Lâm (Chương trình số 11-CTr/HU năm 2011, Chương trình số 10-CTr/HU, Chương trình số 07-CTr/HU, Chương trình số 09-CTr/HU năm 2016, Chương trình số 11-CTr/HU năm 2016).
  • Báo cáo và số liệu thống kê thực tế thu thập từ Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện Gia Lâm và các phòng, ban chuyên môn tại 20 xã trên địa bàn.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lí luận và thực tiễn của công tác xây dựng NTM ở huyện Gia Lâm

Chương này tập trung làm rõ các khái niệm cơ bản, tư tưởng Hồ Chí Minh và điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đặc thù của huyện Gia Lâm tác động đến quá trình xây dựng nông thôn mới:

• Cơ sở lý luận: Phân tích bản chất của việc nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho nông dân; làm rõ vai trò chủ thể của người dân và sự lãnh đạo của tổ chức Đảng ở cơ sở nông thôn theo tư tưởng Hồ Chí Minh.
• Vị trí địa lý và giao thông: Huyện Gia Lâm nằm ở cửa ngõ phía Đông Bắc thủ đô Hà Nội, là trung tâm tam giác tăng trưởng kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh; phía Đông, Đông Bắc giáp Bắc Ninh, Bắc Giang; phía Nam giáp Hưng Yên; phía Bắc giáp Đông Anh; phía Tây giáp quận Long Biên. Địa bàn có hệ thống giao thông huyết mạch gồm sông Hồng, sông Đuống, Quốc lộ 5, Quốc lộ 1A, Quốc lộ 1B, Quốc lộ 3, đường cao tốc Hà Nội - Hải Phòng, đường sắt Hà Nội - Hải Phòng và sân bay Gia Lâm.
• Tiềm năng kinh tế và làng nghề: Huyện có nhiều làng nghề truyền thống nổi tiếng như gốm sứ Bát Tràng, Giang Cao (xã Bát Tràng), gốm sứ Kim Lan (xã Kim Lan), dát vàng bạc quỳ và may da (xã Kiêu Kỵ), thuốc Nam, thuốc Bắc (xã Ninh Hiệp), hành phi (xã Dương Xá), bún bánh Yên Viên (xã Yên Viên). Nông nghiệp có các vùng nông sản thế mạnh: rau an toàn Đặng Xá, Văn Đức; cam Báo Đáp; chuối Kim Sơn; ổi Đông Dư.
• Khó khăn và thách thức: Xuất phát điểm xây dựng nông thôn mới năm 2010 còn thấp; chuyển dịch cơ cấu kinh tế chậm; công tác dồn điền đổi thửa đất nông nghiệp gặp nhiều trở ngại; quy hoạch xây dựng nông thôn mới phải điều chỉnh nhiều lần cho phù hợp với các quy hoạch phân khu đô thị; diện tích đất nông nghiệp bị thu hẹp dẫn đến áp lực chuyển đổi việc làm sang khu vực phi nông nghiệp; vấn đề ô nhiễm môi trường phát sinh ngày càng phức tạp.

Chương 2: Chủ trương và quá trình chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Gia Lâm từ năm 2011 đến năm 2018

Chương 2 trình bày có hệ thống các văn bản chủ trương của cấp trên và quá trình triển khai chỉ đạo toàn diện của Huyện ủy Gia Lâm qua các giai đoạn:

• Chủ trương của Trung ương và Thành ủy Hà Nội: Quán triệt Nghị quyết 26-NQ/TW (khóa X), Văn kiện Đại hội XI, XII của Đảng, Chương trình 02-CTr/TU ngày 29/8/2011 của Thành ủy Hà Nội giai đoạn 2011-2015 và Chương trình 02-CTr/TU ngày 26/4/2016 giai đoạn 2016-2020.
• Chủ trương của Đảng bộ huyện Gia Lâm: Thành lập Ban Chỉ đạo Chương trình “Xây dựng nông thôn mới” gồm 24 thành viên do Bí thư Huyện ủy làm Trưởng ban. Huyện ủy ban hành Chương trình số 11-CTr/HU ngày 18/2/2011 (giai đoạn 2011-2015), Chương trình số 11-CTr/HU về quy hoạch và hạ tầng kỹ thuật khung (giai đoạn 2015-2020), và Chương trình số 09-CTr/HU ngày 22/1/2016 về phát triển kinh tế gắn với xây dựng nông thôn mới (giai đoạn 2015-2020).
• Công tác tuyên truyền, đào tạo:
  • Tổ chức 3.343 hội nghị lồng ghép tại huyện, xã và thôn; phát hành trên 85.000 bộ tài liệu, tờ gấp; lắp dựng 52 cụm pano, kẻ vẽ và căng treo hơn 1.252 băng rôn, khẩu hiệu; biên soạn và phát 48.800 tờ rơi về thực hiện tang lễ văn minh đến 100% hộ gia đình.
  • Giai đoạn 2011 - 2015, phối hợp mở 40 lớp tập huấn nghiệp vụ cho 3.740 lượt cán bộ; giai đoạn 2016 - 2017 mở 12 lớp cho 1.465 lượt cán bộ; Mặt trận Tổ quốc huyện tổ chức 2 lớp tập huấn cho 380 cán bộ.
• Chỉ đạo quy hoạch và hạ tầng: Lập và khớp nối các quy hoạch phân khu N9, N10, N11, GN, phân khu sông Hồng, sông Đuống; phê duyệt quy hoạch xây dựng nông thôn mới tại 20 xã. Ban hành và thực hiện 3 đề án trọng điểm: Quản lý hệ thống nghĩa trang nhân dân; Xã hội hóa vườn hoa, ao, hồ (2016-2020); Nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường nông thôn (2016-2020).
• Chỉ đạo phát triển kinh tế: Bố trí ngân sách hỗ trợ sản xuất trên 13 tỷ đồng; triển khai Đề án phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hóa theo vùng chuyên canh tại 20 xã (điển hình là vùng rau an toàn xã Văn Đức trên 250 ha, rau an toàn Đặng Xá, cam bưởi Đa Tốn và Kiêu Kỵ, sữa Phù Đổng); áp dụng quy trình VietGAP, mô hình nhà màng, nhà lưới tại Đông Dư, Đa Tốn, Trâu Quỳ; đầu tư hạ tầng làng nghề Bát Tràng, Kim Lan, Ninh Hiệp gắn với phát triển du lịch và dịch vụ.
• Chỉ đạo văn hóa - xã hội, quốc phòng, an ninh và xây dựng Đảng: Đẩy mạnh phổ cập giáo dục, dạy nghề theo Đề án đào tạo nghề cho lao động nông thôn; củng cố trạm y tế, mở rộng bảo hiểm y tế; thực hiện Chương trình số 07-CTr/HU (2011-2015) và chương trình giai đoạn 2015-2020 về quốc phòng - an ninh; triển khai Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XI) về xây dựng Đảng gắn với phong trào "Dân vận khéo".

Chương 3: Nhận xét và một số kinh nghiệm

Chương 3 tổng kết các kết quả bước đầu trong công tác chỉ đạo và đúc rút các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn lãnh đạo của Huyện ủy Gia Lâm:

• Thành tựu trong nhận thức và chỉ đạo: Nhận thức của cán bộ, đảng viên và nhân dân chuyển biến rõ rệt; khẳng định tính chủ động của Huyện ủy qua việc kịp thời ban hành các nghị quyết, chương trình hành động toàn khóa và hàng năm, chỉ đạo đồng bộ tại 20/20 xã.
• Bài học kinh nghiệm: Phát huy vai trò lãnh đạo trực tiếp của cấp ủy Đảng; đẩy mạnh tuyên truyền vận động tạo đồng thuận xã hội; coi quy hoạch và đầu tư hạ tầng khung là khâu đột phá; phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa gắn với định hướng đô thị hóa.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã tổng hợp các chỉ tiêu, số liệu cụ thể phản ánh kết quả công tác chỉ đạo xây dựng nông thôn mới của Đảng bộ huyện Gia Lâm trong giai đoạn 2011 - 2018:

Lĩnh vực chỉ đạo	Hoạt động và số liệu cụ thể
Công tác tổ chức cán bộ	Thành lập Ban Chỉ đạo Huyện gồm 24 thành viên do Bí thư Huyện ủy làm Trưởng ban; thành lập Ban Chỉ đạo, Ban Quản lý tại 20/20 xã.
Công tác tuyên truyền	Tổ chức 3.343 hội nghị lồng ghép; phát hành >85.000 bộ tài liệu, tờ gấp; lắp đặt 52 cụm pano; treo 1.252 băng rôn, khẩu hiệu; phát 48.800 tờ rơi hướng dẫn nếp sống tang lễ văn minh đến 100% hộ gia đình.
Đào tạo, tập huấn	Tổ chức 40 lớp cho 3.740 lượt cán bộ (2011-2015); 12 lớp cho 1.465 lượt cán bộ (2016-2017); MTTQ tập huấn 2 lớp cho 380 lượt cán bộ.
Hỗ trợ sản xuất nông nghiệp	Dành nguồn kinh phí trên 13 tỷ đồng hỗ trợ sản xuất; quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung tại xã Văn Đức với quy mô trên 250 ha.
Quy hoạch và hạ tầng	Phê duyệt quy hoạch NTM cho 20/20 xã; khớp nối quy hoạch phân khu đô thị (N9, N10, N11, GN, sông Hồng, sông Đuống); ban hành 3 đề án hạ tầng - môi trường.

Giải pháp và kinh nghiệm do tác giả đề xuất:

• Cấp ủy Đảng các cấp phải trực tiếp lãnh đạo, thường xuyên đôn đốc, kiểm tra và phân công rõ trách nhiệm cho từng cơ quan, đơn vị.
• Tăng cường tuyên truyền sâu rộng bằng nhiều hình thức nhằm khơi dậy tính tích cực, tự giác của nhân dân, khắc phục tâm lý trông chờ vào ngân sách Nhà nước.
• Thực hiện quy hoạch đi trước một bước, chủ động điều chỉnh quy hoạch nông thôn gắn kết chặt chẽ với quy hoạch đô thị.
• Đẩy mạnh chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng sinh thái, nông nghiệp công nghệ cao và bảo vệ môi trường nông thôn.

Đóng góp của khóa luận:

• Về mặt lý luận: Góp phần làm sáng tỏ lý luận về sự lãnh đạo của tổ chức Đảng địa phương đối với tiến trình xây dựng nông thôn mới trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và đô thị hóa.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh toàn diện, có căn cứ tư liệu về sự lãnh đạo của Đảng bộ huyện Gia Lâm giai đoạn 2011 - 2018; làm tài liệu tham khảo cho sinh viên, giảng viên và các cơ quan nghiên cứu lịch sử Đảng bộ cơ sở.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế:
  • Văn bản chỉ ra các khó khăn khách quan và chủ quan của địa phương: công tác dồn điền đổi thửa tiến hành chậm; việc điều chỉnh quy hoạch nhiều lần theo phân khu đô thị ảnh hưởng tới tiến độ tại các xã; xử lý ô nhiễm môi trường làng nghề và chất thải chăn nuôi còn nhiều vướng mắc.
  • Về phạm vi công trình: Khóa luận tốt nghiệp đại học giới hạn tư liệu và thời gian nghiên cứu trong giai đoạn 2011 - 2018 dựa trên các báo cáo và số liệu tại thời điểm khảo sát, chưa theo dõi được các giai đoạn phát triển tiếp theo sau năm 2018.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Tiếp tục nghiên cứu đánh giá giai đoạn Đảng bộ huyện Gia Lâm lãnh đạo nâng cao chất lượng các tiêu chí nông thôn mới, hướng tới xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu.
  • Nghiên cứu sâu về bài toán chuyển đổi cơ cấu lao động nông nghiệp sang phi nông nghiệp trong quá trình thực hiện đề án đưa huyện Gia Lâm phát triển thành quận đô thị.

Giá trị tham khảo

Khóa luận là nguồn tài liệu hữu ích cho:

• Sinh viên, học viên ngành Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam, Xây dựng Đảng và Chính quyền Nhà nước: Tham khảo về cấu trúc, phương pháp nghiên cứu lịch sử Đảng bộ địa phương về một chủ đề kinh tế - xã hội chuyên biệt.
• Cán bộ, nhà nghiên cứu về tam nông và quản lý công: Tham khảo hệ thống các văn bản chỉ đạo của Thành ủy Hà Nội và Huyện ủy Gia Lâm (Chương trình 02-CTr/TU, Chương trình 09-CTr/HU, Chương trình 11-CTr/HU) cùng kinh nghiệm tổ chức bộ máy chỉ đạo xây dựng nông thôn mới tại vùng ven đô.
• Các chương, mục đáng chú ý: Mục 2.2 của Chương 2 với các số liệu thực tế về công tác tuyên truyền, đào tạo tập huấn và quy hoạch vùng chuyên canh nông nghiệp chất lượng cao (như vùng rau Văn Đức 250 ha, hỗ trợ sản xuất hơn 13 tỷ đồng).

