Luận văn: Phương pháp luận xây dựng kiến trúc tổng thể FEA cho Hawaii

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích tìm hiểu một số phương pháp luận xây dựng kiến trúc tổng thể và phương pháp xây dựng khung kiến, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất

• Tác giả: Ngô Doãn Lập
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Ái Việt
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Công nghệ thông tin
• Đề tài: Tìm Hiểu Một Số Phương Pháp Luận Xây Dựng Kiến Trúc Tổng Thể Và Phương Pháp Xây Dựng Khung Kiến Trúc Tổng Thể FEA Cho Hawaii
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• 1. Chƣơng 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài
• 1.2. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
• 2. Chƣơng 2: GIỚI THIỆU VỀ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ
• 2.1. Khái niệm về Kiến trúc Tổng thể
• 2.2. Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc
• 2.3. Kiến trúc hiện tại và kiến trúc tƣơng lai (Present/Current/As Is and Future/To Be Architectures)
• 2.4. Tầm quan trọng của kiến trúc Tổng thể
• 3. CÁC PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ
• 3.1. Khung kiến trúc Zachman
• 3.2. Khung kiến trúc TOGAF
• 3.2.1. Phƣơng pháp phát triển kiến trúc (Architecture Development Method – AMD)
• 3.2.2. Tập hợp các tài liệu kiến trúc (Enterprise Continuum)
• 3.2.3. Tập hợp các nguồn tài nguyên cơ sở (Resource Base)
• 3.3. Khung kiến trúc Tổng thể liên bang Mỹ (Federal Enterprise Architecture – FEA)
• 3.3.2. Tiếp cận chung về Kiến trúc Tổng thể Liên bang
• 3.3.3. Các mô hình tham chiếu hợp nhất
• 3.3.3.1. Cách nhìn theo Chức năng
• 3.3.3.2. Cách nhìn theo Hoạt động
• 3.3.3.3. Cách nhìn theo Quan hệ
• 3.3.3.4. Xây dựng Kiến trúc Tổng thể theo mô hình 3-3-3
• 4. KIẾN TRÚC TỔNG THỂ CỦA HAWAII
• 4.1. Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc tổng thể tại Hawaii
• 4.2. Tóm tắt hiện trạng Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii
• 4.3. Tóm tắt mục tiêu và chiến lƣợc thực thi Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii
• 4.4. Kiến trúc nghiệp vụ
• 4.4.1. Kiến trúc Nghiệp vụ hiện tại
• 4.4.2. Kiến trúc Nghiệp vụ tƣơng lai
• 4.4.3. Các chiến lƣợc dịch chuyển
• 4.5. Kiến trúc Thông tin
• 4.5.1. Kiến trúc Thông tin hiện tại
• 4.5.2. Kiến trúc Thông tin tƣơng lai
• 4.5.3. Các chiến lƣợc dịch chuyển
• 4.6. Kiến trúc Giải pháp
• 4.6.1. Kiến trúc Giải pháp hiện tại
• 4.6.2. Kiến trúc Giải pháp tƣơng lai
• 4.6.3. Các chiến lƣợc dịch chuyển
• 4.7. Kiến trúc Công nghệ
• 4.7.1. Kiến trúc Công nghệ hiện tại
• 4.7.2. Kiến trúc Công nghệ tƣơng lai
• 4.7.3. Các chiến lƣợc dịch chuyển
• 5. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT KHI XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. Bài học rút ra từ việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể trên thế giới
• 5.2. Một số kiến nghị và đề xuất khi xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam
• 5.2.1. Các vấn đề liên quan đến phƣơng pháp luận
• 5.2.2. Vấn đề liên quan đến nghiệp vụ
• 5.2.3. Các vấn đề liên quan đến công nghệ, kỹ thuật
• 5.2.4. Các vấn đề liên quan đến quản lý
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH ẢNH

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kiến Trúc Tổng Thể Phương Pháp và Lợi Ích

