Kỷ yếu hội thảo khoa học cấp khoa luật ngân sách dưới góc độ kinh tế học lý luận và thực tiễn ở việt nam

Kỷ yếu hội thảo khoa học phân tích luật ngân sách Việt Nam từ góc độ kinh tế học lý luận và thực tiễn, cung cấp góc nhìn chuyên sâu.

• Đề tài: Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học: Luật Ngân Sách Việt Nam Từ Góc Độ Kinh Tế Học Lý Luận Và Thực Tiễn

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC - BỘ PHẬN QUAN TRỌNG CỦA HỆ THỐNG TÀI CHÍNH QUỐC GIA
• 1.1. Khái niệm ngân sách nhà nước
• 1.2. Đặc điểm và vai trò của ngân sách nhà nước
• 1.3. Hệ thống tài chính và vị trí của ngân sách nhà nước
• 1.4. Vai trò của ngân sách nhà nước trong nền kinh tế thị trường
• 1.5. Chính sách tài khóa và ngân sách nhà nước
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Luật Ngân Sách và Kinh Tế Học

Luật Ngân Sách là một công cụ quan trọng trong việc quản lý Ngân Sách Nhà Nước, đặc biệt khi xem xét từ góc độ Kinh Tế Học. Các nhà kinh tế học cổ điển và hiện đại đều nhấn mạnh vai trò của ngân sách như một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chi của chính phủ. Kinh Tế Học Lý Luận đã chỉ ra rằng ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, Luật Ngân Sách 2015 đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, giúp quản lý ngân sách hiệu quả hơn.

1.1. Khái Niệm Ngân Sách Nhà Nước

Theo David Begg, ngân sách là kế hoạch thu chi của chính phủ. Ngân Sách Nhà Nước tại Việt Nam được hiểu là toàn bộ các khoản thu, chi được dự toán và thực hiện trong một khoảng thời gian nhất định. Kinh Tế Học hiện đại nhấn mạnh rằng ngân sách nhà nước không chỉ là công cụ tài chính mà còn là phương tiện để điều tiết nền kinh tế vĩ mô. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, Luật Ngân Sách 2015 đã tạo ra một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, giúp quản lý ngân sách hiệu quả hơn.

1.2. Vai Trò của Ngân Sách Nhà Nước

Ngân Sách Nhà Nước đóng vai trò quan trọng trong việc điều hành Kinh Tế Việt Nam. Nó không chỉ là công cụ để huy động và phân bổ nguồn lực tài chính mà còn là phương tiện để thực hiện các Chính Sách Tài Chính và Chính Sách Ngân Sách. Thực Tiễn cho thấy, ngân sách nhà nước đã góp phần quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, và giải quyết các vấn đề xã hội như thất nghiệp và nghèo đói.

II. Phân Cấp Quản Lý Ngân Sách

Phân Cấp Quản Lý Ngân Sách là một vấn đề then chốt trong việc đảm bảo hiệu quả của Ngân Sách Nhà Nước. Kinh Tế Học chỉ ra rằng việc phân cấp quản lý ngân sách giúp tăng cường tính minh bạch và trách nhiệm trong việc sử dụng nguồn lực tài chính. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều thách thức trong việc phân cấp quản lý ngân sách, đặc biệt là ở các địa phương.

2.1. Phân Cấp Ngân Sách tại Việt Nam

Phân Cấp Ngân Sách tại Việt Nam đã được thực hiện theo hướng tăng cường quyền tự chủ cho các địa phương. Tuy nhiên, Thực Tiễn cho thấy vẫn còn nhiều bất cập, đặc biệt là trong việc đảm bảo tính minh bạch và hiệu quả. Kinh Tế Học nhấn mạnh rằng việc phân cấp quản lý ngân sách cần đi kèm với việc tăng cường giám sát và kiểm soát để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

2.2. Thách Thức trong Phân Cấp Quản Lý Ngân Sách

Một trong những thách thức lớn nhất trong Phân Cấp Quản Lý Ngân Sách là việc đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, mặc dù đã có những tiến bộ đáng kể, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết, đặc biệt là trong việc kiểm soát và giám sát việc sử dụng nguồn lực tài chính. Kinh Tế Học nhấn mạnh rằng việc phân cấp quản lý ngân sách cần đi kèm với việc tăng cường giám sát và kiểm soát để đảm bảo nguồn lực được sử dụng hiệu quả.