Câu hỏi thường gặp

1. Ban Chỉ đạo xây dựng nông thôn mới huyện Gia Lâm được thành lập với quy mô như thế nào và đã ban hành chương trình trọng tâm nào cho giai đoạn 2011 - 2015?
Ban Chỉ đạo Chương trình “Xây dựng nông thôn mới” của huyện Gia Lâm được thành lập gồm 24 thành viên, do đồng chí Bí thư Huyện ủy trực tiếp làm Trưởng ban. Ban Chỉ đạo đã tham mưu cho Huyện ủy ban hành Chương trình số 11-CTr/HU ngày 18/2/2011 về “Xây dựng nông thôn mới huyện Gia Lâm giai đoạn 2011 - 2015”.

2. Công tác thông tin, tuyên truyền xây dựng nông thôn mới của huyện Gia Lâm trong giai đoạn nghiên cứu đạt được những con số thống kê cụ thể nào?
Toàn huyện đã tổ chức 3.343 hội nghị lồng ghép tại huyện, xã và thôn; phát hành hơn 85.000 bộ tài liệu, tờ gấp; xây dựng 52 cụm pano; căng treo hơn 1.252 băng rôn, khẩu hiệu; đồng thời biên soạn và phát 48.800 tờ rơi hướng dẫn việc thực hiện nếp sống tang lễ văn minh tới 100% hộ gia đình trên địa bàn.

3. Đảng bộ huyện Gia Lâm đã chỉ đạo xây dựng những mô hình nông nghiệp chuyên canh và ứng dụng công nghệ cao nào?
Huyện ủy đã chỉ đạo quy hoạch vùng sản xuất rau an toàn tập trung tại xã Văn Đức với quy mô hơn 250 ha và tại xã Đặng Xá; vùng cây ăn quả cam, bưởi tại Đa Tốn, Kiêu Kỵ; vùng chăn nuôi bò sữa tại Phù Đổng; triển khai các mô hình ứng dụng tiêu chuẩn VietGAP, nhà màng, nhà lưới tại các xã Đông Dư, Đa Tốn, Trâu Quỳ và mô hình vòm che nilon rau trái vụ tại Văn Đức, Đặng Xá, Yên Viên, Yên Thường.

4. Trong giai đoạn 2015 - 2020, Đảng bộ huyện Gia Lâm đã ban hành 3 đề án hạ tầng nào nhằm hoàn thiện kết cấu hạ tầng kỹ thuật khung và vệ sinh môi trường?
Huyện ủy Gia Lâm đã ban hành 3 đề án cụ thể gồm: Đề án 1 về Quản lý hệ thống nghĩa trang nhân dân huyện Gia Lâm; Đề án 2 về Xã hội hóa vườn hoa, ao, hồ trên địa bàn huyện Gia Lâm giai đoạn 2016 - 2020; và Đề án 3 về Nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường nông thôn huyện Gia Lâm giai đoạn 2016 - 2020.

5. Thách thức lớn nhất từ đặc thù địa bàn ven đô mà huyện Gia Lâm gặp phải trong quá trình xây dựng nông thôn mới là gì?
Thách thức lớn nhất là quy hoạch xây dựng nông thôn mới phải điều chỉnh nhiều lần để khớp nối với các quy hoạch phân khu đô thị; việc đô thị hóa làm suy giảm diện tích đất nông nghiệp, từ đó tạo áp lực gay gắt đối với việc giải quyết công ăn việc làm, chuyển đổi cơ cấu lao động từ nông nghiệp sang phi nông nghiệp và làm gia tăng độ phức tạp trong xử lý ô nhiễm môi trường.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Vũ Thị Huyền đã làm rõ quá trình lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng bộ huyện Gia Lâm trong công cuộc xây dựng nông thôn mới từ năm 2011 đến năm 2018 theo định hướng của Trung ương Đảng và Thành ủy Hà Nội. Công trình phản ánh trung thực hệ thống văn bản chỉ đạo, các giải pháp tổ chức thực hiện về tuyên truyền, quy hoạch hạ tầng, phát triển kinh tế nông nghiệp hàng hóa và giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn 20 xã. Những số liệu, tư liệu lịch sử và kinh nghiệm được tổng kết trong khóa luận là nguồn tư liệu tham khảo hữu ích cho nghiên cứu lịch sử Đảng bộ địa phương và công tác quản lý phát triển nông thôn trong quá trình đô thị hóa.

