Luận văn thạc sĩ: Lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng đối với kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến 2010

Luận văn thạc sĩ phân tích sự lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng đối với kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001-2010, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Đoàn Thị Thu Hằng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Nguyễn Đình Lê
• Trường học: Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn
• Chuyên ngành: Lịch sử Đảng Cộng sản Việt Nam
• Đề tài: Sự lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng đối với kinh tế nông nghiệp từ năm 2001 đến năm 2010
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2011
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: KHÁI QUÁT KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG NHỮNG NĂM 1986-2000
• 1.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố
• 1.2. Quá trình thực hiện đổi mới trong nông nghiệp (1986-2000)
• 1.3. Thành tựu cơ bản của 15 năm đổi mới
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẢNG BỘ HẢI PHÒNG LÃNH ĐẠO XÂY DỰNG KINH TẾ NÔNG NGHIỆP TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2010
• 2.1. Chủ trương của Thành ủy Hải Phòng về phát triển kinh tế nông nghiệp (2001-2010)
• 2.2. Những chuyển biến của kinh tế nông nghiệp Hải Phòng (2001-2010)
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ NHẬN XÉT VÀ BÀI HỌC KINH NGHIỆM
• 3.1. Một số kinh nghiệm và kiến nghị
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về lãnh đạo Đảng bộ Hải Phòng trong phát triển kinh tế nông nghiệp 2001 2010

Giai đoạn 2001-2010 là thời kỳ quan trọng trong sự phát triển kinh tế nông nghiệp của Hải Phòng. Lãnh đạo Đảng bộ đã đưa ra nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy sản xuất nông nghiệp, cải thiện đời sống người dân. Các chính sách này không chỉ tập trung vào việc tăng trưởng sản xuất mà còn chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

1.1. Vai trò của Đảng bộ Hải Phòng trong phát triển kinh tế nông nghiệp

Đảng bộ Hải Phòng đã đóng vai trò quan trọng trong việc định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp. Các nghị quyết của Đảng bộ đã xác định rõ mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm nông nghiệp.

1.2. Những thành tựu nổi bật trong phát triển kinh tế nông nghiệp

Trong giai đoạn này, Hải Phòng đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể trong phát triển kinh tế nông nghiệp. Sản lượng lương thực, thực phẩm tăng trưởng ổn định, đời sống người dân nông thôn được cải thiện rõ rệt.

II. Những thách thức trong phát triển kinh tế nông nghiệp Hải Phòng 2001 2010

Mặc dù đạt được nhiều thành tựu, nhưng phát triển kinh tế nông nghiệp Hải Phòng cũng gặp không ít thách thức. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, và sự cạnh tranh từ các sản phẩm nông nghiệp khác đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững.

2.1. Biến đổi khí hậu và tác động đến sản xuất nông nghiệp

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều khó khăn cho sản xuất nông nghiệp, như hạn hán, lũ lụt, ảnh hưởng đến năng suất cây trồng và vật nuôi. Đảng bộ Hải Phòng đã nhận thức được vấn đề này và đưa ra các giải pháp ứng phó.

2.2. Ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đến sức khỏe cộng đồng

Ô nhiễm môi trường do hoạt động sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đã ảnh hưởng đến sức khỏe của người dân. Đảng bộ đã có những biện pháp nhằm giảm thiểu ô nhiễm và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

III. Phương pháp phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững tại Hải Phòng

Để phát triển kinh tế nông nghiệp bền vững, Đảng bộ Hải Phòng đã áp dụng nhiều phương pháp và giải pháp hiệu quả. Các chính sách khuyến khích nông dân áp dụng công nghệ mới, cải tiến quy trình sản xuất đã được triển khai.

3.1. Khuyến khích ứng dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp

Việc áp dụng công nghệ mới trong sản xuất nông nghiệp đã giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Đảng bộ đã tổ chức nhiều lớp tập huấn cho nông dân về kỹ thuật canh tác hiện đại.

3.2. Tăng cường hợp tác giữa các hộ nông dân

Hợp tác xã nông nghiệp đã được thành lập để tạo điều kiện cho nông dân hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Điều này không chỉ giúp tăng cường sản xuất mà còn nâng cao sức cạnh tranh của sản phẩm nông nghiệp.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về phát triển kinh tế nông nghiệp

Các nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn trong phát triển kinh tế nông nghiệp đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Đảng bộ Hải Phòng đã thực hiện nhiều chương trình hỗ trợ nông dân, từ giống cây trồng đến kỹ thuật canh tác.