Ngày nay, công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) đã và đang làm biến đổi sâu sắc đời sống, kinh tế, văn hoá xã hội của mỗi quốc gia. Việc ứng dụng CNTT tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đang đƣợc đẩy mạnh hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, bất kỳ một tổ chức, hệ thống nào khi phát triển tự phát đến một quy mô nhất định cũng gặp một số vấn đề nảy sinh. Hệ thống thông tin càng ngày càng phức tạp, tốn kém, khó điều hành. Chi phí và mức độ phức tạp của hệ thống tăng theo cấp lũy thừa. Mức độ hệ thống thông tin đáp ứng nhu cầu của tổ chức càng ngày càng kém đi. Mỗi khi có nhu cầu mới hoặc thay đổi, rất khó điều chỉnh một hệ thống thông tin cồng kềnh, đắt tiền đáp ứng đƣợc các nhu cầu mới đó. Để khắc phục tình trạng đó, năm 1987 một lĩnh vực mới ra đời: Kiến trúc Tổng thể (Enterprise Architecture – EA). Tuy Kiến trúc Tổng thể ra đời từ năm 1987 và đã đƣợc nghiên cứu, triển khai trên thế giới một cách mạnh mẽ nhƣng tại nƣớc ta vấn đề này chƣa đƣợc nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp quan tâm. Đề tài này đƣợc thực hiện nhằm nghiên cứu, tìm hiểu và tổng kết một số phƣơng pháp xây dựng Kiến trúc Tổng thể thông dụng hiện nay, chú trọng đi sâu tìm hiểu về Kiến trúc Tổng Thể Liên Bang Mỹ (FEA) nói chung và đặc biệt là việc ứng dụng cụ thể FEA tại Hawaii, từ đó đƣa ra một số đề xuất cho việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam. Đối tƣợng đƣợc nghiên cứu chủ yếu trong đề tài này bao gồm các khung kiến trúc gồm Khung Kiến trúc Tổng thể Liên Bang (FEA) và ứng dụng FEA cho Quy hoạch Tổng Thể Hawaii, Mô hình 3-3-3 của Viện CNTT – ĐH Quốc Gia Hà Nội.

1.1. Định Nghĩa Kiến Trúc Tổng Thể EA và Tầm Quan Trọng

Theo định nghĩa của từ điển Merriam-Webster ENTERPRISE: Một khái niệm trừu tượng mô tả một đơn vị của tổ chức kinh tế hay hoạt động kinh tế; đặc biệt là tổ chức kinh doanh có hoạt động với một mục đích mang tính hệ thống. ARCHITECTURE – KIẾN TRÚC: Nghệ thuật thiết kế và xây dựng các cấu trúc phức tạp với các thành phần có nhiều chủng loại khác nhau cũng như cách thức chúng được tổ chức và tích hợp vào một thống nhất hoặc trong một hình thức chặt chẽ. Mục tiêu của Enterprise Architecture (Kiến trúc Tổng thể) là thiết kế các thành phần trong kiến trúc để đạt đƣợc các mục tiêu về nghiệp vụ cũng nhƣ các mục tiêu cụ thể đến mức có thể định nghĩa đƣợc mức độ hiệu quả.

1.2. Quy Trình Xây Dựng Kiến Trúc Tổng Thể EA Hiệu Quả

Quy trình xây dựng Kiến trúc Tổng thể bao gồm: Xác định kiến trúc hiện tại (Current/ As Is), xây dựng kiến trúc tƣơng lai (Future/ To Be), phân tích cách biệt giữa kiến trúc hiện tại và tƣơng lai (gaps), xây dựng kế hoạch chuyển dịch (Transition and Sequencing Plan - T&S Plan) từ trạng thái hiện tại sang trạng thái tƣơng lai. Kiến trúc Tổng thể có vai trò rất quan trọng, giúp cho các cơ quan tổ chức, doanh nghiệp có đƣợc cái nhìn rõ ràng, tổng thể về mình, biết đƣợc cơ quan, tổ chức đang đứng ở đâu, muốn đi tới đâu.

II. Các Khung Kiến Trúc Tổng Thể So Sánh Zachman TOGAF FEA

Trên thế giới hiện nay có rất nhiều phƣơng pháp xây dựng kiến trúc tổng thể. Theo báo cáo của Roger Sessions, hiện có tới 90% Kiến trúc Tổng Thể trên thế giới đƣợc xây dựng từ một trong 4 khung kiến trúc sau: Khung kiến trúc Zachman, Khung kiến trúc TOGAF, Kiến trúc Chính phủ liên bang Mỹ (The Federal Enterprise Architecture – FEA) và Phương pháp luận Gartner. Mỗi phƣơng pháp luận có những ƣu nhƣợc điểm riêng. Do vậy tùy vào đặc thù từng cơ quan tổ chức, tùy vào yêu cầu thực hiện Quy hoạch mà lựa chọn phƣơng pháp phù hợp. Việc lựa chọn phƣơng pháp nào cho phù hợp cần một nghiên cứu đầy đủ khác và nằm ngoài phạm vi của luận văn này.

