mở đầu cho việc tiên hành vạch tội đôi với những vụ việc thuộc phạm vi luật hình nhằm mục đích để xét xử tại Toả án. Theo Từ điển Luật học, KTVAHS được hiểu là giai đoạn dau tiên của quá trình giải quyết vụ án hình sự trong đó Cơ quan có thâm quyên tiền hành tố tụng xác định có hay không có dau hiệu tội phạm đề ra quyết định khởi tô hay không khởi tổ vụ án”. KTVAHS làm nảy sinh quan hệ pháp luật tô tung giữa Cơ quan người có thâm quyên tiễn hành tung và những người tham gia tổ tung, đông thời cũng lam nay sinh quyên và nghĩa vụ giữa các chủ thể tham gia vào mối quan hệ đó. Cơ quan có thẩm quyên tiến hành tô tụng sử dung quyển lực nha nước đề buộc người đã thực hiện hành vi phạm tội phải chap ‘ Nguyễn Lin, Train từ và ngữ,tr.
197 * Nguyễn Lin, tử (04), 835. ` Hữu Quỳnh Nguyễn, Hiểu Dic Nguyễn (1999), Từ điển Luật học ,Nob. Tử điễn Bich Khoa Hà Nội,tr. 6 hảnh pháp luật.
Mặt khác, pháp luật hiện hành cũng có những quy định để các Cơ quan có thâm quyền tiền hành tổ tung có nghĩa vu phối hợp cũng như kiểm soát quên lực lẫn nhau, cùng thực hiện nhiệm vụ chung của quá trình tô tụng hình sự. Việc xác định thẩm quyên khởi tô có vai trò quan trọng nhằm xác định rõ thâm quyên của các cơ quan trong trường hợp có sự chong chéo về thâm quyền gây ra chậm trễ trong việc khởi tố vụ án hình sự, ảnh hưởng đến quyên con người, quyên công dân, đông thời dam bảo vụ án được giải quyết một cách đúng đắn, khách quan, không bö lọt tội phạm và cũng không làm oan người vô tôi. Theo Từ điển Tiếng Việt, khái niệm “thâm quyền” là quyên han xem xét để kết luận và định đoạt một van dé theo pháp luật. Mặt khác, theo Từ điển Luật học, khái niệm “thầm quyển” là tong hợp các quyền và nghĩa vụ hanh động quyết định của các tô chức thuộc hé thông bộ máy Nhà nước như thẩm quyền tòa án, thầm quyền điều tra’.
Theo đó, thẩm quyền có thể hiểu la quyên của tô chức, cá nhân mang quyền lực nha nước, thực hiện những hành động pháp lý theo quy định của pháp luật. Như vay có thể hiểu thấm quyên khởi tô vụ án hình su 1a quyên hạn xem xét mét sư việc xây ra có dâu hiệu tôi pham hay không để khởi tô hay không khởi tổ vụ án hình sự Tham quyên trong tó tụng hình sự là quyên của cơ quan có thâm quyên tiến hành tô tụng, người có tham quyên tiên hành tô tung có quyền thực hiện hành vi tô tung hoặc hoạt động tô tụng cụ thé nào đó. Quá trình tổ tung hình sự gôm nhiêu giai đoạn khác nhau, bao gồm các hoạt động tô tụng và hành vi tố tung của các chủ thé đặc thù. Do đó, không thé giao tat ca các hoạt động tô tụng cho một cơ quan hoặc một người tiền hành tố tụng cu thể.
Việc phân định thấm quyên tổ tụng giữa các cơ quan, các chủ thé cảng khách quan, hợp lý thi quá trình thực hiện các hoạt đông tô tụng hình su cảng được tiến hành nhanh và có hiệu qua, đạt được mục đích cuối cùng của tô tụng hình sự là giải quyết chính xác, khách quan, kịp thời vụ án hình sự. Nhìn chung, hoạt động tô tụng hình sự có giai đoan chính sau: khởi tố, điều tra, truy tô, xét xử, thi hảnh án. Theo đó, có môt số hoạt đông chỉ thuôc * Xem Điều 2 của BLTTHS 2015 ; Hoing Phê (1994), Từ đến Tổng Việt,Nxb. Khoa học 36 hội, 310 ‘Him Quỳnh Nguyễn, Hữu Dắc Nguyễn (1999), Tử điễn Luật hoc, Nxb.
