CHƯƠNG 1. MỘT SÓ VAN DE LÝ LUẬN VE BON PHƯƠNG CHAM DỨT HỢP ĐỎNG LAO ĐỘNG CỦA NGƯỜI SỬ DỤNG LAO ĐỘNG VÀ SỰ ĐIỀU CHINH CUA PHÁP LUẬT 1.1 Một số vấn đề lý luận về đơn phương chấm đứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động 1.1 Khái niệm đơn phương chấm đứt hợp đồng lao động của người sử dụng lao động 1.1 Khái niệm chấm đứt hop đông lao động Theo pháp luật Việt Nam hiện hành, hợp dong lao đông được đính nghĩa làm là “sự thỏa thuận giiữa người lao đông và sử dung lao đông về việc làm có trả công tiền lương. điều kiên iao đông. quyền và nghia vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động” (Điều 13 Bộ Luật Lao động năm 2019).
Có thể hiểu, hợp dong lao động là sự thông nhất vẻ ý chí giữa các bên là người lao động và người sử dung lao đông nhằm xác lập quan hệ lao động. Trong quá trình thực hiện hợp đông lao động, mọi sự kiện lam phát sinh, thay đổi hoặc cham dứt hợp đông lao động đều dan tới phát sinh, thay đổi vả châm dứt nghĩa vu các bên trong quan hệ lao động. Hiên nay, có nhiều khai niệm châm đứt hợp đồng lao động được đưa ra ở các góc đô khác nhau. Về mặt thuật ngữ luật học, khái niệm chấm dứt hợp đông lao động là “sự kiên pháp | mà một hoäc cả hai bên không tiếp tục thực hiện hợp đồng iao động.
chấm đứt quyền và nghĩa vụ của hai bên đã thôa thuận trong hop đồng lao động” Theo Giáo trình Luật Lao động của Trường Đại học Luat Ha Nội, thi “Cham đứt hợp đồng lao động là một sự kiện pháp I mà một hoặc cd hai bên không tiếp tục thực hiện hợp đồng lao đông, chẩm dit quyền và nghia vụ của cả hai bên đã tha thuận trong hop đồng lao động. “? Đến nay, khái niệm châm đút hợp đồng lao động chưa được dé cập một cách trực tiếp trong các văn bản pháp luật lao đông Việt Nam. Tuy nhiên, từ khái niệm hợp đông lao động trong Bộ luật Lao đông và các khái niệm nêu trên, có thể hiểu: Chấm đứt hợp đồng lao * Tuờng Đại học Luật Ha Nội (1699), Tir didn gi hich tude gữ luật hoc (luật Lao đồng, Trật Dit ăn, Tw pháp Quốc ). Cổng anzhin din, Hà Nội 1.93, >Trưởng Đại học Luit Ha Nội (2018), Giáo rink Indt Lao đồng Vigt Nim, Ned.
Công Anzhin din, tr 260, 8 động là việc người sử dung lao đông và người lao động hoặc mét trong hai bên cim thé cña quan hệ lao động không tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động. chẩm đit toàn bộ quyền và ngiữa vụ mà các bên đã thoả thuận với nham trong hợp đồng lao đông Cham đứt hợp đồng lao động 1a một sự kiên pháp lý mang tinh quan trọng, bởi, hậu quả của việc châm đứt hợp đồng lao đông là sự kết thúc một quan hệ lao động, ảnh hưởng tới việc lam, thu nhập, cuộc sóng của người lao động, cùng với những ảnh hưởng tiêu cực với người sử dụng lao đông như thiệt hai về nguôn lợi thu lại, thiệt hại vê sô lương người lao động Có nhiêu căn cứ có thé dan đến châm đứt hợp đông lao động giữa các bên, như: đương nhiên châm đứt hop đông lao đông do sự xuất hiện của sự kiện pháp ly được pháp luật công nhân, châm dứt theo sự thỏa thuân giữa các bên, châm dứt đơn phương của một bên Tuy nhiên, trong các căn cứ châm đứt hợp đông lao động, việc đơn phương cham dứt hop đông lao động có tính phức tap nhất. Bai, hành vi đơn phương cham đứt hop đông lao động phụ thuộc vao ý chí của một bên áp đặt lên bên còn lại, nên có thể dẫn tới những hậu quả pháp lý như hợp pháp hoặc bat hop pháp 1.2 Khái niệm don phương chim ditt hop đồng lao động của người sửdung lao động “Don phương” theo TừđiểnTiếng Việt la “có tinh chất của một bên, không cô sự thôa thuận hoặc tham gia của bên kid’. Thực chat, đơn phương cham dứt hop đông lao động chính là hanh vi thể hiện ý chí đơn phương của một bên trong quan hệ lao động không muôn tiếp tục thực hiện hợp đông lao động dan đến châm đứt quyên va nghĩa vụ của hai bên trong quan hệ lao động.