2.1. Khung Kiến Trúc Zachman Phân Tích và Ứng Dụng Thực Tế

Khung kiến trúc Zachman đƣa ra một phƣơng pháp luận mô tả kiến trúc Tổng thể muốn xây dựng thông qua các bộ câu hỏi nhƣ: What (Cái gì), How (Nhƣ thế nào), Where (Ở đâu), Who (Ai), When (Khi nào) và Why (Tại sao). Việc tổng hợp trả lời các câu hỏi này sẽ cho phép mô tả các hệ thống phức tạp. Bảng Zachman này thực chất là một ma trận 6x6 với các hang và các cột đƣợc xây dựng theo các quan điểm khác nhau bao gồm Quan điểm của Lãnh đạo điều hành, Quan điểm của Quản lý kinh doanh, Quan điểm của Kiến trúc sƣ hệ thống, Quan điểm của Kỹ sƣ, Quan điểm của các nhà kỹ thuật, Quan điểm của Doanh nghiệp. Các cột đƣợc hình thành từ bộ câu hỏi nhƣ: What (Cái gì) – Mô tả về dữ liệu, How (Nhƣ thế nào) – Mô tả chức năng, Where (Ở đâu) – Mô tả hạ tầng mạng, Who (Ai) – Mô tả các bên liên quan, When (Khi nào) – Mô tả về thời gian và Why (Tại sao) – Mô tả động cơ.

2.2. Khung Kiến Trúc TOGAF Phương Pháp Phát Triển và Thành Phần

The Open Group Architectural Framework – TOGAF cung cấp phƣơng pháp luận thiết kế, xây dựng và đánh giá một Kiến trúc Tổng thể (EA) phù hợp nhất cho một cơ quan, tổ chức. Do là phƣơng pháp luận nên TOGAF hoàn toàn độc lập và trung lập về mặt công nghệ. Việc áp dụng TOGAF không phụ thuộc và không bị ảnh hƣởng bởi việc sử dụng công nghệ nào. TOGAF bao gồm 3 thành phần chính: Phƣơng pháp phát triển kiến trúc (Architecture Development Method – AMD), tập hợp các tài liệu kiến trúc(Enterprise Continuum) và tập hợp các nguồn tài nguyên cơ sở (Resource Base). AMD đƣa ra quy trình xây dựng EA sao cho phù hợp với các yêu cầu về nghiệp vụ của cơ quan tổ chức. Quy trình này đƣợc gọi là Chu trình phát triển kiến trúc (Architecture Developent Circle) gồm 9 pha.

2.3. Khung Kiến Trúc FEA Federal Enterprise Architecture

Văn phòng Quản lý và Ngân sách (OMB - Office of Management and Budget), Văn phòng Chính phủ điện tử (E-Gov) và Công nghệ thông tin (IT), với sự hỗ trợ của Hành chính các Dịch vụ Chung (GSA - General Services Administration) và Ủy ban các Giám đốc Thông tin (CIO) Liên bang, đã thiết lập Chƣơng trình Kiến trúc Tổng thể Liên bang (FEA - Federal Enterprise Architecture) nhằm xây dựng một bản kế hoạch hƣớng nghiệp vụ toàn diện của toàn bộ chính quyền liên bang với ba nguyên tắc cơ bản sau: Hƣớng nghiệp vụ, Chủ động tích cực và hợp tác xuyên khắp chính quyền liên bang và Kiến trúc cải thiện tính hiệu quả và hiệu lực của các tài nguyên thông tin của chính phủ. FEA bao gồm một tập hợp các “mô hình tham chiếu” có quan hệ với nhau với mục tiêu: Tạo thuận lợi cho sự phân tích các ứng dụng liên quan đến nhiều cơ quan, Xác định các đầu tƣ trùng lắp,chồng chéo và Xác định khả năng phối hợp, cộng tác bên trong và xuyên khắp các cơ quan.