III. Chính Sách Tài Khóa và Ngân Sách Nhà Nước

Chính Sách Tài Khóa là một công cụ quan trọng trong việc điều tiết nền kinh tế. Ngân Sách Nhà Nước đóng vai trò trung tâm trong việc thực hiện các chính sách tài khóa. Kinh Tế Học chỉ ra rằng chính sách tài khóa có thể được sử dụng để kích thích hoặc kiềm chế nền kinh tế, tùy thuộc vào tình hình kinh tế hiện tại. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, chính sách tài khóa đã góp phần quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3.1. Chính Sách Tài Khóa Mở Rộng và Thắt Chặt

Chính Sách Tài Khóa có thể được sử dụng để kích thích hoặc kiềm chế nền kinh tế. Kinh Tế Học chỉ ra rằng khi nền kinh tế suy thoái, chính phủ có thể thực hiện chính sách tài khóa mở rộng bằng cách tăng chi tiêu và giảm thuế. Ngược lại, khi nền kinh tế phát triển quá nóng, chính phủ có thể thực hiện chính sách tài khóa thắt chặt bằng cách giảm chi tiêu và tăng thuế. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, chính sách tài khóa đã góp phần quan trọng trong việc ổn định kinh tế vĩ mô và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

3.2. Thâm Hụt Ngân Sách và Tăng Trưởng Kinh Tế

Thâm Hụt Ngân Sách là một vấn đề thường gặp khi thực hiện chính sách tài khóa mở rộng. Kinh Tế Học nhấn mạnh rằng thâm hụt ngân sách có thể là cái giá phải trả cho sự phát triển của nền kinh tế. Thực Tiễn tại Việt Nam cho thấy, mặc dù thâm hụt ngân sách là một vấn đề cần quan tâm, nhưng nó cũng đã góp phần quan trọng trong việc thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và giảm bớt thất nghiệp.

Nội dung chính

Kỷ Yếu Hội Thảo Khoa Học: Luật Ngân Sách Việt Nam Dưới Góc Độ Kinh Tế Học – Lý Luận Và Thực Tiễn

---

Tóm tắt nghiên cứu (200-250 từ)

• Câu hỏi nghiên cứu chính (Research Question): Dưới lăng kính kinh tế học hiện đại (Kinh tế học thể chế, Lý thuyết Lựa chọn công, Kinh tế học tài khóa liên bang), cấu trúc và quy trình vận hành của Luật Ngân sách Nhà nước (NSNN) bộc lộ những xung đột lợi ích, rào cản thể chế và điểm nghẽn kỹ thuật nào trong điều hành kinh tế vĩ mô và phân cấp tài khóa tại Việt Nam?
• Phương pháp luận (Methodology Snapshot): Tiếp cận nghiên cứu liên ngành Kinh tế - Luật học (Law and Economics), kết hợp phân tích lý thuyết thể chế thực chứng với đánh giá số liệu thực nghiệm chuỗi thời gian về cơ cấu thu - chi NSNN, nợ công và phân cấp tài khóa giai đoạn 2005–2017 từ Bộ Tài chính.
• Phát hiện chính (Key Findings): Luật NSNN 2015 còn nặng tính quy phạm hình thức; các khái niệm then chốt như "cấp ngân sách" và "chi thường xuyên" che khuất chủ thể quyền lực thực sự và tính chất tích lũy của chi tiêu công; sự suy giảm vai trò chủ đạo của Ngân sách Trung ương (NSTW) do phân cấp chi đầu tư quá mức cho địa phương (~70-73% đầu tư công); bộ máy công quyền có xu hướng tối đa hóa ngân sách theo quy luật "con người kinh tế".
• Hàm ý thực tiễn (Implications): Cần chuyển đổi tư duy lập pháp từ kiểm soát thủ tục hành chính sang quản trị hiệu quả đầu ra, tái cơ cấu tỷ trọng thu NSTW đạt mức 60–65%, tăng cường quyền lực thực chất cho các cơ quan dân cử và phát huy tối đa vai trò giám sát của Kiểm toán Nhà nước.

---

Bối cảnh và tầm quan trọng (300-350 từ)

Thực trạng nghiên cứu hiện tại

Trong khoa học pháp lý truyền thống tại Việt Nam, Luật Ngân sách Nhà nước thường được tiếp cận chủ yếu dưới góc độ luật hành chính và luật thực định: tập trung vào thẩm quyền, trình tự ban hành, chu trình lập, chấp hành và quyết toán ngân sách. Cách tiếp cận này coi ngân sách như một văn kiện kỹ thuật - pháp lý thuần túy, mang giả định rằng các chủ thể trong bộ máy nhà nước luôn hành động vì một "mục đích công thuần nhất".

