Khóa luận tốt nghiệp kế toán kiểm toán kế toán các khoản đầu tư tài chính tại ctcp tập đoàn quản lý tài sản trí việt

Khóa luận tốt nghiệp phân tích kế toán các khoản đầu tư tài chính tại CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt, cung cấp cái nhìn sâu sắc.

• Tác giả: Nguyễn Thị Nguyệt
• Người hướng dẫn: ThS. Nguyễn Diệu Linh
• Trường học: Học viện Ngân hàng
• Chuyên ngành: Kế toán - Kiểm toán
• Đề tài: Kế Toán Các Khoản Đầu Tư Tài Chính Tại CTCP Tập Đoàn Quản Lý Tài Sản Trí Việt
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VE KE TOÁN CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH TẠI DOANH NGHIỆP
• 1.1. Một số van đề liên quan tới các khoản đầu tư tài chính
• 1.2. Khái niệm đầu tư tài chính
• 1.3. Phân loại các khoản đầu tư tài chính
• 1.4. Vai trò của các khoản đầu tư tài chính
• 1.5. Nguyên tắc kế toán các khoản đầu tư tài chính
• 1.6. Kế toán các khoản đầu tư tài chính
• 1.7. Chứng từ sử dụng
• 1.8. Tài khoản sử dụng
• 1.9. Phương pháp kế toán chứng khoán kinh doanh
• 1.10. Phương pháp kế toán các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn
• 1.11. Phương pháp kế toán các khoản đầu tư vào công ty con
• 1.12. Phương pháp kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết
• 1.13. Phương pháp kế toán các khoản đầu tư khác
• 1.14. Kế toán dự phòng các khoản đầu tư tài chính
• 1.15. Hình thức kế toán
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH TẠI CTCP TẬP ĐOÀN QUẢN LÝ TÀI SẢN TRÍ VIỆT
• 2.1. Giới thiệu chung về CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt
• 2.2. Chức năng, nhiệm vụ, phương hướng phát triển của công ty
• 2.3. Tổ chức công tác kế toán
• 2.4. Thực trạng kế toán các khoản đầu tư tài chính tại CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt
• 2.5. Đặc điểm, phân loại các khoản đầu tư tài chính
• 2.6. Tình hình biến động các khoản đầu tư tài chính
• 2.7. Nguyên tắc kế toán các khoản đầu tư tài chính
• 2.8. Đánh giá thực trạng kế toán các khoản đầu tư tài chính tại CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt
• 2.9. Nhược điểm
• 3. CHƯƠNG 3: HOÀN THIỆN KẾ TOÁN CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH TẠI CTCP TẬP ĐOÀN QUẢN LÝ TÀI SẢN TRÍ VIỆT
• 3.1. Sự cần thiết và yêu cầu của việc hoàn thiện kế toán các khoản đầu tư tài chính
• 3.2. Yêu cầu của việc hoàn thiện kế toán các khoản đầu tư tài chính
• 3.3. Đánh giá những thuận lợi, khó khăn
• 3.4. Giải pháp hoàn thiện kế toán các khoản đầu tư tài chính tại CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt
• 3.5. Về cơ cấu tổ chức của công ty
• 3.6. Về cơ cấu tổ chức bộ máy kế toán
• 3.7. Về việc hạch toán chứng khoán kinh doanh
• 3.8. Về việc trích lập dự phòng
• 3.9. Giải pháp về phía Nhà nước
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan kế toán các khoản đầu tư tài chính theo luật

Hoạt động đầu tư tài chính là một kênh gia tăng lợi nhuận và phân tán rủi ro quan trọng của doanh nghiệp hiện đại. Việc tổ chức công tác kế toán đầu tư tài chính một cách chuẩn mực không chỉ đảm bảo tuân thủ pháp luật mà còn cung cấp thông tin minh bạch, chính xác cho nhà quản trị ra quyết định. Một luận văn kế toán chuyên sâu về chủ đề này phải bắt đầu từ nền tảng lý luận vững chắc, xác định rõ các khái niệm, phương pháp và nguyên tắc cốt lõi. Theo đó, các khoản đầu tư tài chính được hiểu là hoạt động doanh nghiệp bỏ vốn vào các tài sản tài chính như cổ phiếu, trái phiếu, góp vốn liên doanh... nhằm mục đích sinh lời. Việc hạch toán và theo dõi các khoản mục này đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành, đặc biệt là Thông tư 200/2014/TT-BTC và các chuẩn mực kế toán VAS liên quan. Nội dung nghiên cứu cần làm rõ vai trò của hoạt động này trong việc tối ưu hóa nguồn vốn nhàn rỗi, đa dạng hóa ngành nghề và nâng cao hiệu quả hoạt động đầu tư. Thông tin kế toán chính xác là cơ sở để đánh giá quản lý danh mục đầu tư, từ đó đưa ra các chiến lược điều chỉnh phù hợp với biến động thị trường, góp phần vào sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

1.1. Phân loại các khoản đầu tư tài chính theo mục đích

Để hạch toán các khoản đầu tư tài chính một cách chính xác, việc phân loại chúng là bước đi nền tảng. Theo mục đích nắm giữ, các khoản đầu tư được chia thành ba nhóm chính. Thứ nhất là chứng khoán kinh doanh, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu được mua vào với mục đích bán ra để kiếm lời từ chênh lệch giá trong ngắn hạn. Thứ hai là các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, như tiền gửi có kỳ hạn hoặc trái phiếu mà doanh nghiệp có ý định và khả năng giữ đến cuối kỳ hạn để hưởng lãi. Cuối cùng là các khoản đầu tư góp vốn vào đơn vị khác, bao gồm đầu tư vào công ty con (nắm giữ trên 50% quyền biểu quyết), đầu tư vào công ty liên kết, liên doanh (nắm giữ từ 20% đến dưới 50% quyền biểu quyết và có ảnh hưởng đáng kể). Mỗi loại hình đầu tư này có phương pháp kế toán và yêu cầu trình bày trên báo cáo tài chính riêng biệt, đòi hỏi kế toán viên phải nắm vững để phản ánh đúng bản chất của từng giao dịch.

1.2. Nguyên tắc kế toán trọng yếu theo Thông tư 200

Nguyên tắc kế toán là kim chỉ nam cho mọi hoạt động ghi nhận và báo cáo. Đối với các khoản đầu tư tài chính, Thông tư 200/2014/TT-BTC đã quy định rõ ràng các nguyên tắc cốt lõi. Nguyên tắc giá gốc là nền tảng, yêu cầu mọi khoản đầu tư phải được ghi nhận theo giá mua cộng các chi phí liên quan trực tiếp. Thời điểm ghi nhận được xác định là khi nhà đầu tư chính thức có quyền sở hữu (ví dụ, thời điểm khớp lệnh T+0 đối với chứng khoán niêm yết). Thêm vào đó, doanh nghiệp phải hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản thu nhập như cổ tức, lợi nhuận được chia. Một điểm quan trọng là cổ tức nhận được cho giai đoạn trước ngày đầu tư sẽ được ghi giảm giá trị khoản đầu tư, thay vì ghi nhận vào doanh thu. Cuối niên độ, việc đánh giá lại các khoản đầu tư và lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính là bắt buộc để đảm bảo giá trị tài sản không bị phản ánh cao hơn giá trị có thể thu hồi.