III. Kiến Trúc Tổng Thể Hawaii Phương Pháp Luận và Thực Tiễn FEA

Chương này tìm hiểu về Kiến trúc tổng thể của Hawaii, đƣợc xây dựng theo khung kiến trúc liên bang (FEA). Các hình vẽ và bảng biểu trong chƣơng này đều đƣợc trích xuất từ tài liệu Kiến trúc tổng thể của Hawaii. Các công việc chính trong việc xây dựng kiến trúc tổng thể tại Hawaii bao gồm: Xác định kiến trúc hiện tại, Xây dựng kiến trúc tƣơng lai, Phân tích cách biệt giữa kiến trúc hiện tại và tƣơng lai, Xây dựng kế hoạch chuyển dịch (Transition and Sequencing Plan - T&S Plan) từ trạng thái hiện tại sang trạng thái tƣơng lai. Hawaii xây dựng các kiến trúc Tổng thể theo cách nhóm lại thành 4 lớp tiểu kiến trúc sau: Kiến trúc Nghiệp vụ (Enterprise Business Architecture - EBA), Kiến trúc Thông tin (Enterprise Information Architecture - EIA), Kiến trúc Giải pháp (Enterprise Solution Architecture - ESA) và Kiến trúc Công nghệ (Enterprise Technology Architecture - ETA).

3.1. Tóm Tắt Hiện Trạng Kiến Trúc Tổng Thể EA tại Hawaii

Kiến trúc Nghiệp vụ (Enterprise Business Architecture - EBA) đƣợc tổ chức theo hƣớng biệt lập từ dƣới lên. Ngân sách thực thi chỉ đƣợc phân bổ cho các cơ quan đã có EBA, chủ yếu phát triển theo các chƣơng trình tài trợ IT. Kiến trúc Thông tin (Enterprise Information Architecture - EIA) Tuy một vài nơi đã có nhƣng chủ yếu vẫn thiếu sự chia sẻ thông tin giữa các cơ quan và các tổ chức trong bang Hawaii. Kiến trúc Giải pháp (Enterprise Solution Architecture - ESA) Rất ít các giải pháp mang tính tổng thể toàn bang. Hiện có một số lƣợng lớn các ứng dụng đƣợc xây dựng chuyên biệt cho từng cơ quan. Kiến trúc Công nghệ (Enterprise Technology Architecture - ETA) Hạ tầng công nghệ phi tập trung do cơ sở hạ tầng hỗ trợ theo từng mảng riêng biệt cho kiến trúc giải pháp và kiến trúc thông tin.

3.2. Mục Tiêu và Chiến Lược Thực Thi Kiến Trúc Tổng Thể EA

Tất cả các chức năng và dịch vụ hành chính của Hawaii đƣợc tích hợp đầy đủ một cách tối ƣu sao cho tất cả những ngƣời liên quan cần thiết có thể truy cập đƣợc khi cần. Chính quyền Hawaii cần đƣợc nhìn nhận ở cấp quốc gia là một chính quyền thân thiện, vì công dân thông qua hiệu quả và hiệu lực của Chính quyền bang trong việc quản lý và chia sẻ thông tin. Môi trƣờng công nghệ thông tin an toàn, tin cậy, bền vững và sẵn sàng cho truy cập. Môi trƣờng này nhƣ là một tiện ích cho các cơ quan của Hawaii. Quản lý một cách hiệu quả và hiệu lực thông tin của Hawaii và các tài nguyên IT.

3.3. Kiến Trúc Nghiệp Vụ hiện tại và tương lai của Hawaii

Dưới đây là một số đặc điểm về kiến trúc nghiệp vụ hiện tại tại Hawaii: Các nghiệp vụ đƣợc tổ chức theo hƣớng biệt lập từ dƣới lên. Có sự trùng lặp, không theo chuẩn và tốn kém chi phí, Ngân sách đƣợc quản lý riêng biệt theo từng cơ quan, đơn vị, không đƣợc thống nhất quản lý do đó việc sử dụng ngân sách không đƣợc hiệu quả, không tối ƣu. Công nghệ thông tin không đƣợc đầu tƣ một cách tổng thể mà phụ thuộc vào nguồn ngân sách. Trong tƣơng lai, Kiến trúc Nghiệp vụ của Hawaii đƣợc nhìn nhận theo 3 mô hình tham chiếu theo kiến trúc liên bang sau: Mô hình tham chiếu Nghiệp vụ, Mô hình tham chiếu Dịch vụ và Mô hình tham chiếu Hiệu năng.