Khoảng trống nghiên cứu (Research Gap)

Thực tiễn quản trị công đòi hỏi phải giải mã đạo luật ngân sách bằng các công cụ kinh tế học hiện đại. Khoảng trống lớn hiện nay là sự thiếu vắng các phân tích kinh tế học thực chứng nhằm:

1. Đánh giá động cơ hành vi của các bên tham gia chu trình ngân sách (Behavioral & Institutional Economics).
2. Đo lường các tổn thất kinh tế kỹ thuật (Deadweight Loss, Policy Lag, Crowding-out Effect).
3. Đánh giá tác động thực tế của phân cấp tài khóa (Fiscal Decentralization) tới sự ổn định vĩ mô và nợ công.

Tính cấp thiết và tác động tiềm năng

Giai đoạn thi hành Luật NSNN 2015 chứng kiến nhiều biến động: nợ công chạm ngưỡng cảnh báo (tiến sát 63,6% GDP năm 2016), quy mô thu ngân sách so với GDP có xu hướng giảm, chi thường xuyên chiếm tỷ trọng áp đảo (70–80%), và nguy cơ dàn trải đầu tư công ở cấp địa phương. Do đó, việc tái định vị Luật NSNN dưới góc độ kinh tế học là yêu cầu cấp thiết nhằm cung cấp cơ sở khoa học sắc bén cho việc hoàn thiện thể chế tài chính quốc gia.

---

Methodology và approach (350-400 từ)

Khung thiết kế nghiên cứu (Research Design)

Kỷ yếu hội thảo quy tụ các nghiên cứu liên ngành dựa trên khung phân tích Kinh tế học Pháp luật (Law and Economics Framework), kết hợp phân tích quy phạm (Normative Analysis) và phân tích thực chứng (Empirical Analysis).

Khung lý thuyết ứng dụng

1. Lý thuyết Kinh tế học Thể chế (Institutional Economics): Coi luật ngân sách là thể chế xác lập quy tắc trò chơi, ràng buộc và định hình hành vi giữa Quốc hội (lập pháp) và Chính phủ (hành pháp).
2. Lý thuyết Lựa chọn Công (Public Choice Theory): Áp dụng mô hình "Con người kinh tế" (Homo Economicus) duy lý, vị kỷ vào các quan chức và cơ quan công quyền nhằm giải thích hiện tượng bành trướng ngân sách và tìm kiếm đặc quyền (Rent-seeking).
3. Lý thuyết Tài khóa Liên bang (Fiscal Federalism): Dựa trên các mô hình kinh điển của Oates, Musgrave, Stigler để đánh giá hiệu quả cung ứng hàng hóa công và mức độ tự chủ tài khóa địa phương.
4. Mô hình Kinh tế Vĩ mô Tổng cầu (AD-AS Framework): Đánh giá vai trò của chính sách tài khóa trong điều tiết chu kỳ kinh tế, kiểm soát lạm phát và thâm hụt.

Phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu

• Dữ liệu sơ cấp & thứ cấp: Số liệu niên giám thống kê tài chính, các báo cáo dự toán - quyết toán NSNN, Bản tin nợ công số 5 (Bộ Tài chính), Quyết định số 10/QĐ-BTC và các văn bản quy phạm pháp luật liên quan (Luật NSNN 1996, 2002, 2015; Hiến pháp 2013).
• Kỹ thuật phân tích:
  • Phân tích cơ cấu và xu hướng (Structural & Trend Analysis) chuỗi số liệu tài khóa 2005–2017.
  • Phân tích so sánh thể chế (Comparative Institutional Analysis) giữa các thời kỳ lập pháp.
  • Đánh giá độ tin cậy và giá trị khoa học thông qua đối chiếu đa chiều giữa báo cáo kiểm toán thực tế và các mô hình lý thuyết chuẩn tắc quốc tế.

