MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài/tính cấp thiết của đề tài Khi bàn đến sự đa dạng tính dục, có một khái niệm không thể không nhắc đến là xu hướng tình dục. Xu hướng tính dục được hiểu là sự hấp dẫn có tính bền vững về mặt tình cảm và tình dục của một người với người cùng giới, khác giới hoặc cả hai giới. Những người chịu sự hấp dẫn bởi những người cùng giới là được gọi là đồng tính luyến ái.
Cho đến thời điểm này, các tài liệu khoa học đưa ra kết luận về nguyên nhân khiến một người là đồng tính luyến ái (ĐTLA) về cả sinh học và xã hội gồm các yếu tố di truyền, hóc- môn, phát triển con người, văn hóa xã hội. Tuy nhiên, điều quan trọng đó là đa số người ta không có khả năng tự lựa chọn xu hướng tính dục cho mình. Một quan niệm tồn tại từ trước đến nay cho rằng ĐTLA là bệnh, là rối loạn tâm lý, tuy nhiên tổ chức Y tế thế giới (WHO) đã khẳng định ĐTLA không phải là bệnh từ năm 1990. Hướng nghiên cứu không còn tập trung vào việc đi tìm hiểu nguyên nhân của ĐTLA nữa mà chuyển hướng nghiên cứu đến sự tác động của kỳ thị xã hội đối với người đồng tính luyến ái nhằm đưa các giải pháp để bảo vệ quyền của họ.
Hiện nay, ở Việt Nam đã có nhiều nghiên cứu chú trọng kỳ thị của xã hội đối với nhóm đồng tính nam vì đây là nhóm có nguy cơ cao mà ít tập trung vào nhóm đồng tính nữ. Trong khi đó, những người đồng tính nữ, sự định kiến nặng gấp hai lần so với những người đồng tính nam vì ngoài việc phải chịu định kiến về đồng tính, họ còn phải mang định kiến giới lại nhận được ít sự quan tâm từ các tổ chức nghiên cứu hay các tổ chức về chăm sóc sức khỏe con người so với nhóm đồng tính nam. Theo nghiên cứu “Sống trong một xã hội dị tính- câu chuyện của 40 người nữ yêu nữ” của Viện nghiên cứu xã hội, kinh tế và môi trường đã chỉ ra rằng đa số những người đồng tính nữ đều bị kỳ thị từ phía gia đình và đều cố gắng giấu cha mẹ về tình trạng của mình để tránh cho cha mẹ khỏi buồn, sốc. Lo sợ những phản ứng tiêu cực từ cha mẹ, gia đình mình nên họ thường che giấu tình yêu của mình bằng "bình phong" là người yêu nam giới song song với tình yêu nữ giới, bằng ngoại 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com hình nữ tính, giấu các mối quan hệ trong xã hội.
Phần lớn các bậc phụ huynh khi biết con gái mình yêu nữ giới đều có những phản ứng mạnh mẽ và cố gắng hướng con đến cuộc sống bình thường như những cô gái khác bằng việc khuyên nhủ hoặc thúc giục con từ bỏ cô gái kia, tìm kiếm người nam giới cho con kết bạn, tiến tới hôn nhân. Nhiều bậc phụ huynh coi việc con gái bị đồng tính còn kinh khủng hơn nghiện ma túy hoặc mại dâm. Những nghiên cứu của Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về giới, gia đình, phụ nữ và vị thành niên cũng đưa ra nhận định về sự kỳ thị nặng nề từ phía gia đình, bạn bè thân thiết mà người đồng tính nữ đang gặp phải. Bên cạnh đó, trên thế giới có nhiều nghiên cứu khác nhau về tỷ lệ người đồng tính và song tính so với tổng số dân nhưng kết quả đều cho các tỷ lệ biến động từ 1%-9% người ở độ tuổi sinh hoạt tình dục tự nhận họ là người đồng tính và song tính như ở Mỹ năm 2002 cho kết quả 4,1% nam giới và 4,1% nữ giới tự nhận mình là người đồng tính và song tính; ở Pháp là 10,7% và 3,3%.Như vậy, nếu lấy tỷ lệ trung bình an toàn mà nhiều nhà khoa học thừa nhận là 3% thì số người đồng tính và song tính tạm tính ở Việt Nam trong độ tuổi từ 15 đến 59 vào khoảng 1,65 triệu người (tính theo dân số Việt Nam năm 2009 có 55.029 triệu người trong độ tuổi 15- 59) [14,tr 92].