4.1. Chương trình hỗ trợ nông dân và kết quả đạt được

Chương trình hỗ trợ nông dân đã giúp cải thiện năng suất và thu nhập cho người dân. Nhiều hộ nông dân đã áp dụng thành công các kỹ thuật mới, từ đó nâng cao chất lượng sản phẩm.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách đến phát triển nông nghiệp

Đánh giá tác động của các chính sách phát triển nông nghiệp cho thấy sự cải thiện rõ rệt trong đời sống người dân và sự phát triển bền vững của ngành nông nghiệp Hải Phòng.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của phát triển kinh tế nông nghiệp Hải Phòng

Kết luận, sự lãnh đạo của Đảng bộ Hải Phòng trong phát triển kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001-2010 đã đạt được nhiều thành tựu. Tuy nhiên, cần tiếp tục cải thiện và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Định hướng phát triển kinh tế nông nghiệp trong tương lai

Đảng bộ Hải Phòng cần tiếp tục định hướng phát triển nông nghiệp bền vững, chú trọng đến việc bảo vệ môi trường và nâng cao chất lượng sản phẩm.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong phát triển nông nghiệp

Cộng đồng nông dân cần được khuyến khích tham gia vào quá trình phát triển nông nghiệp, từ đó tạo ra sự đồng thuận và hợp tác trong sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hải Phòng là thành phố cảng quan trọng, giữ vị trí phên dậu chiến lược phía Đông Bắc và là một cực tăng trưởng then chốt trong tam giác kinh tế động lực phía Bắc. Tính đến năm 2009, địa phương có quy mô dân số đạt 1.841,65 nghìn người, trong đó khu vực nông thôn chiếm 54% với 992,65 nghìn nhân khẩu và hơn 50% dân số tham gia trực tiếp vào sản xuất nông nghiệp. Về tài nguyên, trong tổng số 1.519,2 km2 diện tích tự nhiên của thành phố năm 2010, đất nông nghiệp chiếm 84.984 ha (tương đương 55,8%). Tuy nhiên, diện tích đất canh tác bình quân đầu người lại ở mức rất thấp, chỉ đạt 568 m2/người, tương đương 0,41 lần mức bình quân chung của cả nước. Bên cạnh đó, quá trình công nghiệp hóa và đô thị hóa nhanh chóng đã thu hồi hàng ngàn hecta đất canh tác, gây sức ép lớn lên việc làm và an sinh xã hội, đẩy tỷ lệ thất nghiệp khu vực nông thôn có thời điểm lên mức 7,36%.

Vấn đề nghiên cứu trung tâm được đặt ra là làm thế nào để vừa duy trì vững chắc an ninh lương thực trên quỹ đất ngày càng thu hẹp, vừa chuyển dịch mạnh mẽ nền nông nghiệp truyền thống sang sản xuất hàng hóa giá trị cao, nâng cao đời sống cho nông dân. Luận văn hướng đến mục tiêu hệ thống hóa và phân tích sâu sắc quá trình Đảng bộ thành phố Hải Phòng lãnh đạo kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001–2010. Không gian nghiên cứu bao quát toàn bộ 15 đơn vị hành chính cấp quận, huyện của thành phố Hải Phòng với 224 xã, phường, thị trấn; thời gian nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2001–2010 kết hợp đối chiếu lịch sử giai đoạn tiền đề 1986–2000. Ý nghĩa thực tiễn của công trình thể hiện qua việc đánh giá tốc độ tăng trưởng kinh tế, làm sáng tỏ sự gia tăng giá trị sản xuất nông nghiệp đạt bình quân 7,35%/năm và mức đóng góp hơn 10% vào tổng sản phẩm trên địa bàn (GDP) thành phố mỗi năm.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên nền tảng lý luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin và Tư tưởng Hồ Chí Minh về quan hệ sản xuất và lực lượng sản xuất trong nông nghiệp, kết hợp cùng đường lối đổi mới kinh tế của Đảng Cộng sản Việt Nam qua các kỳ Đại hội VI, VII, VIII, IX và X. Hai lý thuyết cốt lõi được vận dụng xuyên suốt bao gồm: Lý thuyết công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội và Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế ngành - vùng lãnh thổ theo cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa.

Khung phân tích của đề tài xoay quanh các khái niệm học thuật cơ bản:

• Nông nghiệp hàng hóa tập trung: Phương thức tổ chức sản xuất nông sản gắn liền với nhu cầu thị trường tiêu thụ nội địa và xuất khẩu.
• Kinh tế hộ tự chủ: Thừa nhận hộ nông dân là đơn vị kinh tế độc lập, được giao quyền quản lý và sử dụng tư liệu sản xuất lâu dài.
• Kinh tế trang trại đa canh: Hình thức tổ chức sản xuất nông - lâm - thủy sản quy mô lớn, phát huy tích tụ đất đai và ứng dụng khoa học kỹ thuật.
• Dồn điền đổi thửa và cơ giới hóa: Biện pháp khắc phục tình trạng ruộng đất manh mún, tạo điều kiện đưa máy móc cơ khí vào sản xuất.
• Liên kết kinh tế 4 nhà: Mô hình hợp tác hữu cơ giữa Nhà nước, Nhà khoa học, Doanh nghiệp và Nhà nông nhằm tối ưu hóa chuỗi giá trị nông sản.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp nhuần nhuyễn phương pháp lịch sử và phương pháp logic nhằm tái hiện chân thực, khách quan và có hệ thống tiến trình lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng từ năm 2001 đến năm 2010. Phương pháp lịch sử giúp phản ánh đúng trình tự thời gian ban hành các chủ trương, nghị quyết; phương pháp logic hỗ trợ phân tích bản chất, quy luật vận động và mối quan hệ nhân quả giữa chính sách lãnh đạo với các biến chuyển kinh tế nông nghiệp thực tế. Ngoài ra, đề tài sử dụng phương pháp thống kê, so sánh, tổng hợp và phân tích dữ liệu kinh tế để lượng hóa kết quả nghiên cứu.

Về nguồn tư liệu, nghiên cứu khai thác hệ thống văn bản thành văn gồm hơn 30 nghị quyết, chỉ thị của Trung ương Đảng và Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng (như Nghị quyết 24 năm 1980, Nghị quyết 04 năm 1983, Nghị quyết 33 năm 1988, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ thành phố các khóa XI, XII, XIII), kết hợp với niên giám thống kê giai đoạn 1986–2010 của Cục Thống kê thành phố Hải Phòng. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ hệ thống số liệu kinh tế - xã hội của 15 quận, huyện, trong đó chọn mẫu điển hình tại 7 huyện nông nghiệp trọng điểm gồm Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, An Lão, An Dương, Kiến Thụy và huyện đảo Cát Hải. Phương pháp chọn mẫu này bảo đảm đại diện đầy đủ cho 3 tiểu vùng sinh thái đặc trưng: đồng bằng châu thổ sông Hồng, vùng ven biển nhiễm mặn và vùng hải đảo, giúp các kết luận khoa học có độ tin cậy cao và tính đại diện toàn diện.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Đảng bộ thành phố đã lãnh đạo chuyển dịch thành công cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, phá vỡ tính độc canh cây lúa. Tỷ trọng trồng trọt trong nội bộ ngành nông nghiệp giảm từ 77,0% năm 1990 xuống còn 71,2% năm 2000 và tiếp tục nhường tỷ trọng cho ngành chăn nuôi cùng thủy sản trong thập niên 2001–2010. Chăn nuôi gia súc, gia cầm phát triển theo quy mô công nghiệp với tốc độ tăng đàn 6–8%/năm; riêng đàn lợn năm 2000 đạt 483.000 con (chiếm 97,1% giá trị chăn nuôi gia súc), đàn gia cầm đạt 4.246,6 nghìn con, đưa tỷ trọng ngành chăn nuôi tăng từ 23,3% năm 1990 lên 26,6% năm 2000 và tiến sát ngưỡng mục tiêu phát triển thành ngành chính.

Thứ hai, năng suất và sản lượng lương thực tăng trưởng vượt bậc nhờ đẩy mạnh thâm canh và áp dụng tiến bộ kỹ thuật giống lúa mới (như NN8, Trà trung tử, chân châu lùn). Năng suất lúa bình quân toàn thành phố tăng liên tục từ 43,34 tạ/ha năm 1980 lên 60,1 tạ/ha năm 1990 và đạt mốc 50 tạ/ha/vụ (tương đương 9 tấn/ha/năm) vào năm 2000. Tổng sản lượng lương thực quy thóc tăng từ 191.573 tấn năm 1980 lên 507.000 tấn năm 2000, vượt chỉ tiêu Đại hội XI đề ra là 420.000 tấn. Mức lương thực bình quân đầu người toàn thành phố tăng từ 186 kg/người năm 1980 lên 298 kg/người năm 2000; giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất canh tác năm 2000 đạt 35,9 triệu đồng, tăng 7,75% so với giai đoạn trước.