---

Phát hiện chính (400-450 từ)

1. Sự "ẩn giấu" bản chất quan hệ quyền lực trong các khái niệm pháp lý

• Khái niệm "Cấp ngân sách": Luật NSNN 2015 sử dụng thuật ngữ "cấp ngân sách" như một chủ thể trung tâm. Về bản chất kinh tế - pháp lý, cấp ngân sách chỉ là một khái niệm công cụ phân nhóm nguồn lực. Việc đồng nhất này vô hình trung làm lu mờ chủ thể thực sự và che khuất mối quan hệ kiểm soát quyền lực theo chiều ngang giữa cơ quan dân cử (Quốc hội, HĐND) với cơ quan chấp hành (Chính phủ, UBND).
• Khái niệm "Chi thường xuyên": Chiếm từ 70–80% tổng chi NSNN nhưng được phân loại theo tiêu chí thời gian lặp lại thay vì mục đích kinh tế. Điều này đánh đồng các khoản chi tiêu dùng hành chính thuần túy với các khoản chi mang tính chất tích lũy nguồn vốn nhân lực dài hạn (chi sự nghiệp y tế, giáo dục, nghiên cứu khoa học).

2. Nghịch lý phân cấp tài khóa và nguy cơ suy yếu Ngân sách Trung ương

• Chi đầu tư dịch chuyển mạnh về địa phương: Tỷ lệ phân cấp chi đầu tư giữa NSTW và NSĐP chuyển dịch sâu sắc từ 33:67 (giai đoạn 2006–2010) sang 27:73 (giai đoạn 2011–2015). Chi đầu tư của địa phương chiếm ~70% tổng chi đầu tư công cả nước—mức cao vượt trội so với trung bình các quốc gia đang phát triển (~40%).
• Hệ quả phân tán nguồn lực: Tỷ trọng chi của NSTW giảm xuống dưới 50% tổng chi NSNN, làm suy giảm nghiêm trọng vai trò chủ đạo của trung ương trong việc dẫn dắt các dự án hạ tầng liên vùng có tính đột phá quốc gia.

Chỉ tiêu tài khóa	Giai đoạn 2006–2010	Giai đoạn 2011–2015	Giai đoạn 2016–2017
Thu ngân sách / GDP	26,3%	23,6%	Giảm dần
Tỷ trọng Chi NSĐP	44,7% (năm 2006)	55,3% (năm 2015)	> 55%
Tỷ lệ Phân cấp Chi Đầu tư (NSTW : NSĐP)	33 : 67	27 : 73	Giữ mức cao ở ĐP
Nợ công / GDP	~50%	61,0% (2015)	63,6% (2016)

3. Động cơ "Con người kinh tế" và sự bành trướng của bộ máy công quyền

Dưới góc nhìn của Lý thuyết Lựa chọn công, các cơ quan quản lý hành chính có xu hướng tối đa hóa ngân sách nhằm gia tăng quyền lực, biên chế và lợi ích bộ phận. Hiện tượng "bắt cóc thể chế", nhóm lợi ích, doanh nghiệp sân sau và việc tạo ra các rào cản thủ tục hành chính phức tạp phản ánh xung đột giữa lợi ích vị kỷ của chủ thể thực thi với lợi ích phúc lợi công cộng của toàn xã hội.

4. Sáu điểm yếu kinh tế - kỹ thuật của chính sách tài khóa

Nghiên cứu chỉ ra 6 rào cản kỹ thuật làm hạn chế hiệu lực điều hành vĩ mô:

1. Độ khó trong định lượng chính xác liều lượng can thiệp thuế và chi tiêu.
2. Độ trễ chính sách (Policy Lag) lớn do quy trình lập pháp - hành chính kéo dài.
3. Cơ chế thoái lui đầu tư tư nhân (Crowding-out Effect) khi thiếu sự đồng bộ giữa chính sách tài khóa và tiền tệ.
4. Hiệu quả đầu tư công thấp do rào cản hành chính và thiếu trách nhiệm giải trình.
5. Áp lực thâm hụt ngân sách và rủi ro trần nợ công (chạm 63,6% GDP năm 2016).
6. Mất cân đối cơ cấu tổng cầu do phụ thuộc quá lớn vào đầu tư công của nhà nước.

---

Đóng góp khoa học (250-300 từ)

Đóng góp về mặt học thuật và lý luận

• Xác lập khung phân tích liên ngành: Đặt nền móng cho việc ứng dụng sâu rộng các lý thuyết kinh tế học hiện đại (Thể chế, Lựa chọn công, Tài khóa liên bang) vào nghiên cứu luật tài chính công tại Việt Nam.
• Giải thiêng quan niệm truyền thống: Phá vỡ định kiến xem ngân sách là quy trình hành chính thuần túy, chỉ ra bản chất kinh tế đằng sau các mối quan hệ quyền lực lập pháp - hành pháp.

