BỘ KẾ HOẠCH VÀ ĐẦU TƯ CỤC PHÁT TRIỂN DOANH NGHIỆP Chuyên đề MỘT SỐ VẤN ĐỀ KINH DOANH TRÊN THỊ TRƯỜNG QUỐC TẾ (Tài liệu dành cho đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa) Biên soạn: TS. Ngô Việt Nga HÀ NỘI - 2012 Liên hệ zalo: 0898424904 để được hổ trợ nhanh nhất MỤC LỤC Mục tiêu chương. Khái lược về kinh doanh trên thị trường quốc tế và đặc điểm môi trường. Khái lược kinh doanh trên thị trường quốc tế.
Môi trường toàn cầu của doanh nghiệp. Các xu hướng khi kinh doanh toàn cầu. Các chủ thể tham gia kinh doanh quốc tế. Vấn đề tài chính khi kinh doanh trên thị trường quốc tế.
Thị trường tài chính. Thị trường vốn quốc tế. Thị trường ngoại hối. Cơ h i và thách thức khi tham gia kinh doanh trên thị trường quốc tế.
Thách thức. Các h nh thức th m nhập thị trường quốc tế. Nhượng quyền kinh doanh. Đầu tư trực tiếp.
Chiến lược kinh doanh trên thị trường quốc tế. Chiến lược quốc tế (International strategy). Chiến lược đa n i địa (Multidomestic strategy). Chiến lược toàn cầu (Global strategy).
Chiến lược xuyên quốc gia (Transnational strategy). M t số vấn đề đặt ra và cách thức lựa chọn và thâm nhập thị trường quốc tế. Lựa chọn quốc gia và thời điểm xâm nhập. Lựa chọn hình thức kinh doanh trên thị trường quốc tế.
69 CÂU HỎI ÔN TẬP. 71 CÂU HỎI ĐÚNG/SAI GIẢI THÍCH. 75 3 Mục tiêu chương Kinh doanh trên thị trường quốc tế ngày nay là một tất yếu đối với tất cả các doanh nghiệp kinh doanh trong nền kinh tế thị trường. Xu hướng toàn cầu hóa, hội nhập giữa các quốc gia đặt ra một thách thức đối với các doanh nghiệp khi kinh doanh sản phẩm (dịch vụ) của mình trên toàn cầu.
Kinh doanh tại mỗi thị trường với mỗi nề văn hóa, kinh tế, chính trị, công nghệ khác nhau đặt ra một vấn đề cho các doanh nghiệp cần nghiên cứu kĩ khi quyết định thâm nhập thị trường nào, ở quốc gia nào. Thực tế trong nhiều năm qua cho thấy, sự thành công ít hay nhiều trong kinh doanh quốc tế phụ thuộc rất lớn vào nhận thức và hiểu biết của các doanh nghiệp về môi trường kinh doanh toàn cầu, các yếu tố của môi trường kinh doanh quốc tế và chiến lược kinh doanh của các doanh nghiệp. Chuyên đề “Một số vấn đề kinh doanh trên thị trường quốc tế” được soạn thảo nhằm mục đích cung cấp khái lược về môi trường kinh doanh quốc tế, chỉ ra những cơ hội và thách thức khi kinh doanh trên thị trường quốc tế. Trên cơ sở đó, chuyên đề giới thiệu 4 hình thức thâm nhập thị trường quốc tế của các doanh nghiệp và các chiến lược mà doanh nghiệp vận dụng, và những điểm cần lưu ý khi kinh doanh trên thị trường quốc tế với áp lực chi phí và áp lực tính thích nghi.
Khái lược về kinh doanh trên thị trường quốc tế và đặc điểm môi trường 1. Khái lược kinh doanh trên thị trường quốc tế 1. Bản chất của kinh doanh trên thị trường quốc tế Trong xu thế toàn cầu hóa và h i nhập kinh tế quốc tế, hoạt đ ng của các doanh nghiệp không còn giới hạn trong phạm vi của m t quốc gia mà mở r ng ranh giới sang các quốc gia khác. Kinh doanh trên thị trường quốc tế khác kinh doanh trên thị trường n i địa về phạm vi, về mức đ phức tạp, về hệ thống luật pháp, về sử dụng ngoại tệ trong thanh toán và các phương thức thanh toán.