Mặc dù vậy, các kết quả nghiên cứu chủ yếu mới chỉ tập trung phân tích những đánh giá của những người đồng tính nữ đối với xã hội về sự định kiến và kỳ thị của xã hội với họ. Đánh giá này chỉ là một chiều, do vậy cần thiết phải có một nghiên cứu từ góc nhìn của xã hội về người đồng tính nữ để có cái nhìn đa chiều và trả lời cho những nghiên cứu trước đó rằng xã hội có thực sự kỳ thị đối với người đồng tính nữ hay không và nếu có thì mức độ đó như thế nào. Đây là lý do tôi chọn đề tài nghiên cứu về “Kỳ thị xã hội đối với người đồng tính nữ ở Việt Nam hiện nay”. Ý nghĩa nghiên cứu lý luận và ý nghĩa thực tiễn 2.1 Ý nghĩa lý luận Đề tài được tiến hành nghiên cứu trên cơ sở vận dụng các lý thuyết về kỳ thị xã hội, lý thuyết xung đột xã hội, lý thuyết cấu trúc- chức năng, lý thuyết sự lựa 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com chọn hợp lý, để xem xét sự kỳ thị của người dân dị tính với người đồng tính nữ và gia đình người đồng tính nữ Kết quả nghiên cứu của đề tài nhằm bổ sung lý thuyết về kỳ thị xã hội giữa nhóm đa số và nhóm thiểu số trong xã hội, đánh giá thực trạng của sự kỳ thị xã hội từ đó nhận dạng được các yếu tố tác động đến kỳ thị xã hội đối với nhóm đồng tính nữ hiện nay.
Nhận diện biểu hiện của kỳ thị xã hội đối với nhóm đồng tính nữ và chỉ ra các nhân tố tác động nhằm giảm thiểu hoặc gia tăng kỳ thị xã hội. Nghiên cứu đưa ra những mặc hạn chế trong công tác quản lý nhà nước về hôn nhân và gia đình, đồng thời cung cấp những luận cứ khoa học cho các nhà quản lý, các nhà làm luật thực hiện các sửa đổi về Luật hôn nhân và gia đình nhằm đảm bảo sự phát triển bình đẳng và công bằng cho nhóm người đồng tính nữ trong xã hội.2 Ý nghĩa thực tiễn Nghiên cứu mong muốn cung cấp những thông tin thực nghiệm góp phần làm sáng tỏ thực trạng kỳ thị xã hội đối với người đồng tính nữ hiện nay và cách thức đối phó của người đồng tính nữ đối với sự kỳ thị của gia đình và xã hội, nghiên cứu đồng thời chỉ ra những nhân tố tác động đến kỳ thị xã hội đối với nhóm đồng tính nữ, kết quả nghiên cứu đã đề xuất các khuyến nghị nhằm từng bước xóa bỏ sự kỳ thị và mang lại sự bình đẳng cũng như quyền tự do yêu đương của nhóm thiểu số tình dục. Luận văn góp phần thay đổi nhận thức của người dân trong xã hội về vấn đề xu hướng tính dục đa dạng và quyền con người trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình. Luận văn còn là tài liệu tham khảo của các cơ quan chức năng để nghiên cứu, sửa đổi luật Hôn nhân và Gia đình, phục vụ công tác giảng dạy về xu hướng tính dục và bản dạng giới, hiểu đúng và đầy đủ về nhóm thiểu số tính dục đồng tính nữ.