Đóng góp thực tiễn và chính sách

• Cơ cấu lại tỷ trọng thu - chi: Đề xuất giải pháp tăng cường vai trò chủ đạo của NSTW, bảo đảm tỷ trọng thu NSTW đạt mức 60–65% tổng thu NSNN để tập trung cho các dự án trọng điểm quốc gia.
• Minh bạch hóa phân loại ngân sách: Cải cách cấu trúc Mục lục ngân sách, phân tách rành mạch giữa chi tiêu dùng công vụ và chi đầu tư phát triển nguồn lực con người trong mục Chi thường xuyên.
• Nâng cao thẩm quyền cơ quan dân cử & KTNN: Thiết lập cơ chế cho phép Quốc hội và HĐND có quyền lực thực chất trong việc quyết định phương án phân bổ ngân sách; luật hóa nghĩa vụ báo cáo và tham vấn của Kiểm toán Nhà nước trong khâu lập dự toán.

---

Đối tượng quan tâm (200-250 từ)

• Cơ quan Lập pháp và Quản lý Nhà nước (Quốc hội, Bộ Tài chính, Bộ KH&ĐT, HĐND các cấp): Tham khảo làm căn cứ lý luận và thực tiễn để sửa đổi toàn diện Luật NSNN, Luật Đầu tư công và phân định thẩm quyền ngân sách.
• Cơ quan Giám sát và Kiểm toán (Kiểm toán Nhà nước, Thanh tra Tài chính): Nắm vững các kẽ hở thể chế và điểm nghẽn kỹ thuật để hoàn thiện quy trình kiểm toán dự toán và quyết toán ngân sách.
• Giới Nghiên cứu và Giảng dạy (Viện nghiên cứu, Trường Đại học khối Luật - Kinh tế): Tài liệu tham khảo chuẩn mực cho các chuyên đề về Phân tích kinh tế của luật, Tài chính công nâng cao và Kinh tế học thể chế.
• Chuyên gia Kinh tế Vĩ mô và Doanh nghiệp: Hiểu rõ chu kỳ tài khóa, định hướng phân cấp ngân sách địa phương và tác động của gánh nặng nợ công đến môi trường kinh doanh.

---

FAQ (Câu hỏi thường gặp) (250-300 từ)

1. Phát hiện quan trọng nhất của kỷ yếu nghiên cứu này là gì?

Phát hiện cốt lõi là việc chỉ ra sự bất cập khi cấu trúc Luật NSNN hiện hành bị "hành chính hóa", sử dụng khái niệm "cấp ngân sách" và "chi thường xuyên" làm che lấp các quan hệ phân bổ quyền lực tài chính thực chất và làm suy yếu vai trò định hướng vĩ mô của Ngân sách Trung ương.

2. Phương pháp luận của nghiên cứu có gì đặc biệt?

Nghiên cứu sử dụng phương pháp liên ngành Kinh tế học Pháp luật (Law and Economics), kết hợp các lý thuyết kinh tế học thực chứng tiên tiến (Lý thuyết lựa chọn công, Kinh tế học thể chế) với dữ liệu chuỗi thời gian thực tế của Việt Nam giai đoạn 2005–2017.

3. Kết quả nghiên cứu có thể khái quát hóa (Generalize) cho các nền kinh tế khác không?

Có. Các phân tích về hành vi tối đa hóa ngân sách của cơ quan hành pháp, rủi ro phân cấp tài khóa và các điểm nghẽn kỹ thuật của chính sách tài khóa mang tính quy luật chung, có thể áp dụng cho các nền kinh tế chuyển đổi đang trong quá trình cải cách tài chính công.

4. Hướng nghiên cứu tiếp theo (Next Steps) là gì?

Nghiên cứu các mô hình lượng hóa cụ thể về ngưỡng an toàn nợ công địa phương, xây dựng cơ chế ngân sách theo kết quả đầu ra (Performance-based Budgeting) và tích hợp chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS).

5. Nghiên cứu mang lại ứng dụng thực tiễn trực tiếp nào?

Cung cấp khung kiến nghị cụ thể để sửa đổi Luật NSNN: thiết lập tỷ trọng thu trung ương 60–65%, tái cấu trúc phân cấp chi đầu tư để tránh dàn trải, và hoàn thiện quy trình kiểm toán dự toán của Kiểm toán Nhà nước.