II. Thách thức trong kế toán đầu tư tài chính tại Trí Việt

Mặc dù đã có nền tảng lý luận và quy định pháp lý rõ ràng, việc áp dụng vào thực tiễn tại các doanh nghiệp vẫn tồn tại nhiều thách thức. Nghiên cứu về thực trạng kế toán đầu tư tài chính tại CTCP Tập Đoàn Quản Lý Tài Sản Trí Việt (mã chứng khoán: TVC) đã chỉ ra một số điểm chưa tối ưu, ảnh hưởng đến tính chính xác và kịp thời của thông tin tài chính. Các vấn đề này không chỉ đến từ sự phức tạp của nghiệp vụ mà còn liên quan đến quy trình tổ chức và trình độ nhân sự. Một trong những thách thức lớn nhất là việc ghi nhận nghiệp vụ mua bán chứng khoán kinh doanh chưa tuân thủ đúng thời điểm quy định, gây ra độ trễ trong việc phản ánh tài sản và các khoản phải thu/phải trả. Bên cạnh đó, việc xác định giá gốc của khoản đầu tư cũng chưa đầy đủ, thường bỏ qua các chi phí liên quan trực tiếp. Một vấn đề nghiêm trọng khác là việc chưa chú trọng đúng mức đến công tác lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính, đặc biệt là các khoản đầu tư vào công ty con có kết quả kinh doanh suy giảm. Những hạn chế này có thể dẫn đến việc báo cáo tài chính chưa phản ánh đúng giá trị thực của tài sản và tiềm ẩn rủi ro cho nhà đầu tư khi phân tích báo cáo tài chính Trí Việt.

2.1. Vấn đề ghi nhận sai thời điểm và giá trị chứng khoán

Một trong những sai sót nổi bật tại công ty chứng khoán Trí Việt trong công tác kế toán là thời điểm ghi nhận giao dịch. Tài liệu nghiên cứu chỉ ra rằng: "chứng khoán kinh doanh được ghi nhận tại thời điểm khớp lệnh mua (thời điểm T+0), tuy nhiên kế toán công ty lại ghi nhận vào thời điểm chứng khoán về tài khoản giao dịch (thời điểm T+2)". Sự chậm trễ này làm sai lệch bản chất của nghiệp vụ tại ngày phát sinh, không phản ánh đúng các khoản phải thu, phải trả tại thời điểm lập báo cáo. Ngoài ra, giá trị ghi sổ của các khoản đầu tư cũng chưa chính xác khi công ty chỉ ghi nhận theo giá mua mà bỏ qua các chi phí giao dịch, môi giới. Các chi phí này lại được hạch toán riêng vào chi phí tài chính khác, làm sai lệch giá gốc của tài sản đầu tư theo quy định của Thông tư 200/2014/TT-BTC.

2.2. Bỏ sót trích lập dự phòng tổn thất các khoản đầu tư

Việc trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính là một bút toán quan trọng nhằm đảm bảo nguyên tắc thận trọng trong kế toán. Tuy nhiên, tại TVC, công tác này chưa được thực hiện đầy đủ. Cụ thể, công ty đã không trích lập dự phòng cho khoản đầu tư vào công ty con là CTCP Chứng khoán Trí Việt, mặc dù kết quả kinh doanh của công ty này có dấu hiệu suy giảm trong năm 2017. Báo cáo cho thấy các chỉ số sinh lời như ROA và ROE đều giảm mạnh. Việc bỏ qua bút toán dự phòng này có thể khiến giá trị khoản đầu tư trên báo cáo tài chính bị phản ánh cao hơn giá trị thực, tiềm ẩn rủi ro mất vốn không được cảnh báo kịp thời cho các nhà quản lý và cổ đông. Đây là một điểm yếu cần được khắc phục để nâng cao chất lượng thông tin trên thuyết minh báo cáo tài chính.

III. Phương pháp hạch toán chứng khoán kinh doanh chuẩn xác

Để giải quyết các vấn đề còn tồn tại, việc áp dụng các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán là yêu cầu cấp thiết. Giải pháp đầu tiên và quan trọng nhất là phải chuẩn hóa lại quy trình hạch toán các khoản đầu tư tài chính, đặc biệt là đối với chứng khoán kinh doanh. Việc này đòi hỏi sự tuân thủ tuyệt đối các quy định về thời điểm và giá trị ghi nhận. Kế toán cần thay đổi thói quen ghi nhận nghiệp vụ tại ngày T+2 (ngày chứng khoán/tiền về tài khoản) sang ngày T+0 (ngày khớp lệnh giao dịch). Điều này không chỉ giúp thông tin được cập nhật kịp thời mà còn phản ánh đúng các khoản phải thu (khi bán) và phải trả (khi mua) tại bất kỳ thời điểm nào. Hơn nữa, việc xác định lại giá gốc của các khoản đầu tư bằng cách cộng toàn bộ chi phí liên quan trực tiếp như phí môi giới, phí giao dịch... sẽ giúp giá trị tài sản được ghi nhận chính xác ngay từ đầu. Áp dụng nhất quán phương pháp này sẽ nâng cao tính minh bạch và độ tin cậy của số liệu, làm cơ sở vững chắc cho việc kiểm toán các khoản đầu tư tài chính và phân tích hiệu quả đầu tư sau này.

3.1. Quy trình ghi nhận giá gốc bao gồm chi phí liên quan

Theo chuẩn mực, giá gốc của chứng khoán kinh doanh phải bao gồm giá mua cộng (+) các chi phí liên quan trực tiếp. Thay vì hạch toán các khoản phí giao dịch vào tài khoản chi phí tài chính (TK 635), kế toán cần ghi tăng trực tiếp vào giá trị của chứng khoán (TK 121). Ví dụ, khi mua 1.000 cổ phiếu giá 20.000 VNĐ/cp với phí giao dịch là 500.000 VNĐ, bút toán đúng phải là Nợ TK 121: 20.500.000 VNĐ, thay vì ghi Nợ TK 121: 20.000.000 VNĐ và Nợ TK 635: 500.000 VNĐ. Việc này đảm bảo giá trị tài sản được phản ánh đầy đủ và giá vốn khi bán ra sẽ được tính toán chính xác hơn, từ đó xác định đúng lãi/lỗ của từng thương vụ.

3.2. Áp dụng thời điểm ghi nhận T 0 cho giao dịch mua bán

Thời điểm ghi nhận T+0 là yêu cầu bắt buộc của Thông tư 200/2014/TT-BTC. Tại ngày khớp lệnh mua, kế toán phải ghi nhận bút toán: Nợ TK 121 (Chứng khoán kinh doanh) và Có TK 112 (nếu tiền đã trả) hoặc Có TK 331 (Phải trả người bán). Tương tự, tại ngày khớp lệnh bán, phải ghi nhận doanh thu và giá vốn ngay lập tức, đồng thời ghi nhận một khoản phải thu: Nợ TK 131 (Phải thu khách hàng) và Có TK 515 (Doanh thu tài chính), đồng thời ghi Nợ TK 635 (Chi phí tài chính - giá vốn) và Có TK 121. Khi tiền về tài khoản sau 2 ngày, kế toán chỉ cần thực hiện bút toán tất toán khoản phải thu: Nợ TK 112 và Có TK 131. Quy trình này đảm bảo các giao dịch được phản ánh đúng kỳ kế toán phát sinh.

IV. Bí quyết trích lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính

Bên cạnh việc hạch toán đúng, công tác quản trị rủi ro thông qua việc trích lập dự phòng là một giải pháp hoàn thiện công tác kế toán không thể thiếu. Lập dự phòng giảm giá đầu tư tài chính không phải là làm giảm lợi nhuận một cách vô căn cứ, mà là một hành động tuân thủ nguyên tắc thận trọng, giúp doanh nghiệp có một nguồn tài chính dự trữ để bù đắp các tổn thất có thể xảy ra trong tương lai. Điều này đặc biệt quan trọng đối với một công ty có danh mục đầu tư đa dạng như TVC. Quy trình này yêu cầu kế toán phải thu thập bằng chứng tin cậy về sự suy giảm giá trị của các khoản đầu tư vào cuối kỳ kế toán. Đối với chứng khoán kinh doanh, đó là sự sụt giảm của giá thị trường so với giá trị ghi sổ. Đối với các khoản đầu tư vào công ty con, đó là tình hình kinh doanh thua lỗ hoặc suy giảm hiệu quả hoạt động của công ty con. Việc thực hiện đầy đủ và nhất quán việc trích lập dự phòng sẽ giúp trình bày trên báo cáo tài chính một cách trung thực và hợp lý hơn, bảo vệ lợi ích của cổ đông và các bên liên quan.