IV. Áp Dụng FEA Các Mô Hình Tham Chiếu Hợp Nhất Quan Trọng

FEA đƣa ra 5 mô hình tham chiếu hợp nhất bao gồm: Mô hình tham chiếu Hiệu năng (Performance Reference Model - PRM), Mô hình tham chiếu Nghiệp vụ (Business Reference Model -BRM), Mô hình tham chiếu Dịch vụ (Service Reference Model), Mô hình tham chiếu Kỹ thuật (Technical Reference Model) và Mô hình tham chiếu Dữ liệu (Data Reference Model).

4.1. Mô Hình Tham Chiếu Nghiệp Vụ BRM và Dịch Vụ SRM Chi Tiết

Mô hình các chức năng chuyên môn của cơ quan chính phủ bao gồm các chức năng nội bộ trong cơ quan và các dịch vụ cung ứng cho công dân. Các chức năng nghiệp vụ này là độc lập đối với các cơ quan thực thi do đó thúc đẩy sự phối hợp và cộng tác giữa các cơ quan, loại bỏ sự ảnh hƣởng của quá trình tách nhập các cơ quan tổ chức, là cơ sở cho các chiến lƣợc về chính phủ điện tử của liên bang. Mô hình tham chiếu Dịch vụ (Service Reference Model - SRM). Mô hình này phân loại các thành phần dịch vụ theo cách chúng hỗ trợ các mục đích nghiệp vụ và hiệu năng. Mô hình này xác định và phân loại các thành phần dịch vụ theo chiều dọc và chiều ngang.

4.2. Mô Hình Tham Chiếu Kỹ Thuật TRM và Dữ Liệu DRM Quan Trọng

Là khung nghiệp vụ đƣợc xây dựng dựa trên các thành phần, các quy định chuẩn hóa và các công nghệ hỗ trợ việc cung ứng các dịch vụ để thống nhất về mặt kỹ thuật cho các giải pháp trong các ứng dụng của các cơ quan chính phủ. Mô hình tham chiếu Dữ liệu (Data Reference Model - DRM). Mô hình dựa trên các chuẩn và có tính linh hoạt đƣa ra mô tả các về chuẩn dữ liệu dùng chung nhằm giúp các cơ quan chia sẻ. dùng chung thông tin, dữ liệu. Mô hình này khuyến khích việc quản lý dữ liệu đƣợc đồng bộ hóa.

V. Kiến Nghị Xây Dựng Kiến Trúc Tổng Thể Bài Học và Đề Xuất

Trong báo cáo của TS. Nguyễn Minh Hồng có tổng kết một bài học cần đƣợc rút ra sau quá trình triển khai các đề án, dự án tin học hóa, ứng dụng CNTT trong các cơ quan nhà nƣớc phục vụ việc xây dựng Chính phủ điện tử ở nƣớc ta cũng nhƣ trên thế giới là cần phải xây dựng một kiến trúc chuẩn về quy trình nghiệp vụ, luồng thông tin, các ứng dụng, công nghệ sử dụng và một lộ trình triển khai phù hợp để tăng tính hiệu quả, tính linh hoạt và khả năng tái sử dụng của các hệ thống thông tin. Vì thế việc xây dựng kiến trúc Tổng thể sẽ giải quyết các vấn đề Liên quan đến Quy trình nghiệp vụ, Liên quan đến Dòng thông tin và Liên quan đến các vấn đề kỹ thuật.

5.1. Bài Học Kinh Nghiệm Từ Xây Dựng Kiến Trúc Tổng Thể EA Toàn Cầu

Cần xây dựng một kiến trúc chuẩn về quy trình nghiệp vụ, luồng thông tin, các ứng dụng, công nghệ sử dụng và một lộ trình triển khai phù hợp để tăng tính hiệu quả, tính linh hoạt và khả năng tái sử dụng của các hệ thống thông tin. Cần đảm bảo sự đồng bộ giữa các thành phần: Nghiệp vụ, Con ngƣời và Cơ sở hạ tầng. Xây dựng các quan hệ nội bộ là để cơ quan hoạt động bƣớc đầu. Phối hợp quan hệ nội bộ tốt sẽ dẫn tới việc quan hệ với bên ngoài.