---

Kết luận (150 từ)

Kỷ yếu hội thảo "Luật ngân sách dưới góc độ kinh tế học — Lý luận và thực tiễn ở Việt Nam" đã tạo ra bước đột phá quan trọng trong tư duy lập pháp và quản trị tài khóa quốc gia. Bằng việc tích hợp các lý thuyết kinh tế học thể chế và phân tích thực chứng sâu sắc, công trình đã giải mã toàn diện các bất cập của Luật NSNN 2015, từ sự phân cấp đầu tư dàn trải đến các điểm nghẽn kỹ thuật trong điều hành vĩ mô.

Trong giai đoạn cải cách sắp tới, việc thể chế hóa các kiến nghị nghiên cứu—đặc biệt là tái lập vị thế chủ đạo của Ngân sách Trung ương, minh bạch hóa mục tiêu chi tiêu và nâng cao thực quyền của cơ quan dân cử—sẽ là chìa khóa then chốt để xây dựng một nền tài chính công minh bạch, bền vững và hiệu quả.

Trích đoạn nội dung tài liệu

‘TRKUHONAGPĐẠIÁỌLUCẬTKNHÀEỘI| MỤC LUC CHUYÊN ĐÈ HỘI THẢO. *Luật ngân sách dưới góc độ kinh tễ học — Lý luận và thực tiễn ở Việt Nam” ST Tham Luận Tae giả Trang T |NGÃN SÁCH NHÀ NƯỚC <NHÌN TỪ TRS. Nguyễn Văn Đợi | T GOC ĐỘ KINH Th 7 GIGI THIỆU LUẬT NSNN 2015 VA CÁC | Nguyễn Đức Ngọc va Pham | 18 | VAN BAN HUGNG DAN THỰC HIỆN ~ Nguyệt Thảo 'NHỮNG KHÁI NIỆM ÁN GIÁU. 3 [VAITRö CUA NGÃN SÁCH NHÀ NƯỚC ThS.

Tương Thị Than — 27 'TRONG ĐIỀU HANH KINH TẾ Vĩ MÔ 'NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC- CÔNG CỤ. “TRỌNG YÊU TRONG ĐIỀU HANH KINH 'TẾ VĨ MÔ 4 [PHAN CAP QUANLYNGANSACHNHA | TS Hoàng Dish Mink; Ths.) 3E NƯỚC 6 VIỆT NAM "Nguyễn Đức Hùng 5 | DUTOANNGANSKCHNHANUGCVA | - “ 'VAI TRÒ CỦA CÔNG TÁC THẢM ĐỊNi: | THS Tein Phương Tôm An DY TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC | 6 | CÔNG KHAI, MINH BACH TRONG Hoàng Minh Thái| 62 HOẠT ĐỘNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC- khoa NHUNG NO LỰC TIẾP CAN CÁC TIRU TENNIÀN CHUAN QUỐC TẾ 7—TVATTRÒ VÀ SỰ CĂN THIẾT CUA KIEM | T8 'TQÁN NHÀ NƯỚC TRONG LẬP py |ThŠTrầnPhươngTâm An TOÁN NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC | 8 | PHAN CÁP NGÃN SÁCH: TRAO ThS Nguyễn Văn Luân | 89 QUYEN CHỦ ĐỘNG CHO CÁC DIA PHƯƠNG. UNG Tn THONG TH TU va ON TRUBal } ẬT HOCG PHONG pọc | ad HÀ NGAN SÁCH NHÀ NƯỚC - NHÌN TỪ GÓC ĐỘ KINH TẾ Tác giả tham luận: Nguyễn Văn Đợi 1, NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC - BỘ PHAN QUAN TRỌNG CUA HỆ. THONG TÀI CHÍNH QUOC GIA.1 Ngân sách nhà nước ‘Theo nhà kinh tế học người Anh DavidBegg thì phạm trù “Ngân sách” được hiểu là các kế hoạch chỉ và thu của một cá nhân, một công ty hay một chính phủ.

Bởi vậy ngân sách nhà nước chúng ta có thể hiểu một cách đơn giản là: “Ngân sách. chính phủ mô tả những hàng hóa, và dich vụ mà chính phủ sẽ mua trong năm tới, các khoản chuyển giao thu nhập mà chính phủ thực hiện và cách thức chính phủ trang trải các khoản đớ"! 'Các nhà Kinh tế học cỗ điển cho rằng: Ngân sách nhà nước là một văn kiện tài chính mô tả các khoản thu, chỉ của chính phủ và được thiết lập hàng năm. Các nhà kinh tế học hiện đại đưa ra nhiều định nghĩa khác nhau về ngân sách nhà nước như các nhà kinh tế Nga cho rằng “Ngân sách nhà nước là bảng liệt kê các khoản. thu chỉ bằng tiền trong một giai đoạn nhất định của nhà nước”.