4.1. Cách xác định mức trích lập dự phòng cho chứng khoán

Mức trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh được xác định dựa trên chênh lệch giữa giá trị ghi sổ và giá thị trường tại thời điểm lập báo cáo. Công thức tính là: Mức dự phòng = Số lượng chứng khoán bị giảm giá x (Giá hạch toán trên sổ kế toán - Giá thị trường). Giá thị trường được xác định là giá đóng cửa (đối với sàn HOSE) hoặc giá giao dịch bình quân (đối với sàn HNX) tại ngày lập báo cáo. Nếu cuối kỳ, số dự phòng cần lập lớn hơn số dư đã có, kế toán trích lập bổ sung phần chênh lệch vào chi phí tài chính. Ngược lại, nếu số cần lập nhỏ hơn, kế toán thực hiện hoàn nhập, ghi giảm chi phí tài chính.

4.2. Đánh giá và lập dự phòng cho đầu tư vào công ty con

Đối với khoản đầu tư vào công ty con, việc lập dự phòng tổn thất được thực hiện khi tổ chức nhận vốn đầu tư bị lỗ (trừ trường hợp lỗ theo kế hoạch). Mức trích lập dự phòng được tính dựa trên tỷ lệ sở hữu của nhà đầu tư nhân với số vốn chủ sở hữu bị thiếu hụt so với vốn góp thực tế của các chủ sở hữu. Cụ thể, tài liệu nghiên cứu đã tính toán và đề xuất cho TVC: "công ty nên trích lập khoản dự phòng tổn thất các khoản đầu tư vào đơn vị khác với mức trích lập là 8.830.868.966 (VNĐ) để đảm bảo an toàn về vốn". Bút toán trích lập sẽ được ghi Nợ TK 635 và Có TK 2292 (Dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác). Đây là bước đi cần thiết để phản ánh đúng rủi ro của khoản đầu tư này.

V. Phân tích thực tiễn kế toán đầu tư tại Tập đoàn Trí Việt

Nghiên cứu điển hình tại CTCP Tập Đoàn Quản Lý Tài Sản Trí Việt cung cấp một cái nhìn thực tế và sâu sắc về công tác kế toán các khoản đầu tư. TVC là một công ty hoạt động trong lĩnh vực quản lý tài sản, do đó, các khoản đầu tư tài chính chiếm một tỷ trọng lớn trong cơ cấu tài sản. Việc phân tích báo cáo tài chính Trí Việt cho thấy danh mục đầu tư của công ty khá đa dạng, bao gồm cả chứng khoán kinh doanh ngắn hạn, tiền gửi có kỳ hạn và các khoản đầu tư chiến lược dài hạn vào công ty con. Nghiên cứu đã đi sâu vào phân tích các nghiệp vụ cụ thể, từ việc mua bán các mã cổ phiếu trên thị trường, gửi tiền có kỳ hạn, cho đến việc góp vốn thành lập công ty con. Thông qua việc soi chiếu các quy trình thực tế này với cơ sở lý luận và các quy định pháp lý, luận văn kế toán đã chỉ ra được những điểm phù hợp và cả những hạn chế cần khắc phục. Việc minh họa bằng số liệu, chứng từ thực tế từ phòng kế toán của TVC làm cho các phân tích trở nên xác đáng và các đề xuất giải pháp có tính khả thi cao. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy sự khác biệt giữa lý thuyết và thực tiễn, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc liên tục cập nhật và hoàn thiện quy trình kế toán.

5.1. Phân tích danh mục và hiệu quả hoạt động đầu tư của TVC

Tại thời điểm nghiên cứu, các khoản đầu tư tài chính chiếm tới 47,06% tổng tài sản của TVC, cho thấy tầm quan trọng của hoạt động này. Trong đó, đầu tư ngắn hạn chiếm tỷ trọng lớn hơn, chủ yếu là các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn (68,67%) và chứng khoán kinh doanh (31,33%). Đầu tư dài hạn tập trung hoàn toàn vào hai công ty con là CTCP Chứng khoán Trí Việt và CTCP Kinh doanh Bất động sản Trí Việt. Phân tích biến động cho thấy trong năm 2017, công ty đã đẩy mạnh đầu tư vào chứng khoán kinh doanh (tăng 155%) và đầu tư vào công ty con (tăng 193%), thể hiện chiến lược mở rộng quy mô. Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động đầu tư cần được xem xét cẩn trọng khi kết quả kinh doanh của công ty con có dấu hiệu suy giảm.

5.2. Minh họa quy trình hạch toán mua bán cổ phiếu tại TVC

Nghiên cứu đã trích dẫn một ví dụ cụ thể về việc hạch toán mua bán chứng khoán kinh doanh. "Ngày 03/01/2017, khớp lệnh mua 182.700 cổ phiếu PVX... Đến ngày 05/01/2017, khi chứng khoán về tài khoản, kế toán ghi sổ tăng chứng khoán kinh doanh". Ví dụ này minh họa rõ ràng cho hạn chế về việc ghi nhận sai thời điểm (T+2 thay vì T+0). Tương tự, khi bán cổ phiếu PVX vào ngày 17/01, công ty chỉ ghi nhận chi phí, và đến ngày 19/01 khi tiền về tài khoản mới ghi nhận doanh thu và giá vốn. Quy trình này, dù có thể đơn giản hóa cho kế toán viên, nhưng lại vi phạm nguyên tắc cơ sở dồn tích và làm giảm tính kịp thời của thông tin tài chính.

VI. Giải pháp hoàn thiện công tác kế toán và hướng tương lai

Từ những phân tích thực trạng và đối chiếu với cơ sở lý luận, các giải pháp hoàn thiện công tác kế toán được đề xuất không chỉ mang tính vi mô cho TVC mà còn có giá trị tham khảo cho các doanh nghiệp khác. Cốt lõi của việc hoàn thiện nằm ở việc nâng cao nhận thức và trình độ chuyên môn của đội ngũ kế toán, đồng thời chuẩn hóa quy trình hạch toán để tuân thủ tuyệt đối các quy định của pháp luật. Việc tổ chức lại bộ máy kế toán, phân công nhiệm vụ rõ ràng để tránh kiêm nhiệm, và đầu tư vào các khóa đào tạo nghiệp vụ là những bước đi nền tảng. Hơn nữa, doanh nghiệp cần xây dựng một quy chế kiểm soát nội bộ chặt chẽ đối với hoạt động đầu tư, bao gồm cả việc phê duyệt, thực hiện và báo cáo. Về dài hạn, để nâng cao tính minh bạch và khả năng so sánh, các doanh nghiệp Việt Nam cần hướng tới việc áp dụng các chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế (IFRS), đặc biệt là các chuẩn mực liên quan đến công cụ tài chính. Điều này không chỉ giúp hoàn thiện công tác kế toán mà còn nâng cao uy tín của doanh nghiệp trên thị trường vốn trong và ngoài nước.