5.2. Đề Xuất Cho Xây Dựng và Phát Triển Kiến Trúc Tổng Thể EA Việt Nam

Các vấn đề liên quan đến phƣơng pháp luận. Vấn đề liên quan đến nghiệp vụ. Các vấn đề liên quan đến công nghệ, kỹ thuật. Các vấn đề liên quan đến quản lý. Xây dựng các hệ thống thông tin dựa trên các phòng ban cụ thể của tổ chức đó sẽ dẫn tới phải thay đổi thƣờng xuyên khi cơ cấu tổ chức thay đổi. Việc xây dựng kiến trúc Tổng thể theo chức năng, nghiệp vụ thay vì dựa trên các phòng ban cụ thể sẽ giải quyết đƣợc nhƣợc điểm này.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGÔ DOÃN LẬP TÌM HIỂU MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP LUẬN XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KHUNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ FEA CHO HAWAII LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN Hà Nội – 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI VIỆN CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGÔ DOÃN LẬP TÌM HIỂU MỘT SỐ PHƢƠNG PHÁP LUẬN XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KHUNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ FEA CHO HAWAII Ngành: Công nghệ thông tin Chuyên ngành: Quản lý hệ thống thông tin Mã số: Chuyên ngành đào tạo thí điểm LUẬN VĂN THẠC SĨ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. Nguyễn Ái Việt Hà Nội – 2013 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Để hoàn thành luận văn này tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến các thầy cô trong Viện CNTT – ĐH Quốc Gia Hà Nội đã đóng góp ý kiến, nhận xét và quan tâm chỉ bảo, giúp đỡ tận tình trong quá trình thực hiện đề tài. Tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc nhất đến thầy giáo, TS. Nguyễn Ái Việt đã trực tiếp hƣớng dẫn, định hƣớng chuyên môn, quan tâm giúp đỡ tận tình và tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất trong quá trình công tác cũng nhƣ thực hiện luận văn.

Tôi cũng xin chân thành cảm ơn thầy giáo, TS Lê Quang Minh đã nhiệt tình quan tâm, động viên và tạo điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt thời gian vừa qua. Nhân đây tôi xin gửi lời cảm ơn đến anh Đoàn Hữu Hậu, anh Nguyễn Đức Thiện và chị Đỗ Thị Thanh Thùy đã cung cấp tài liệu cũng nhƣ đóng góp định hƣớng cho đề tài này. Cuối cùng, tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và sự biết ơn sâu sắc đến gia đình đã tạo mọi điều kiện tốt nhất để tôi có thể hoàn thành tốt mọi công việc trong quá trình thực hiện luận văn. Bên cạnh đó, tôi cũng xin gửi lời cảm ơn của mình tới bạn bè và đồng nghiệp, luôn quan tâm, chia sẻ, động viên tôi trong suốt thời gian thực hiện luận văn.

Mặc dù đã rất cố gắng trong quá trình thực hiện nhƣng luận văn không thể tránh khỏi những thiếu sót. Tác giả mong nhận đƣợc sự góp ý của các thầy cô và bạn bè. Học viên Ngô Doãn Lập TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ từ Thầy hƣớng dẫn và những ngƣời tôi đã cảm ơn. Các nội dung nghiên cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chƣa từng đƣợc ai công bố trong bất cứ công trình nào.

Hà Nội, ngày 20 tháng 05 năm 2013 Tác giả Ngô Doãn Lập TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TÓM TẮT Mục tiêu nghiên cứu của luận văn này là tìm hiểu một số phƣơng pháp luận xây dựng Kiến trúc Tổng Thể và kinh nghiệm xây dựng kiến trúc Tổng thể trên thế giới, cụ thể tại luận văn này là Kiến trúc Tổng thể Hawaii, từ đó đƣa ra một số đề xuất cho việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại nƣớc ta. Phần đầu của luận văn trình bày các khái niệm cơ bản về Kiến trúc Tổng thể và khung kiến trúc từ đó làm nổi bật sự cần thiết của việc xây dựng quy hoạch tổng thể để phát triển của bất kỳ cơ quan tổ chức hay doanh nghiệp nào. Phần tiếp theo trình bày các phƣơng pháp chính xây dựng kiến trúc Tổng thể trên thế giới nói chung và phƣơng pháp xây dựng Kiến trúc Tổng thể đang đƣợc áp dụng với một số dự án tại Việt Nam. Phần tiếp theo trình bày kết quả tìm hiểu Kiến trúc Tổng thể của bang Hawaii (Mỹ) đƣợc xây dựng tuân thủ theo Kiến trúc Tổng thể liên bang Mỹ.