6 Việt nam trong luật ngân sách 2015 cắt nghĩa về Ngân sách là: “ Ngân sách. nhà nước là toàn bộ các khoản thu, chỉ của Nhà nước được dự toán va thực biện trong một khoảng thời gian nhất định do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết inh để bảo đảm thực hiện các chúc năng, nhiệm vụ của Nhà nude", "Davide Kin ope vi mB Thắng 2012. T7 2 LaẬt Ngân sich Nh ước b 812015/QHÍ3 nly 25 thông 6i 2015, ila4 1 ‘Tom lại: Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về Ngân sách nhà nước trên những giác độ và mục đích tìm hiểu khác nhau, tuy nhiên tựu chung lại đều là sự thể hiện bản chất của phạm trù này theo các giác độ sau: “Xét về phương diện pháp lý: Ngân sách nhà nước là một đạo luật dự trù các khoản thu chỉ bằng tiền của nhà nước trong một thời gian nhất định, thông thường. Đạo luật này được cơ quan lập pháp của Quốc gia đó ban hành.

“Xét về bản chất kinh té - Tài chính: Ngân sách nhà nước phản ánh các mỗi ‘quan hệ kinh tế trong lĩnh vực phân phối của cải của xã hội (Nó bao gồm cả quan. hệ phân phối lần đầu và quan hệ phân phối lại của cải trong nén kinh tế). các quan hệ kinh tế phát sinh trong quá trình tạo lập, quản lý và phân bé quỹ tiền tệ (ập trung lớn nhất trong nền kinh tế “Xét về phương điện quản lý: Ngân sách nhà nước là một công cụ kinh tế vĩ mô của nhà nước nhằm phục vụ cho việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của. nhà nước, Xét theo lịch sử ra đời tồn tại và phát triển của Ngân sách: Ngân sách nhà nước ra đời là một tắt yếu cùng với sự ra đời của Nhà nước.

Chúng ta đã biết, Nhà nước ra đời là một tất yếu khách quan trong lịch sử phát triển của xã hội loài người. Cùng với sự phát triển của khoa học kỹ thuật; cùng với sự phát triển của nền dân chủ và văn minh, tinh xã hội của nhà nước ngày cảng được khẳng định và mở sông, Theo đó nhà nước có trách nhiệm xác lập, thực hiện và bảo vệ cá lợi ích cơ bản, lâu dai của quốc gia, dan tộc và công dân của mình. Nhà nước tập hợp và huy. động mọi ting lớp xã hội vào việc thực hiện các nhiệm vụ chung để bảo vệ chủ quyền, phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội; duy trì trật tự xã hội và những vấn đề phát sinh trong nước và Quốc tế.

Việc huy động về cả nhân lực, vật lực trong xã. hội để thực hiện nhiệm vụ chung của xã hội gắn với những giai đoạn lịch sử phát triển của xã hội. Lịch sử đã cho thấy, các nhà nước chủ nộ, nhà nước phong kiến. 2 với chế độ thuế khóa nặng né day bat công, cùng sự chỉ tiêu lăng phí của nhà nước, sự mập mờ giữa chỉ tiêu nhằm đảm bảo cho lợi quốc gia với chi tiêu cho đồi sống.

của nhà vua và dòng tộc. là đặc trưng của nền tài chính thời quân chủ. Sự ra đời của chế độ nghị viện đã dần dần làm rõ và tách biệt các hoạt động thu, chỉ “công” với các khoản thu chi “tu” trong quá trình vận hành bộ máy nhà nước, Trên cơ sở đó phạm trà ngân sách nhà nước, khái niệm tài chính công din dần được định hình và hoàn thiện như hiện chúng ta hiểu. ‘Ngan sách nhà nước có một số đặc điểm nỗi bật sau day.

Thứ nhất: Các hoạt động tạo lập, phân bổ và sử dụng quỹ ngân sách nhà. nước gắn chặt với quyền lực kinh tế, chính trị của nhà nước và việc thực hiện các chức năng của nhà nước. Nói cách khác, quyển lực của nhà nước va các chức năng. của nó là những nhân tố quyết định mức thu, mức chỉ, nội dung và cơ cấu thu chi của ngân sách nhà nước, Mức độ huy động vào ngân sách cũng như việc phân bổ sử dụng ngân sách là do nhà nước quyết định, trên cơ sở của các chủ trương, chính.