Trích đoạn nội dung tài liệu

đặt vấn đề an toàn lương thực lên hàng đầu. Để phục vụ cho nhu cầu thủ đô Hà Nội Gia Lâm phải chuyển sang đa dạng hoá sản xuất theo cơ chế thị trường. ” “ Huyện Gia Lâm có nhiều tiềm năng cần được khai thác, lại nằm trong khu vực công nghiệp Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh, đây là đầu mối giao thông thuận lợi, cơ sở hạ tầng được nâng cấp và từng bước được hoàn thiện, lao động dồi dào, có trình độ kỹ thuật cao. ” “ Vốn trong dân của huyện Gia Lâm để đầu tư cho sản xuất lớn, đồng thời ở huyện Gia Lâm có các khu công nghiệp địa phương và trung ương với kỹ thuật và trình độ tổ chức cao được đầu tư mở rộng.

Với những điầu kiện ” đó, huyện Gia lâm có những thuận lợi trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo hướng tăng dần tỷ trọng công nghiệp, thương mại,dịch vụ giống như tất cả các nơi khác trên miền Bắc, nông thôn Gia lâm, ngoại thành Hà Nội”, cũng đã trải qua những biến đổi sâu sắc dưới tác động của đường lối hợp tác hoá nông nghiệp của Đảng và nhà nước chủ trương và tiến hành trong 12 c thời kỳ quá độ tiến lên CNXH, với những thành công và những thất bại trong quá trình từng bước đi vào con đường làm ăn tập thể. Với những điều kiện hiện tại huyện Gia Lâm đang là một trong những huyện ngoài thành Hà Nội có tốc độ phát triển kinh tế xã hội nhanh chóng trong những năm tới. Một số làng nghề tại huyện Gia Lâm: Bát Tràng (sản xuất gốm sứ), Yên Thường sản xuất rau an toàn, thuốc Nam thuốc Bắc Ninh Hiệp,… 1. Những điều kiện thuận lợi, khó khăn của huyện Gia Lâm ❖ Thuận lợi “ Công tác xây dựng thôn mới được thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội,Ban chỉ đạo Chương trình 02-CTr/TU thành phố quan tâm, Chỉ đạo sâu sát cơ sở, Tháo gỡ khó khăn vướng mắc kịp thời cho huyện, các xã ” Thực hiện chỉ đạo của ban thường vụ, ban chấp hành đảng bộ huyện, HĐND huyện đã kịp thời ban hành các Nghị quyết và UBND huyện hàng năm đều ban hành Kế hoạch, Đề án để thực hiện Chương trình phát triển kinh tế, xây dựng NTM; trong đó, phân công rõ trách nhiệm các cơ quan, đơn vị chủ trì, phối hợp thực hiện, quy định thời gian hoàn thành, xác định những nhiệm vụ trọng tâm, trọng điểm để đề ra giải pháp thực hiện hữu hiệu.

Đặc biệt việc ban hành ra Đề án “Phát triển sản xuất nông nghiệp hàng hoá theo vùng nông nghiệp chuyên canh huyện Gia Lâm giai đoạn 2016- 2020” và quy hoạch vùng sản xuất và hạ tầng nông nghiệp tại 20 xã và chính sách hỗ trợ phát triển sản cuất và hạ tầng nông nghiệp đã tổ chức lại sản xuất nông nghiệp huyện và thúc đẩy nông nghiệp hàng hoá trên địa bàn. Huyện Gia Lâm là huyện ngoại thành Hà Nội và được điều chỉnh bởi các quy hoạch phân khu đô thị, có điều kiện thuận lợi cơ bản trên các lĩnh vực về kinh tế, văn hoá, xã hội, là nơi tập trung đông dân cư và cung cấp các sản phẩm nông nghiệp do các quận nội thành và xuất khẩu. Đối với nông sản thế mạnh của Huyện (như rau an toàn Đặng Xá, Văn Đức; cam Báo Đáp, chuối 13 c Kim Sơn, ổi Đông Dư,.) trong những năn gần đây đã và đang xây dựng được thương hiệu và góp phần thúc đẩy sản xuất nông nghiệp của huyện chuyển dịch theo hướng sản xuất nông sản hàng hoá, chất lượng cao, đảm bảo an toàn thực phẩm.