Thứ ba, kinh tế thủy sản và kinh tế trang trại trở thành điểm sáng đột phá của địa phương. Giá trị sản xuất ngành thủy sản tăng bình quân 14,5%/năm trong giai đoạn 1995–2000; giá trị nuôi trồng thủy sản tăng từ 82,4 tỷ đồng năm 1995 lên 155,5 tỷ đồng năm 2000; giá trị đánh bắt tăng từ 108,8 tỷ đồng lên 169,2 tỷ đồng. Năm 2000, tổng sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng đạt 41.500 tấn, mang lại kim ngạch xuất khẩu 32 triệu USD. Toàn thành phố hình thành 533 trang trại nông - lâm - ngư nghiệp, chuyển đổi 80% hợp tác xã sang mô hình dịch vụ kiểu mới, xóa bỏ hoàn toàn hộ đói và giảm tỷ lệ hộ nghèo xuống dưới 8%.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản dẫn đến những thành tựu trên xuất phát từ năng lực lãnh đạo sáng tạo, nhạy bén của Thành ủy Hải Phòng. Địa phương luôn bám sát thực tiễn sinh động, đi đầu cả nước trong việc tổng kết sáng kiến từ cơ sở (tiêu biểu là mô hình khoán hộ tại xã Đoàn Xá, Đồ Sơn để ban hành Nghị quyết 24 năm 1980, tạo tiền đề thực tiễn cho Chỉ thị 100 của Ban Bí thư). Thành ủy đã chỉ đạo chuyển mạnh sang hạch toán kinh tế, thực hiện nguyên tắc không đầu tư cái nông dân tự làm được mà tập trung đầu tư hạ tầng lớn như thủy nông, thau chua rửa mặn, ngọt hóa đồng ruộng và cơ giới hóa khâu làm đất đạt từ 70% đến 90%.

Các dữ liệu kinh tế nêu trên có thể được trình bày một cách trực quan qua biểu đồ đường thể hiện tốc độ tăng trưởng GDP nông nghiệp giai đoạn 1990–2010, kết hợp với bảng số liệu tổng hợp phản ánh sự thay đổi cơ cấu giá trị sản xuất giữa trồng trọt, chăn nuôi và thủy sản. Sự đối chiếu các mốc số liệu năm 1990, 1995, 2000 và 2010 trên bảng biểu sẽ làm nổi bật tính liên tục và hiệu quả của các nghị quyết Thành ủy.

Tuy nhiên, khi đối chiếu với các mục tiêu công nghiệp hóa hiện đại hóa, nghiên cứu chỉ ra rằng nông nghiệp Hải Phòng thời kỳ này vẫn còn hạn chế: tỷ lệ đất nhiễm chua mặn còn chiếm 35–40% diện tích canh tác; ngân sách đầu tư cho nông nghiệp mới đạt khoảng 15% tổng vốn đầu tư phát triển; ruộng đất manh mún gây khó khăn cho cơ giới hóa đồng bộ ở các khâu thu hoạch và chế biến sâu.

Đề xuất và khuyến nghị

• Tái cấu trúc quy hoạch nông nghiệp hàng hóa tập trung và đẩy mạnh dồn điền đổi thửa: Động từ hành động: Quy hoạch lại các vùng chuyên canh chất lượng cao gắn với thị trường tiêu thụ; Target: Đạt giá trị thu hoạch bình quân trên 70 triệu đồng/ha/năm và giảm tỷ lệ diện tích manh mún xuống dưới 20%; Timeline: Giai đoạn 2011–2015; Chủ thể thực hiện: Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng và Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn.
• Nâng cấp hiện đại hóa đội tàu đánh bắt xa bờ và công nghệ nuôi trồng thủy sản: Động từ hành động: Đầu tư trang thiết bị công suất tàu từ 90CV trở lên, phát triển trung tâm hậu cần nghề cá tại đảo Cát Bà và Bạch Long Vỹ; Target: Đưa sản lượng thủy sản khai thác và nuôi trồng vượt mốc 60.000 tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu đạt trên 50 triệu USD; Timeline: Hoàn thành trong giai đoạn 2011–2016; Chủ thể thực hiện: Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn kết hợp Ủy ban nhân dân các huyện ven biển.
• Đẩy mạnh liên kết chuỗi giá trị và phát triển công nghiệp chế biến nông sản: Động từ hành động: Xây dựng các cụm công nghiệp chế biến vừa và nhỏ tại khu vực nông thôn, gắn kết chặt chẽ mô hình liên kết 4 nhà; Target: Nâng tỷ trọng nông sản chế biến sâu đạt trên 45% và giảm thất thoát sau thu hoạch xuống dưới 10%; Timeline: Giai đoạn 2012–2020; Chủ thể thực hiện: Sở Công Thương phối hợp với các doanh nghiệp bao tiêu nông sản.
• Mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi và đào tạo nghề chuyển dịch lao động: Động từ hành động: Bố trí nguồn vốn ủy thác tín dụng qua hệ thống Ngân hàng Chính sách xã hội đạt trên 500 tỷ đồng; Target: Tổ chức đào tạo nghề kỹ thuật nông nghiệp và tiểu thủ công nghiệp cho trên 60% lao động nông thôn, kéo giảm tỷ lệ thất nghiệp xuống dưới 5%; Timeline: Thực hiện thường niên từ 2011 đến 2020; Chủ thể thực hiện: Hội Nông dân thành phố, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

• Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên hoạch định chính sách cấp tỉnh, huyện: Luận văn cung cấp căn cứ thực tiễn sinh động về việc ban hành và tổ chức thực hiện nghị quyết phát triển tam nông; use case cụ thể là xây dựng các đề án tái cơ cấu nông nghiệp đô thị sinh thái cho các địa phương có trên 50% dân cư sống tại nông thôn.
• Giảng viên, nhà nghiên cứu và học viên cao học ngành Lịch sử Đảng, Kinh tế phát triển: Công trình hệ thống hóa nguồn tư liệu lịch sử chính thống với hơn 30 văn kiện và chuỗi số liệu kinh tế giai đoạn 1986–2010; use case là làm tài liệu giảng dạy lịch sử địa phương và nghiên cứu đối chiếu quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng duyên hải Bắc Bộ.
• Giám đốc hợp tác xã, chủ trang trại nông nghiệp và doanh nghiệp kinh doanh nông sản: Luận văn phân tích bài học từ 533 mô hình kinh tế trang trại và 6 nhóm mô hình kinh tế hộ; use case là định hình phương án đầu tư mở rộng chuỗi liên kết nuôi trồng thủy sản nước lợ và sản xuất rau quả an toàn.
• Cán bộ công tác đoàn thể, Hội Nông dân các cấp: Cung cấp cơ sở đánh giá các phong trào thi đua sản xuất kinh doanh giỏi với mạng lưới hơn 49.265 hộ nông dân; use case là thiết kế các chương trình chuyển giao kỹ thuật và quản lý vốn vay tín chấp xóa đói giảm nghèo bền vững.

Câu hỏi thường gặp

• Đột phá lớn nhất trong phương thức quản lý nông nghiệp của Hải Phòng giai đoạn 1980–1988 là gì? Đó là sáng kiến thực hiện khoán sản phẩm đến nhóm và người lao động thông qua Nghị quyết 24 ngày 27-6-1980 của Ban Thường vụ Thành ủy. Mô hình khởi nguồn từ thực tiễn xã Đoàn Xá, giúp năng suất lúa tăng từ 43,34 tạ/ha năm 1980 lên 63 tạ/ha năm 1983, đóng góp thực tiễn quyết định để Trung ương ban hành Chỉ thị 100 và Nghị quyết 10.

• Cơ cấu ngành nông nghiệp Hải Phòng đã có sự chuyển biến như thế nào qua các mốc thời gian? Ngành nông nghiệp đã chuyển dịch rõ rệt từ độc canh lúa sang đa dạng hóa sản xuất: tỷ trọng trồng trọt giảm từ 77% năm 1990 xuống 71,2% năm 2000, nhường chỗ cho ngành chăn nuôi phát triển với đàn lợn đạt 483.000 con và ngành thủy sản tăng trưởng 14,5%/năm, đạt sản lượng 41.500 tấn năm 2000.

• Thành phố đã áp dụng những giải pháp kỹ thuật nào để khắc phục tình trạng đất nhiễm mặn? Hải Phòng tập trung đầu tư công trình thủy nông đầu mối để thau chua, rửa mặn và ngọt hóa đồng ruộng, giúp cải tạo 35–40% diện tích đất phèn mặn. Đồng thời, địa phương đẩy mạnh cơ giới hóa khâu làm đất đạt tỷ lệ từ 70% đến 90% tại huyện Vĩnh Bảo và các vùng lân cận.

• Nguồn tài liệu và phương pháp luận của luận văn có bảo đảm độ tin cậy khoa học không? Công trình sử dụng phương pháp lịch sử và phương pháp logic kết hợp phân tích định lượng, khai thác hơn 30 văn kiện của Đảng cùng số liệu chính thức của Cục Thống kê Hải Phòng trên 15 quận huyện giai đoạn 1986–2010. Mẫu nghiên cứu khảo sát sâu 7 huyện trọng điểm nông nghiệp bảo đảm độ tin cậy và tính khách quan cao.

• Luận văn đóng góp bài học kinh nghiệm gì cho công tác lãnh đạo kinh tế hiện nay? Luận văn đúc kết bài học quan trọng về sự gắn kết giữa lý luận của Đảng với thực tiễn cơ sở, tôn trọng quyền tự chủ của hộ nông dân và tập trung nguồn lực ngân sách trên 15% vào hạ tầng kỹ thuật nhằm bảo đảm an ninh lương thực cho hơn 1,84 triệu dân cư toàn thành phố.