Sự khác nhau giữa kinh doanh quốc tế và kinh doanh trong nước thể hiện ở m t số điểm sau: Thứ nhất, kinh doanh quốc tế là hoạt đ ng kinh doanh diễn ra giữa các nước, còn kinh doanh trong nước là hoạt đ ng kinh doanh chỉ diễn ra trong n i b quốc gia và giữa các tế bào kinh tế của quốc gia đó. Thứ hai, kinh doanh quốc tế được thực hiện ở nước ngoài, vì vậy các doanh nghiệp hoạt đ ng trong môi trường này thường gặp phải nhiều rủi ro hơn là kinh doanh n i địa. Thứ ba, kinh doanh quốc tế bu c phải diễn ra trong môi trường kinh doanh mới và xa lạ, do đó các doanh nghiệp phải thích ứng để hoạt đ ng có hiệu quả. Thứ tư, kinh doanh quốc tế tạo điều kiện cho doanh nghiệp gia tăng lợi nhuận bằng cách mở r ng phạm vi thị trường.
Điều này khó có thể đạt được nếu doanh nghiệp chỉ thực hiện kinh doanh trong nước. Bản chất của kinh doanh trên thị trường quốc tế là hoạt đ ng mua bán giữa các doanh nghiệp của các quốc gia khác nhau, nhằm đáp ứng nhu cầu của các doanh nghiệp, cá nhân và các tổ chức kinh tế trên thế giới. Vai trò của kinh doanh trên thị trường quốc tế Sự phát triển mạnh mẽ của các hình thức kinh doanh quốc tế đã chứng tỏ vai trò to lớn của nó đối với sự phát triển kinh tế xã h i của mỗi quốc gia. Thứ nhất, kinh doanh quốc tế giúp cho các doanh nghiệp, các tổ chức kinh tế thỏa mãn nhu cầu và lợi ích của họ về trao đổi sản phẩm, về vốn đầu tư, về công nghệ tiên tiến.
5 Thứ hai, kinh doanh quốc tế giúp cho các quốc gia tham gia sâu r ng vào quá trình liên kết kinh tế, phân công lao đ ng xã h i, h i nhập vào thị trường toàn cầu. Thị trường thế giới có vai trò ngày càng quan trọng đối với sự phát triển các quốc gia. Thứ ba, hoạt đ ng kinh doanh quốc tế tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tham gia chủ đ ng và tích cực vào sự phân công lao đ ng quốc tế và sự trao đổi mậu dịch quốc tế làm cho nền kinh tế quốc gia trở thành m t hệ thống mở, tạo cầu nối giữa nền kinh tế trong nước với nền kinh tế thế giới, biến nền kinh tế thế giới thành nơi cung cấp các yếu tố đầu vào và tiêu thụ các yếu tố đầu ra cho nền kinh tế quốc gia trong hệ thống kinh tế quốc tế. Thứ tư, tham gia vào thị trường thế giới còn giúp cho các doanh nghiệp khai thác triệt để các lợi thế so sánh của mỗi quốc gia, đạt quy mô tối ưu cho mỗi ngành sản xuất, tạo điều kiện xây dựng các ngành kinh tế mũi nhọn, n ng cao năng suất lao đ ng, chất lượng sản phẩm và hạ giá thành, thúc đẩy việc khai thác các nhân tố tăng trưởng theo chiều sâu, trao đổi và ứng dụng nhanh chóng các công nghệ mới, thu hút vốn đầu tư từ bên ngoài, nâng cao tốc đ tăng trưởng và hiệu quả của nền kinh tế quốc dân.