sách, các chương trình, kế hoạch phát triển nền kinh tế xã hội trong ngắn hạn, trung, và dài hạn đã được nhà nước đề ra trong mỗi thời kỳ, mỗi giai đoạn phát triển của nền kinh tế xã hội. ‘Thi 2: Các hoạt động thu, chỉ ngân sách nhà nước đều được tiến hành trên cơ sở những luật lệ nhất định. Đó là các luật thuế, các chế độ thu, chế độ chỉ tiêu, tiêu. chuẩn định mức chỉ tiêu.

do nhà nước đã ban hành. Việc dựa trên cơ sở pháp luật để tổ chức các hoạt động thu chỉ của ngân sách nhà nước là một yêu cầu có tính khách quan, bắt nguồn từ phạm vi hoạt động của ngân sách nhà nước được tiến hành trên mọi lĩnh vực và có tác động tới mọi chủ thể trong xã hội. Hoạt động của ngân sách nhà nước kéo theo các quan hệ lợi ích mang tính khác biệt, đặc biệt là sự “dương khắc, đối trọng” giữa lợi ích chung của cả cộng đồng mà nhà nước là đại điện với lợi ích tư nhân của mỗi cá nhân, mỗi chủ thể kinh tế trong xã hội. Chính vì 3 vậy mà cần phải luật hóa cũng như cần phải có những chế tài cần thiết để mỗi cá.

nhân, mỗi chủ thể thực hiện trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trong việc đóng góp. vào lợi ích chung. Thứ 3: Nguồn tài chính chủ yếu hình thành nên ngân sách nhà nước, quỹ tiền tệ tập trung lớn nhất của nhà nước, là từ giá trị sản phẩm quốc dân ròng (NNP) của xã hội và được hình thành chủ yếu qua quá trình phân phối và phân phối i mà trong đó thuế là bình thức thu phố biến. Thứ4: Các hoạt động thu, chi của ngân sách nhà nước chính là sự biểu hiện, là sự cụ thể hóa các mối quan hệ kinh tế, các quan hệ lợi ích trong xã hội khi nhà nước tham gia phân phối các nguồn tài chính qq gia.2 Ngân sách nhà nước ~ bộ phận quan trọng trong hệ thống tài chính.

Quốc gia "Để làm rõ vị trí, vai trò của ngân sách nhà nước trong hệ thống tài chính của trù tài chính. một nước chúng ta cần bắt đều từ khái niệm về tài chính hay phạm Lịch sử phát triển của xã hội loài người đã khẳng định: Sự tồn tại, phát triển của. sin xuất hàng hóa va sự ra đời của nhà nước là hai điều kiện kinh tế xã hội làm co sở khách quan cho sự xuất hiện phạm trù tài chính.Theo đó, tài chính là công cy mà bắt cứ chủ thể nào trong xã hội cũng có thể sử dụng để thỏa mãn nhu edu đầu. tư và chỉ tiêu của mình.Tài chính được biểu là cách thức tạo lập, phân bổ và sử.

‘dung nguồn tải chính của các chủ thể trong xã hội nhằm đạt được các mục tiêu của. từng chủ thể đó.Thực chất tài chính phản ánh các quan hệ phân phối nguồn tài chính thông qua quá trình tạo lập, phân bổ và sử dụng quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng, các mục tiêu khác nhau của các chủ thể trong xã hội. Về mặt hình thức, tài chính. được hiểu là cách thức tạo lập các nguồn tài chính (khả năng tài chính mà mỗi chủ.

thể có thé khai thác và sử dụng với sự biểu hiện ra bên ngoài dưới dạng tiền tệ hoặc. các tài sin khác) của từng chủ thé trong xã hội nhằm đạt được mục tiêu của các 4 chủ thể đó.Về mặt nội dung, thực chất tài chính phản ánh hệ thống các quan hệ phân phối của cải xã hội dưới hình thái giá trị thông qua quá trình tạo lập và sử. dụng các quỹ tiền tệ nhằm đáp ứng các mục tiêu khác nhau của các chủ thể trong. “Trên thực tế có cách thức tiếp cận và đưa ra cách khái quát về hệ thống, tài chính của một nền kinh tế (một quốc gia).

Khi xem xét hệ thống tài chính nhưng, nhấn mạnh vai trò của nhà nước trong việc kiểm soát các dòng tài chính, người ta chia hệ thống tài chính gồm hai mô hình: Hệ thống tài chính có kiểm soát và hệ thống tài chính tự do. Khi xem xét hệ thống tài chính nhằm nhấn mạnh về phương.