6.1. Kiến nghị về tổ chức bộ máy và nhân sự kế toán

Một bộ máy kế toán hiệu quả đòi hỏi sự chuyên môn hóa cao. Nghiên cứu đề xuất TVC nên tuyển thêm nhân sự cho các bộ phận có khối lượng công việc lớn và phân tách rõ nhiệm vụ để đảm bảo nguyên tắc bất kiêm nhiệm. Ví dụ, người lập chứng từ thu chi không nên đồng thời là thủ quỹ. Công ty cần chú trọng đào tạo nâng cao trình độ cho nhân viên, đặc biệt là cập nhật các quy định mới trong Thông tư 200/2014/TT-BTC và các chuẩn mực liên quan. Xây dựng chính sách đãi ngộ hợp lý cũng là yếu tố quan trọng để giữ chân nhân tài, giảm thiểu biến động nhân sự và đảm bảo công việc được thực hiện một cách ổn định và hiệu quả.

6.2. Hướng tới áp dụng chuẩn mực kế toán quốc tế IFRS

Về dài hạn, giải pháp căn cơ nhất là việc áp dụng các chuẩn mực quốc tế. Hệ thống chuẩn mực kế toán VAS hiện tại vẫn còn một số khác biệt so với IFRS, đặc biệt trong việc đánh giá và ghi nhận các công cụ tài chính. IFRS 9, ví dụ, yêu cầu đánh giá lại các khoản đầu tư theo giá trị hợp lý (fair value) thay vì chỉ sử dụng phương pháp giá gốc như hiện nay. Việc chuyển đổi sang IFRS sẽ giúp trình bày trên báo cáo tài chính một cách minh bạch hơn, phản ánh đúng giá trị thị trường của các khoản đầu tư và tăng cường khả năng so sánh với các doanh nghiệp trên toàn cầu. Đây là một xu hướng tất yếu trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường tại Việt Nam phát triển và áp lực cạnh tranh giữa các doanh nghiệp ngày càng gia tăng, việc duy trì các lĩnh vực kinh doanh truyền thống đòi hỏi các đơn vị phải chủ động mở rộng hoạt động sang các kênh kinh doanh mới nhằm tối ưu hóa nguồn lực. Cùng với sự phát triển của thị trường tài chính, hoạt động đầu tư tài chính trở thành một kênh thu hút vốn và phân bổ nguồn lực quan trọng nhằm tìm kiếm lợi nhuận và phòng ngừa rủi ro. Để phục vụ công tác điều hành, thông tin từ hệ thống kế toán đóng vai trò then chốt trong việc phản ánh chính xác, đầy đủ và kịp thời tình hình biến động của các khoản đầu tư, từ đó hỗ trợ nhà quản lý đưa ra các quyết định phân bổ vốn phù hợp. Xuất phát từ bối cảnh thực tiễn trong thời gian thực tập tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt, tác giả lựa chọn nghiên cứu đề tài: "Kế toán các khoản đầu tư tài chính tại CTCP Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt".

Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể theo ba nội dung:

1. Nghiên cứu và hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán các khoản đầu tư tài chính trong doanh nghiệp theo các quy định, chuẩn mực kế toán hiện hành của Nhà nước.
2. Tìm hiểu, khảo sát và phân tích thực trạng công tác kế toán các khoản đầu tư tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt.
3. Đề xuất một số giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện công tác kế toán các khoản đầu tư tài chính tại đơn vị khảo sát và hoàn thiện cơ chế quản lý ở góc độ cơ quan quản lý Nhà nước.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của công trình được giới hạn rõ ràng:

• Đối tượng nghiên cứu: Công tác kế toán các khoản đầu tư tài chính tại doanh nghiệp.
• Phạm vi không gian: Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt (trụ sở tại số 142 Đội Cấn, quận Ba Đình, thành phố Hà Nội).
• Phạm vi thời gian: Số liệu nghiên cứu, khảo sát thực tế được thu thập trong giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2018 (kỳ thực tập tốt nghiệp diễn ra từ ngày 02/01/2018 đến ngày 10/05/2018).

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khung lý thuyết của khóa luận được xây dựng dựa trên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và chuẩn mực kế toán do Bộ Tài chính ban hành, kết hợp với chuẩn mực kế toán quốc tế, bao gồm:

• Thông tư 200/2014/TT-BTC hướng dẫn chế độ kế toán doanh nghiệp (quy định nguyên tắc hạch toán, hệ thống tài khoản, phương pháp ghi nhận chứng khoán kinh doanh, các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn, đầu tư vào công ty con, công ty liên kết và các khoản đầu tư vốn khác).
• Thông tư 228/2009/TT-BTC và Thông tư 89/2013/TT-BTC (sửa đổi, bổ sung Thông tư 228/2009/TT-BTC) quy định cơ chế trích lập và sử dụng các khoản dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh, dự phòng tổn thất các khoản đầu tư tài chính và dự phòng nợ phải thu khó đòi.
• Các chuẩn mực kế toán Việt Nam liên quan: VAS 07 (Kế toán các khoản đầu tư vào công ty liên kết), VAS 08 (Thông tin tài chính về những khoản góp vốn liên doanh), VAS 25 (Báo cáo tài chính hợp nhất và kế toán khoản đầu tư vào công ty con).
• Chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 39 (Financial Instruments: Recognition and Measurement) về nguyên tắc đo lường và ghi nhận công cụ tài chính theo giá trị hợp lý.

Phương pháp nghiên cứu được triển khai thông qua:

• Phương pháp thu thập dữ liệu: Sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được cung cấp trực tiếp từ phòng Kế toán của Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt (hợp đồng kinh tế, chứng từ kế toán, sổ chi tiết, sổ cái, báo cáo tài chính giai đoạn 2015–2017) kết hợp với các giáo trình chuyên ngành kế toán tài chính, tài liệu văn bản quy phạm pháp luật và thông tin công bố đại chúng của các đơn vị thành viên.
• Phương pháp xử lý dữ liệu: Áp dụng phương pháp phân tích, tổng hợp, so sánh, đối chiếu số liệu thực tế tại đơn vị với các quy định của chuẩn mực và chế độ kế toán hiện hành nhằm chỉ ra những điểm phù hợp và những điểm còn sai lệch trong thực tiễn ghi nhận, luân chuyển chứng từ và hạch toán sổ sách.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận chung về kế toán các khoản đầu tư tài chính tại doanh nghiệp

Chương này tập trung hệ thống hóa toàn bộ lý luận nền tảng về hoạt động đầu tư tài chính và kỹ thuật hạch toán kế toán theo chế độ kế toán doanh nghiệp Việt Nam:

• Khái niệm và phân loại: Đầu tư tài chính là hoạt động đầu tư vốn vào các lĩnh vực bên ngoài hoạt động kinh doanh thông thường nhằm thu lợi nhuận và phân tán rủi ro. Khóa luận phân loại đầu tư tài chính theo hai tiêu thức: theo mục đích nắm giữ (Chứng khoán kinh doanh; Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn; Đầu tư, góp vốn vào đơn vị khác gồm công ty con, công ty liên doanh, liên kết và đầu tư khác) và theo thời hạn thu hồi vốn (ngắn hạn trong vòng 12 tháng và dài hạn trên 12 tháng).
• Nguyên tắc kế toán cơ bản: Hạch toán theo nguyên tắc giá gốc (giá mua cộng các chi phí giao dịch, môi giới, tư vấn, kiểm toán, lệ phí liên quan trực tiếp); thời điểm ghi nhận quyền sở hữu đối với chứng khoán niêm yết là ngày khớp lệnh (T+0); xác định giá xuất vốn khi thanh lý, chuyển nhượng theo phương pháp bình quân gia quyền di động; hạch toán cổ tức/lợi nhuận bằng tiền phát sinh sau ngày đầu tư vào doanh thu tài chính (TK 515), còn phần phát sinh trước ngày đầu tư được ghi giảm giá trị khoản đầu tư; cổ tức nhận bằng cổ phiếu chỉ theo dõi số lượng trên Thuyết minh báo cáo tài chính.
• Hệ thống chứng từ và tài khoản kế toán: Sử dụng các chứng từ gốc như Phiếu chi, Giấy báo Nợ, Giấy báo Có, Bảng sao kê giao dịch chứng khoán, Biên bản chứng nhận góp vốn, Biên bản bàn giao tài sản. Hệ thống tài khoản hạch toán chính bao gồm: TK 121 (Chứng khoán kinh doanh), TK 128 (Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn), TK 221 (Đầu tư vào công ty con), TK 222 (Đầu tư vào công ty liên doanh, liên kết), TK 228 (Đầu tư khác) và TK 229 (Dự phòng tổn thất tài sản gồm 2291, 2292, 2293).
• Kế toán dự phòng tổn thất tài chính: Trình bày nguyên tắc, điều kiện và công thức trích lập cho ba loại dự phòng: dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh (căn cứ vào chênh lệch giữa giá sổ sách và giá thị trường trên sàn HOSE, HNX, UPCOM tại ngày lập báo cáo), dự phòng tổn thất đầu tư vào đơn vị khác (căn cứ vào tỷ lệ vốn góp nhân với mức chênh lệch giữa tổng vốn đầu tư thực tế và vốn chủ sở hữu thực có của bên nhận đầu tư khi bị lỗ), và dự phòng phải thu khó đòi (đối với các khoản tiền gửi, cho vay quá hạn hoặc bên đi vay lâm vào phá sản, giải thể).
• Hình thức kế toán: Giới thiệu tổng quan về 4 hình thức sổ kế toán: Nhật ký chung, Nhật ký - Sổ cái, Chứng từ ghi sổ và Nhật ký - Chứng từ.

Chương 2: Thực trạng kế toán các khoản đầu tư tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt

Chương 2 mô tả chi tiết tổ chức bộ máy, hoạt động kinh doanh và thực tế công tác kế toán các khoản đầu tư tài chính tại đơn vị khảo sát:

• Lịch sử hình thành và phát triển của doanh nghiệp: Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt (mã chứng khoán TVC) tiền thân là Công ty Cổ phần Thương mại Phát triển Thúy Dương, thành lập ngày 20/12/2012 với vốn điều lệ ban đầu 30 tỷ đồng. Tháng 02/2014, công ty tăng vốn lên 69 tỷ đồng; chính thức niêm yết trên HNX ngày 23/09/2014. Cuối năm 2014, TVC thâu tóm và trở thành cổ đông chi phối của Công ty Cổ phần Chứng khoán Thái Bình Dương (đổi tên thành Công ty Cổ phần Chứng khoán Trí Việt - TVB). Ngày 17/12/2016, công ty mở chi nhánh tại Hải Phòng. Ngày 04/07/2017, đổi tên thành Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt. Ngày 26/09/2017, thành lập công ty con là Công ty Cổ phần Kinh doanh Bất động sản Trí Việt. Vốn điều lệ đạt mức 400 tỷ đồng.
• Thực tiễn hạch toán các phần hành đầu tư tài chính: Khóa luận khảo sát chứng từ và sổ kế toán thực tế:
  • Chứng khoán kinh doanh: Trích xuất các giao dịch mua, bán cổ phiếu của Công ty Cổ phần Xây lắp Dầu khí Việt Nam (mã PVX) thực hiện qua tài khoản mở tại Công ty Cổ phần Chứng khoán NaviBank (NVS). Sổ sách kế toán ghi nhận biến động qua TK 1211, Sổ Nhật ký chung, Sổ cái và Sổ chi tiết TK 121.
  • Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn: Khảo sát các Hợp đồng tiền gửi có kỳ hạn tại Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) - Chi nhánh Hà Thành (Hợp đồng số 07112016/0711008/HĐTG số tiền 3,4 tỷ đồng, kỳ hạn 12 tháng) và các Hợp đồng mua cổ phiếu ưu đãi cổ tức. Kế toán sử dụng TK 1281 và TK 12882 để theo dõi.
  • Đầu tư vào công ty con: Ghi nhận khoản đầu tư nắm giữ 74,4% quyền biểu quyết tại Công ty Cổ phần Chứng khoán Trí Việt (vốn đầu tư trên 50 tỷ đồng, số dư tài khoản ghi nhận 102.477.000.000 VNĐ) và khoản đầu tư vào Công ty Cổ phần Kinh doanh Bất động sản Trí Việt thành lập tháng 09/2017 trên TK 221.
• Tổng hợp kết quả kinh doanh của các đơn vị nhận vốn đầu tư:

Đơn vị nhận đầu tư	Chỉ tiêu tài chính	Năm 2016	Năm 2017	Biến động (%)
CTCP Kinh doanh Bất động sản Trí Việt	Doanh thu thuần	-	206.000.000 VNĐ	Mới thành lập (09/2017)
	Giá vốn hàng bán	-	214.360.000 VNĐ	-
	Lợi nhuận sau thuế	-	26.872.000 VNĐ	-
CTCP Chứng khoán Trí Việt (TVB)	Lợi nhuận sau thuế	20.218.000.000 VNĐ	13.113.000.000 VNĐ	Giảm 35,1%
	Vốn chủ sở hữu bình quân	91.523.000.000 VNĐ	189.140.000.000 VNĐ	Tăng 106,66%
	Tổng tài sản bình quân	141.998.000.000 VNĐ	179.627.000.000 VNĐ	Tăng 26,5%
	Tỷ suất sinh lời trên VCSH (ROE)	21,86%	9,80%	Giảm 12,06%
	Tỷ suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA)	14,26%	8,30%	Giảm 5,96%

• Đánh giá các tồn tại, nhược điểm trong công tác kế toán:
  • Cơ cấu tổ chức: Bộ máy phân chia thành nhiều phòng ban quy mô nhỏ có chức năng trùng lặp (Phòng Kinh doanh nguồn vốn có 03 nhân sự và Phòng Tư vấn Quản lý tài sản có 04 nhân sự đều thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm khách hàng, chào bán sản phẩm nguồn vốn và trái phiếu).
  • Tổ chức bộ máy kế toán: Nhân sự phòng Kế toán gồm 08 người nhưng có tới 04 người là sinh viên thực tập. Bộ phận kế toán nội bộ chỉ có 01 nhân viên phụ trách chính kiêm nhiệm toàn bộ việc xử lý chứng từ, lập báo cáo và thủ quỹ, dẫn tới vi phạm nguyên tắc bất kiêm nhiệm (thủ quỹ vừa lập chứng từ vừa trực tiếp thu, chi tiền).
  • Hạch toán sai thời điểm chứng khoán kinh doanh: Công ty ghi nhận nghiệp vụ mua chứng khoán vào ngày cổ phiếu về tài khoản (T+2) và ghi giảm chứng khoán khi tiền bán về tài khoản (T+2), trái với quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC (phải ghi nhận tại ngày khớp lệnh T+0).
  • Hạch toán sai giá trị ghi sổ chứng khoán: Chi phí giao dịch phát sinh khi mua chứng khoán không được cộng vào giá gốc của chứng khoán mà lại ghi nhận thẳng vào chi phí tài chính khác.
  • Công tác trích lập dự phòng: Công ty không thực hiện trích lập dự phòng tổn thất đối với khoản đầu tư vào công ty con TVB trong năm 2017, mặc dù TVB suy giảm mạnh hiệu quả kinh doanh, lợi nhuận sau thuế sụt giảm 35,1%, ROE và ROA sụt giảm và công ty phải họp Đại hội đồng cổ đông bất thường để hạ chỉ tiêu kế hoạch kinh doanh.