Từ điển Bách Khoa HÀ Nội, 459. thấm quyên của một cơ quan nhất định như: Xét xử thuộc thẩm quyên của Tòa án, Truy tô thuộc thấm quyên của Viện kiểm sát nhân dân. Bên cạnh đó, có một số hoạt động lại thuộc thấm quyên của nhiều cơ quan như: Khởi tổ, điều tra có thé thuộc thâm quyên của Cơ quan cảnh sát điều tra hoặc Cơ quan điều tra của Viện kiếm sát nhân dân tôi cao, thậm chí thuộc thâm quyên của các cơ quan không phải cơ quan tiễn hành tố tụng như các cơ quan được giao nhiệm vụ tiền hanh một số hoạt động điều tra. Trong các giai đoạn tô tung sé thực hiện những hoạt đông tô tụng khác nhau như.
ra quyết định khởi tô vu án, khởi tổ bị can, höi cung bị can, lây lời khai của người lam chứng, người liên quan.; hoạt đông xét xử sơ thầm, phúc thấm. Do đó, việc phân định thâm quyên không chỉ được thực hiện giữa các cơ quan có thâm quyên tiên hảnh tô tụng mà còn được thực hiện giữa các bộ phận trong từng cơ quan co thấm quyền tiền hanh tô tung đó va phụ thuộc vào một số tiêu chí nhất định. Qua nghiên cứu về tô chức bộ máy các cơ quan có thâm quyền tiền hành tô tụng và thực tiễn hoạt động tô tụng cho thay các tiêu chí phân định thâm quyển giữa các Cơ quan có thâm quyên tiền hanh to tung vả các bộ phận hợp thành được quy định như sau”: (1) Chức năng, nhiệm vụ của mỗi Cơ quan có thấm quyên tiền hành tô tụng cụ thê (ví đụ: Viện kiểm sát được thành lập với chức năng truy tô, đo đó thâm quyên truy tổ vụ án hình sự chỉ thuộc chức năng của Viện kiểm sát); (2) Tính chất nghiêm trong của tôi phạm (ví dụ: Tôi phạm nghiêm trọng hơn thì Cơ quan có thẩm quyên tiễn hành tô tụng cấp cao hơn sẽ thu lý giải quyết); (3) Dia điểm nơi xây ra tội phạm hoặc nơi thực hiện hành vi té tung dau tiên (vi dụ: Dia điểm xảy ra tôi phạm thuộc địa phương nao thì Cơ quan có thâm quyển tiễn hành tô tụng ở địa phương do sẽ thụ lý giải quyết, ngoài ra, nêu Cơ quan có thâm quyên tiên hành té tụng ở địa phương khác là cơ quan dau tiên phát hiện su việc và đã tiên hành hoạt động khởi tó, điêu tra thi vụ án sẽ được giải quyết bởi Cơ quan có thấm quyền tiến hành tô tụng ở nơi do); (4) Tính chất, đặc điểm của người thực hiện tôi phạm (ví dụ: nêu các hành vi phạm tôi xâm phạm đến quyên loi của quân đội nhân dân, người phạm tôi la quân nhân. thì Co quan có thâm quyên tiền hảnh té tụng trong Quân đôi nhân dân sẽ thụ lý giải quyết vụ án) 7 hạn: Hồng Hi G005), Mô hồi lí hận Bộ hột TẾ rạng hành sự Việt Nem) Ned.