Kết luận

• Luận văn đã phục dựng toàn diện và có hệ thống quá trình lãnh đạo của Đảng bộ thành phố Hải Phòng đối với kinh tế nông nghiệp giai đoạn 2001–2010, làm rõ tính kế thừa từ công cuộc đổi mới 1986–2000.
• Đánh giá khách quan thành tựu đưa năng suất lúa đạt 50 tạ/ha/vụ (9 tấn/ha/năm), tổng sản lượng lương thực ổn định trên mức 507.000 tấn và nâng giá trị sản xuất trên 1 ha đất canh tác đạt 35,9 triệu đồng.
• Khẳng định bước chuyển dịch cơ cấu đúng đắn sang phát triển kinh tế biển và nuôi trồng thủy sản đạt sản lượng 41.500 tấn, thu về 32 triệu USD kim ngạch xuất khẩu năm 2000.
• Đúc kết 5 bài học kinh nghiệm lịch sử quý giá về phát huy quyền tự chủ kinh tế hộ, dồn điền đổi thửa và cơ giới hóa nông nghiệp đạt 70–90% khâu làm đất nhằm giải quyết việc làm cho 992,65 nghìn dân cư nông thôn.
• Về lộ trình tiếp theo, các địa phương cần đẩy mạnh hoàn thiện hạ tầng chế biến sâu và nông nghiệp sinh thái công nghệ cao giai đoạn sau năm 2010 để nâng giá trị canh tác vượt mốc 70 triệu đồng/ha.

Các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và học viên hãy tham khảo, trích dẫn nguồn tư liệu khoa học từ luận văn thạc sĩ này để phục vụ công tác nghiên cứu lý luận lịch sử Đảng và hoạch định chính sách phát triển tam nông bền vững trong thời kỳ mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 KHÁI QUÁT KINH TẾ NÔNG NGHIỆP HẢI PHÒNG NHỮNG NĂM 1986-2000 1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội thành phố 1. Vị trí địa lý – điều kiện tự nhiên Hải Phòng là thành phố ven biển, nằm ở phía Đông Bắc Tổ quốc, trong hệ tọa độ địa lý: 20051’59’’ vĩ độ bắc và 106040’57’’ kinh độ đông, cách thủ đô Hà Nội 102 km, phía Bắc giáp Quảng Ninh, phía Nam giáp Thái Bình, phía Tây giáp Hải Dương và phía Đông giáp Vịnh Bắc bộ với bờ biển trải dài mang lại cho Hải Phòng một vị thế quan trọng. Hải Phòng là đầu mối giao thông trong nước, quốc tế và khu vực, là cửa ngõ của miền bắc, nằm trong tam giác kinh tế, vùng kinh tế động lực của miền Bắc.

Địa hình Hải Phòng phong phú, đa dạng với phần lớn diện tích đất liền và vùng biển đảo, có đồng bằng và núi rừng. Diện tích đất tự nhiên là 1.9], được phân bố với phần phía bắc như một vùng trung du với những đồng bằng xen đồi, trong khi phần phía nam lại có địa hình thấp và khá bằng phẳng của một đồng bằng ven biển, có bờ biển dài trên 120 km và rất nhiều đảo lớn nhỏ nằm rải rác trên biển, lớn nhất là đảo Cát Bà, xa nhất có đảo Bạch Long Vỹ. Biển và bờ biển, hải đảo tạo nên cảnh quan thiên nhiên đặc sắc, hùng vĩ cho thành phố duyên hải Hải Phòng. Với những lợi thế về vùng đồng bằng màu mỡ, biển, rừng và hải đảo, có vị trí trọng yếu, Hải Phòng được coi như là nước Việt Nam thu nhỏ, nơi đây hội tụ đầy đủ mọi điều kiện để phát triển.

Đây chính là một đặc thù quan trọng tạo ra lợi thế cho địa phương phát triển kinh tế, xã hội. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Trên cơ sở những tiềm năng lớn đó, Đảng bộ, quân và dân Hải Phòng tận dụng tối đa mọi nguồn lực để xây dựng phát triển kinh tế - xã hội nói chung, kinh tế nông nghiệp nói riêng. Hải Phòng có nguồn tài nguyên biển dồi dào với gần 1000 loài tôm, cá và hàng chục loài rong biển có giá trị kinh tế cao như tôm rồng, tôm he, cua bể, đồi mồi, sò huyết, cá heo, ngọc trai, tu hài, bào ngư… được thị trường thế giới ưa chuộng, đây là một lợi thế trong chỉ đạo phát triển ngành thủy sản trên nhiều phương diện cả về nuôi trồng, đánh bắt cũng như chế biến. Biển Hải Phòng có nhiều bãi cá lớn, lớn nhất là bãi cá quanh đảo Bạch Long Vỹ với trữ lượng cao và ổn định.