Chương 3: Hoàn thiện kế toán các khoản đầu tư tài chính tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt

Từ những tồn tại đã chỉ ra, tác giả xây dựng định hướng và nhóm giải pháp xử lý cụ thể:

• Yêu cầu hoàn thiện: Đảm bảo yêu cầu thống nhất trong quản lý điều hành; yêu cầu phù hợp với đặc thù kinh doanh và chính sách kế toán hiện hành; yêu cầu cung cấp thông tin chính xác, kịp thời cho quản trị; và yêu cầu tiết kiệm, hiệu quả chi phí.
• Giải pháp hoàn thiện tại doanh nghiệp:
  • Về cơ cấu tổ chức và nhân sự: Sáp nhập các phòng ban có chức năng tương đồng (Phòng Kinh doanh nguồn vốn và Phòng Tư vấn Quản lý tài sản) nhằm tập trung đầu mối và chuyên môn hóa lao động; tái cấu trúc bộ máy kế toán, tuyển dụng thêm nhân sự chính thức cho bộ phận Kế toán nội bộ và Kế toán nguồn vốn; tách biệt hoàn toàn chức năng thủ quỹ với kế toán lập chứng từ thu chi.
  • Về việc hạch toán chứng khoán kinh doanh: Điều chỉnh thời điểm hạch toán về ngày khớp lệnh (T+0) và cộng chi phí giao dịch vào giá gốc. Bút toán điều chỉnh cụ thể cho nghiệp vụ mua/bán cổ phiếu PVX trong tháng 01/2017:
    • Ngày khớp lệnh mua 03/01/2017: Ghi Nợ TK 12111 (Cổ phiếu tại NVS): 725.477.000 VNĐ / Có TK 1121CK1: 725.477.000 VNĐ (đã bao gồm chi phí giao dịch).
    • Ngày khớp lệnh bán 17/01/2017: Ghi nhận doanh thu bán: Nợ TK 13881: 654.000.000 VNĐ / Có TK 51521: 654.000.000 VNĐ. Đồng thời ghi nhận giá vốn xuất kho: Nợ TK 63521: 642.494.000 VNĐ / Có TK 12111: 642.494.000 VNĐ. Khi tiền bán về tài khoản mới ghi giảm phải thu: Nợ TK 1121CK1 / Có TK 13881: 654.000.000 VNĐ.
  • Về trích lập dự phòng khoản đầu tư vào TVB: Áp dụng công thức theo Thông tư 228/2009/TT-BTC và Thông tư 89/2013/TT-BTC. Căn cứ số liệu Báo cáo tài chính năm 2017 của TVB (tổng vốn đầu tư thực tế của các bên: 150.000.000.000 VNĐ; vốn chủ sở hữu thực có: 137.168.000.000 VNĐ; số vốn TVC đầu tư: 102.477.000.000 VNĐ), tác giả xác định số tiền dự phòng tổn thất đầu tư mà TVC cần trích lập bổ sung là 8.767.800.000 VNĐ (trên văn bản thể hiện kết quả tính toán chi tiết) để bảo toàn vốn đầu tư.
• Kiến nghị đối với cơ quan quản lý Nhà nước:
  • Xây dựng và ban hành chuẩn mực kế toán riêng về công cụ tài chính thay thế cho các quy định nằm rải rác tại VAS 07, VAS 08 và VAS 25.
  • Cho phép áp dụng mô hình giá trị hợp lý theo IAS 39 trong việc đánh giá và ghi nhận các khoản chứng khoán kinh doanh tại thời điểm lập báo cáo, thay vì chỉ áp dụng nguyên tắc giá gốc kết hợp trích lập dự phòng một chiều như hiện nay.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã đạt được những kết quả và đóng góp thực tiễn sau:

• Phản ánh chính xác các sai lệch trong thực tế kế toán: Xác định và minh chứng bằng chứng từ kế toán các sai sót trọng yếu của doanh nghiệp: ghi nhận chứng khoán chậm 2 ngày so với ngày khớp lệnh (hạch toán tại T+2 thay vì T+0); ghi nhận sai giá gốc chứng khoán do bóc tách chi phí giao dịch chuyển sang chi phí tài chính khác; vi phạm nguyên tắc kiểm soát nội bộ khi bố trí thủ quỹ kiêm nhiệm lập chứng từ thu chi.
• Định lượng và xử lý sai sót trích lập dự phòng: Phân tích dữ liệu tài chính của công ty con TVB trong năm 2017 (lợi nhuận sau thuế giảm 35,1%, ROE giảm từ 21,86% xuống 9,8%, ROA giảm từ 14,26% xuống 8,3%), từ đó vận dụng đúng công thức của Thông tư 228/2009/TT-BTC để tính toán số tiền dự phòng tổn thất đầu tư tài chính cần trích lập là 8.767.800.000 VNĐ, bảo đảm tính trung thực của báo cáo tài chính.
• Đóng góp so với các nghiên cứu trước: Khóa luận không dừng lại ở việc khái quát hóa lý luận mà gắn trực tiếp khung pháp lý (Thông tư 200, Thông tư 228, Thông tư 89) vào quy trình xử lý thực tế trên hệ thống tài khoản chi tiết và phần mềm kế toán của một doanh nghiệp quản lý tài sản niêm yết; đưa ra hệ thống bút toán điều chỉnh định lượng cụ thể cho từng nghiệp vụ mua, bán, theo dõi công nợ khớp lệnh và trích lập dự phòng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có các hạn chế do điều kiện nghiên cứu thực tế:

• Hạn chế: Tác giả tự đánh giá do kiến thức thực tế và thời gian thực tập có hạn (từ tháng 01/2018 đến tháng 05/2018), nguồn tài liệu tiếp cận chủ yếu gói gọn trong các hồ sơ giao dịch phát sinh quý 1/2017 và báo cáo tài chính năm 2017. Các phân tích về danh mục chứng khoán kinh doanh mới chỉ tập trung vào một số cổ phiếu điển hình (PVX) và chưa bao quát hết toàn bộ danh mục tài sản tài chính phát sinh qua các ngân hàng và công ty chứng khoán khác.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu sang việc thiết lập quy trình kế toán cho các công cụ nợ mới phát sinh như đợt phát hành 10.000 trái phiếu Tcop 3 (giá trị 100 tỷ đồng thực hiện trong giai đoạn 2018–2019) và nghiên cứu phương pháp ghi nhận các khoản đầu tư quốc tế khi doanh nghiệp mở rộng thị trường hợp tác với các đối tác nước ngoài (Nhật Bản).

Giá trị tham khảo

Tài liệu khóa luận mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho các đối tượng:

• Sinh viên chuyên ngành Kế toán - Kiểm toán và Tài chính: Cung cấp tài liệu tham khảo cụ thể về phương pháp nghiên cứu một chuyên đề kế toán phần hành đầu tư tài chính; hệ thống hóa đầy đủ sơ đồ luân chuyển chứng từ và cách thiết kế tài khoản cấp 2, cấp 3 theo Thông tư 200/2014/TT-BTC.
• Người làm công tác kế toán tại các doanh nghiệp quản lý tài sản, công ty đầu tư: Cung cấp ví dụ thực tế về việc sửa sai nghiệp vụ hạch toán chứng khoán kinh doanh theo ngày khớp lệnh T+0 và phương pháp tính toán trích lập dự phòng tổn thất vốn góp vào công ty con dựa trên báo cáo tài chính của doanh nghiệp nhận vốn.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt, công tác hạch toán chứng khoán kinh doanh bị sai lệch ở những điểm nào?

Kế toán công ty mắc hai sai phạm chính: thứ nhất là ghi nhận sai thời điểm, khi mua và bán chứng khoán, kế toán ghi nhận vào ngày cổ phiếu hoặc tiền bán về tài khoản (thời điểm T+2) thay vì thời điểm khớp lệnh (T+0); thứ hai là ghi nhận sai giá gốc, các khoản chi phí giao dịch, môi giới không được cộng vào giá gốc chứng khoán mà bị hạch toán nhầm vào chi phí tài chính khác.