Phần cuối cùng đƣa ra một số tóm tắt, đề xuất khi xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam. TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC Chƣơng 1.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài .2 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu. GIỚI THIỆU VỀ KIẾN TRÚC TỔNG THỂ .1 Khái niệm về Kiến trúc Tổng thể .2 Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc .3 Kiến trúc hiện tại và kiến trúc tƣơng lai (Present/Current/As Is and Future/To Be Architectures) .4 Tầm quan trọng của kiến trúc Tổng thể. CÁC PHƢƠNG PHÁP XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ.1 Khung kiến trúc Zachman .2 Khung kiến trúc TOGAF .1 Phƣơng pháp phát triển kiến trúc (Architecture Development Method – AMD) .2 Tập hợp các tài liệu kiến trúc (Enterprise Continuum) .3 Tập hợp các nguồn tài nguyên cơ sở (Resource Base) .3 Khung kiến trúc Tổng thể liên bang Mỹ (Federal Enterprise Architecture – FEA) .2 Tiếp cận chung về Kiến trúc Tổng thể Liên bang .3 Các mô hình tham chiếu hợp nhất .1 Cách nhìn theo Chức năng .2 Cách nhìn theo Hoạt động .3 Cách nhìn theo Quan hệ .4 Xây dựng Kiến trúc Tổng thể theo mô hình 3-3-3.

KIẾN TRÚC TỔNG THỂ CỦA HAWAII .1 Phƣơng pháp luận xây dựng kiến trúc tổng thể tại Hawaii .2 Tóm tắt hiện trạng Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii .3 Tóm tắt mục tiêu và chiến lƣợc thực thi Kiến trúc Tổng thể tại Hawaii 29 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.4 Kiến trúc nghiệp vụ .1 Kiến trúc Nghiệp vụ hiện tại .2 Kiến trúc Nghiệp vụ tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .5 Kiến trúc Thông tin.1 Kiến trúc Thông tin hiện tại .2 Kiến trúc Thông tin tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .6 Kiến trúc Giải pháp.1 Kiến trúc Giải pháp hiện tại .2 Kiến trúc Giải pháp tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển .7 Kiến trúc Công nghệ .1 Kiến trúc Công nghệ hiện tại .2 Kiến trúc Công nghệ tƣơng lai .3 Các chiến lƣợc dịch chuyển. MỘT SỐ KIẾN NGHỊ, ĐỀ XUẤT KHI XÂY DỰNG KIẾN TRÚC TỔNG THỂ VÀ KẾT LUẬN .1 Bài học rút ra từ việc xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể trên thế giới 51 5.2 Một số kiến nghị và đề xuất khi xây dựng và phát triển kiến trúc Tổng thể tại Việt Nam .1 Các vấn đề liên quan đến phƣơng pháp luận .2 Vấn đề liên quan đến nghiệp vụ .3 Các vấn đề liên quan đến công nghệ, kỹ thuật .4 Các vấn đề liên quan đến quản lý. 52 TÀI LIỆU THAM KHẢO. 54 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC THUẬT NGỮ VÀ TỪ VIẾT TẮT Architecture Kiến trúc COOP - Continuity Of Operations Plan Kế hoạch hành động liên tục CNTT Công nghệ thông tin CNTT&TT Công nghệ thông tin và truyền thông Enterprise Xí nghiệp, Doanh nghiệp, Tổ chức, Cơ quan EA – Enterprise Architecture Kiến trúc tổng thể FEA – Federal Enterprise Architecture Kiến trúc tổng thể liên bang IT – Information Technology Công nghệ thông tin IRM - Information Resource Quản lý tài nguyên thông tin Management TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC BẢNG Bảng 3.1 Các mức độ phạm vi của kiến trúc và tác động .1 Ánh xạ kiến trúc Tổng thể Hawaii với các mô hình tham chiếu FEA 28 Bảng 4.2 Tóm tắt hiện trạng kiến trúc Tổng thể Hawaii .3 Tóm tắt mục tiêu và chiến lƣợc thực hiện kiến trúc Tổng thể tại Hawaii .4 Hiện trạng kiến trúc thông tin tại Hawaii .5 Tóm tắt hiện trạng kiến trúc giải pháp của Hawaii.