Mục đích, nhiệm vụ nghiên cứu 3.1 Mục đích nghiên cứu Nhằm đánh giá mức độ kỳ thị của xã hội đối với người đồng tính nữ và đề ra các giải pháp nhằm giảm sự định kiến kỳ thị của xã hội đối với người đồng tính nữ. 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.2 Nhiệm vụ nghiên cứu - Phân tích được những biểu hiện kỳ thị trong nhận thức, thái độ và hành vi của xã hội đối với người đồng tính nữ. - Tìm hiểu những yếu tố ảnh hưởng đến sự kỳ thị của xã hội với đồng tính nữ. - Đề xuất các giải pháp nhằm giảm sự kỳ thị của xã hội đối với đồng tính nữ.
Đối tƣợng, khách thể, phạm vi nghiên cứu 4.1 Đối tượng nghiên cứu Kỳ thị của xã hội với người đồng tính nữ 4.2 Phạm vi nghiên cứu Không gian nghiên cứu: Quận Thủ Đức và Quận 3 thuộc thành phố Hồ Chí Minh. Thời gian nghiên cứu: từ tháng 12 năm 2013 đến tháng 7 năm 2014 4.3 Khách thể nghiên cứu Người dân sống ở 2 quận (Quận 3 và quận Thủ Đức) tại thành phố Hồ Chí Minh. Câu hỏi nghiên cứu Chúng tôi đi tìm câu trả lời cho những câu hỏi nghiên cứu sau: Kỳ thị xã hội đối với nhóm người đồng tính nữ hiện nay như thế nào? Những biểu hiện của kỳ thị xã hội ra sao? Các yếu tố tác động đến kỳ thị xã hội đối với người đồng tính nữ và vai trò như thế nào trong việc tạo ra kỳ thị xã hội? Các giải pháp và kiến nghị tiến tới giảm dần và xóa bỏ kỳ thị, đảm bảo cơ hội cho sự phát triển công bằng cho các thành viên sống trong xã hội? 6. Giả thuyết nghiên cứu Từ câu hỏi nghiên cứu trên chúng tôi đặt ra một số giả thuyết nghiên cứu sau đây: Các yếu tố về nhân khẩu học tác động đến kỳ thị xã hội trong đó nữ giới định kiến về người đồng tính nữ hơn nam giới, tuổi càng cao thì kỳ thị xã hội càng cao.
11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Các yếu tố khách quan như truyền thông đại chúng (báo đài, ti vi,v.v) có thể tác động và chi phối đến sự kỳ thị của người dân trong xã hội đối với người đồng tính nữ. Các yếu tố văn hóa, giáo dục trong gia đình, nhà trường cũng có thể ảnh hưởng đến thái độ của người dân. Phƣơng pháp nghiên cứu Các phương pháp được sử dụng trong đề tài nghiên cứu bao gồm: Phương pháp quan sát: Chúng tôi tiến hành khảo sát và quan sát thực tế tại địa bàn tiến hành nghiên cứu. Trong quá trình phỏng vấn, chú ý quan sát địa bàn cũng như thái độ và hành vi của các nhóm xã hội có liên quan trong khi trả lời các vấn đề nghiên cứu.
Phương pháp phân tích tài liệu: Tác giả đã tham khảo một số đề tài khoa học, nghiên cứu có liên quan đến kỳ thị xã hội đối với nhóm người đồng tính. Ngoài ra, tác giả còn sử dụng các thông tin thu được từ sách báo và các tư liệu khác để thu thập thông tin theo đối tượng nghiên cứu của đề tài nhằm nhận diện vấn đề kỳ thị xã hội hiện nay như thế nào. Phương pháp phỏng vấn bằng bảng hỏi: Nghiên cứu tiến hành phỏng vấn bằng bảng hỏi, đây là phương pháp thu thập thông tin được người nghiên cứu sử dụng triệt để trong nghiên cứu của mình.