2. Vì sao tác giả đề xuất phải trích lập dự phòng tổn thất đầu tư đối với Công ty Cổ phần Chứng khoán Trí Việt (TVB) dù đơn vị này không bị thua lỗ?

Mặc dù TVB năm 2017 vẫn có lãi sau thuế đạt 13,113 tỷ đồng nhưng hiệu quả kinh doanh sụt giảm nghiêm trọng so với năm 2016: lợi nhuận sau thuế giảm 35,1%, ROE giảm từ 21,86% xuống 9,8%, ROA giảm từ 14,26% xuống 8,3%, đồng thời công ty phải điều chỉnh giảm kế hoạch lợi nhuận và cổ tức (từ 20% xuống 13%). Dựa trên quy định tại Thông tư 228/2009/TT-BTC, việc trích lập dự phòng là cần thiết nhằm bảo toàn nguồn vốn đầu tư hơn 50 tỷ đồng của công ty mẹ.

3. Tại sao tác giả không đề xuất trích lập dự phòng đối với khoản đầu tư vào CTCP Kinh doanh Bất động sản Trí Việt và các hợp đồng tiền gửi có kỳ hạn tại BIDV?

Đối với Công ty Cổ phần Kinh doanh Bất động sản Trí Việt, đơn vị mới thành lập vào cuối tháng 09/2017, tình hình hoạt động kinh doanh bước đầu đã có lãi đạt 26,872 triệu đồng nên chưa có dấu hiệu tổn thất vốn. Đối với các hợp đồng tiền gửi tại BIDV Chi nhánh Hà Thành, bên nhận tiền gửi là ngân hàng thương mại lớn, có uy tín cao nên rủi ro không thu hồi được vốn là rất thấp, không thỏa mãn điều kiện trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi.

4. Tác giả đề xuất bút toán điều chỉnh cụ thể cho nghiệp vụ mua cổ phiếu PVX ngày 03/01/2017 như thế nào?

Để đưa chi phí giao dịch vào giá gốc theo Thông tư 200/2014/TT-BTC, tại ngày khớp lệnh mua 03/01/2017, kế toán phải hạch toán toàn bộ giá mua cộng chi phí mua bằng bút toán: Nợ TK 12111 (Cổ phiếu tại NVS): 725.477.000 VNĐ / Có TK 1121CK1: 725.477.000 VNĐ, không hạch toán riêng phần chi phí vào tài khoản chi phí tài chính.

5. Khóa luận đưa ra những kiến nghị gì đối với Bộ Tài chính và cơ quan quản lý Nhà nước?

Tác giả kiến nghị Nhà nước cần sớm ban hành một chuẩn mực kế toán riêng điều chỉnh toàn diện các công cụ tài chính (thay vì để nằm rải rác ở VAS 07, VAS 08, VAS 25), đồng thời áp dụng phương pháp đánh giá lại các khoản đầu tư tài chính theo giá trị hợp lý (Fair Value) phù hợp với chuẩn mực kế toán quốc tế IAS 39 để phản ánh trung thực biến động thị trường.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Thị Nguyệt đã hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về kế toán các khoản đầu tư tài chính và phân tích thực trạng hạch toán tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Quản lý Tài sản Trí Việt giai đoạn 2015–2018. Thông qua khảo sát thực tế, tác giả đã chỉ ra các sai sót trọng yếu trong việc xác định thời điểm khớp lệnh, tính giá gốc chứng khoán kinh doanh, bố trí nhân sự kiêm nhiệm và bỏ sót trích lập dự phòng tổn thất đầu tư tại công ty con TVB. Các giải pháp hoàn thiện được đề xuất có căn cứ pháp lý rõ ràng, đi kèm các bút toán điều chỉnh và mô hình tính toán định lượng cụ thể, đóng góp thiết thực cho công tác hoàn thiện quản lý tài chính tại doanh nghiệp khảo sát.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 LÝ LUẬN CHUNG VE KE TOÁN CÁC KHOẢN ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH TẠI DOANH NGHIỆP a 1. Một số van đề liên quan tới các khoản đầu tư tai chính 1. Khái niệm đầu tư tài chính “Đầu tư nói chung là sự bỏ ra, hi sinh nguồn lực ở hiện tại để tiến hành các hoạt động nào đó nhăm thu về các kết quả nhất định trong tương lai lớn hơn các nguồn lực đã bỏ ra dé đạt được kết quả đó”. Từ định nghĩa trên cho thấy đầu tư chính là sự hy vọng ở tương lại một khoản lợi lớn hơn so với hiện tại.

Và dé tao ra khoản lợi trong tương lai thì bắt buộc phải chịu mât đi sự tiêu dùng một nguôn lực nào đó ở hiện tại. Theo tính chất của hoạt động đầu tư, đầu tư bao gồm: Đầu tư vào tài sản thực và đầu tư tài chính. Đầu tư vào tài sản thực là đầu tư vào các loại máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu, nhà xưởng để phục vụ sản xuất kinh doanh. Đầu tư tài chính là đầu tư vào các loại tài sản tài chính như chứng khoán, bắt động sản đầu tư hoặc đầu tư dưới hình thức góp vốn liên doanh và cho thuê tài chính nhằm mục đích sinh lời trong tương lại.

Có thể nói rằng tài sản thực là các tài sản tao thu nhập cho doanh nghiệp, còn tài sản tài chính xác định sự phân bồ thu nhập giữa các nhà đầu tư. Để đứng vững trên thị trường cạnh tranh như ngày nay, các doanh nghiệp không chỉ tập trung vào kinh doanh một lĩnh vực truyền thống mà còn phải mở rộng hoạt động của mình sang các lĩnh vực khác, nhằm tối ưu hóa các khoản đầu tư và đem lại lợi nhuận tối đa nhất cho doanh nghiệp. Căn cứ vào tình hình kinh tế hiện nay thì hoạt động đầu tư tài chính đang là hoạt động thu hút lượng vốn lớn của các doanh nghiệp. “Hoạt động đầu tư tài chính của các doanh nghiệp là hoạt động đầu tư vốn vào các lĩnh vực khác, ngoài hoạt động sản xuất kinh doanh thông thường của doanh nghiệp, nhằm mở rộng cơ hội thu lợi nhuận cao và hạn chế rủi ro trong hoạt động tài chính của doanh nghiệp”.

Như vậy hoạt động đầu tư tài chính tại các doanh nghiệp giống như là việc mở rộng ngành nghề của doanh nghiệp sang một lĩnh vực khác, chuyên nguồn vốn đầu Sinh viên: Nguyễn Thị Nguyệt Lớp: KTH - K17 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng tư của ngành nghề chính sang ngành nghề mới, hy sinh lợi nhuận từ hoạt động chính truyền thống của doanh nghiệp với mong muốn tối đa hóa nguồn vốn bỏ ra sang một lĩnh vực khác nhăm thu được một khoản lợi nhuận nào đó trong tương lai. Phân loại cac khoản đầu tư tài chính a Các khoản dau tư tài chính có thé được phân loại theo các tiêu thức khác nhau. Theo mục đích nắm giữ Các khoản đầu tư tài chính phân loại theo mục đích nắm giữ gồm: Chứng khoán kinh doanh; Đâu tư năm giữ đên ngày đáo hạn và Đâu tư, góp vôn vào đơn vị khác. Chứng khoán kinh doanh: là các chứng khoán được mua vào, bán ra dé kiếm lời (kể cả chứng khoán có thời gian đáo hạn trên 12 tháng nhưng được mua vào, bán ra đề kiếm lời).