Thứ năm, hoạt đ ng kinh doanh quốc tế được thực hiện bằng nhiều hình thức khác nhau như thông qua các lĩnh vực xuất khẩu hàng hoá, các doanh nghiệp hoạt đ ng kinh doanh quốc tế tăng thu ngoại tệ để tăng nguồn vốn dự trữ, đẩy mạnh việc thu hút đầu tư trong nước; bằng hình thức hợp tác đầu tư, thu hút vốn đầu tư nước ngoài để đầu tư, xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật cho nền kinh tế; thông qua các hoạt đ ng dịch vụ thu ngoại tệ như du lịch, kiều hối để tăng thêm nguồn thu bằng ngoại tệ thông qua lượng khách du lịch vào thăm quan; thông qua các nguồn vốn vay từ các nước, các tổ chức tín dụng, ngân hàng trên thế giới để bổ sung nguồn vốn đầu tư trong nước trong khi nguồn vốn tích lũy từ n i b của chúng ta còn thấp; tăng thêm nguồn vốn bằng ngoại tệ bằng cách xuất khẩu lao đ ng và chuyên gia cho các nước thiếu lao đ ng, sử dụng hợp lý các nguồn tài nguyên, tạo thêm việc làm, tăng thêm nguồn thu ngoại tệ cho nền kinh tế. Thứ sáu, mở r ng các hoạt đ ng kinh doanh quốc tế, tăng cường hợp tác kinh tế, khoa học và chuyển giao công nghệ, giúp cho các nước có nền kinh tế kém phát triển có cơ h i cải tiến lại cơ cấu kinh tế theo hướng công 6 nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước. Tạo cơ h i cho việc phân phối các nguồn lực trong nước và thu hút các nguồn lực bên ngoài vào việc phát triển các lĩnh vực, các ngành của nền kinh tế quốc dân m t cách có hiệu quả, khắc phục tình trạng thiếu các nguồn lực cho sự phát triển đất nước như vốn, nhân lực có trình đ cao, công nghệ hiện đại, đồng thời tạo điều kiện cho các doanh nghiệp trong nước vươn ra thị trường thế giới. Thị trường n i địa đối với các nước đang phát triển thường xuyên bị bó hẹp, không kích thích được sự tăng trưởng của sản xuất.
Thông qua hoạt đ ng kinh doanh quốc tế, phân công lao đ ng quốc tế giữa các doanh nghiệp trong nước với các doanh nghiệp ngoài nước được đẩy mạnh, bảo đảm đầu vào và đầu ra cho các doanh nghiệp trong nước m t cách ổn định và phù hợp với tốc đ phát triển kinh tế của đất nước, tạo điều kiện cho việc hình thành các tập đoàn kinh tế mạnh, đủ sức cạnh tranh và h i nhập vào nền kinh tế thế giới và khu vực. Mặt khác, chỉ có thông qua các lĩnh vực hoạt đ ng của kinh doanh quốc tế, các doanh nghiệp Việt Nam có thể tiếp thu kiến thức Marketing, mở r ng thị trường trong kinh doanh thương mại quốc tế, tăng tính cạnh tranh sản phẩm. Hơn nữa, thị trường nước ngoài có thể cung cấp cho thị trường n i địa các yếu tố của quá trình sản xuất, từ đó nâng cao năng lực sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, đảm bảo tính cạnh tranh cho sản phẩm, đảm bảo cho hàng hoá đứng vững trên thị trường nước ngoài. Một số tổ chức và định chế quốc tế Các định chế kinh tế quốc tế là các tổ chức kinh tế quốc tế gồm nhiều quốc gia thành viên được hình thành nhằm tăng cường phối hợp và điều chỉnh lợi ích giữa các bên tham gia, giảm bớt sự khác biệt về điều kiện phát triển giữa các bên và thúc đẩy các quan hệ kinh tế quốc tế trong các lĩnh vực thương mại, đầu tư.
Dưới đây, chúng ta xem xét m t số định chế kinh tế khu vực và toàn cầu. Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) a. Quá trình hình thành Tổ chức thương mại thế giới (WTO) được thành lập ngày 01 tháng 01 năm 1995.