40 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC HÌNH ẢNH Hình 2.1 Quy trình xây dựng kiến trúc tổng thể .2 Khái niệm khung và kiến trúc [6, pp.3 Thành phần, giao diện và chuẩn [6, pp.4 Kiến trúc hiện tại và tƣơng lai [6, pp.1 Khung kiến trúc Zachman [9] .2 Khung kiến trúc TOGAF [12] .3 Phƣơng pháp phát triển kiến trúc TOGAF .4 Tập hợp các tài liệu kiến trúc .5 Mô hình tham chiếu kỹ thuật của TOGAF .6 Một cách tiếp cần đảm bảo luồng thông tin thông suốt .7 Tiếp cận chung về Kiến trúc Tổng thể Liên bang .8 Các kết quả chính cần đạt đƣợc theo Tiếp cận chung .9 Tám yếu tố cơ bản .10 Các tiểu kiến trúc .11 Các mô hình tham chiếu theo Tiếp cận chung .12 Mô hình tham chiếu hiệu năng .13 Mô hình tham chiếu nghiệp vụ .14 Mô hình tham chiếu dịch vụ.15 Mô hình tham chiếu kỹ thuật .16 Mô hình tham chiếu dữ liệu .17 Mô hình 3-3-3 – Chức năng .18 Mô hình 3-3-3 - Hoạt động .19 Mô hình 3-3-3 - Quan hệ.20 Mô hình 3-3-3 - Tổng hợp trên khối Rubix .21 Mô hình 3-3-3 - Mặt phẳng Chức năng Hoạt động .22 Mô hình 3-3-3 - Mặt phẳng Chức năng Quan hệ .23 Mô hình 3-3-3 Mặt phẳng Hoạt động Quan hệ .1 Ƣu tiên triển khai các thành phần trong kiến trúc Tổng thể Hawaii.2 Bức tranh toàn cảnh về kiến trúc tổng thể tƣơng lai tại Hawaii .3 Kiến trúc nghiệp vụ hiện tại của Hawaii .4 Kiến trúc nghiệp vụ tƣơng lai của Hawaii .5 Mô hình tham chiếu nghiệp vụ tại Hawaii .6 Mô hình tham chiếu dịch vụ tại Hawaii .7 Mô hình tham chiếu hiệu năng tại Hawaii .8 Kiến trúc thông tin tƣơng lai tại Hawaii .9 Các thành phần của kiến trúc thông tin tƣơng lai tại Hawaii. 40 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.10 Cách thức giao tiếp công dân tƣơng lai.11 Kiến trúc giải pháp tƣơng lai tại Hawaii .12 Hiện trạng kiến trúc công nghệ tại Hawaii .13 Các miền kiến trúc công nghệ tƣơng lai của Hawaii .1 Kiến trúc hạ tầng Hawaii.2 Kiến trúc mạng OneNet của Hawaii .3 Mô hình điện toán đám mây cho công dân .4 Mô hình truyền thông thống nhất tại Hawaii .5 Cộng tác nhƣ một dịch vụ .6 Các dịch vụ tích hợp và phát triển phần mềm.7 Kiến trúc bảo mật của đám mây lai. 58 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] TIEU LUAN MOI download : [e-mail] 1 Chƣơng 1.1 Cơ sở khoa học và thực tiễn của đề tài Ngày nay, công nghệ thông tin và truyền thông (CNTT&TT) đã và đang làm biến đổi sâu sắc đời sống, kinh tế, văn hoá xã hội của mỗi quốc gia, mỗi vùng lãnh thổ trên toàn thế giới. Việc ứng dụng CNTT tại các cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp đang đƣợc đẩy mạnh hơn bao giờ hết.

Tuy nhiên bất kỳ một tổ chức, hệ thống nào khi phát triển tự phát đến một quy mô nhất định cũng gặp một số vấn đề nảy sinh nhƣ [5]:  Hệ thống thông tin càng ngày càng phức tạp, tốn kém, khó điều hành. Chi phí và mức độ phức tạp của hệ thống tăng theo cấp lũy thừa.  Mức độ hệ thống thông tin đáp ứng nhu cầu của tổ chức càng ngày càng kém đi. Mỗi khi có nhu cầu mới hoặc thay đổi, rất khó điều chỉnh một hệ thống thông tin cồng kềnh, đắt tiền đáp ứng đƣợc các nhu cầu mới đó.