Có nhiều vùng triều ven bờ, ven đảo, bãi triều cửa sông rộng lớn trên 12.000 ha, tạo ra sự đa dạng sinh thái nước mặn và nước lợ để khai thác và nuôi trồng thủy sản có giá trị kinh tế cao. Ngoài ra, biển đem lại nguồn lợi muối quan trọng phục vụ nhu cầu thiết yếu trong cuộc sống, phân bố chủ yếu ở 2 huyện Cát Hải, Đồ Sơn. Chính vì thế, đây là hai trung tâm nghề muối và nghề cá của Hải Phòng. Hải đảo – các đảo Cát Hải, Cát Bà và Bạch Long Vỹ là một bộ phận quan trọng về kinh tế, quốc phòng của thành phố và toàn quốc gia.

Cát Hải là một đảo cát bằng phẳng, nằm giữa cửa Nam Triệu và Lạch Huyện tạo ra một vùng sinh thái đặc hữu nơi cửa biển Hải Phòng. Quần đảo Cát Bà, gồm hơn 300 đảo lớn nhỏ, có rừng Quốc gia và là khu dự trữ sinh quyển thế giới. Đảo Bạch Long Vỹ - đuôi rồng trắng – như hòn ngọc giữa biển khơi, một điểm dịch vụ nghề cá lớn tại vịnh Bắc Bộ. Đặc điểm đất, biển, đảo đã tạo cho Hải Phòng có hệ thống thực vật phong phú, đa dạng, nhiều loài quý hiếm, tập trung trên đảo Cát Bà, tạo ra tiềm năng lớn về thủy, hải sản.12] Tài nguyên rừng của Hải Phòng rất đa dạng.

Có rừng nước mặn, rừng cây lấy gỗ, cây ăn quả, tre, mây… đặc biệt có khu rừng nguyên sinh Cát Bà với 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] thảm thực vật phong phú, trong đó có những loại thảo mộc, muông thú quý hiếm… không chỉ với vai trò giữ gìn độ phì nhiêu cho đất, chống sói mòn, lở, lũ mà còn giúp ngành Lâm nghiệp Hải Phòng phát triển bền vững, làm lá phổi điều hòa môi trường sinh thái cho thành phố. Tài nguyên đất: trong tổng diện tích đất tự nhiên của Hải Phòng năm 2010: 1.519,2 km2, đất nông nghiệp chiếm 84.984 ha (55,8%), đất phi nông nghiệp là 62.519 ha (41,1%), đất chưa sử dụng là 4. Diện tích đất sản xuất nông nghiệp bình quân theo đầu người là 568m2/nhân khẩu [31, tr. Ngoài vùng đất đồng bằng phù hợp để phát triển nông nghiệp với hệ số sử dụng cao trên 2 lần, Hải Phòng còn có nhiều vùng đồi núi, rất thích hợp phát triển lâm nghiệp, xây dựng kinh tế trang trại theo chương trình 327 và mô hình VAC.

Mạng lưới sông ngòi ở Hải Phòng có mật độ dày đặc vào loại nhất cả nước (0,8km/km2) [55], gồm các sông lớn như Bạch Đằng, Hàn, Cấm, Lạch Tray, Văn Úc, Mía, Mới, Thái Bình, Luộc, Hóa… và các sông nhánh như Chung Mỹ, Lịch Sỹ, Giá, Trạm Bạc, Đa Độ, Kinh Đông… Hầu hết các sông lớn đều là sông nhánh cấp 2 hoặc cấp 3 của hệ thống sông chung, hướng chảy chủ yếu là tây bắc – đông nam với độ uốn khúc lớn. Nằm trong vùng đồng bằng châu thổ hạ lưu của hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình nên Hải Phòng có nhiều tiềm năng về nước mặt, có lưu lượng phù sa khá, thuận lợi cho tưới tiêu đồng ruộng và mang lại nguồn phù sa bồi đắp cho đồng ruộng. Ngoài ra, phù sa bồi lắng ở các cửa sông góp phần lấn biển làm tăng diện tích đất đai cho thành phố (năm 2000: diện tích đất tự nhiên của Hải Phòng là: 1. Khí hậu Hải Phòng thuộc vùng ảnh hưởng của gió mùa, nhiệt độ trung bình trong năm là 23-240C với lượng mưa trung bình hàng từ 1.800 mm, độ ẩm trung bình 85-86% nhờ đó rất thuận lợi cho các loại cây trồng.