Của người sử dụng lao đông, việc người sử dụng lao động đơn phương cham dứt hợp đông lao động là mét trong những trường hợp châm dứt hợp đông lao đông. Việc châm đứt hợp đông lao động nay được xuất phát từ ý chí của một trong các bên chủ thể trong quan hê lao động lả người sử dụng lao động Hiện nay, mặc dù chưa có định nghĩa thông nhất nhưng có thé hiểu, đơn phương châm 9 đút hợp đồng lao động của người sử dụng lao đông là sựkiện người sử dung lao động tư minh chéan đút việc sử dung lao động đối với người lao động đừng việc thực hiện các quyền và ngiữa vụ của người sử dụng iao đông theo hop đồng iao động mà hai bên aa giao kết trước đó.2 Đặc điểm đơn phương chấm đứt hợp đồng lao động cửa người sử dụng lao động Thư nhất, đơn phương châm đứt hợp đông lao đông là quyên của người sử dụng lao đông trong quan hệ hợp đông lao động chịu sự điều chỉnh của pháp luật. Đơn phương châm dứt hợp đông lao động là một quyên, nên người sử dụng lao động, với tư cách la môt bên chủ thể trong quan hệ lao động có thể không tiếp tục thực hiện hop đồng lao đông theo ý chí của mình khi đủ điều kiện theo quy định pháp luật. Tuy nhiên, cũng bởi day la quyên nên khi sử dụng quyên nay, người sử dung lao đông thường chú trong quan tâm bảo vệ lợi ích của minh ma thiêu đi sự dung hoà lợi ích giữa các bên.
Do không phải là sự thoa thuận, đồng thuận giữa các bên nên việc đơn phương châm đứt hợp đông lao động nói chung và đơn phương châm đứt hợp đông lao động của người sử dụng lao động nói riêng có nguy cơ cao gây ra tranh chap giữa hai bên chủ thể, thâm chí gây thiệt hai cho không chỉ các bên trong quan hệ lao động ma còn ảnh hưởng đến các mối quan hệ lao đông và rộng hơn là thị trường lao đông Bởi vay, tuy là một quyền nhưng quyển đơn phương châm dứt hợp đông lao động của người sử dung lao động van phải nằm trong một khuôn khô giới hạn pháp lý nhất định Thit hai, đơn phương châm đứt hợp đông lao đông là hành vi pháp lý xảy ra chỉ bởi ý chí của người sử dụng lao đông. Trong các hình thức châm dứt hợp đông lao động, ý chí đơn phương của một bên trong quan hệ lao động là đặc trưng cơ bản của việc đơn phương châm đút hợp đông lao déng Mà cụ thé đơn phương châm đứt hợp đồng lao động của người sử dung lao động lả phụ thuộc vao ý chí của người sử dụng lao động Y chi nay được biểu hiện ra bên ngoải đưới một hình thức nhật định dé cho phía bên người lao đông được biết mà không nhất thiết phải nhân được sự chấp thuận của 10 người lao đông. Đây cũng đặc trưng dé phân biệt đơn phương cham dứt hợp đồng lao động nói chung với cham đứt hợp đồng lao động do ý chí của hai bên, hoặc chấm dứt hợp đồng lao động do ý chí của bên thứ ba, và phân biệt giữa đơn phương châm dứt hợp đông lao đông của người sử dụng lao động và đơn phương chấm đứt hợp đông lao động của người lao đông. Tuy vậy, đơn phương cham đứt hợp dong lao đông của người sử dụng lao động được pháp luật thừa nhận và dam bão thực hiện theo quy định tại các điều luật cụ thể, nên được coi la một hành vi pháp lý của người sử dụng lao động.
Thit ba, đơn phương châm đút hợp đông lao đông của người sử dung lao động lam châm đứt quan hệ lao động và giải phóng các bên chủ thé khỏi các nghĩa vụ rang buộc trong hợp đồng lao đông trước thời han hoặc trước khi hoàn thành công việc theo hợp dong lao động. Thời hạn có hiệu lực của hợp đồng lao động la khoăng thời gian các bên thoả thuân an định trong hợp đồng lao động. Ngay từ khi các bên giao kết hợp đồng lao đông với nhau có nghĩa là họ đã xác định thời han của hop đông (không thời hạn hoặc có thời han) và cam kết thực hiện theo đúng thời han như hợp đồng lao động đã giao kết. Khi thời hạn thực hiên hợp đông lao đông kết thúc thì các bên trong quan hệ hợp đông lao đông sẽ không còn ràng buộc về các quyên vả nghĩa vu với nhau nữa.
Tuy nhiên, trước khi hết thời hạn thoả thuận trong hợp đồng lao đông mà người sử dụng lao đông không còn muôn duy trì tiếp tuc quan hệ lao động đó nữa, có nghĩa là đơn phương cham dứt trước thời han theo hợp đông lao đông. Khi đơn phương cham dứt hợp đông lao động, đông nghĩa rằng quan hệ lao động giữa các bên châm dứt, và người sử dung lao đông sé không còn phải thực hiện các quyên và nghĩa vụ ma hai bên đã thỏa thuận trong hợp đồng lao đông trước đó Tut te, có những hậu quả pháp lý đa dang từ việc đơn phương châm dứt hợp đông lao động của người sử dụng lao đông. Việc người sử dụng lao động đơn phương cham đứt hợp đồng lao đông có thé làm phát sinh những hậu quả pháp lý nhất định va da dang. Cụ thể, đơn phương 1 chấm đứt hợp đồng lao động hợp pháp sé có hậu quả pháp lý khác với đơn phương chấm dứt hợp đồng lao đông bat hợp pháp.
Ngay cả trong các trường hợp đơn phương châm dứt hợp đông lao động hợp pháp cũng vẫn có sự khác nhau về hậu quả pháp lý giữa việc đơn phương cham đứt hợp đông lao động hay cho thôi việc (liên quan các loại trợ cấp). Ngoài ra, quan hệ lao động trong xã hội hiện nay thường không tổn tại riêng lẻ giữa một người lao đông cụ thể và người sử dụng lao đông, ma được dat trong một tập thể lao động, có liên quan va ảnh hưởng Yan nhau, vi thé khi một quan hệ lao đông cham đứt con có thé anh hưởng đến các quan hệ lao động với những người lao động khác (phan ứng tâm ly day chuyên) và có thé anh hưởng đến x4 hôi.