Công An Nhân din, Bà Nội t. 149, 150 § việc phân định thâm quyên khởi tô vụ án hình sự giữa các Cơ quan có thâm quyên tiền hành tổ tụng sẽ được áp dung theo các tiêu chi nêu trên Tuy nhiên, đôi khi việc phân định thẩm quyên lại phải xem xét đến các tiêu chí đặc thu khác (ví du: tiêu chí thâm quyền theo từng loại vụ việc, nghĩa là những hành vi phạm vào các tôi danh khác nhau sẽ thuộc thâm quyên khởi tô của những cơ quan khác nhau). Qua những phân tích nêu trên, có thể rút ra một khái niệm chung về thầm quyền khởi tô như sau: Tham quyên khởi tố vụ án hình sự là tập hợp các cơ quan có thâm quyên tiền hành tổ tung đôi với loại tội phạm cụ thé có vai trò trong việc phát hiện, xác định có dau hiệu tội pham hay không dé quyết định khởi tô hay không khởi tô vụ án hình sự. ¥nghia của việc quy định về thâm quyén khởi t6 vu ám hinh sie Khỏi tô vụ án hình sự là giai đoan lỗ tung hình sự đầu tiên ma trong đó cơ quan tự pháp hình sự có thâm quyền căn cứ vào các quy định của pháp luật tô tung hinh sự tiễn hành việc xác định có (hay không) các dấm hiệu của lội phạm trong hành vi nguy hiểm cho xấ hội đã được thực hiện, đồng thời ban hành quyết định về việc khởi tỗ (hoặc không khởi t6) vụ dn hình sự liên quan đến hành vi đó.
Những chứng cứ dau tiên được thu thập dé giải quyết vụ án, việc tiền hành những biên pháp điều tra sơ bộ dau tiên cũng bắt nguôn từ giai đoạn này. Việc nghiên cứu về giai đoạn khởi tô nói chung và thâm quyên Khởi tô vụ án hình sự nói riêng mang lại ý nghĩa rất lớn về mặt pháp lý cũng như về mặt chính trị - xã hội. Về mặt pháp If. khởi tô vụ án hình sự là giai đoạn tô tung hình sự đâu tiên, từ đó cơ quan có thâm quyên tiền hành tô tụng sé thực hiện các hoạt động nhằm xác đình có hay không có các hanh vi pham tôi gây nguy hiểm cho xã hội.
Quy định về tham quyên khởi tổ vụ án hình sự là cơ sở pháp lý dé cơ quan có thẩm quyên tiền hành tổ tụng xác định được ré phạm vi nhiệm vụ, quyển hạn, trách nhiệm của mình đến đâu trong giai đoạn khởi tô. Sau khi kiểm tra, xác minh nguồn tin về tôi phạm, các cơ quan có thâm quyền sẽ căn cử theo quy đính của pháp luật dé ban hành quyết định về việc khởi tô hoặc không khởi tô vụ án hình sư liên quan đến hành vi đó. Day là quyết định đầu tiên khởi động toàn bộ quy trình tổ tung sau này. Khi vu án được khởi tô thì các hoạt động TTHS tiếp theo có cơ sở dé thực hiện Kết qua của giai đoạn khởi t6 sẽ là tiên dé để tiền hành các giai đoạn tổ tung sau.
Hơn nữa, việc khởi tổ được tiên hành một cách nhanh chóng, đúng thẩm quyên khởi tô của cơ 9 quan được pháp luật quy định sé góp phân lam tăng hiệu quả của hoạt động tô tụng. Việc ra quyết định KTVAHS của các Cơ quan có thâm quyền sẽ lả cơ sở để tiên hành các hoạt động điều tra chuyên sâu hơn ở giai đoạn điêu tra, ap dụng các biện pháp ngăn chặn. Chính vì vậy, có thé nói rằng, việc khởi tô vụ án kịp thời chính xác, đúng thẩm quyển sé góp phân lam cho việc giải quyết vụ án hình sự được nhanh chóng, hiệu qua. Dac biệt, đổi với những trường hợp vu án hình sự được thực hiện ở những nơi có địa bàn đặc thù, lĩnh vực đặc thù, việc quy đính thâm quyên khởi tô vụ án hình sự cho nhóm các cơ quan được giao nhiệm vụ tiên hành một số hoạt động điều tra sé góp phân phat hiện và ngăn chặn kip thời nguy hiểm do hành vi pham tôi gây ra.