Chứng khoán kinh doanh bao gồm: + Cổ phiếu: chứng chỉ xác nhận phần phần góp của chủ sở hữu vào công ty cổ phần. Đặc điểm của cổ phiếu là chứng khoán vốn không có kỳ hạn, không được hoàn vốn. Cổ tức không được xác định trước (ngoại trừ cổ phiếu ưu đãi cỗ tức) mà phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và chính sách chia cổ tức của công ty cổ phan. Khi công ty cổ phan giải thé hoặc phá san, cổ đông là người chủ của công ty cổ phần nên là đối tượng cuối cùng được chia giá trị tài sản thanh lý.

Vì vậy, việc đầu tư vào cô phiêu chịu rủi ro cao. + Trái phiếu: là một hợp đồng nợ dài hạn được ký kết giữa chủ thể phát hành là bên di vay và người cho vay, đảm bảo một sự chi trả lợi tức định kỳ và hoàn lại vốn gốc cho người sở hữu trái phiếu vào thời điểm đáo hạn. Đặc điểm của trái phiếu là có kỳ hạn thanh toán, lãi suất có định, trái chủ được hưởng lãi suất có định không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty. Mệnh giá trái phiếu là khoản nợ mà công ty phát hành trái phiếu cam kết thanh toán cho trái chủ khi đến hạn nên trường hợp công ty bị giải thé hay phá sản thì trái chủ được ưu tiên trả nợ truoc các chủ sở hữu của công ty.

Do vậy, việc đầu tư vào trái phiếu ít rủi ro. + Chứng khoán và công cu tài chính khác: Chứng chỉ quỹ, quyền chọn mua, quyên chọn bán. Đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn: Là các khoản được mua vào và nắm giữ đến ngày đáo hạn để hưởng lãi định kỳ. Các khoản đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn bao gôm: Sinh viên: Nguyễn Thị Nguyệt Lớp: KTH — K17 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng + Tiên gửi có kì hạn: Là khoản tiền mà doanh nghiệp gửi cho ngân hàng, tùy theo thời gian gửi tiền mà ngân hàng sẽ có các mức lãi suất khác nhau, kì hạn càng dài thì lãi suất càng cao.

Hình thức này giúp cho công ty thu được một khoản lãi cố định định kỳ. + Trái phiếu: giỗng như định nghĩa đã trình bày ở phần chứng khoán kinh doanh. + Cho vay: Doanh nghiệp giao cho bên đi vay một khoản tiền để sử dụng vào mục đích xác định. của bên đi vay, trong một thời gian nhất định, với nguyên tắc có hoàn trả cả gốc và lãi.

+ Các khoản đâu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn khác: tín phiếu kho bạc, kỳ phiếu ngân hàng, thương phiếu.Các loại tài sản này có mức độ rủi ro thấp, công ty có thể nhận được vốn và lãi khi đến hạn, vì những tài sản này do các tô chức lớn, có uy tín phát hành nên khả năng họ không thanh toán được nợ là rất ít. Các khoản đầu tư, góp vốn vào đơn vị khác: Các khoản đầu tư, góp vốn vào đơn vị khác có thé thực hiện dưới các hình thức: Góp vốn vào đơn vị khác và mua lại phần vốn góp tại đơn vị khác. Đầu tư dưới hình thức góp vốn vào đơn vị khác thì tài sản của bên góp vốn sẽ được ghi nhận vào Bảng cân đối kế toán của bên nhận vốn góp. Đầu tư dưới hình thức mua lại phần vốn góp tại đơn vị khác thì tài sản của bên mua (bên đầu tư, nhận chuyên nhượng vốn góp) được chuyền cho bên bán (bên chuyền nhượng vốn góp) mà không được ghi nhận vào Bảng cân đối kế toán của đơn vị phát hành công cụ vốn (bên được đầu tư).

Các khoản đầu tư, góp vốn vào đơn vị khác bao gôm: + Đầu tr vào công ty con: Khoản đầu tư vào công ty con là khoản vốn doanh nghiệp đầu tư vào một doanh nghiệp khác dưới hình thức góp vốn hoặc mua cổ phần mà doanh nghiệp nắm trực tiếp hoặc gián tiếp qua một công ty con khác trên 50% quyền biểu quyết của bên nhận đầu tư. Doanh nghiệp là bên đầu tư được gọi là công ty mẹ, bên nhận đầu tư goi là công ty con. Công ty mẹ nắm quyền kiểm soát công ty con, tức là có quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động của công ty con nhằm thu được lợi ích kinh tế từ các hoạt động của công ty con. Trường hợp nhà đầu tư nắm giữ ít hơn 50% quyền biểu quyết tại bên nhận đầu tư nhưng có quyền kiểm soát bên nhận đầu tư thông qua các thỏa thuận như: Có được trên 50% quyền biểu quyết theo thỏa thuận với nhà đầu tư khác; Có quyền chi phối các chính sách tài chính và hoạt động theo quy chế Sinh viên: Nguyễn Thị Nguyệt Lớp: KTH — K17 Khóa luận tốt nghiệp Học viện Ngân Hàng thỏa thuận; Có quyền bổ nhiệm hoặc bãi miễn đa số các thành viên Hội đồng quản trị hoặc các cấp quản lý tương đương: Có quyền bỏ đa số phiếu tại các cuộc họp của Hội đồng quản trị hoặc các cấp quản lý tương đương thì vẫn được ghi nhận là khoản dau tư vào công ty con.

' * Cách xác định tỷ lệ quyền biểu quyết của nhà đầu tư trong vốn chủ sở hữu của bên nhận đầu tư (công ty con) Tỷ lệ quyền biểu. quyết của nhà đầu tư trực tiếp trong công ty nhận đầu tư Tổng uốn góp (hoặc số lượng cổ phiếu phổ thông nắm giữ) của nha đầu tư trong bên nhận đầu tư x 100% Tổng von chủ sở hữu (hoặc tổng số lượng cổ phiếu phổ thông đang lưu hành) của bên nhận đầu tư Tỷ lệ quyền biểu quyết của nhà đầu tư gián tiếp trong công ty nhận đầu tư Tổng uốn gop (hoặc số lượng cổ phiếu phổ thông dang nắm giữ) của công ty con của nha đầu tư trong bên nhan đầu tư x 100% Tổng von chủ sở hữu (hoặc số lượng cổ phiếu phổ thông đang lưu hành) của bên nhận đầu tư Trường hợp vừa đầu tư trực tiếp vừa đầu tư gián tiếp: Tỷ lệ quyền biểu quyết được xác định bang tổng tỷ lệ quyền biểu quyết trực tiếp và tỷ lệ quyền biểu quyết gián tiếp qua các công ty con. + Đầu tư vào công ty liên doanh liên kết: Khoản đầu tư vào công ty liên kết là khoản vốn doanh nghiệp đầu tư vào một doanh nghiệp khác dưới hình thức góp vốn hoặc mua cô phan mà doanh nghiệp nắm trực tiếp hoặc gián tiếp qua một công ty con khác từ 20% đến dưới 50% quyên biểu quyết của bên nhận đầu tư. Doanh nghiệp là bên dau tư được xem là có ảnh hưởng đáng ké đối với bên nhận đầu tư.

Ảnh hưởng đáng kể là quyền tham gia của nhà đầu tư vào việc đưa ra các quyết định về chính sách tài chính và hoạt động của bên nhận đầu tư nhưng không kiểm soát chính sách đó. Trường hợp nhà đầu tư nắm giữ dưới 20% quyền biểu quyết trong vốn chủ sở hữu tại bên nhận đầu tư, nhưng có thỏa thuận giữa bên nhận đầu va nhà đầu tư về việc nhà đầu tư có ảnh hưởng đáng kể thì vẫn ghi nhận khoản đầu tư đó là khoản đầu tư vào công ty liên kết.