12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Nhờ có đặc điểm khí hậu, thổ nhưỡng và vị trí địa lý đó mà Hải Phòng có nguồn tài nguyên sinh vật phong phú, đa dạng giống loài, cây trồng có giá trị kinh tế cao. Với truyền thống thâm canh của nông dân vùng châu thổ sông Hồng, sông Thái Bình, vị trí thuộc khu vực có nền kinh tế phát triển năng động của khu công nghiệp, cảng biển, du lịch, dịch vụ; sản xuất nông nghiệp Hải Phòng đã và đang hình thành các vùng sản xuất nông sản đặc trưng như: rau, hoa, cây cảnh, cây ăn quả, cây công nghiệp truyền thống, sản xuất lương thực, thực phẩm, các loại gia súc, gia cầm và sản phẩm vật nuôi đặc hữu của vùng Duyên hải phục vụ tiêu dùng trong nước và xuất khẩu. Cơ cấu cây trồng vật nuôi bước đầu có sự chuyển đổi theo hướng nâng cao giá trị thu nhập, khai thác có hiệu quả các điều kiện của từng vùng sinh thái trên địa bàn Hải Phòng. Đây chính là nền tảng để thành phố phát triển nông nghiệp một cách bền vững theo hướng sản xuất hàng hóa.

Điều kiện kinh tế - xã hội Thành phố Hải Phòng là đô thị trung tâm cấp quốc gia, có vị trí quan trọng về kinh tế - xã hội và an ninh, quốc phòng của vùng Bắc bộ và cả nước. Địa danh tỉnh Hải Phòng – thành phố Hải Phòng được xác lập cách đây 123 năm (1987 và 1888-2010) nhưng được hình thành trên vùng đất có bề dày lịch sử, văn hóa lâu đời. Hải Phòng gồm 15 đơn vị hành chính: các quận Hồng Bàng, Lê Chân, Ngô Quyền, Kiến An, Hải An, Đồ Sơn, Dương Kinh; các huyện Thủy Nguyên, Vĩnh Bảo, Tiên Lãng, An Lão, An Dương, Kiến Thụy, và 2 huyện đảo Cát Hải, Bạch Long Vỹ, với tổng số 224 đơn vị xã, phường, thị trấn. Dân số tính đến năm 2009 là 1.841,65 nghìn người trong đó dân thành thị là 849 ngàn người (chiếm 46%), dân nông thôn là 992,65 ngàn người (chiếm 54% trong đó đến 50% dân số nông nghiệp).

Mật độ dân số trung bình: 13 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.212/m2 thuộc loại cao so với mức bình quân chung của cả nước. Dân số Hải Phòng tương đối trẻ, chiếm khoảng 75% dân số trong độ tuổi lao động (khoảng 1.433 người ở độ tuổi lao động từ 15 trở lên) [14, tr. Đây không chỉ là lợi thế quan trọng của thành phố về phương diện cung cấp nguồn lao động dồi dào cho phát triển kinh tế mà còn là thị trường đầy tiềm năng để tiêu thụ sản phẩm nông, công nghiệp, dịch vụ. Hải Phòng có hệ thống giao thông: đường bộ, đường sắt, đường thủy, đường hàng không, và trên hết có hệ thống cảng biển lớn thứ hai Việt Nam và một sân bay quốc tế và các tuyến đường này đều là những tuyến giao thông huyết mạch của miền Bắc, cả nước cũng như quốc tế.

Hải Phòng là một thành phố Cảng, động lực kinh tế của khu vực phía Bắc, thuộc tam giác kinh tế quan trọng Hà Nội – Hải Phòng – Quảng Ninh, có vùng nông thôn rộng lớn, nhiều tiềm năng để đa dạng hóa sự phát triển kinh tế, kể cả kinh tế nông nghiệp. Sản lượng lương thực, chăn nuôi và thủy hải sản tăng nhanh qua các năm. Các sản phẩm nông nghiệp không chỉ đảm bảo nông sản hàng hóa cho dân cư, cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp mà còn hỗ trợ lương thực cho các tỉnh phía Bắc cũng như xuất khẩu. Ngoài sản xuất lúa gạo, nông nghiệp Hải Phòng còn có thế mạnh về sản xuất các loại rau, củ, quả, hương liệu, thủy hải sản, chăn nuôi gia súc, gia cầm.

Kinh tế nông nghiệp Hải Phòng hàng năm đóng góp trên 10% GDP cho thành phố với việc sản xuất và cung cấp khoảng 500 ngàn tấn lương thực (gồm thóc và ngô); trên 200 ngàn tấn rau; trên 100 ngàn tấn quả các loại, hơn 50 ngàn tấn thịt hơi gia súc, gia cầm; trên 50 ngàn tấn thủy sản các loại và nhiều mặt hàng nông sản khác có giá trị kinh tế cao như đậu tương, lạc, thuốc lào, trứng, mật ong, hoa, cây cảnh…đảm bảo nguồn sống cho thành phố và tham gia xuất khẩu. 14 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] Với đặc thù của vị trí địa lý, Hải Phòng có nhiều danh lam thắng cảnh nổi tiếng như Đồ Sơn, Cát Bà, Bạch Long Vỹ phục vụ phát triển kinh tế du lịch.